وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطِيبًا بَعْدَ الْعَصْرِ فَلَمْ يَدَعْ شَيْئًا يَكُونُ إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ إِلَّا ذَكَرَهُ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ وَكَانَ فِيمَا قَالَ: «إِنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَنَاظِرٌ كَيْفَ تَعْمَلُونَ أَلَا فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ» وَذَكَرَ: «إِنَّ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءً يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَدْرِ غَدْرَتِهِ فِي الدُّنْيَا وَلَا غَدْرَ أَكْبَرُ مِنْ غَدْرِ أَمِيرِ الْعَامَّةِ يُغْرَزُ لِوَاؤُهُ عِنْدَ اسْتِهِ» . قَالَ: «وَلَا يَمْنَعْنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ هَيْبَةُ النَّاسِ أَنْ يَقُولَ بِحَقٍّ إِذَا عَلِمَهُ» وَفِي رِوَايَةٍ: «إِنْ رَأَى مُنْكَرًا أَنْ يُغَيِّرَهُ» فَبَكَى أَبُو سَعِيدٍ وَقَالَ: قَدْ رَأَيْنَاهُ فَمَنَعَتْنَا هَيْبَةُ النَّاسِ أَنْ نَتَكَلَّمَ فِيهِ. ثُمَّ قَالَ: «أَلَا إِنَّ بَنِي آدَمَ خُلِقُوا عَلَى طَبَقَاتٍ شَتَّى فَمنهمْ مَن يولَدُ مُؤمنا وَيحيى مُؤْمِنًا وَيَمُوتُ مُؤْمِنًا وَمِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ كَافِرًا وَيحيى كَافِرًا وَيَمُوتُ كَافِرًا وَمِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ مُؤْمِنًا وَيحيى مُؤْمِنًا وَيَمُوتُ كَافِرًا وَمِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ كَافِرًا وَيحيى كَافِرًا وَيَمُوتُ مُؤْمِنًا» قَالَ: وَذَكَرَ الْغَضَبَ «فَمِنْهُمْ مَنْ يَكُونُ سَرِيعَ الْغَضَبِ سَرِيعَ الْفَيْءِ فَإِحْدَاهُمَا بِالْأُخْرَى وَمِنْهُمْ مَنْ يَكُونُ بَطِيءَ الْغَضَبِ بَطِيءَ الْفَيْءِ فَإِحْدَاهُمَا بِالْأُخْرَى وَخِيَارُكُمْ مَنْ يَكُونُ بَطِيءَ الْغَضَبِ سَرِيعَ الْفَيْءِ وَشِرَارُكُمْ مَنْ يَكُونُ سَرِيعَ الْغَضَبِ بَطِيءَ الْفَيْءِ» . قَالَ: «اتَّقُوا الْغَضَبَ فَإِنَّهُ جَمْرَةٌ عَلَى قَلْبِ ابْنِ آدَمَ أَلَا تَرَوْنَ إِلَى انْتِفَاخِ أَوْدَاجِهِ؟ وَحُمْرَةِ عَيْنَيْهِ؟ فَمَنْ أَحَسَّ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ فَلْيَضْطَجِعْ وَلْيَتَلَبَّدْ بِالْأَرْضِ» قَالَ: وَذَكَرَ الدَّيْنَ فَقَالَ: «مِنْكُمْ مَنْ يَكُونُ حَسَنَ الْقَضَاءِ وَإِذَا كَانَ لَهُ أَفْحَشَ فِي الطَّلَبِ فإحداهُما بِالْأُخْرَى وَمِنْهُم مَن يكونُ سيِّءَ الْقَضَاءِ وَإِنْ كَانَ لَهُ أَجْمَلَ فِي الطَّلَبِ فَإِحْدَاهُمَا بِالْأُخْرَى وَخِيَارُكُمْ مَنْ إِذَا كَانَ عَلَيْهِ الدَّيْنُ أَحْسَنَ الْقَضَاءِ وَإِنْ كَانَ لَهُ أَجْمَلَ فِي الطَّلَبِ وَشِرَارُكُمْ مَنْ إِذَا كَانَ عَلَيْهِ الدَّيْنُ أَسَاءَ الْقَضَاءَ وَإِنْ كَانَ لَهُ أَفْحَشَ فِي الطَّلَبِ» . حَتَّى إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ عَلَى رؤوسِ النَّخْلِ وَأَطْرَافِ الْحِيطَانِ فَقَالَ: «أَمَا إِنَّهُ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا فِيمَا مَضَى مِنْهَا إِلَّا كَمَا بَقِيَ مِنْ يَوْمِكُمْ هَذَا فِيمَا مَضَى مِنْهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
அபு ஸயீத் அல்குத்ரீ (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
எங்களுக்கு மத்தியில் அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பின்னால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் உரை நிகழ்த்துவதற்காக நின்றார்கள். மறுமை நாள் வரும் வரை நிகழவிருக்கும் அனைத்தையும் அந்த உரையில் அவர்கள் குறிப்பிடாமல் விடவில்லை. அதை நினைவில் வைத்துக் கொண்டவர்கள் நினைவில் வைத்துக் கொண்டனர்; மறந்தவர்கள் மறந்துவிட்டனர். அவர்கள் கூறியவற்றில் பின்வருவனவும் அடங்கும்:
"நிச்சயமாக இவ்வுலகம் இனிமையானதும் பசுமையானதுமாகும். மேலும், அதில் அல்லாஹ் உங்களைப் பிரதிநிதிகளாக ஆக்கி, நீங்கள் எவ்வாறு செயல்படுகிறீர்கள் என்பதை அவன் கவனித்துக் கொண்டிருக்கிறான். எனவே, இவ்வுலகத்தின் (மோகத்தின்) விஷயத்தில் எச்சரிக்கையாக இருங்கள்; பெண்களின் (மூலம் ஏற்படும் சோதனைகள்) விஷயத்திலும் எச்சரிக்கையாக இருங்கள்."
மேலும் அவர்கள் குறிப்பிட்டார்கள்: "ஒவ்வொரு துரோகிக்கும் மறுமை நாளில் அவனது துரோகத்தின் அளவிற்கு ஏற்ப ஒரு கொடி நாட்டப்படும். பொதுமக்களின் தலைவன் செய்யும் துரோகத்தை விட மிகப்பெரிய துரோகம் வேறெதுவும் இல்லை. அவனது கொடி அவனது பின்புறத்தில் நாட்டப்படும்."
மேலும் கூறினார்கள்: "உங்களில் எவரும் சத்தியத்தை அறிந்திருக்கும்போது, அதனைச் சொல்வதிலிருந்து மக்கள் மீதான அச்சம் (அல்லது அவர்களின் அந்தஸ்து) அவரைத் தடுத்துவிடக் கூடாது." மற்றொரு அறிவிப்பில்: "அவன் ஒரு தீமையைக் கண்டால், அதனை அவன் மாற்றட்டும் (மக்கள் மீதான அச்சம் அவனைத் தடுத்துவிடக் கூடாது)" என்று வந்துள்ளது. இதைக் கேட்டு அபு ஸயீத் (ரலி) அவர்கள் அழுதுவிட்டு, "நிச்சயமாக நாங்கள் (அத்தகைய தீமைகளைக்) கண்டோம், ஆனால் அதைப் பற்றிப் பேசுவதிலிருந்து மக்கள் மீதான அச்சம் எங்களைத் தடுத்துவிட்டது" என்று கூறினார்கள்.
பின்பு நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அறிந்து கொள்ளுங்கள்! ஆதமின் மக்கள் பல்வேறு இயல்புகளில் படைக்கப்பட்டுள்ளனர். அவர்களில் சிலர் முஃமினாகப் பிறந்து, முஃமினாக வாழ்ந்து, முஃமினாகவே மரணிக்கின்றனர். அவர்களில் சிலர் காஃபிராகப் பிறந்து, காஃபிராக வாழ்ந்து, காஃபிராகவே மரணிக்கின்றனர். அவர்களில் சிலர் முஃமினாகப் பிறந்து, முஃமினாக வாழ்ந்து, காஃபிராக மரணிக்கின்றனர். மேலும், அவர்களில் சிலர் காஃபிராகப் பிறந்து, காஃபிராக வாழ்ந்து, முஃமினாக மரணிக்கின்றனர்."
அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: பின்னர் நபி (ஸல்) அவர்கள் கோபத்தைப் பற்றிக் குறிப்பிட்டார்கள்: "உங்களில் சிலர் விரைவாகக் கோபப்படுபவர்களாகவும், விரைவாகவே கோபம் தணிபவர்களாகவும் இருக்கிறார்கள்; இதில் ஒன்று மற்றொன்றுக்கு ஈடாகிவிடும் (சமமாகிவிடும்). உங்களில் சிலர் தாமதமாகக் கோபப்படுபவர்களாகவும், தாமதமாகவே கோபம் தணிபவர்களாகவும் இருக்கிறார்கள்; இதுவும் ஒன்று மற்றொன்றுக்கு ஈடாகிவிடும். உங்களில் சிறந்தவர் யாரென்றால், தாமதமாகக் கோபப்பட்டு விரைவாகக் கோபம் தணியக்கூடியவரே. உங்களில் கெட்டவர் யாரென்றால், விரைவாகக் கோபப்பட்டு தாமதமாகக் கோபம் தணியக்கூடியவரே."
மேலும் கூறினார்கள்: "கோபத்தைக் குறித்து எச்சரிக்கையாக இருங்கள்; நிச்சயமாக அது ஆதமின் மகனுடைய உள்ளத்தில் (ஷைத்தானால் எறியப்படும்) நெருப்புத் துண்டாகும். (கோபத்தின் போது) அவனது கழுத்து நரம்புகள் புடைப்பதையும், அவனது கண்கள் சிவப்பதையும் நீங்கள் பார்ப்பதில்லையா? எனவே, எவரேனும் இத்தகைய நிலையை உணர்ந்தால், அவர் (பூமியில்) படுத்துக் கொள்ளட்டும், பூமியோடு ஒட்டிக் கொள்ளட்டும்."
அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: பின்னர் அவர்கள் கடன் கொடுக்கல் வாங்கலைப் பற்றிக் குறிப்பிட்டுக் கூறினார்கள்: "உங்களில் சிலர் கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில் நல்லவர்களாக இருப்பார்கள். ஆனால், அவர்கள் பிறருக்குக் கடன் கொடுத்திருந்தால் அதனைத் திரும்பக் கேட்பதில் கடுமையாக (நாகரீகமற்ற முறையில்) நடந்து கொள்வார்கள்; இதில் ஒன்று மற்றொன்றுக்கு ஈடாகிவிடும். உங்களில் சிலர் கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில் மோசமானவர்களாக இருப்பார்கள். ஆனால், அவர்கள் பிறருக்குக் கடன் கொடுத்திருந்தால் அதனைத் திரும்பக் கேட்பதில் அழகிய முறையில் நடந்து கொள்வார்கள்; இதுவும் ஒன்று மற்றொன்றுக்கு ஈடாகிவிடும். உங்களில் சிறந்தவர் யாரென்றால், தன் மீதான கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில் அழகிய முறையில் நடந்து கொள்பவரும், தான் கொடுத்த கடனைத் திரும்பக் கேட்பதிலும் அழகிய முறையில் நடந்து கொள்பவருமே ஆவார். உங்களில் கெட்டவர் யாரென்றால், தன் மீதான கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில் மோசமாக நடந்து கொள்பவரும், தான் கொடுத்த கடனைத் திரும்பக் கேட்பதில் கடுமையாக நடந்து கொள்பவருமே ஆவார்."
சூரியன் பேரீச்ச மரங்களின் உச்சியிலும், சுவர்களின் விளிம்புகளிலும் இருக்கும் நிலை வரும் வரை (அதாவது சூரியன் மறையும் நேரம் நெருங்கும் வரை இவ்வுரை தொடர்ந்தது). அப்போது அவர்கள் கூறினார்கள்: "அறிந்து கொள்ளுங்கள்! இன்றைய நாளின் கழிந்த நேரத்தை விட எஞ்சியிருக்கும் நேரம் எவ்வளவு குறைவானதோ, அதைப் போன்றுதான் இவ்வுலகத்தின் கழிந்த காலத்தை விட எஞ்சியிருக்கும் காலம் மிகவும் குறைவானதாகும்."