பைஹகீ

அப்துல்லாஹ் இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடம் வந்து, "அபூ அப்திர்ரஹ்மான் அவர்களே! நீங்கள் (அறப்போருக்கு) ஏன் செல்லக் கூடாது?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள் (பதிலாகக்) கூறினார்கள்:

"நிச்சயமாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டிருக்கிறேன்: 'இஸ்லாம் ஐந்து (அடிப்படைத் தூண்கள்) மீது நிறுவப்பட்டுள்ளது: (அவை) வணக்கத்திற்குரியவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாருமில்லை (என்றும் முஹம்மது அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் என்றும்) சாட்சி கூறுவது, தொழுகையை நிலைநாட்டுவது, ஜகாத் (கடமையான தர்மம்) வழங்குவது, (வசதியுள்ளவர்கள் கஃபாவிற்கு) ஹஜ் செய்வது மற்றும் ரமலான் மாதத்தில் நோன்பு நோற்பது'."

உஸ்மான் பின் அஃப்பான் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"எவர் தொழுகையானது (அல்லாஹ்வினால் விதிக்கப்பட்ட) ஒரு சத்தியமான கடமை அல்லது (விதிக்கப்பட்ட) கட்டாயம் என்று அறிந்து (அதனை உறுதியாக நம்பி நிறைவேற்றி) கொள்கிறாரோ, அவர் சொர்க்கத்தில் நுழைவார்."

சஅத் பின் ஹிஷாம் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடம் சென்று, "இறைநம்பிக்கையாளர்களின் அன்னையே! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இரவுத் தொழுகை (கியாமுல் லைல்) குறித்து எனக்குத் தெரிவியுங்கள்" என்று கேட்டேன்.
அதற்கு அவர்கள், "நீர் 'யா அய்யுஹல் முஸ்ஸம்மில்' (என்று தொடங்கும் 73ஆவது அத்தியாயத்தை) ஓதுவதில்லையா?" என்று கேட்டார்கள்.
நான், "ஆம் (ஓதுகிறேன்)" என்றேன்.
அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ் இந்த அத்தியாயத்தின் ஆரம்பத்தில் இரவுத் தொழுகையைக் கடமையாக்கினான். எனவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் அவர்களின் தோழர்களும் ஓராண்டு காலம் (இரவில்) நின்று தொழுதார்கள். எந்த அளவிற்கென்றால் அவர்களின் பாதங்கள் வீங்கிவிட்டன. அல்லாஹ் இந்த அத்தியாயத்தின் இறுதிப் பகுதியை வானத்தில் பன்னிரண்டு மாதங்கள் (இறக்காமல்) நிறுத்திவைத்தான். பின்னர், அல்லாஹ் இந்த அத்தியாயத்தின் இறுதியில் (அச்சட்டத்தை) இலகுவாக்கி (வசனத்தை) அருளினான். எனவே, இரவுத் தொழுகை கடமையாக இருந்ததற்குப் பிறகு, உபரியானதாக (சுன்னத்தாக) மாறிவிட்டது."
(இதை இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).
இமாம் ஷாஃபியீ (ரஹ்) அவர்கள் இந்த ஹதீஸின் கருத்தை சுட்டிக்காட்டிவிட்டு, கூடுதலாகக் கூறினார்கள்: "அல்-முஸ்ஸம்மில் அத்தியாயத்தில் கூறப்பட்ட சட்டம், அல்லாஹ்வின் பின்வரும் வசனத்தால் மாற்றப்பட்டுவிட்டது (நஸ்க் செய்யப்பட்டுவிட்டது) என்று கூறப்படுகிறது: {சூரியன் சாய்ந்ததிலிருந்து இரவின் இருள் சூழும் வரை தொழுகையை நிலைநிறுத்துவீராக!} [அல்-இஸ்ரா: 78]. 'சூரியன் சாய்வது' என்பது உச்சி சாய்வதைக் குறிக்கும். 'இரவின் இருள்' என்பது இஷா நேரத்தைக் குறிக்கும். {மேலும், ஃபஜ்ருடைய குர்ஆன் (தொழுகை)யையும் (நிலைநிறுத்துவீராக!)} [அல்-இஸ்ரா: 78]. 'ஃபஜ்ருடைய குர்ஆன்' என்பது சுப்ஹுத் தொழுகையைக் குறிக்கும். {நிச்சயமாக ஃபஜ்ருடைய குர்ஆன் (வானவர்களால்) சாட்சியமளிக்கப்படுவதாக இருக்கிறது} [அல்-இஸ்ரா: 78]. {மேலும், இரவின் ஒரு பகுதியில் உமக்கு உபரியானதாக தஹஜ்ஜுத் தொழுவீராக!} [அல்-இஸ்ரா: 79]. இதன் மூலம், இரவுத் தொழுகை உபரியானதே தவிர கடமையானதல்ல என்பதையும், கடமையான தொழுகைகள் என்பது இரவிலோ பகலிலோ (மேற்கண்ட வசனத்தில்) குறிப்பிடப்பட்டவை மட்டுமே என்பதையும் அல்லாஹ் அவருக்கு (நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு) அறிவித்துவிட்டான்."

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் (குர்ஆனில் கூறப்பட்டுள்ள 'துலூக்' என்பது குறித்துக்) கூறுவார்கள்:

"சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்வதே 'துலூக்' (Dulūk) ஆகும்."

அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறுவார்கள்:

"(குர்ஆனில் கூறப்பட்டுள்ள) சூரியன் சாய்வது (துலூகுஷ் ஷம்ஸ்) என்பது (உச்சிக்கு வந்த சூரியன் மேற்கே சாய்ந்து) நிழல் விழத் தொடங்கும் நேரமாகும். இரவின் இருள் (கஸகுல் லைல்) என்பது இரவு (முழுமையாகத்) திரண்டு அதன் காரிருள் சூழ்வதாகும்."

கதாதா (ரஹ்) அவர்கள், {சூரியன் சாய்ந்ததிலிருந்து} (என்ற 17:78-வது குர்ஆன் வசனத்திற்கு) விளக்கமளிக்கையில் கூறினார்கள்:
"சூரியன் வானத்தின் மத்தியிலிருந்து லுஹர் தொழுகைக்காகச் சாய்வதிலிருந்து இரவின் இருள் சூழும் வரை (உள்ள நேரமாகும்)." மேலும், "(இரவின் இருள் சூழும் நேரம் என்பது) இரவின் ஆரம்பமான மஃக்ரிப் தொழுகையாகும்" என்று கூறினார்கள்.

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"உங்களில் ஒருவர் தனியாகத் தொழுவதை விட, கூட்டாக (ஜமாஅத்தாக)த் தொழும் தொழுகையானது இருபத்தைந்து மடங்கு (பங்கு) சிறந்தது. மேலும், ஃபஜ்ருத் தொழுகையின் போது இரவு நேர வானவர்களும் பகல் நேர வானவர்களும் ஒன்றுகூடுகின்றனர்" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்.

பிறகு அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள், "நீங்கள் விரும்பினால், 'நிச்சயமாக அதிகாலை (ஃபஜ்ரு) நேரத்து குர்ஆன் ஓதுதல் (வானவர்களால்) சாட்சி கூறப்படுவதாக இருக்கிறது' (அல்குர்ஆன் 17:78) எனும் வசனத்தை ஓதிப் பாருங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

ஜரீர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் அமர்ந்திருந்தோம். அப்போது அவர்கள் பௌர்ணமி இரவில் முழு நிலவைப் பார்த்துவிட்டு கூறினார்கள்: "நீங்கள் இந்த நிலவைப் பார்ப்பது போலவே (மறுமையில்) நிச்சயமாக உங்கள் இறைவனையும் காண்பீர்கள். அவனைக் காண்பதில் உங்களுக்கு எவ்விதச் சிரமமும் (நெருக்கடியும்/ஒருவரை ஒருவர் முண்டியடித்துக் கொள்ளும் நிலையும்) ஏற்படாது. எனவே, சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்புள்ள தொழுகையையும் (ஃபஜ்ர்), அது மறைவதற்கு முன்புள்ள தொழுகையையும் (அஸர்) தவறவிடாமல் (உங்களை மிகைக்க விடாமல்) நிறைவேற்ற உங்களுக்கு இயலுமானால், (அவ்வாறே) செய்யுங்கள்."

இஸ்மாயீல் (எனும் அறிவிப்பாளர்) கூறுகிறார்: "சூரியன் உதிக்கும் முன்பும், அது மறைவதற்கு முன்பும் உள்ள தொழுகைகளை நீங்கள் தவறவிட வேண்டாம் என்று (நபி ஸல் அவர்கள்) குறிப்பிட்டது அஸ்ர் மற்றும் ஃபஜ்ர் தொழுகைகளையே ஆகும்."

பின்னர் ஜரீர் (ரலி) அவர்கள், "சூரியன் உதிக்கும் முன்னரும், அது மறைவதற்கு முன்னரும் உமது இறைவனின் புகழைக் கூறித் துதிப்பீராக" (எனும் குர்ஆன் வசனத்தை) ஓதிக் காட்டினார்கள்.

(இதனை இமாம் புகாரி தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் ஹுமைதி வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் ஸுஹைர் பின் ஹர்ப் வழியாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர். இவர்கள் இருவருமே மர்வான் வழியாக இதனை அறிவிக்கின்றனர். ஆயினும், ஹுமைதி அவர்கள் இந்த குர்ஆன் வசனத்தை ஹதீஸினுள்ளே இணைத்து அறிவித்துள்ளார். மர்வான் பின் முஆவியாவைத் தவிர்த்து வேறு பல நம்பகமான அறிவிப்பாளர்களும் இந்த குர்ஆன் வசனத்தை ஹதீஸோடு இணைத்தே அறிவித்துள்ளனர். அல்லாஹ்வே நன்கறிந்தவன்.)

நாஃபிஉ பின் அல்-அஸ்ரக் அவர்கள் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களிடம் வந்து, "ஐந்து நேரத் தொழுகைகள் (பற்றிய குறிப்புகள்) குர்ஆனில் உள்ளனவா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள், "ஆம்" என்று கூறிவிட்டு, "{ஃபஸுப்ஹானல்லாஹி ஹீன தும்ஸூன்} (நீங்கள் மாலை நேரத்தை அடையும்போது அல்லாஹ்வைத் துதியுங்கள் - அர்-ரூம்: 17)" என்று ஓதிவிட்டு, "இது மஃக்ரிப் தொழுகையாகும்" என்றார்கள்.

"{வஹீன துஸ்பிஹூன்} (நீங்கள் காலை நேரத்தை அடையும்போதும் - அர்-ரூம்: 17) இது ஃபஜ்ர் தொழுகையாகும்."

"{வலஹுல் ஹம்து ஃபிஸ்ஸமாவாதி வல்அர்ளி வஅஷிய்யன்} (வானங்களிலும் பூமியிலும் அவனுக்கே புகழனைத்தும், மேலும் பிற்பகல் வேளையிலும் - அர்-ரூம்: 18) இது அஸர் தொழுகையாகும்."

"{வஹீன துழ்ஹிரூன்} (நீங்கள் நண்பகல் நேரத்தை அடையும்போதும் - அர்-ரூம்: 18) இது ளுஹர் தொழுகையாகும்."

மேலும், "{வமின் பஃதி ஸலாதில் இஷாஇ ஸலாஸு அவ்ராதின் லகும்} (இஷாத் தொழுகைக்குப் பின்னரும்... இவை உங்களுக்கு மூன்று அந்தரங்க நேரங்களாகும் - அந்-நூர்: 58)" என்பதையும் ஓதிக்காட்டினார்கள் (இது இஷா தொழுகையைக் குறிக்கிறது).

ஹஸன் (அல்-பஸரீ - ரஹ்) அவர்கள், “நீங்கள் மாலை நேரத்தை அடையும்போதும் {ஃபஸுப்ஹானல்லாஹி ஹீன தும்ஸூன்}” (அர்-ரூம்: 17) என்ற (அல்லாஹ்வின்) திருவசனம் குறித்துக் கூறுகையில்: “(அது) மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளைக் குறிக்கும்” என்றார்கள்.

“நீங்கள் காலை நேரத்தை அடையும்போதும் {வஹீன துஸ்பிஹூன்}” (அர்-ரூம்: 17) என்பது “ஃபஜ்ர் (காலை) தொழுகையைக் குறிக்கும்.”

“வானங்களிலும் பூமியிலும் அவனுக்கே புகழனைத்தும் உரியது; மேலும் பிற்பகலிலும் {வலஹுல் ஹம்து ஃபிஸ் ஸமாவாதி வல்அர்ளி வஅஷிய்யா}” (அர்-ரூம்: 18) என்பதில் கூறப்படும் ‘அஷிய்யா’ என்பது “அஸர் தொழுகையைக் குறிக்கும்.”

“நீங்கள் நண்பகல் நேரத்தை அடையும்போதும் {வஹீன துழ்ஹிரூன்}” (அர்-ரூம்: 18) என்பது “ளுஹர் தொழுகையைக் குறிக்கும்.”

1685 - கதாதா (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்தும் இதே போன்ற (விளக்கம்) அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

1686 - ஹஸன் (ரஹ்) அவர்கள், “பகலின் இரு முனைகளிலும் தொழுகையை நிலைநாட்டுவீராக {அகிமிஸ் ஸலாத்த தரஃபயின் நஹார்}” (ஹூத்: 114) என்ற திருவசனம் குறித்துக் கூறுகையில்: “(பகலின் ஒரு முனை) ஃபஜ்ர் தொழுகையாகும்; மறு முனை ளுஹர் மற்றும் அஸர் தொழுகைகளாகும்” என்றார்கள்.

“இரவின் ஒரு பகுதியிலும் {வஸுலஃபம் மினல் லைல்}” (ஹூத்: 114) என்பது “மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளைக் குறிக்கும்.”

கத்தாதா (ரஹ்) அவர்கள், {அகிமிஸ் ஸலாத்த தரஃபயின் நஹார்} (பகலின் இரு முனைகளிலும் தொழுகையை நிலைநிறுத்துவீராக!) [ஹூத்: 114] என்ற (அல்லாஹ்வின்) வசனம் குறித்துக் கூறுகையில், "(அது) சுபஹ் (ஃபஜ்ர்) தொழுகையும் அஸர் தொழுகையுமாகும்" என்றார்கள்.

மேலும், {வஸுலஃபம் மினல் லய்ல்} (இரவின் சில பகுதிகளிலும்) [ஹூத்: 114] என்பது குறித்துக் கூறுகையில், "(அது) மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளாகும்" என்றார்கள்.

கதாதா (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:

(இஸ்லாத்தின்) ஆரம்பத்தில் தொழுகையானது காலையில் இரண்டு ரக்அத்துகளாகவும், மாலையில் இரண்டு ரக்அத்துகளாகவும் இருந்தது.

அனஸ் பின் மாலிக் (ரலி) அவர்கள், மாலிக் பின் ஸஃஸஆ (ரலி) வழியாக அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் மிஃராஜ் (விண்ணுலகப் பயணம்) பற்றிய நிகழ்வைக் குறிப்பிட்டபோது பின்வருமாறு கூறினார்கள்:
"ஒவ்வொரு நாளும் ஐம்பது நேரத் தொழுகைகள் என் மீது கடமையாக்கப்பட்டன (அல்லது 'ஒவ்வொரு நாளும் ஐம்பது நேரத் தொழுகைகளை நிறைவேற்றுமாறு நான் கட்டளையிடப்பட்டேன்' என்று கூறினார்கள். இதில் அறிவிப்பாளர் ஸயீத் அவர்களுக்குச் சந்தேகம் ஏற்பட்டுள்ளது). பின்னர் நான் திரும்பி வந்து மூஸா (அலை) அவர்களைச் சந்தித்தேன். அவர் என்னிடம், 'உங்களுக்கு என்ன கட்டளையிடப்பட்டுள்ளது?' என்று கேட்டார். 'ஒவ்வொரு நாளும் ஐம்பது நேரத் தொழுகைகள் எனக்குக் கட்டளையிடப்பட்டுள்ளன' என்று நான் கூறினேன்.

அதற்கு மூஸா (அலை) அவர்கள், 'உங்களுக்கு முன்பே நான் மக்களைச் (சமுதாயங்களைச்) சோதித்திருக்கிறேன். இஸ்ராயீலின் சந்ததியினரை மிகக் கடினமாக நான் கையாண்டிருக்கிறேன். நிச்சயமாக உங்கள் சமுதாயத்தாரால் இதைத் தாங்கிக்கொள்ள முடியாது. எனவே, உங்கள் இறைவனிடம் திரும்பிச் சென்று, உங்கள் சமுதாயத்திற்காக (தொழுகைகளின் எண்ணிக்கையைக்) குறைத்துத் தருமாறு கேளுங்கள்' என்றார்.

அவ்வாறே நான் என் இறைவனிடம் திரும்பிச் சென்றேன்; அவன் ஐந்து தொழுகைகளைக் குறைத்தான். நான் என் இறைவனுக்கும் மூஸாவுக்கும் இடையே பலமுறை சென்று வந்துகொண்டே இருந்தேன். நான் மூஸாவிடம் வந்தபோதெல்லாம் அவர் முன்னைப் போலவே என்னிடம் கூறினார். இறுதியாக, ஒவ்வொரு நாளும் ஐந்து நேரத் தொழுகைகள் என்ற நிலைக்கு நான் திரும்பி வந்தேன்.

அப்போது நான் மூஸா (அலை) அவர்களிடம் வந்தபோது, அவர் என்னிடம், 'உங்களுக்கு என்ன கட்டளையிடப்பட்டுள்ளது?' என்று கேட்டார். 'ஒவ்வொரு நாளும் ஐந்து நேரத் தொழுகைகள்' என்று நான் கூறினேன். அதற்கும் அவர், 'உங்களுக்கு முன்பே நான் மக்களைச் சோதித்திருக்கிறேன். இஸ்ராயீலின் சந்ததியினரை மிகக் கடினமாக நான் கையாண்டிருக்கிறேன். நிச்சயமாக உங்கள் சமுதாயத்தாரால் இதையும் தாங்கிக்கொள்ள முடியாது. எனவே, உங்கள் இறைவனிடம் திரும்பிச் சென்று, உங்கள் சமுதாயத்திற்காக மேலும் குறைத்துத் தருமாறு கேளுங்கள்' என்றார்.

அதற்கு நான் அவரிடம், 'நான் வெட்கப்படும் அளவுக்கு என் இறைவனிடம் பலமுறை திரும்பிச் சென்றுவிட்டேன். எனவே, நான் இதைப் பொருந்திக்கொண்டு, அவனுக்கு முழுமையாகக் கட்டுப்படுகிறேன்' என்று கூறினேன்."

"அப்போது, 'நான் என் கட்டளையை உறுதிப்படுத்திவிட்டேன்; என் அடியார்களின் சுமையைக் குறைத்துவிட்டேன்; மேலும் ஒவ்வொரு நற்செயலுக்கும் அதுபோன்ற பத்து மடங்கு நன்மைகளை ஆக்கியுள்ளேன்' என்று அறிவிக்கப்பட்டது (அல்லது 'ஒரு அறிவிப்பாளர் அறிவித்தார்' என அறிவிப்பாளர் ஸயீத் சந்தேகத்துடன் குறிப்பிடுகிறார்)."

(இந்த ஹதீஸ் ஸயீத் பின் அபீ அரூபாவின் அறிவிப்பாக 'ஸஹீஹைன்' எனப்படும் புகாரி மற்றும் முஸ்லிம் ஆகிய இரு நூல்களிலும் பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது).

அனஸ் பின் மாலிக் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

கஅபா பள்ளியிலிருந்து (மஸ்ஜிதுல் ஹராம்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் விண்வெளிப் பயணம் (மிஃராஜ்) அழைத்துச் செல்லப்பட்ட இரவு குறித்து எங்களுக்கு அறிவித்தார்கள். (அந்த நீண்ட) ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள். அதில் (பின்வருமாறு இடம்பெற்றுள்ளது):

அல்லாஹ் தான் நாடியதை அவர்களுக்கு வஹீயாக (இறைச்செய்தியாக) அறிவித்தான். அதன்படி, அவர்களின் சமுதாயத்திற்கு ஒவ்வொரு பகலிலும் இரவிலும் ஐம்பது தொழுகைகளை வஹீயாக (கடமையாக) அறிவித்தான். பின்னர் அவர்கள் (வானுலகிலிருந்து) கீழே இறங்கி மூஸா (அலை) அவர்களை அடைந்த போது, மூஸா (அலை) அவர்கள் நபியவர்களைத் தடுத்து நிறுத்தி, "முஹம்மதே! உங்கள் இறைவன் உங்களுக்கு என்ன (கட்டளையை) உடன்படிக்கையாகத் தந்தான்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "என் சமுதாயத்தின் மீது ஒவ்வொரு பகலிலும் இரவிலும் ஐம்பது தொழுகைகளை (நிறைவேற்றுமாறு) உடன்படிக்கை செய்துள்ளான்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது மூஸா (அலை) அவர்கள், "நிச்சயமாக உங்களது சமுதாயத்தால் இதைச் செய்ய இயலாது. எனவே, (மீண்டும் இறைவனிடம்) திரும்பிச் சென்று உங்களுக்கும் அவர்களுக்கும் இதை இலகுவாக்கித் தருமாறு உங்கள் இறைவனிடம் கேளுங்கள்" என்றார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இது குறித்து ஆலோசனை கேட்பதைப் போன்று ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களைப் பார்த்தார்கள். "நீங்கள் விரும்பினால் (அவ்வாறு செய்யலாம்)" என்று ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் சைகை செய்தார்கள்.

உடனே ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் நபியவர்களுடன் மேலே சென்றார்கள். நபியவர்கள், "யா ரப்! (என் இறைவா!) எங்களுக்கு இதனை இலகுவாக்கித் தருவாயாக! நிச்சயமாக என் சமுதாயத்தால் இதனைத் தாங்க முடியாது" என்று கேட்டார்கள். அதிலிருந்து பத்துத் தொழுகைகளை அல்லாஹ் குறைத்தான். பின்னர் மூஸா (அலை) அவர்களிடம் திரும்பி வந்தார்கள். மூஸா (அலை) அவர்கள் (மீண்டும்) தடுத்து நிறுத்தினார்கள். ஐந்து தொழுகைகளாக ஆகும் வரை மூஸா (அலை) அவர்கள் நபியவர்களைத் தமது இறைவனிடம் தொடர்ந்து திருப்பி அனுப்பிக் கொண்டேயிருந்தார்கள்.

ஐந்தாகக் குறைக்கப்பட்ட பின்னரும் மூஸா (அலை) அவர்கள் நபியவர்களைத் தடுத்து நிறுத்தி, "முஹம்மதே! அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக, இஸ்ராயீலின் சந்ததியினருக்கு இந்த ஐந்தை விடக் குறைவானதையே நான் வலியுறுத்தினேன். ஆனால், அவர்கள் அதைப் பாழாக்கி, கைவிட்டுவிட்டனர். உங்களது சமுதாயத்தினரோ உடல்களாலும், உள்ளங்களாலும், பார்வைகளாலும், செவிப்புலன்களாலும் மிகவும் பலவீனமானவர்கள். எனவே, திரும்பிச் சென்று இதனைக் குறைத்துத் தருமாறு உங்கள் இறைவனிடம் கேளுங்கள்" என்றார்கள்.

மீண்டும் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களின் ஆலோசனையைப் பெறுவதற்காக அவர்களை நபியவர்கள் பார்த்தார்கள். ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் அதை வெறுக்கவில்லை; (மீண்டும்) அந்த ஐந்து தொழுகைகள் இருக்கும் நிலையிலேயே நபியவர்களை மேலே அழைத்துச் சென்றார்கள். அப்போது நபியவர்கள், "யா ரப்! (என் இறைவா!) நிச்சயமாக என் சமுதாயத்தினர் தங்களது உடல்களாலும், உள்ளங்களாலும், செவிப்புலன்களாலும், பார்வைகளாலும் பலவீனமானவர்கள். எனவே, எங்களுக்கு இதனை இன்னும் இலகுவாக்குவாயாக!" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு இறைவன், "என்னிடத்தில் சொல் மாற்றப்படுவதில்லை. உம்முல் கிதாபில் (மூலப் புத்தகத்தில்) உங்கள் மீது எழுதப்பட்டபடியே இது இருக்கும். ஒவ்வொரு நன்மைக்கும் உமக்கு அதைப் போன்று பத்து மடங்கு நற்கூலி உண்டு. இது உம்முல் கிதாபில் ஐம்பதாகவே உள்ளது; ஆனால், உங்கள் மீது (செயல்படுத்துவதற்கு) ஐந்தாகவே இருக்கும்" என்று கூறினான்.

(என இந்த ஹதீஸைத் தொடர்ந்து கூறினார்கள்). இதனை புகாரி (தமது) ஸஹீஹ் நூலில் ஸுலைமான் பின் பிலால் வழியாகவும், முஸ்லிம் ஹாரூன் அல்-அய்லி - இப்னு வஹ்ப் வழியாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர்.

தல்ஹா பின் உபைதுல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நஜ்த் வாசிகளில் கலைந்த தலையுடைய (பரட்டைத் தலையுடன்) ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தார். அவரது குரலின் ஓசை (முணுமுணுப்பு) எங்களுக்குக் கேட்டது; ஆனால், அவர் என்ன சொல்கிறார் என்பதை எங்களால் விளங்கிக்கொள்ள முடியவில்லை. அவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை நெருங்கியதும், (அவர்) இஸ்லாத்தைப் (அதன் கடமைகளைப்) பற்றி கேட்கிறார் என்பது எங்களுக்குத் தெரிந்தது.

அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "இரவிலும் பகலிலுமாக (தினமும்) ஐந்து வேளைத் தொழுகைகள் (கடமையாகும்)" என்று கூறினார்கள். அவர், "இவற்றைத் தவிர வேறு ஏதேனும் என் மீது கடமையா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபியவர்கள், "இல்லை, எனினும் நீயாக விரும்பி உபரியாக (சுன்னத்தானத் தொழுகைகளைத்) தொழுதால் தவிர" என்று பதிலளித்தார்கள்.

மேலும், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ரமழான் மாதத்தில் நோன்பு நோற்பது பற்றிக் கூறினார்கள். அவர், "இதைத் தவிர வேறு ஏதேனும் என் மீது கடமையா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபியவர்கள், "இல்லை, எனினும் நீயாக விரும்பி உபரியாக (நஃபிலான நோன்புகளை) நோற்றால் தவிர" என்று பதிலளித்தார்கள்.

பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவருக்கு ஸகாத்தைப் பற்றியும் கூறினார்கள். அவர், "இதைத் தவிர வேறு ஏதேனும் என் மீது கடமையா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபியவர்கள், "இல்லை, எனினும் நீயாக விரும்பி உபரியாக (தர்மம்) செய்தால் தவிர" என்று பதிலளித்தார்கள்.

பின்பு அந்த மனிதர், "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நான் இதைவிடக் கூட்டவும் மாட்டேன்; இதிலிருந்து குறைக்கவும் மாட்டேன்" என்று கூறியவாறு திரும்பிச் சென்றார். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "இவர் உண்மையாகவே (கூறியபடி நடந்தால்) வெற்றியடைந்து விட்டார்" என்று கூறினார்கள்.

இமாம் ஷாஃபியீ (ரலி) அவர்கள் தமது அறிவிப்பில் 'ஸதகா' (தர்மம்) பற்றிக் குறிப்பிட்டு, "இதைத் தவிர வேறு ஏதேனும் என் மீது கடமையா?" என்று அந்த மனிதர் கேட்டதாக அறிவித்துள்ளார்கள். இந்த ஹதீஸ் இமாம் மாலிக் (ரஹ்) அவர்களின் அறிவிப்பிலிருந்து 'ஸஹீஹைன்' (ஸஹீஹ் புகாரி மற்றும் ஸஹீஹ் முஸ்லிம்) ஆகிய இரு நூற்களிலும் இடம்பெற்றுள்ளது.

உபாதா பின் அஸ்-ஸாமித் (ரலி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக் கேட்டேன்: "கண்ணியமும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ் தன் அடியார்கள் மீது ஐந்து வேளைத் தொழுகைகளைக் கடமையாக்கியுள்ளான். எவர் அவற்றை (முறையாகப் பேணி) நிறைவேற்றி, அவற்றின் (முக்கியத்துவத்தை) வீணாக்காமல் இருக்கிறாரோ, அவரை மன்னித்து, சொர்க்கத்தில் நுழையச் செய்வதாக அல்லாஹ்விடம் அவருக்கு ஓர் உடன்படிக்கை (வாக்குறுதி) உள்ளது. எவர் அவற்றின் உரிமைகளை அலட்சியப்படுத்தி, அவற்றை (முறையாகப் பேணி) நிறைவேற்றாமல் இருக்கிறாரோ, அவருக்கு அல்லாஹ்விடம் எந்த உடன்படிக்கையும் இல்லை. அல்லாஹ் நாடினால் அவரைத் தண்டிப்பான்; அவன் நாடினால் அவரை மன்னிப்பான்."

(இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரில் இடம்பெறும் கினானா குலத்தைச் சேர்ந்த நபர் 'அல்-முக்தஜீ' என்று அழைக்கப்படுவார் என யஹ்யா பின் ஸயீத் வழியாக இமாம் மாலிக் (ரஹ்) அவர்கள் குறிப்பிடுகிறார்கள்).

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தோழர்களிடம்), “உங்களில் ஒருவரின் (வீட்டு) வாசலில் ஓர் ஆறு (ஓடிக்கொண்டிருக்கிறது). அதில் அவர் தினமும் ஐந்து முறை குளிக்கிறார் (என்று வைத்துக்கொள்வோம்). அவரது (உடல்) அழுக்கில் ஏதேனும் எஞ்சியிருக்குமா? (இதைப் பற்றி) நீங்கள் என்ன கூறுகிறீர்கள்?” என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு (நபித்தோழர்கள்), “அவரது உடலில் எவ்வித அழுக்கும் எஞ்சியிருக்காது” என்று பதிலளித்தார்கள்.

(அப்போது) நபி (ஸல்) அவர்கள், “இதுவே ஐந்து நேரத் தொழுகைகளுக்கான உதாரணமாகும். இவற்றின் மூலமாக அல்லாஹ் (சிறு) பாவங்களை அழித்துவிடுகிறான்” என்று கூறினார்கள்.

அபூ மஸ்வூத் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக! அது சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்த நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள். எனவே, நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து ளுஹர் தொழுகையை நான்கு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், ஒரு பொருளின் நிழல் அதன் (அசலான) உயரத்திற்குச் சமமாக இருந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் அஸர் தொழுகையை நான்கு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், சூரியன் மறைந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் மஃக்ரிப் தொழுகையை மூன்று ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், செவ்வானம் மறைந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் இஷா தொழுகையை நான்கு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், வைகறை (ஃபஜ்ர்) புலர்ந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் சுபஹ் தொழுகையை இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள்.

பின்னர், மறுநாள் ளுஹர் நேரத்தில், ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் (அசலான) உயரத்திற்குச் சமமாக இருந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் ளுஹர் தொழுகையை நான்கு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், ஒரு பொருளின் நிழல் அதன் (அசலான) உயரத்தைப் போல் இருமடங்காக இருந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் அஸர் தொழுகையை நான்கு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், நேற்றைய அதே நேரத்தில் சூரியன் மறைந்தபோது வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் மஃக்ரிப் தொழுகையை மூன்று ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், செவ்வானம் மறைந்து இருள் சூழ்ந்தபோது வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் இஷா தொழுகையை நான்கு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், வைகறை நன்றாக வெளிச்சமானபோது வந்து, "எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் சுபஹ் தொழுகையை இரண்டு ரக்அத்துகள் தொழுதார்கள். பின்னர், "இந்த இரு (நாட்களின்) நேரங்களுக்கும் இடைப்பட்டதே (ஒவ்வொரு தொழுகைக்குமான) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

அபூபக்ர் பின் முஹம்மத் பின் அம்ரு பின் ஹஸ்ம் (ரஹ்) அவர்கள் இதனை அபூ மஸ்வூத் அல்-அன்சாரி (ரழி) அவர்களிடமிருந்து (நேரடியாகச்) செவியுறவில்லை; மாறாக, இது அவர்களுக்கு எட்டிய ஒரு செய்தியாகும் (பலாக்). மேலும், இது மற்றுமொரு முர்ஸலான (அறிவிப்பாளர் விடுபட்ட) ஹதீஸிலும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

அனஸ் பின் மாலிக் (ரலி) அவர்கள் வழியாக மாலிக் பின் ஸஅஸஆ (ரலி) அவர்கள் மிஃராஜ் (விண்ணேற்றம்) குறித்த நீண்ட ஹதீஸையும், அதில் ஐவேளைத் தொழுகை கடமையாக்கப்பட்டதையும் குறிப்பிட்டார்கள்.

(அதன் தொடர்ச்சியாக) ஹஸன் அல்-பஸ்ரீ (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் அந்தத் தொழுகைகளைத் (தொழுவதற்கான கட்டளையைத்) தம் சமுதாயத்தாரிடம் கொண்டு வந்தபோது, வானத்தின் உச்சியிலிருந்து சூரியன் சாயும் வரை (அதாவது லுஹர் நேரம் வரும் வரை) அவர்கள் மக்களிடமிருந்து தனித்திருந்தார்கள். (சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும்) 'அஸ்ஸலாத்து ஜாமிஆ' (தொழுகை ஒன்று திரட்டக்கூடியது - ஜமாஅத்தாகத் தொழுவதற்கு வாருங்கள்) என்று அவர்களுக்குள் அழைக்கப்பட்டது. இதைக் கேட்டு மக்கள் (புதியதொரு அழைப்பு என்பதால்) திடுக்கிட்டு ஒன்று திரண்டனர். அப்போது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மக்களுக்கு நான்கு ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள். அவற்றில் அவர்கள் சப்தமிட்டு ஓதவில்லை. மக்கள் அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்.

பின்னர், சூரியன் வானத்தின் மத்தியிலிருந்து (மேலும்) சாய்ந்து, அது (மஞ்சள் நிறமடையாமல்) தூய வெண்மையாக இருந்தபோது (அதாவது அஸர் நேரம் வந்தபோது), அவர்களுக்குள் 'அஸ்ஸலாத்து ஜாமிஆ' என்று அழைக்கப்பட்டது. இதைக் கேட்டு மக்கள் திடுக்கிட்டு ஒன்று திரண்டனர். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களுக்கு நான்கு ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள். அவற்றிலும் அவர்கள் சப்தமிட்டு ஓதவில்லை. மக்கள் அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்.

சூரியன் மறைந்ததும் (அதாவது மக்ரிப் நேரம் வந்தபோது), அவர்களுக்குள் 'அஸ்ஸலாத்து ஜாமிஆ' என்று அழைக்கப்பட்டது. அவர்கள் ஒன்று திரண்டனர். அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் மூன்று ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள். முதல் இரண்டு ரக்அத்களில் (சப்தமிட்டு) ஓதினார்கள். ஒரு ரக்அத்தில் (மூன்றாவது ரக்அத்தில்) சப்தமிட்டு ஓதவில்லை. மக்கள் அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்.

(மாலையில் தோன்றும்) செம்மேகம் மறைந்ததும் (அதாவது இஷா நேரம் வந்தபோது), அவர்களுக்குள் 'அஸ்ஸலாத்து ஜாமிஆ' என்று அழைக்கப்பட்டது. அவர்கள் ஒன்று திரண்டனர். அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் நான்கு ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள். (முதல்) இரண்டு ரக்அத்களில் சப்தமிட்டு ஓதினார்கள், (அடுத்த) இரண்டு ரக்அத்களில் சப்தமிட்டு ஓதவில்லை. மக்கள் அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள். (இதற்கு மேல் தொழுகைகள்) தங்களுக்கு அதிகமாக்கப்படுமா அல்லது இல்லையா என்று தெரியாத நிலையிலேயே மக்கள் அன்றைய இரவுப் பொழுதைக் கழித்தனர்.

வைகறை (ஃபஜ்ர்) நேரம் உதித்ததும், அவர்களுக்குள் 'அஸ்ஸலாத்து ஜாமிஆ' என்று அழைக்கப்பட்டது. அவர்கள் ஒன்று திரண்டனர். அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவித்தார்கள். அவ்விரண்டிலும் ஓதுதலை நீட்டினார்கள். மக்கள் அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்; நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்களைப் பின்பற்றினார்கள்.

இந்த ஹதீஸிலும், இதே கருத்தில் வந்துள்ள பிற அறிவிப்புகளிலும், இந்த நிகழ்வு மிஃராஜுக்குப் பின் மக்காவில் நடைபெற்றது என்பதற்கும், அப்போது ஐவேளைத் தொழுகைகள் அவற்றின் (தற்போதைய) குறிப்பிட்ட ரக்அத்துகளின் எண்ணிக்கையிலேயே கடமையாக்கப்பட்டன என்பதற்கும் ஆதாரம் உள்ளது. ஆயினும், ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடமிருந்து இதற்கு மாற்றமான (ஆரம்பத்தில் தொழுகைகள் இரண்டு ரக்அத்களாகவே இருந்தன என்ற) செய்தி உறுதியாக வந்துள்ளது.

ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு (ஆரம்பத்தில்) மக்காவில் தொழுகையானது (ஒவ்வொரு நேரத்திற்கும்) இரண்டு இரண்டு ரக்அத்களாகக் கடமையாக்கப்பட்டது. பின்னர், அவர்கள் மதீனாவிற்கு (ஹிஜ்ரத் செய்து) சென்றபோது, (ஊரில் இருக்கும்போது தொழும் தொழுகை) நான்கு ரக்அத்களாகக் கடமையாக்கப்பட்டது. மேலும், பயணத் தொழுகையானது (ஆரம்பத்தில் இருந்தவாறே) இரண்டு ரக்அத்களாகவே நிலைநிறுத்தப்பட்டது."

"நபி (ஸல்) அவர்கள் மக்காவிலிருந்து மதீனாவிற்கு ஹிஜ்ரத் செய்வதற்கு முன்பு அவர்களின் தொழுகை எவ்வாறு இருந்தது?" என்று (இமாம்) ஸுஹ்ரீ அவர்களிடம் கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், உர்வா பின் அஸ்ஸுபைர் வழியாக (அன்னை) ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாகப் பின்வருமாறு அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ் தொழுகையை முதன்முதலாகக் கடமையாக்கியபோது (அனைத்துத் தொழுகைகளையும்) இரண்டு ரக்அத்களாகவே கடமையாக்கினான். பின்னர், ஊரில் தங்கியிருக்கும்போது (பயணத்தில் அல்லாத நிலையில் அத்தொழுகையை நான்கு ரக்அத்களாக உயர்த்தி) முழுமையாக்கினான். ஆனால், பயணத் தொழுகை ஆரம்பத்தில் கடமையாக்கப்பட்ட (இரண்டு ரக்அத்கள் என்ற) நிலையிலேயே நிலைநிறுத்தப்பட்டது."

மேலும், (இதே செய்தி) ஆமிர் அஷ்-ஷஅபீ மற்றும் மஸ்ரூக் ஆகியோர் வழியாகவும் ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
"தொழுகை முதன்முதலில் கடமையாக்கப்பட்டபோது இரண்டு ரக்அத்களாகவே (கடமையாக்கப்பட்டது). அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவிற்கு வந்து (அங்கு) நிலையாகத் தங்கியபோது, (மஃரிப் மற்றும் ஃபஜ்ர் அல்லாத மற்ற தொழுகைகளில்) மேலும் இரண்டு ரக்அத்கள் அதிகரிக்கப்பட்டன. மஃரிப் தொழுகை (அதிகரிக்கப்படவில்லை); ஏனெனில் அது (பகலின்) ஒற்றைப்படையான (தொழுகை) ஆகும். அதிகாலைத் (ஃபஜ்ர்) தொழுகையும் (அதிகரிக்கப்படவில்லை); ஏனெனில் அதில் நீண்ட நேரம் (குர்ஆன்) ஓதப்படுவதால் (அது அவ்வாறே விடப்பட்டது). மேலும், நபி (ஸல்) அவர்கள் பயணம் மேற்கொள்ளும்போது (மதீனா வருவதற்கு முன்) ஆரம்பத்தில் கடமையாக்கப்பட்டவாறே (இரண்டு ரக்அத்களாகத்) தமது தொழுகையைத் தொழுது வந்தார்கள்."

உமர் பின் அப்துல் அஸீஸ் (ரஹ்) அவர்கள் ஒருநாள் தொழுகையை (அதன் ஆரம்ப நேரத்திலிருந்து) சற்று தாமதப்படுத்தினார்கள். அப்போது உர்வா பின் ஸுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் அவரிடம் வந்து (பின்வருமாறு) தெரிவித்தார்கள்:

"முகீரா பின் ஷுஅபா (ரலி) அவர்கள் கூஃபாவில் (ஆளுநராக) இருந்தபோது ஒருநாள் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். அப்போது (நபித்தோழரான) அபூ மஸ்வூத் அல்-அன்சாரி (ரலி) அவர்கள் அவரிடம் வந்து, 'முகீராவே! இது என்ன (செயல்)? ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் (வானிலிருந்து) இறங்கி வந்து தொழுதார்கள்; (அவரைப் பின்பற்றி) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பின்னர் (மீண்டும் ஜிப்ரீல்) தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பின்னர் (மீண்டும் ஜிப்ரீல்) தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பின்னர் (மீண்டும் ஜிப்ரீல்) தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பின்னர் (மீண்டும் ஜிப்ரீல்) தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பிறகு (ஜிப்ரீல் அவர்கள்), "இவ்வாறே நான் (உங்களுக்குக் கற்றுத்தரப்) பணிக்கப்பட்டுள்ளேன்" என்று கூறினார்கள் என்பதை நீங்கள் அறிந்திருக்கவில்லையா?' என்று கேட்டார்கள்."

(இதைக் கேட்ட) உமர் (பின் அப்துல் அஸீஸ்) அவர்கள் உர்வாவிடம், "உர்வாவே! நீங்கள் எதனை அறிவிக்கிறீர்கள் என்பதில் கவனமாக இருங்கள். (நிச்சயமாகவா) ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குத் தொழுகை நேரங்களை நிலைநாட்டிக் (கற்றுத்) தந்தார்கள்?" என்று (வியப்புடன்) கேட்டார்கள். அதற்கு உர்வா அவர்கள், "பஷீர் பின் அபீ மஸ்வூத் அவர்கள் தமது தந்தை (அபூ மஸ்வூத் - ரலி) வழியாக இவ்வாறே அறிவித்து வந்தார்கள்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

மேலும் உர்வா கூறினார்: "நபி (ஸல்) அவர்களின் துணைவியார் ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் எனக்கு அறிவித்தார்கள்: 'சூரிய ஒளி எனது அறையில் (விழுந்து அது) மேலேறி மறைவதற்கு முன்பாகவே (அதாவது வெயில் அறையினுள் இருக்கும்போதே), நபி (ஸல்) அவர்கள் அஸர் தொழுகையைத் தொழுதுவிடுவார்கள்'."

(இதனை இமாம் புகாரி அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்லமா வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் யஹ்யா பின் யஹ்யா வழியாகவும் அறிவித்துள்ளனர்.)

உர்வா பின் அஸ்-ஸுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் உமர் பின் அப்துல் அஸீஸ் (ரஹ்) அவர்களிடம் கூறியதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் (வானிலிருந்து) இறங்கி வந்து எங்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்; நான் அவர்களுடன் தொழுதேன். பின்னர் அவர்கள் இறங்கி வந்து எங்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்; நான் அவர்களுடன் தொழுதேன். பின்னர் அவர்கள் இறங்கி வந்து எங்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்; நான் அவர்களுடன் தொழுதேன். (இவ்வாறு கூறி) ஐந்து தொழுகைகளை எண்ணிக் காட்டினார்கள்.

அப்போது உமர் பின் அப்துல் அஸீஸ் (ரஹ்) அவர்கள், "உர்வாவே! அல்லாஹ்வை அஞ்சிக் கொள்ளுங்கள். நீங்கள் என்ன சொல்கிறீர்கள் என்பதைச் சிந்தித்துப் பாருங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அதற்கு உர்வா (ரஹ்) அவர்கள், "பஷீர் பின் அபீமஸ்ஊத் (ரஹ்) அவர்கள் தம் தந்தை (அபூமஸ்ஊத் அல்-அன்சாரி (ரலி)) வழியாக எனக்கு அறிவித்தார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் இறங்கி வந்து எங்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்; நான் அவர்களுடன் தொழுதேன். பின்னர் அவர்கள் இறங்கி வந்து எங்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்; நான் அவர்களுடன் தொழுதேன் என்று கூறி, ஐந்து தொழுகைகளை எண்ணிக் காட்டினார்கள்'" என்று பதிலளித்தார்கள்.

(இமாம் பைஹகீ (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:) இவ்வாறே ஸுஹ்ரீ (ரஹ்) அவர்களின் மாணவர்களான மஅமர், ஷுஐப் பின் அபீஹம்ஸா, லைஸ் பின் ஸஅத் போன்ற பெரும்பான்மையோரும் இதனை அறிவித்துள்ளனர். அவர்கள் (ஜிப்ரீல்) தொழுவித்த நேரத்தைக் குறிப்பிடவோ விளக்கவோ இல்லை. உஸாமா பின் ஸைத் அல்-லைஸீ (ரஹ்) அவர்களும் ஸுஹ்ரீ (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து இவ்வாறே அறிவித்துள்ளார்; எனினும், அதன் பிறகு அவர் (நபி (ஸல்) அவர்கள்) செய்வதை அபூமஸ்ஊத் (ரலி) அவர்கள் பார்த்ததாக அறிவித்ததை அவர் கூடுதலாகக் குறிப்பிட்டுள்ளார்.

உமர் பின் அப்துல் அஸீஸ் (ரஹ்) அவர்கள் மிம்பரின் மீது அமர்ந்திருந்தபோது அஸர் தொழுகையைச் சற்று தாமதப்படுத்தினார்கள். அப்போது உர்வா பின் அஸ்-ஸுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் அவரிடம், "நிச்சயமாக ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களுக்குத் தொழுகையின் நேரத்தை அறிவித்துக் கொடுத்தார்கள் (என்பதை நீர் அறிவீரா?)" என்று கூறினார்.

அதற்கு உமர் அவர்கள், "நீர் கூறுவதை நான் அறிவேன்" என்று கூறினார்.

அப்போது உர்வா (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்: "பஷீர் பின் அபீ மஸ்வூத் அல்-அன்ஸாரி (ரஹ்) அவர்கள் தம் தந்தை (அபூ மஸ்வூத்) கூறியதாக அறிவிக்க நான் செவியுற்றிருக்கிறேன். அவரது தந்தை கூறினார்:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக் கேட்டேன்: 'ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் இறங்கி வந்து, தொழுகையின் நேரத்தை எனக்கு அறிவித்தார்கள். நான் அவருடன் (ஒரு) தொழுகையைத் தொழுதேன். பிறகு அவருடன் (இன்னொரு) தொழுகையைத் தொழுதேன். பிறகு அவருடன் (இன்னொரு) தொழுகையைத் தொழுதேன். பிறகு அவருடன் (இன்னொரு) தொழுகையைத் தொழுதேன். பிறகு அவருடன் (இன்னொரு) தொழுகையைத் தொழுதேன்' என்று கூறி, (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தமது விரல்களால் ஐந்து தொழுகைகளை எண்ணிக் காட்டினார்கள்."

(தொடர்ந்து அபூ மஸ்வூத் (ரலி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:) "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுவதை நான் பார்த்திருக்கிறேன். சில சமயங்களில் வெப்பம் கடுமையாக இருக்கும்போது அ(த்தொழுகையத்)தைத் தாமதப்படுத்துவார்கள். அவர்கள் அஸர் தொழுகையைத் தொழுவதையும் நான் பார்த்திருக்கிறேன்; அப்போது சூரியன் (மஞ்சள் நிறம் கலக்காமல்) வெண்மையாகவும் உயரத்திலும் இருக்கும். (அஸர் தொழுதுவிட்டு) ஒருவர் திரும்பினால், சூரியன் மறைவதற்கு முன்பாகவே 'துல்-ஹுலைஃபா'வை (மதீனாவிலிருந்து சுமார் 10 கி.மீ தூரம்) சென்றடைந்து விட முடியும்.

அவர்கள் சூரியன் மறைந்ததும் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவார்கள். அடிவானத்தில் (செம்மை மறைந்து) இருள் சூழும் போது இஷா தொழுகையைத் தொழுவார்கள். சில வேளைகளில் மக்கள் (தொழுகைக்காக) ஒன்று கூடும் வரை இஷாவைத் தாமதப்படுத்துவார்கள். அதிகாலை (சுப்ஹ்) தொழுகையை (ஆரம்பத்தில் நிலவும்) இருட்டோடு தொழுதார்கள். பிறகு மற்றொரு முறை (நேரத்தின் இறுதியை உணர்த்த) வெளிச்சம் வந்த பின் தொழுதார்கள். அதன் பிறகு அவர்கள் மரணிக்கும் வரை சுப்ஹ் தொழுகையை இருட்டோடு தொழுபவர்களாகவே இருந்தார்கள்; மீண்டும் (வேண்டுமென்றே) வெளிச்சம் வரும் வரை அவர்கள் அதைத் தாமதப்படுத்தியதில்லை.

நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் எவ்வாறு (தலைமை தாங்கி) தொழுகை நடத்தினார்கள் என்பது குறித்த விளக்கங்கள் அபூபக்ர் பின் ஹஸ்ம் (ரஹ்) அவர்களின் ஹதீஸிலும், மேலும் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) உள்ளிட்டோரின் அறிவிப்புகளிலும் இடம் பெற்றுள்ளன."

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
'ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் கஅபாவின் அருகே (பைத்துல்லாஹ்வில்) இரண்டு முறை எனக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்.

(முதல் நாள்) சூரியன் உச்சி சாய்ந்து, நிழலானது ஒரு செருப்பு வாரின் அளவுக்கு (மிகச் சிறியதாக) இருந்த போது எனக்கு லுஹர் தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அப்பொருளின் அளவுக்குச் சமமாக இருந்த போது அஸர் தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், நோன்பாளி நோன்பு திறக்கும் நேரத்தில் (சூரியன் மறைந்த போது) மஃக்ரிப் தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், (வானத்தின்) செம்மை (அந்தி வெளிச்சம்) மறைந்த போது இஷா தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், நோன்பாளிக்கு உணவும் பானமும் தடுக்கப்படும் நேரத்தில் (அதிகாலைப் பொழுது புலர்ந்த போது) ஃபஜ்ர் தொழுகையை நடத்தினார்கள்.

பின்னர் மறுநாள், ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அப்பொருளின் அளவுக்குச் சமமாக இருந்த போது எனக்கு லுஹர் தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அப்பொருளின் அளவை விட இரு மடங்காக இருந்த போது அஸர் தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், (முந்தைய நாளைப் போலவே) நோன்பாளி நோன்பு திறக்கும் நேரத்தில் மஃக்ரிப் தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், இரவின் முதல் மூன்றில் ஒரு பகுதி (கழிந்த) போது இஷா தொழுகையை நடத்தினார்கள். பின்னர், (விடிந்து) நன்கு வெளிச்சம் பரவிய போது ஃபஜ்ர் தொழுகையை நடத்தினார்கள்.

பின்னர் அவர் என்னைத் திரும்பிப் பார்த்து, 'முஹம்மதே! இது தங்களுக்கு முன்வந்த இறைத்தூதர்களின் தொழுகை நேரமாகும். (ஒவ்வொரு தொழுகைக்கும் உரிய) நேரம் என்பது இவ்விரண்டு (நாட்களில் தொழப்பட்ட) நேரங்களுக்கும் இடைப்பட்டதாகும்' என்று கூறினார்கள்.'

(நூல் ஆசிரியரின் குறிப்பு:)
அபூ அல்-ஹஸன் அலி பின் அஹ்மத் பின் அப்தான், அஹ்மத் பின் உபைது அஸ்-ஸஃப்பார், இஸ்மாயீல் பின் இஸ்ஹாக், இப்ராஹீம் பின் ஹம்ஸா அஸ்-ஸுபைரீ, அப்துல் அஸீஸ் பின் முஹம்மது அத்-தராவர்தீ ஆகிய அறிவிப்பாளர் தொடர் வழியாக அப்துர் ரஹ்மான் என்பவரிடமிருந்தும் இதே கருத்திலமைந்த செய்தி அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

மேலும், மக்காவில் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்திய இச்சம்பவம் குறித்து ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ், அபூ மஸ்வூத் அல்-அன்சாரி, அப்துல்லாஹ் பின் உமர், அபூ ஹுரைரா மற்றும் அபூ ஸயீத் அல்குத்ரீ (ரலி) ஆகியோர் வழியாகவும் நமக்கு அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. தொழுகை நேரங்கள் தொடர்பாக இச்சம்பவம் அல்லாத பிற அறிவிப்புகள் அபூ மூஸா அல்-அஷ்அரீ, புரைதா பின் அல்-ஹஸீப் மற்றும் அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் பின் அல்-ஆஸ் (ரலி) ஆகியோர் வாயிலாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து ஆதாரபூர்வமாக வந்துள்ளன. இன்ஷா அல்லாஹ், அவற்றின் அறிவிப்புகளையும் நாம் (பின்னர்) வழங்குவோம்."

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"(திருக்குர்ஆனில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ள) 'துலூகுஷ் ஷம்ஸ்' என்பது நண்பகலுக்குப் பிறகு (உச்சியிலிருந்து) சூரியன் (மேற்கு நோக்கிச்) சாய்வதாகும்."

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"சூரியனின் 'துலூக்' (Duluk) என்பது (நண்பகலில்) அது உச்சியை விட்டுச் சாய்வதாகும் (ஸவால்)."

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் தொழுகைகளின் நேரங்கள் குறித்துக் கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஃபஜ்ர் தொழுகையின் நேரம், சூரியனின் முதல் விளிம்பு (உதயமாகித் தெரியத் தொடங்குவதற்கு) முன்னதாக (அதிகாலை விடியலில் இருந்து) ஆகும். ளுஹர் தொழுகையின் நேரம், சூரியன் உச்சி வானத்திலிருந்து சாய்ந்ததிலிருந்து அஸ்ருடைய நேரம் (ஆரம்பமாவதற்கு) முன்னதாக (நிழல் ஒரு மடங்கு ஆகும் வரை) ஆகும். அஸ்ர் தொழுகையின் நேரம், சூரியன் மஞ்சளாக மாறாமலும் அதன் முதல் விளிம்பு மறையாமலும் இருக்கும் வரை ஆகும். மஃக்ரிப் தொழுகையின் நேரம், சூரியன் (முழுமையாக) மறைந்ததிலிருந்து செவ்வானம் மறையாத வரை ஆகும். இஷா தொழுகையின் நேரம் நள்ளிரவு வரை ஆகும்."

(இதனை முஸ்லிம் பின் அல்-ஹஜ்ஜாஜ் அவர்கள் அஹ்மத் பின் யூஸுஃப் அஸ்-ஸுலமீ வழியாகத் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் பின் அல்-ஆஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ளுஹர் தொழுகையின் நேரம், சூரியன் (உச்சியிலிருந்து மேற்கு நோக்கி) சாய்ந்ததிலிருந்து தொடங்கி, ஒரு மனிதனின் நிழல் அவனது உயரத்திற்குச் சமமாக இருக்கும் வரை (நீடிக்கும்). இது அஸர் (தொழுகையின் நேரம்) வராத வரையாகும்."

மேலும் அவர் (அறிவிப்பாளர்) இந்த ஹதீஸின் மீதிப் பகுதியை அதன் கருத்தோடு (சுருக்கமாகக்) குறிப்பிட்டார்.

அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்வூத் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் (ளுஹர்) தொழுகையின் (நேரத்திற்கான நிழலின்) அளவு, கோடைக் காலத்தில் மூன்று அடியிலிருந்து ஐந்து அடி வரையிலும், குளிர்காலத்தில் ஐந்து அடியிலிருந்து ஏழு அடி வரையிலும் இருந்தது.

(இது அபூதாவூத் ஹதீஸின் வாசகமாகும். இது நாடுகள் மற்றும் பிரதேசங்களுக்கு ஏற்ப மாறுபடக்கூடிய ஒரு விஷயமாகும். எனவே, ஒவ்வொரு பிரதேசத்திலும் சூரியன் உச்சி சாய்வதை (ஸவால்) கணக்கிட, அங்கு அறியப்பட்ட வழக்கமான முறையிலேயே இது நிர்ணயிக்கப்படும்.)

அபூ மஸ்வூத் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் தொழுகை(யின் நேரங்களை அறிவிப்பதா)க்காக இறங்கி வந்து, (தொழும்படி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். சூரியன் உச்சி சாய்ந்தபோது நபி (ஸல்) அவர்கள் ளுஹர் தொழுதார்கள். பின்னர் ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் அளவுக்கு ஒரு மடங்கு ஆனபோது அஸர் தொழுதார்கள். பின்னர் சூரியன் மறைந்தபோது மஃக்ரிப் தொழுதார்கள். பின்னர் செம்மேகம் மறைந்தபோது 'அத்தமா' எனப்படும் இஷா தொழுதார்கள். பின்னர் வைகறை (ஃபஜ்ரு) உதித்தபோது சுப்ஹு தொழுதார்கள்.
பின்னர் மறுநாள் ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, (ஒவ்வொரு பொருளின்) நிழலும் அதன் அளவுக்கு ஆகும் வரை ளுஹரைத் தாமதப்படுத்தி(த் தொழுவித்)தார்கள். (ஒவ்வொரு பொருளின்) நிழலும் அதன் அளவுக்கு இரு மடங்கு ஆகும் வரை அஸரைத் தாமதப்படுத்தி(த் தொழுவித்)தார்கள். பின்னர் சூரியன் மறைந்தபோது மஃக்ரிப் தொழுதார்கள். பின்னர் இஷாவை இருட்டும் வரை தாமதப்படுத்தி(த் தொழுவித்)தார்கள். பின்னர் சுப்ஹை நன்கு விடிந்த பின்பு (தொழுவித்)தார்கள்.
பின்னர் (ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள்), "இந்த இரண்டுக்கும் இடைப்பட்டதே தொழுகைக்கான (ஆரம்ப மற்றும் இறுதி) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.
ஸாலிஹ் பின் கய்ஸான் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
அபூ மஸ்வூத் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்ததைப் போன்றே, தொழுகையின் நேரம் குறித்து ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அதாஉ பின் அபீரபாஹ் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவித்து வந்தார்கள்.
மேலும் ஸாலிஹ் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
அம்ரு பின் தீனார் (ரஹ்) மற்றும் அபுஸ் ஸுபைர் அல்மக்கீ (ரஹ்) ஆகியோரும் ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் அஸ்ஸுலமீ (ரலி) அவர்களிடமிருந்து இவ்வாறே அறிவித்து வந்தனர்.

இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் (கஅபா எனும்) இறையில்லத்திற்கு அருகில் இரண்டு முறை எனக்கு இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள். சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்தபோது எனக்கு லுஹர் தொழுகை நடத்தினார்கள். (அப்போது) நிழலானது ஒரு செருப்பு வாரின் அளவுக்கு இருந்தது. பின்னர், ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் அளவுக்குச் சமமாக ஆனபோது எனக்கு அஸர் தொழுகை நடத்தினார்கள்."

அந்த ஹதீஸில் (தொடர்ந்து) கூறப்பட்டுள்ளதாவது: "பின்னர், மறுநாள் ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் அளவுக்குச் சமமாக இருந்தபோது எனக்கு லுஹர் தொழுகை நடத்தினார்கள். பின்னர் ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் அளவை விட இருமடங்காக ஆனபோது எனக்கு அஸர் தொழுகை நடத்தினார்கள்."

மேலும், அந்த ஹதீஸின் இறுதியில் (ஜிப்ரீல் அலை அவர்கள்) கூறினார்கள்: "முஹம்மதே! இது தங்களுக்கு முன்னிருந்த நபிமார்களின் (தொழுகை) நேரமாகும். இந்த இரு (நாட்களில் தொழ வைக்கப்பட்ட) நேரங்களுக்கு இடைப்பட்டதே (ஒவ்வொரு தொழுகைக்குமான முறையான) நேரமாகும்."

இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் (இந்த ஹதீஸை விளக்கும்போது), "அஸருடைய ஆரம்ப நேரம் லுஹருடைய இறுதி நேரத்திலிருந்து (உடனடியாகப்) பிரிகிறது. 'ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் அளவுக்குச் சமமாக ஆனபோது அஸர் தொழுகை நடத்தினார்கள்' என்ற இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் கூற்றின் பொருள், ஒரு பொருளின் நிழல் அதன் அளவுக்குச் சமமாக முழுமையடைந்து, அதை விட மிகச் சிறிதளவு (அதிகமாக) கடந்திருக்கும் நிலையைக் குறிக்கிறது" என்ற கருத்தைக் கொண்டிருந்தார்கள்.

மேலும் அவர்கள் (இமாம் ஷாஃபிஈ) கூறுகையில், "நான் விவரித்த இந்த விளக்கம் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் சில தோழர்களிடமிருந்து (மாணவர்களிடமிருந்து) எனக்குக் கிடைத்துள்ளது. அது இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தே (ஆதாரப்பூர்வமாக) அறிவிக்கப்பட்டதாக நான் கருதுகிறேன்" என்றார்கள். (இதைக் குறிப்பிட்ட நூலாசிரியரான) ஷெய்க் (பைஹகீ) அவர்கள் கூறுகையில்: "அவர்கள் (இமாம் ஷாஃபிஈ) இதையே நாடியிருப்பார் எனத் தெரிகிறது" என்று கூறினார்கள்.

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ளுஹரின் நேரம் அஸர் (தொழுகையின் ஆரம்ப நேரம்) வரையாகும்; அஸரின் நேரம் மஃக்ரிப் வரையாகும்; மஃக்ரிபின் நேரம் இஷா வரையாகும்; இஷாவின் நேரம் ஃபஜ்ர் (உதயமாவது) வரையாகும்."

மேலும் ளுஹரின் நேரம் குறித்து இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் (கூறியதாக மற்றொரு அறிவிப்பில்) வருகிறது: "ளுஹர் தொழுகையின் நேரம் சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததிலிருந்து அஸர் தொழுகை (ஆரம்பமாகும் நேரம்) வரையாகும். அதாவது, (அந்த இடைப்பட்ட நேரத்தில்) நீங்கள் எப்பொழுது தொழுதாலும், (அத்தொழுகையின்) நேரத்தை நீங்கள் அடைந்து கொண்டீர்கள்."

இது (ஆதாரப்பூர்வமான) உறுதியான சுன்னாவில் (நபிவழியில்) காணப்படுகின்றது. அதாவது, இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் விவரித்ததைப் போன்றே இது அமைந்துள்ளது.

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"லுஹர் (நண்பகல்) தொழுகையின் நேரம், சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததிலிருந்து ஒரு மனிதனின் நிழல் அவனது உயரத்திற்குச் சமமாக இருக்கும் வரை (நீடிக்கும்); அதாவது அஸர் (மாலை) நேரம் வராத வரை ஆகும். அஸர் தொழுகையின் நேரம் சூரியன் மஞ்சள் நிறமாக மாறாத வரை (நீடிக்கும்). மஃக்ரிப் (அந்தி) தொழுகையின் நேரம் செம்மேகம் மறையாத வரை ஆகும்."

(இதன் அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஷுஅபா (ரஹ்) கூறுகிறார்கள்: "(செம்மேகத்தின்) செம்மை மறையாத வரை" (என்று அறிவித்தார்கள்).

"(நபிகளார் தொடர்ந்தார்கள்:) இஷா (இரவு) தொழுகையின் நேரம் (உங்களுக்கும்) நள்ளிரவுக்கும் இடைப்பட்ட காலமாகும். சுபுஹ் (அதிகாலை) தொழுகையின் நேரம் ஃபஜ்ரு (வைகறை) உதித்ததிலிருந்து சூரியன் உதிக்காத வரை ஆகும்."

அபூதாவூத் (ரஹ்) கூறுகிறார்கள்: ஷுஅபா தெரிவித்தார்: "சில நேரங்களில் அவர் (அறிவிப்பாளர் கதாதா) இதனை (நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் கூற்றாக) உயர்த்தி (மர்ஃபூஃ ஆக) அறிவிப்பார், சில நேரங்களில் அவ்வாறு உயர்த்தி அறிவிக்க மாட்டார்."

இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் ஷுஅபா மற்றும் ஹம்மாம் ஆகியோரின் ஹதீஸிலிருந்து இதனைப் பதிவு செய்துள்ளார்கள். லுஹரின் நேரம் அஸர் நேரம் வரும் வரை நீடிக்கிறது, அஸர் நேரம் வந்துவிட்டால் லுஹர் நேரம் முடிந்துவிடுகிறது என்பதற்கான விளக்கமும் இதில் இடம்பெற்றுள்ளது.

அபூ மூஸா அல்-அஷ்அரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து தொழுகையின் நேரங்களைப் பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு அவர்கள் (உடனே) எப்பதிலும் கூறவில்லை. பின்னர், அதிகாலைப் பொழுது (ஃபஜ்ர்) வெடித்தபோது (தொழுகைக்கு) இகாமத் சொல்லுமாறு பிலால் (ரழி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்; அவ்வாறே அவர் இகாமத் சொல்ல, நபி (ஸல்) அவர்கள் (ஃபஜ்ர்) தொழுதார்கள்.

பின்னர், சூரியன் உச்சி சாய்ந்தபோது ளுஹர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொல்லுமாறு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். 'சூரியன் உச்சி சாய்ந்துவிட்டதா அல்லது இல்லையா?' என்று ஒருவர் கேட்குமளவிற்கு (ஆரம்ப நேரமாக) அது இருந்தது. ஆனால், நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களை விட (நேரத்தை) நன்கு அறிந்தவர்களாக இருந்தார்கள்.

பின்னர், சூரியன் (வானில்) உயரத்தில் இருக்கும்போதே அஸர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொல்லுமாறு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பின்னர், சூரியன் மறைந்தபோது மஃரிப் தொழுகைக்கு இகாமத் சொல்லுமாறு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பின்னர், செம்மை (வானில்) மறைந்தபோது இஷா தொழுகைக்கு இகாமத் சொல்லுமாறு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்.

பின்னர் (மறுநாள்), 'சூரியன் உதயமாகிவிட்டதா அல்லது இல்லையா?' என்று ஒருவர் கேட்குமளவிற்கு (வெளிச்சம் பரவிய நிலையில்) ஃபஜ்ர் தொழுதார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களை விட (நேரத்தை) நன்கு அறிந்தவர்களாக இருந்தார்கள். முந்தைய நாள் அஸர் தொழுத நேரத்திற்கு நெருக்கமான நேரத்தில் ளுஹர் தொழுதார்கள். மேலும், 'சூரியன் சிவந்துவிட்டது' என்று ஒருவர் கூறுமளவிற்கு (தாமதப்படுத்தி) அஸர் தொழுதார்கள். செம்மை மறைவதற்கு முன்பாக மஃரிப் தொழுதார்கள். இரவின் முதல் மூன்றில் ஒரு பகுதி (முடிவடையும்) நேரத்தில் இஷா தொழுதார்கள்.

பின்னர், "நேரத்தைப் பற்றிக் கேட்டவர் எங்கே? இந்த இரண்டு (எல்லைகளுக்கும்) இடைப்பட்டதே (தொழுகைக்கான) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் அபூபக்ர் பின் அபீ ஷைபா வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள். மேலும், இதனை அப்துல்லாஹ் பின் நுமைர் அவர்கள் பிலால் பின் உஸ்மான் வழியாக அறிவிக்கிறார்கள். அந்த அறிவிப்பில், "முந்தைய நாள் அஸர் தொழுத நேரத்திற்கு நெருக்கமாகும் வரை ளுஹரைத் தாமதப்படுத்தினார்கள்" என்று கூறப்பட்டுள்ளது. இதில் இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்களின் விளக்கத்தின் உண்மைக்குச் சான்று உள்ளது.)

அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் கஅபாவின் வாசலருகே (தொழுகை நேரங்களைக் கற்றுக்கொடுக்க) என்னிடம் இரண்டு முறை வந்தார்கள்."

இதையடுத்து அந்த ஹதீஸை (முழுமையாகக்) குறிப்பிட்டார்கள். அதில், அதாவது இரண்டாவது முறையைக் குறிப்பிடுகையில், "பின்னர், ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் (அசல் நீளத்தைப் போல) இருமடங்காக மாறிய போது (ஜிப்ரீல் அலை அவர்கள் எனக்கு) அஸர் தொழுகையைத் தொழுவித்தார்கள்" என்று இடம்பெற்றுள்ளது.

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"லுஹர் (மதியத்) தொழுகையின் நேரம் அஸர் (நேரம்) வராத வரை ஆகும். அஸர் (மாலைத்) தொழுகையின் நேரம் சூரியன் (மஞ்சள் நிறமாக) மங்காத வரை ஆகும். மஃக்ரிப் (அந்தித்) தொழுகையின் நேரம் செவ்வானத்தின் (சிவப்பு நிறம்) மறையாத வரை ஆகும். இஷா (இரவுத்) தொழுகையின் நேரம் நள்ளிரவு வரை ஆகும். ஃபஜ்ர் (அதிகாலைத்) தொழுகையின் நேரம் சூரியன் உதிக்காத வரை ஆகும்."

(இதை இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் உபைதுல்லாஹ் பின் முஆத் அல்-அன்பரீ வாயிலாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள். மேலும் ஹஜ்ஜாஜ் பின் ஹஜ்ஜாஜ் அவர்கள் கத்தாதா வாயிலாக அறிவிக்கும் செய்தியில், "அஸர் தொழுகையின் நேரம் சூரியன் மஞ்சளாகி அதன் முதல் பகுதி (கதிர்) மறையாத வரை ஆகும்" என்று இடம்பெற்றுள்ளது. இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஏற்கனவே கடந்துவிட்டது.)

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பாக ஃபஜ்ர் (சுபஹ்) தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை எவர் (தக்பீர் தஹ்ரீமாவுடன் முழுமையாகத் தொழுது) அடைகிறாரோ, அவர் ஃபஜ்ர் தொழுகையை (அதன் நேரத்திலேயே) அடைந்து கொண்டார். மேலும், சூரியன் மறைவதற்கு முன்பாக அஸ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை எவர் (முழுமையாகத் தொழுது) அடைகிறாரோ, அவர் அஸ்ர் தொழுகையை (அதன் நேரத்திலேயே) அடைந்து கொண்டார்."

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"எவர் சூரியன் மறைவதற்கு முன்பாக அஸ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்து கொள்கிறாரோ, அவர் (அத்தொழுகையை உரிய நேரத்தில்) அடைந்து கொண்டார். மேலும், எவர் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பாக ஃபஜ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்து கொள்கிறாரோ, அவர் (அத்தொழுகையை உரிய நேரத்தில்) அடைந்து கொண்டார்."

(இது அபூஅப்பாஸ் அவர்களின் அறிவிப்பில் இடம்பெற்றுள்ள வாசகமாகும். இச்செய்தியை இமாம் முஸ்லிம் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் ஹஸன் பின் ரபீஉ வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள்.)

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் (கஅபா எனும்) அந்த ஆலயத்திற்கு அருகில் எனக்கு இரண்டு முறை (ஐந்து நேரத் தொழுகைகளுக்கும்) இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்."

பின்னர் அவர்கள் (முழு) ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள். அதில், "(முதல் நாளில்) நோன்பாளி நோன்பு திறக்கும் நேரத்தில் அவர் எனக்கு மஃரிப் தொழுகையை நடத்தினார்கள்" என்று கூறினார்கள்.

மற்றொரு முறையைக் (இரண்டாம் நாள் தொழுகையைக்) குறிப்பிடும்போதும், "பிறகு, நோன்பாளி நோன்பு திறக்கும் நேரத்திலேயே (அதே நேரத்தில்) அவர் எனக்கு மஃரிப் தொழுகையை நடத்தினார்கள்" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் அல்-அன்சாரி (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
சூரியன் உச்சி சாய்ந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "முஹம்மதே! எழுந்து ளுஹர் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து சூரியன் உச்சி சாய்ந்த நேரத்தில் ளுஹர் தொழுதார்கள்.
பின்னர், ஒரு மனிதனின் நிழல் அவனது உயரத்திற்குச் சமமாக ஆகும் வரை காத்திருந்தார்கள். அப்போது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "முஹம்மதே! எழுந்து அஸ்ர் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து அஸ்ர் தொழுதார்கள்.
பின்னர், சூரியன் மறையும் வரை காத்திருந்தார்கள். அப்போது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து மஃக்ரிப் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து சூரியன் மறைந்த அதே நேரத்தில் மஃக்ரிப் தொழுதார்கள்.
பின்னர், செம்மேகம் (ஷஃபக்) மறையும் வரை காத்திருந்தார்கள். அப்போது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து இஷா தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து இஷா தொழுதார்கள்.
பின்னர், சுப்ஹுக்கான வைகறை (ஃபஜ்ரு) வெளிப்பட்டபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "முஹம்மதே! எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து சுப்ஹ் தொழுதார்கள்.

பின்னர், மறுநாள் ஒரு மனிதனின் நிழல் அவனது உயரத்திற்குச் சமமாக இருந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "முஹம்மதே! எழுந்து ளுஹர் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து ளுஹர் தொழுதார்கள்.
பின்னர், ஒரு மனிதனின் நிழல் அவனது உயரத்தைப் போன்று இரு மடங்காக இருந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "முஹம்மதே! எழுந்து தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து அஸ்ர் தொழுதார்கள்.
பின்னர், மஃக்ரிப் நேரத்திற்காக சூரியன் மறைந்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்தார்கள். (முதல் நாளின் நேரத்திலிருந்து) அது மாறவில்லை, ஒரே நேரமாகவே இருந்தது. அப்போது, "எழுந்து மஃக்ரிப் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.
பின்னர், இரவின் முதல் மூன்றில் ஒரு பகுதி கழிந்தபோது இஷா நேரத்திற்காக ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து இஷா தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.
பின்னர், நன்கு வெளிச்சமானபோது சுப்ஹ் நேரத்திற்காக ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்து, "எழுந்து சுப்ஹ் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர், "இந்த இரண்டுக்கும் இடைப்பட்டதே (தொழுகைகளுக்கான) நேரமாகும்" என்று ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் கூறினார்கள்.

(இதே கருத்தில் புர்து பின் சினான் அவர்கள் அதாஉ பின் அபீ ரபாஹ் வழியாக ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார்கள்.)

ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி ((ஸல்)) அவர்களுக்குத் தொழுகையை(யும் அதன் நேரங்களையும்) கற்றுக்கொடுப்பதற்காக ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் வந்தார்கள். சூரியன் (உச்சியிலிருந்து மேற்கே) சாய்ந்தபோது அவர் வந்தார். ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் முன்னின்று தொழுவிக்க, அவருக்குப் பின்னால் அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களும், அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களுக்குப் பின்னால் மக்களும் (அணிவகுத்து) நின்றார்கள். அவ்வாறு அவர் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுவித்தார்.

பிறகு ஒரு மனிதரின் நிழல் அவரின் உயரத்திற்குச் சமமாக (உச்சி நிழல் நீங்கலாக) மாறியபோது அவர் வந்தார். ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் முன்னிற்க, அவருக்குப் பின்னால் அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களும், அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களுக்குப் பின்னால் மக்களும் நின்றார்கள். அவ்வாறு அவர் அஸர் தொழுகையைத் தொழுவித்தார்.

பிறகு சூரியன் (முழுமையாக) மறைந்தபோது அவர் வந்தார். ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் முன்னிற்க, அவருக்குப் பின்னால் அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களும், அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களுக்குப் பின்னால் மக்களும் நின்றார்கள். அவ்வாறு அவர் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவித்தார்.

பின்னர் ஹதீஸின் மீதிப் பகுதியை (அறிவிப்பாளர்) குறிப்பிட்டார். அதில் அவர் கூறியதாவது: "பின்பு இரண்டாவது நாளும் அவர் வந்தார். (முதல் நாள் தொழுத) அதே நேரத்தில் சூரியன் மறைந்தபோது அவர் வந்தார். ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் முன்னிற்க, அவருக்குப் பின்னால் அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களும், அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களுக்குப் பின்னால் மக்களும் நின்றார்கள். அவ்வாறு அவர் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவித்தார்."

மேலும், அந்த ஹதீஸின் முடிவில், "இவ்விரண்டு (நேரங்களுக்கு) இடைப்பட்டதே (தொழுகைக்கான) நேரமாகும்" என்று (ஜிப்ரீல் அலை அவர்கள்) கூறினார்கள்.

(ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் தொடர்ந்து) கூறுகிறார்கள்: ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களிடம் தொழுகையின் (நேரங்கள்) பற்றிக் கேட்டார். ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் தமக்குத் தொழுவித்ததைப் போன்றே நபி ((ஸல்)) அவர்கள் அம்மக்களுக்குத் தொழுவித்தார்கள். பின்பு, "தொழுகை குறித்துக் கேட்டவர் எங்கே? இவ்விரண்டு (ஆரம்ப மற்றும் இறுதி நேரங்களுக்கு) இடைப்பட்டதே (தொழுகைக்கான) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

அம்ரு பின் ஷுஐப் (ரஹ்) அவர்கள் தம் தந்தை வழியாகத் தம் பாட்டனார் (அப்துல்லாஹ் பின் அம்ரு - ரலி) அறிவிப்பதாகக் கூறுகிறார்கள்:

ஒருவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் தொழுகையின் நேரங்களைக் குறித்துக் கேட்டார். அப்போது, (சூரியன் உச்சிசாய்ந்து) நிழல் (கிழக்கு நோக்கி) சாயத் துவங்கியதும் லுஹர் தொழுகையை அவர்கள் தொழுதார்கள். ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அப்பொருளின் நீளத்திற்குச் சமமாக மாறியபோது அஸர் தொழுதார்கள். சூரியன் மறைந்ததும் மஃக்ரிப் தொழுதார்கள். செவ்வானம் மறைந்ததும் இஷா தொழுதார்கள். வைகறை (ஃபஜ்ர்) நேரம் (ஆரம்பமாக) உதித்ததும் சுப்ஹு தொழுதார்கள்.

பின்னர், இரண்டாவது நாளில் ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் நீளத்திற்குச் சமமாக மாறியபோது லுஹர் தொழுதார்கள். ஒவ்வொரு பொருளின் நிழலும் அதன் நீளத்தைப் போல் இருமடங்காக மாறியபோது அஸர் தொழுதார்கள். சூரியன் மறைந்ததும் மஃக்ரிப் தொழுதார்கள். இரவின் மூன்றிலொரு பகுதி (கடந்த) போது இஷா தொழுதார்கள். நன்கு விடிந்து வெளிச்சம் பரவிய பின்னர் சுப்ஹு தொழுதார்கள்.

பின்னர், "நிச்சயமாக ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் எனக்கு இமாமாக நின்று (தொழுவித்தது), இந்த இரண்டு நேரங்களுக்கும் இடைப்பட்டவையே (அந்தந்தத் தொழுகைக்குரிய) நேரமாகும் என்பதனை உங்களுக்குக் கற்பிப்பதற்காகவே" என்று கூறினார்கள்.

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இவர் ஜிப்ரீல் (அலை) ஆவார்கள். (இவர்) உங்களுக்கு உங்களின் மார்க்கத்தைக் கற்றுத்தருகிறார்." பின்னர், (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தொழுகையின் நேரங்களை(ப் பற்றி)க் குறிப்பிட்டார்கள். பிறகு, சூரியன் மறைந்த நேரத்தில் அவர் (ஜிப்ரீல்) மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுதார் என்பதைக் குறிப்பிட்டார்கள். பின்னர் மறுநாள் அவர் (ஜிப்ரீல்) வந்தபோதும், சூரியன் மறைந்த அதே நேரத்தில் (ஒரே நேரத்தில்) மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுதார்."

ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் தம்மிடம் வந்து, மஃக்ரிப் தவிர (மற்ற) தொழுகைகளை இரண்டு (வெவ்வேறு) நேரங்களில் தமக்குத் தொழுவித்தார்கள் என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தெரிவித்ததாக அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்.

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் மஃக்ரிப் (தொழுகை) நேரத்தில் என்னிடம் வந்து, சூரியன் மறைந்த வேளையில் எனக்குத் தொழுவித்தார்கள். பின்னர் அடுத்த நாளும் மஃக்ரிப் (தொழுகை) நேரத்தில் என்னிடம் வந்து, சூரியன் மறைந்த (அதே) வேளையில் எனக்குத் தொழுவித்தார்கள். (மஃக்ரிப் தொழுகையின் ஆரம்ப) நேரத்தை அவர் மாற்றவில்லை."

(இந்த ஹதீஸின் அறிவிப்பாளர் தொடரில் இடம்பெறும்) முஹம்மத் என்பவர், முஅத்தின் அம்மார் பின் ஸஅத் அவர்களின் மகன் ஆவார். மஃக்ரிப் தொழுகை குறித்த இந்த நிகழ்வு, அபூபக்ர் பின் ஹஸ்ம் வழியாக அபூமஸ்வூத் அல்-அன்ஸாரி (ரலி), அபூஸயீத் அல்குத்ரீ (ரலி) மற்றும் அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்தும் இதேபோன்று எங்களுக்கு அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

ஸலமா (இப்னு அல்-அக்வா) (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"சூரியன் (மறைவிடத்திற்குப் பின்னால்) மறைந்தவுடன் நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவோம்."

(இதனை இமாம் புகாரி அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் மக்கீ இப்னு இப்ராஹீம் வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள். மேலும், இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் இதனை வேறொரு அறிவிப்பாளர் தொடர் வழியாக யஸீத் என்பவரிடமிருந்து பதிவு செய்துள்ளார்கள்.)

ராஃபிஉ பின் கதீஜ் அல்-அன்சாரி (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் மஃக்ரிப் (தொழுகையைத்) தொழுவோம். (தொழுது முடித்துவிட்டு) எங்களில் ஒருவர் திரும்பும் போது, நிச்சயமாக அவர் தனது அம்பு விழும் இடங்களைப் பார்க்கக்கூடியவராக இருப்பார் (அந்த அளவிற்கு இன்னும் வெளிச்சம் எஞ்சியிருக்கும்)."

(இது அல்-அவ்ஸாயீ அவர்களின் அறிவிப்பாக ஸஹீஹைனில் (புகாரி மற்றும் முஸ்லிமில்) பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது).

ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவோம். பின்னர், (மதீனாவின் எல்லையிலிருந்த) 'பனூ ஸலமா' பகுதிக்குச் செல்வோம். (அப்போது) நாங்கள் அம்பெய்தால், எங்கள் அம்புகள் விழும் இடங்களை நாங்கள் காண முடியும் (அந்த அளவிற்கு இன்னும் வெளிச்சம் எஞ்சியிருக்கும்).

ஸைத் பின் காலித் அல்-ஜுஹனீ (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுதுவிட்டு, (அதன் பிறகு) கடைவீதிக்குச் செல்வோம். (அப்போது இன்னும் வெளிச்சம் இருந்ததால்) நாங்கள் அம்புகளை எய்தால், அவை விழும் இடங்களை எங்களால் பார்க்க முடியும்."

மர்ஸத் பின் அப்தில்லாஹ் அல்-யஸனீ (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அபூஅய்யூப் (அல்-அன்சாரி - ரழி) அவர்கள் ஓர் அறப்போராளியாக எங்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது உக்பா பின் ஆமிர் (ரழி) அவர்கள் எகிப்தின் ஆளுநராக இருந்தார்கள். அவர் (உக்பா) மஃக்ரிப் தொழுகையைப் பிற்படுத்தினார். அப்போது அபூஅய்யூப் (ரழி) அவர்கள் அவரை நோக்கி எழுந்து சென்று, "உக்பாவே! இது என்ன தொழுகை?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "நாங்கள் (வேலையாக) மும்முரமாக இருந்துவிட்டோம்" என்றார். அதற்கு அபூஅய்யூப் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீதாணையாக! நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைப் பார்த்திருக்கிறீர்கள்; அப்படியிருந்தும் இவ்வாறு (தாமதமாகத் தொழுகையைச்) செய்கிறீர்களே என்று மக்கள் நினைத்துவிடுவார்களோ என்பதைத் தவிர வேறெதற்காகவும் நான் கவலைப்படவில்லை. ஏனெனில், 'என் சமுதாயத்தினர் நட்சத்திரங்கள் அடர்த்தியாகத் தோன்றும் வரை மஃக்ரிப் தொழுகையைப் பிற்படுத்தாதவரை நன்மையில் - அல்லது இயற்கை மரபில் (ஃபித்ராவில்) - நிலைத்திருப்பார்கள்' என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டிருக்கிறேன்."

உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்கள் அபூ மூஸா அல்-அஷ்அரீ (ரலி) அவர்களுக்கு (கீழ்க்கண்டவாறு) எழுதினார்கள்:

"சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும் ளுஹர் தொழுகையைத் தொழுவீராக. சூரியன் (மஞ்சள் நிறமடைந்து) மங்கத் தொடங்குவதற்கு முன்பாக, அது (வெண்மையாகவும்) பிரகாசமாகவும் இருக்கும்போதே அஸர் தொழுகையைத் தொழுவீராக. சூரியன் (முழுமையாக) மறைந்ததும் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவீராக. நீர் உறங்குவதற்கு முன்பாக (அதாவது நள்ளிரவுக்கு முன்பாக) இஷா தொழுகையைத் தொழுவீராக. நட்சத்திரங்கள் (இன்னும்) தெளிவாகத் தெரியும் (அதிகாலை) நேரத்திலேயே சுப்ஹு தொழுகையைத் தொழுவீராக; மேலும், அத்தொழுகையில் 'முஃபஸ்ஸல்' (எனும் குர்ஆன் அத்தியாயத்) தொகுப்பிலிருந்து இரண்டு நீண்ட அத்தியாயங்களை ஓதுவீராக."

அப்துர் ரஹ்மான் பின் யஸீத் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அப்துல்லாஹ் (பின் மஸ்வூத் (ரலி)) அவர்கள் மஃக்ரிப் தொழுகையைத் தொழுவார்கள்; அப்போது சூரியன் (மறையாமல்) இன்னும் உதயமாகி இருப்பதாகவே (தெரிவதாகவே) நாங்கள் கருதுவோம். ஒரு நாள் நாங்கள் அதைப் பார்த்துக் கொண்டிருந்தோம்.

அப்போது (அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்வூத் (ரலி) அவர்கள்), "நீங்கள் எதைப் பார்த்துக் கொண்டிருக்கிறீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர்கள், "சூரியனை" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அதற்கு அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள், "வணக்கத்திற்குரியவன் அவனைத் தவிர வேறு யாருமில்லையோ அவன் மீது சத்தியமாக! இதுதான் இந்தத் தொழுகையின் (மஃக்ரிபின் ஆரம்ப) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர், "{சூரியன் சாய்ந்ததிலிருந்து (மறைந்ததிலிருந்து) இரவின் இருள் சூழும் வரை தொழுகையை நிலைநிறுத்துவீராக}" (அல்குர்ஆன் 17:78) என்ற வசனத்தை ஓதிவிட்டு, "இதுவே (சூரியன் மறைவதைக் குறிக்கும்) 'துலூகுஷ் ஷம்ஸ்' ஆகும்" என்று கூறினார்கள்.

அபூமூஸா அல்-அஷ்அரீ (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்களிடம் ஒருவர் வந்து தொழுகைகளின் நேரங்களைப் பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் (உடனடியாக) எந்தப் பதிலும் கூறவில்லை. பிறகு பிலால் (ரலி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். வைகறை (ஃபஜ்ர்) பிளந்த (உதயமான) போது, மக்கள் ஒருவரையொருவர் அடையாளம் காண முடியாத அளவுக்கு (இருளாக) இருந்த நிலையில் ஃபஜ்ர் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது.

பிறகு அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்த போது ளுஹர் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது. அப்போது, (அதனைப் பார்த்த) ஒருவர், "நண்பகலாகிவிட்டது" என்று கூறுவார்; ஆனால் (சூரியன் உச்சிசாய்ந்து விட்டதை) நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களை விட நன்கு அறிந்திருந்தார்கள். பிறகு அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். சூரியன் (வானில்) உயர்ந்து இருக்கும் போதே அஸ்ர் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது. பிறகு அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். சூரியன் (முழுமையாக) மறைந்த போது மஃக்ரிப் தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது. பிறகு அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். செவ்வானம் (ஷஃபக்) மறைந்த போது இஷா தொழுகைக்காக இகாமத் சொல்லப்பட்டது.

பின்னர், மறுநாள் ஃபஜ்ர் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். அத்தொழுகையை அவர்கள் முடித்துத் திரும்பும் போது "சூரியன் உதித்துவிட்டது" அல்லது "உதிக்கப் போகிறது" என்று ஒருவர் கூறுமளவுக்கு (வெளிச்சம் வரும் வரை) தாமதப்படுத்தினார்கள். பிறகு ளுஹர் தொழுகையை அஸ்ர் நேரம் நெருங்கும் வரை தாமதப்படுத்தினார்கள். பிறகு அஸ்ர் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். அத்தொழுகையை அவர்கள் முடித்துத் திரும்பும் போது "சூரியன் சிவந்து விட்டது" என்று ஒருவர் கூறுமளவுக்குத் தாமதப்படுத்தினார்கள். பிறகு மஃக்ரிப் தொழுகையைச் செவ்வானம் மறையும் (இறுதி) நேரம் வரை தாமதப்படுத்தினார்கள். பிறகு இஷா தொழுகையை இரவின் முதல் மூன்றிலொரு பகுதி (முடியும் வரை) தாமதப்படுத்தினார்கள்.

பின்னர் காலையானதும், கேள்வி கேட்டவரை அழைத்தார்கள். பிறகு "தொழுகையின் நேரம் இந்த இரண்டு (எல்லைகளுக்கும்) இடைப்பட்டதாகும்" என்று கூறினார்கள்.

(இது இப்னு யூசுஃப் அறிவித்த ஹதீஸின் வாசகமாகும். இதனை இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் முஹம்மத் பின் அப்தில்லாஹ் பின் நுமைர் (ரஹ்) வழியாகவும், அவர் தமது தந்தை வழியாகவும், அவர் பத்ர் பின் உஸ்மான் (ரஹ்) என்பாரிடமிருந்தும் இதே வாசகத்தில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

புரைதா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒருவர் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, தொழுகை நேரங்களைப் பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "இந்த இரண்டு நாட்களும் (எம்முடன்) தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.

சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும், பிலால் (ரலி) அவர்களுக்குப் பாங்கு (அதான்) சொல்லும்படி நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிட்டார்கள்; அவர் பாங்கு சொன்னார். பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, அவர் இகாமத் சொன்னார். அதாவது லுஹர் தொழுகையைத் (தொழுதார்கள்). பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, அவர் அஸர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார்; அப்போது சூரியன் வெண்மையாகவும் தெளிவாகவும் உயரத்தில் இருந்தது. பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, சூரியனின் விளிம்பு மறைந்ததும் மஃரிப் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார். பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, செவ்வானம் மறைந்ததும் இஷா தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார். பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, வைகறை (ஃபஜ்ர்) உதித்ததும் ஃபஜ்ர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார்.

மறுநாள் வந்ததும், அவருக்குக் கட்டளையிட, அவர் லுஹர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார். (வெப்பம் தணியும் வரை) நன்கு தாமதப்படுத்தியே அதைத் தொழுதார்கள். பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, அவர் அஸர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார்; சூரியன் வெண்மையாக இருக்கும் நிலையிலேயே, முந்தைய நாளை விடச் சற்று தாமதப்படுத்தியே (தொழுதார்கள்). பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, செவ்வானம் மறைவதற்கு முன்பாக மஃரிப் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார். பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, இரவில் மூன்றில் ஒரு பகுதி கழிந்ததும் இஷா தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார். பிறகு அவருக்குக் கட்டளையிட, நன்கு வெளிச்சம் வந்த பின்னர் ஃபஜ்ர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னார்.

பின்னர், "நீங்கள் பார்த்ததே உங்களுடைய தொழுகை நேரங்களாகும்" என்று கூறினார்கள்.

அபூ அய்யூப் (ரஹ்) அவர்களின் அறிவிப்பில் பின்வருமாறு கூடுதலாக இடம்பெற்றுள்ளது: பிறகு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "தொழுகை நேரம் பற்றிக் கேட்டவர் எங்கே?" என்று கேட்டார்கள். அந்த மனிதர், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் தான்" என்றார். நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "உங்களுடைய தொழுகை நேரம் நீங்கள் பார்த்த இந்த இரண்டுக்கும் (ஆரம்பம் மற்றும் முடிவு நேரங்களுக்கு) இடைப்பட்டதாகும்" என்று கூறினார்கள்.

(இது அபூஸாலிஹ் அவர்களின் அறிவிப்பில் உள்ள வாசகமாகும். இதனை இமாம் முஸ்லிம் பின் அல்-ஹஜ்ஜாஜ் (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் அபூகுதாமஹ் உபைதுல்லாஹ் பின் ஸயீத் வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள். மேலும், அபூ ஈஸா அத்திர்மிதீ (ரஹ்) அவர்களின் 'அல்-இலல்' நூலில் இமாம் புகாரி (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாகப் பின்வருமாறு இடம்பெற்றுள்ளது: "அபூமூஸா (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் (அழகானது) ஆகும். தொழுகை நேரங்கள் குறித்து இப்னு புரைதா வழியாக அவருடைய தந்தை அறிவிக்கும் அஸ்ஸவ்ரீயின் ஹதீஸும் ஹஸன் ஆகும்.")

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

(நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:) "லுஹர் தொழுகையின் நேரம் அஸர் (தொழுகையின் நேரம்) வரும் வரை இருக்கும். அஸர் தொழுகையின் நேரம் மஃக்ரிப் (தொழுகையின் நேரம்) வரும் வரை இருக்கும். மஃக்ரிப் தொழுகையின் நேரம் செவ்வானத்தின் (சிவப்பு நிறம்) மறையும் வரை இருக்கும். இஷா தொழுகையின் நேரம் நள்ளிரவு வரை இருக்கும். சுப்ஹு தொழுகையின் நேரம் சூரியன் உதிக்கும் வரை இருக்கும்."

(அறிவிப்பாளர் ஷுஃபா கூறுகிறார்: சில நேரங்களில் அவர் இதை நபி (ஸல்) அவர்களுடன் இணைத்துக் (மர்பூஃ ஆக) கூறுவார், சில நேரங்களில் இணைக்க மாட்டார். இமாம் முஸ்லிம் இதைத் தனது ஸஹீஹ் நூலில் பல வழிகளில் பதிவு செய்துள்ளார்.)

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நீங்கள் ஃபஜ்ர் (தொழுகையைத்) தொழுதால், (அதன் ஆரம்ப நேரத்திலிருந்து) சூரியனின் முதல் விளிம்பு உதயமாகும் வரை அதன் நேரமாகும். பின்னர் நீங்கள் ளுஹர் தொழுதால், அஸர் (நேரம்) வரும் வரை அதன் நேரமாகும். நீங்கள் அஸர் தொழுதால், சூரியன் மஞ்சள் நிறமாக மாறும் வரை (அதன் சிறப்பான) நேரமாகும். நீங்கள் மஃரிப் தொழுதால், அந்திச் செவ்வானம் மறையும் வரை அதன் நேரமாகும். நீங்கள் இஷா தொழுதால், நள்ளிரவு வரை அதன் நேரமாகும்."

(இதனை முஹம்மது பின் அல்-முஸன்னா வழியாக இமாம் முஸ்லிம் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்).

ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் தொழுகையின் நேரங்கள் குறித்துக் கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "எங்களுடன் (சேர்ந்து) தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். (அறிவிப்பாளர்) அந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டு அதில் (பின்வருமாறு) கூறினார்: "பின்னர் சூரியன் மறைந்த (கடமையான) நேரத்தில் அவர் மஃரிப் தொழுகையைத் தொழுதார்." இரண்டாம் நாளில் (கூறும்போது): "பின்னர் செவ்வானம் (ஷஃபக்) மறைவதற்கு முன்பாக மஃரிப் தொழுகையைத் தொழுதார்" (என்று இடம்பெற்றுள்ளது).

இதனை புர்த் பின் சினான் (ரஹ்) அவர்கள் அதாஉ (ரஹ்) வழியாக அறிவிக்கிறார்கள். அதில், ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு இமாமாக நின்று தொழுவித்த நிகழ்வைக் குறிப்பிட்டதோடு, மஃரிப் தொழுகையின் நேரம் (இரண்டு நாட்களிலும்) ஒன்றாகவே (ஆரம்ப நேரத்திலேயே) இருந்தது என்றும் குறிப்பிட்டுள்ளார்கள்.

(ஜிப்ரீல் அலை அவர்கள் தொழுவித்த) அந்த நிகழ்வு வேறானது; தொழுகை நேரங்கள் குறித்துக் கேட்டவரின் கேள்வி (தொடர்பான இந்த நிகழ்வு) வேறொரு நிகழ்வாகும் என்பதே எமது கருத்தாகும். அல்லாஹ்வே மிக அறிந்தவன்.

மேலும், "மஃரிப் தொழுகையின் நேரம் இஷா (தொழுகை ஆரம்பமாகும் நேரம்) வரையாகும்" என்று இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாக எமக்கு அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

அப்துல்லாஹ் அல்-முஸனீ (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"மஃக்ரிப் தொழுகையின் பெயரின் (விஷயத்)தில் கிராமப்புறத்து அரபிகள் (தங்களின் வழக்காற்றைக் கொண்டு) உங்களை மிகைத்துவிட வேண்டாம். (ஏனெனில்) கிராமப்புறத்து அரபிகள் அதனை 'இஷா' என்று கூறுகின்றனர்."

அப்துல்லாஹ் பின் முஃப்பல் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களின் தொழுகையின் பெயரைக் குறிப்பிடுவதில் கிராமவாசிகள் (தங்கள் வழக்கத்தால்) உங்களை மிகைத்துவிட வேண்டாம். ஏனெனில், கிராமவாசிகள் அதனை 'அதமா' (கடும் இருள் சூழ்ந்த நேரத் தொழுகை) என்று அழைக்கின்றனர்."

ஷைக் அபூபக்கர் அல்-இஸ்மாயீலீ (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "அபூமஸ்வூத் அவர்களின் ஹதீஸ், இது (கடைசி) இஷா தொழுகையைக் குறிக்கிறது என்பதை உணர்த்துகிறது. அவ்வாறே, இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் (கடைசி) இஷா தொழுகையைக் குறித்தே அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது."

ஷைக் (பைஹகீ) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "எனினும், அப்துஸ் ஸமத் அவர்களிடமிருந்து இதனை அறிவித்தவர்களில் பெரும்பாலானோர் முதல் வாசகத்தையே (அதாவது 'அதமா' என்ற சொல்லையே) குறிப்பிட்டுள்ளனர்."

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"உங்களுடைய தொழுகையின் பெயரைக் குறிப்பிடும் விஷயத்தில் கிராமவாசிகள் (பெடோயின்கள்) உங்களை மிகைத்துவிட வேண்டாம். அத்தொழுகை (குர்ஆனில் கூறப்பட்டவாறு) 'இஷா' என்பதாகும். ஆனால் அவர்கள் ஒட்டகங்களின் (பாலைக் கறப்பதை) இருட்டும் வரை தாமதப்படுத்துவதால் (அத்தொழுகையை 'அதமா' என்று அழைக்கிறார்கள்)."

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் சுஹைர் பின் ஹர்ப் மற்றும் பிறரிடமிருந்து சுஃப்யான் வாயிலாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

அப்துர்ரஹ்மான் பின் அவ்ஃப் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"உங்களது தொழுகையின் பெயரைக் குறிப்பிடும் விஷயத்தில் கிராமப்புறத்து அரபிகள் (தங்களின் வழக்கத்தால்) உங்களை மிகைத்துவிட வேண்டாம். ஏனெனில், கண்ணியமும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ்வின் வேதத்தில் (திருக்குர்ஆனில்) அத்தொழுகை ‘இஷா’ என்றே குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. கிராமப்புறத்து அரபிகள் தங்களின் ஒட்டகங்களிடம் பால் கறப்பதற்காக (அந்த நேரம் வரை தாமதிப்பதால்) அதனை ‘அத்தமா’ (இருள் சூழ்ந்த நேரம்) என்று பெயரிட்டு அழைக்கின்றனர்."

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் இறையில்லத்தின் (கஅபாவின்) அருகே எனக்கு இரண்டு முறை இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்."
(தொடர்ந்து) அந்த ஹதீஸை முழுமையாகக் குறிப்பிட்டுவிட்டு அதில், "செவ்வானம் மறைந்தபோது எனக்கு இஷாத் தொழுகையை நடத்தினார்கள்" என்றும் கூறினார்கள்.

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"'ஷஃபக்' (அந்தி வெளிச்சம்) என்பது (வானில் தோன்றும்) செம்மையாகும்."

அபூ முஸ்அப் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"'ஷஃபக்' என்பது செம்மையாகும் என்று இமாம் மாலிக் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்."

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஷஃபக் (எனும் அந்தி வானம்) என்பது (சூரியன் மறைந்த பின் வானில் தோன்றும்) செம்மையாகும்."

இதனை அப்துல்லாஹ் பின் நாஃபிஉ (ரஹ்) அவர்கள் தமது தந்தை வழியாக இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களின் கூற்றாகவே (மவ்கூஃப்) அறிவித்துள்ளார்கள். மேலும், இது அதீக் பின் யஅகூப் வழியாக மாலிக், நாஃபிஉ மூலம் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் கூற்றாகவும் (மர்ஃபூஉ) அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. எனினும், இது நபித்தோழரின் கூற்று (மவ்கூஃப்) என்பதே சரியானதாகும்.

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "'ஷஃபக்' என்பது (அந்தி வானில் தோன்றும்) செம்மை நிறமாகும். அந்தச் செம்மை நிறம் மறைந்துவிட்டால் (இஷாத்) தொழுகை கடமையாகிவிடும் (அதன் நேரம் ஆரம்பமாகிவிடும்)."

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"‘ஷஃபக்’ (அந்தி வானில் தோன்றும் செவ்வானம்) என்பது (சூரியன் மறைந்த பிறகு வானில் தென்படும்) சிவப்பு நிறமாகும்."

மேலும் உமர் (ரலி), அலி (ரலி) மற்றும் அபூஹுரைரா (ரலி) ஆகியோரும் "‘ஷஃபக்’ என்பது சிவப்பு நிறமாகும்" என்று கூறியதாக நமக்கு அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

உபாதா பின் அஸ்-ஸாமித் (ரலி) மற்றும் ஷத்தாத் பின் அவ்ஸ் (ரலி) ஆகியோர் அறிவிக்கிறார்கள்:

"அந்தி வானம் (ஷஃபக்) இரண்டு வகையாகும்: சிவப்பு மற்றும் வெள்ளை. சிவப்பு நிறம் மறைந்துவிட்டால், (இஷாத்) தொழுகை (தொழுவது) ஆகுமானதாகிவிடும். மேலும், ஃபஜ்ரு (வைகறை) இரண்டு வகையாகும்: செங்குத்தாக நீளக்கூடியது (ஃபஜ்ருல் காதிப்) மற்றும் கிடைமட்டமாகப் பரவக்கூடியது (ஃபஜ்ருஸ் ஸாதிக்). கிடைமட்டமாகப் பரவக்கூடிய வைகறை வெளிப்படும்போது, (ஃபஜ்ருத்) தொழுகை (தொழுவது) ஆகுமானதாகிவிடும்."

மக்ஹூல் (ரஹ்) அவர்கள், "சிவப்பு நிறம் மறைந்துவிட்டால் தொழுவீராக" என்று கூறியதாக சுஃப்யான் (ரஹ்) அவர்கள் சவ்ர் வழியாக அறிவிக்கிறார்கள்.

சுஃப்யான் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இதுவே எங்களுக்கு மிகவும் விருப்பமானதாகும். மேலும், எங்களிடத்தில் அந்தி வானம் (ஷஃபக்) என்பது அதுவேயாகும் (அதாவது சிவப்பு நிறமேயாகும்). ஏனெனில், இரவு (வெகுநேரம்) கடந்து செல்லும் வரை வெள்ளை நிறம் மறைவதில்லை."

ஷெய்க் (இமாம் பைஹகீ) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "தொழுகையின் நேரங்கள் குறித்து சுலைமான் பின் மூஸா அவர்கள் அதாஉ பின் அபீ ரபாஹ் வழியாக ஜாபிர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து நபிகள் நாயகம் ((ஸல்)) அவர்களைத் தொட்டும் அறிவிக்கும் செய்தியில், 'பின்னர், அந்தி வானம் (ஷஃபக்) மறைவதற்கு முன்பாக இஷா தொழுகையைத் தொழுதார்கள்' என்று வந்துள்ளது ஏனைய (ஆதாரப்பூர்வமான) அனைத்து அறிவிப்புகளுக்கும் மாற்றமானதாகும்."

அப்துல்லாஹ் பின் அல்-ஹாரிஸ் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"(ஜிப்ரீல் அலைஹிஸ்ஸலாம் அவர்கள் தொழுகை நேரங்களை கற்றுக்கொடுத்தபோது) முதல் (நாளில்), 'செவ்வானம் மறைந்தபோது இஷா (தொழப்பட்டது)' என்று (நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள்) கூறினார்கள். இரண்டாவது (நாளில்) இஷாவைப் பற்றிக் கூறும்போது, '(இரவின்) மூன்றில் ஒரு பகுதி வரை (அதன் நேரம் நீடித்தது) என நான் கருதுகிறேன்' என்று (அப்துல்லாஹ் பின் அல்-ஹாரிஸ்) கூறினார்கள்."

நுஃமான் பின் பஷீர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நிச்சயமாக நான் இந்தத் தொழுகையின் (அதாவது) கடைசி இஷா தொழுகையின் நேரத்தைப் பற்றி மக்களில் நன்கு அறிந்தவன் ஆவேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (மாதத்தின்) மூன்றாவது இரவின் சந்திரன் மறையும் நேரத்தில் அத்தொழுகையைத் தொழுபவர்களாக இருந்தார்கள்."

இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் (கஅபா எனும்) அந்த ஆலயத்தின் அருகே இரண்டு முறை எனக்கு இமாமாக நின்று தொழவைத்தார்கள்."

(அறிவிப்பாளர்) அந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள். அதில், "இரவின் முதல் மூன்றிலொரு பகுதியில் அவர் எனக்கு இஷாத் தொழுகையைத் தொழவைத்தார். அதாவது, (ஜிப்ரீல் வந்த) அந்த இறுதி (இரண்டாவது) முறையில் (இவ்வாறு தொழவைத்தார்)" என்று இடம்பெற்றுள்ளது.

அபூ மூஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் (தொழுகையின் நேரம் குறித்துக்) கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் (உடனடியாக) எந்தப் பதிலையும் கூறவில்லை. பின்னர் (தொழுகை நேரம் வந்ததும்) பிலால் (ரழி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட, அவர்கள் இகாமத் சொன்னார்கள். (அறிவிப்பாளர் அந்த ஹதீஸை முழுமையாகக் குறிப்பிட்டு விட்டு, அதில் பின்வருமாறு கூறுகிறார்:) செவ்வானம் மறைந்த போது பிலால் (ரழி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட, அவர்கள் இஷா தொழுகைக்காக இகாமத் சொன்னார்கள்.

அடுத்த நாள் வந்தபோது, (அறிவிப்பாளர் அந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டு அதில் பின்வருமாறு கூறுகிறார்:) (அன்றைய தினம்) இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி (முடியும் வரை) தாமதப்படுத்தி இஷா தொழுகையை நிறைவேற்றினார்கள். பின்னர், "தொழுகையின் நேரத்தைப் பற்றிக் கேட்டவர் எங்கே? (இந்த இரண்டு நாட்களிலும் நாம் தொழுத நேரங்களுக்கு) இடைப்பட்டதே (தொழுகைக்கான) நேரமாகும்" என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்.

(இதனை பத்ரு பின் உஸ்மான் வாயிலாக இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பல அறிவிப்பாளர் தொடர்களில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

புரைதா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து தொழுகையின் நேரங்களைப் பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "எங்களுடன் (இந்த இரண்டு நாட்கள்) தொழுகைகளில் கலந்துகொள்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.

(முதல் நாள்) அல்லாஹ்வுடைய தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பிலால் (ரலி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். அதன்படி, (அதிகாலை) இருட்டில் அவர் பாங்கு சொன்னார்; பின்னர் வைகறை (சுப்ஹு)த் தொழுகையைத் தொழுதார்கள். பிறகு, வானத்தின் மத்தியிலிருந்து சூரியன் சாயத் தொடங்கியவுடன் (லுஹர் தொழுகைக்காக) அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, சூரியன் (வானில்) உயரத்தில் இருக்கும்போது அஸர் தொழுகைக்காக அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, சூரியன் மறைந்தவுடன் மஃக்ரிப் தொழுகைக்காக அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, செக்கர் வானம் மறைந்தவுடன் இஷா தொழுகைக்காக அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்.

பின்னர், மறுநாள் காலையில் வெளிச்சம் நன்கு பரவிய நேரத்தில் (சுப்ஹு தொழுகைக்கு) அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, (வெப்பம் தணிந்து) குளிர்ச்சியான நேரத்தில் லுஹர் தொழுகைக்கு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, மஞ்சள் நிறம் சிறிதும் கலக்காத தூய வெண்ணிறத்துடன் சூரியன் (வானில்) பிரகாசமாக இருக்கும்போது அஸர் தொழுகைக்கு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, செக்கர் வானம் மறைவதற்கு முன்பாக (அதாவது அதன் இறுதி நேரத்தில்) மஃக்ரிப் தொழுகைக்கு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். பிறகு, இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி கழிந்த போது - அல்லது 'இரவின் ஒரு பகுதி கழிந்த போது' (இதில் அறிவிப்பாளர் அபூ ரவ்ஹ் அவர்களுக்குச் சந்தேகம் ஏற்பட்டது) - இஷா தொழுகைக்கு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்.

(மறுநாள்) காலை விடிந்ததும் நபி (ஸல்) அவர்கள், "(தொழுகையின் நேரங்களைப் பற்றி) கேள்வி கேட்டவர் எங்கே? நீர் (நேற்று மற்றும் இன்று) பார்த்த இந்த இரண்டு (எல்லைகளுக்கு) இடைப்பட்டதே (ஒவ்வொரு தொழுகைக்குமான) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

(ஒருமுறை) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இஷா (அதமா) தொழுகையை (மிகவும்) தாமதப்படுத்தினார்கள். இறுதியில் உமர் (ரலி) அவர்கள், "(அல்லாஹ்வின் தூதரே!) தொழுகை (நேரமாகிவிட்டது); பெண்களும் சிறுவர்களும் உறங்கிவிட்டனர்" என்று அழைத்தார்கள். பின்பு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (வீட்டிலிருந்து) வெளியே வந்து, "உங்களைத் தவிர பூமியில் உள்ள வேறு எவரும் இத்தொழுகைக்காகக் காத்திருக்கவில்லை" என்று கூறினார்கள். அந்நாட்களில் மதீனாவைத் தவிர வேறெங்கும் இத்தொழுகை (ஜமாஅத்தாக) நிறைவேற்றப்படவில்லை. மேலும், அவர்கள் 'அதமா' (எனும் இஷா) தொழுகையை, (மேற்கில்) செம்மேகம் மறைந்ததிலிருந்து இரவின் முதல் மூன்றில் ஒரு பகுதிக்கு இடைப்பட்ட நேரத்தில் தொழுது வந்தார்கள்.

இதனை இமாம் புகாரி (ரஹ்) அவர்கள் அபுல் யமான் வழியாக அறிவித்துள்ளார்கள். மேலும், ஸாலிஹ் பின் கைசான் வழியாக அஸ்-ஸுஹ்ரி (ரஹ்) அறிவித்த ஹதீஸாகவும் இதனை அவர்கள் பதிவு செய்துள்ளார்கள். (இஷா தொழுகையின் நேரம் குறித்து) இரண்டாவது கருத்தைக் கூறுபவர்கள் இந்த ஹதீஸையே தங்களுக்குரிய ஆதாரமாகக் கொள்கின்றனர்.

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் பின் அல்-ஆஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள் (எனத் தொடங்கி ஒரு ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள்). அதில், "இஷா தொழுகையின் நேரம் நள்ளிரவு வரை ஆகும்" (என்று இடம்பெற்றுள்ளது).

இதனை முஸ்லிம் (தமது) ஸஹீஹ் (நூலில்) ஹம்மாம் மற்றும் பிறர் வழியாக, கத்தாதாவிடமிருந்து பதிவு செய்துள்ளார்கள். அந்த ஹதீஸில், "நடுநிசி வரை" (இலக்கிய ரீதியாக: நள்ளிரவின் மையப்பகுதி வரை) என்று கூறப்பட்டுள்ளது. ஹிஷாம் வழியாக கத்தாதா அறிவிக்கும் ஹதீஸில், "நீங்கள் இஷா தொழுதால், அதன் நேரம் நள்ளிரவு வரை ஆகும்" (என்று வந்துள்ளது).

அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தனக்கென ஒரு) மோதிரத்தை உருவாக்கிக் கொண்டார்களா (அணிந்திருந்தார்களா)?" என்று கேட்கப்பட்டது.

அதற்கு அவர்கள், "ஆம்! (ஒருமுறை) ஒருநாள் இரவு இஷா தொழுகையை நள்ளிரவு வரை அவர்கள் தாமதப்படுத்தினார்கள். தொழுது முடித்ததும் எங்களை நோக்கித் தனது முகத்தைத் திருப்பி, 'நிச்சயமாக மக்கள் (ஏற்கனவே) தொழுதுவிட்டு உறங்கிவிட்டார்கள். ஆனால், நீங்கள் தொழுகையை எதிர்பார்த்துக் காத்திருந்த காலம் முழுவதும் தொழுகையிலேயே இருந்தீர்கள்' என்று கூறினார்கள். (அப்போது) அன்னாரின் மோதிரத்தின் மினுமினுப்பை நான் (இப்போதும்) பார்ப்பது போல் இருக்கிறது" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"நாங்கள் ஒரு நாள் இரவு, நள்ளிரவு நெருங்கும் வரை நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களை (இஷாத் தொழுகைக்காக) எதிர்பார்த்துக் காத்திருந்தோம். பின்னர், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வந்து (எங்களுக்குத்) தொழுகை நடத்தினார்கள். (அப்போது) அவர்களின் வெள்ளியாலான மோதிரத்தின் (வட்டமானப் பகுதியின்) மினுமினுப்பை நான் (இப்போதும்) பார்ப்பதைப் போன்று இருக்கிறது."

அபூதாவூத் (ரஹ்) அவர்களின் (மற்றொரு) அறிவிப்பில், 'இரவின் பாதி நேரம் கடக்கும் வரை' என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மற்ற தகவல்கள் இதே கருத்தில் அமைந்துள்ளன. இதனை அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்-ஸப்பாஹ் வாயிலாக இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்.

அனஸ் (ரலி) அவர்களிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு மோதிரம் இருந்ததா?" என்று கேட்கப்பட்டது.

அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஆம், (இருந்தது). ஒரு நாள் இரவு, இரவின் பாதி நேரம் முடியும் வரை அல்லது இரவின் பாதி நேரம் நெருங்கும் வரை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இஷா தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். பின்னர் அவர்கள் (எங்களிடம்) வந்து, 'நிச்சயமாக மக்கள் (மற்ற இடங்களில்) தொழுதுவிட்டு உறங்கிவிட்டனர்; ஆனால், நீங்கள் தொழுகையை எதிர்பார்த்துக் காத்திருக்கும் காலமெல்லாம் (அல்லாஹ்வின் பார்வையில்) தொழுகையிலேயே இருக்கிறீர்கள்' என்று கூறினார்கள்."

மேலும் அனஸ் (ரலி) அவர்கள், "வெள்ளியாலான அவர்களின் மோதிரத்தின் பளபளப்பை நான் இப்போதும் (நேரில்) பார்ப்பதைப் போன்றுள்ளது" என்று கூறி, தமது இடது கையால் சைகை செய்து விவரித்தார்கள்.

மற்றொரு அறிவிப்பில், அனஸ் பின் மாலிக் (ரலி) அவர்களிடம் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் மோதிரத்தைக் குறித்துக் கேட்கப்பட்டபோது, இதே கருத்திலமைந்த செய்தியைக் குறிப்பிட்டார்கள். ஆனால் அதில், "(அனஸ் ரலி அவர்கள்) தமது இடது கையின் சுண்டு விரலை உயர்த்திக் காட்டினார்கள்" என்று (கூடுதலாக) விவரித்துள்ளார்கள்.

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்).

அபூ ஸயீத் (அல்-குத்ரீ) (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இஷாத் தொழுகையை நள்ளிரவு நெருங்கும் வரை தாமதப்படுத்தினார்கள். பின்னர் (தமது இல்லத்திலிருந்து) வெளியே வந்து (மக்களுக்குத்) தொழுகை நடத்தினார்கள். அதன் பின் அவர்கள், "நீங்கள் தொழுகைக்காகக் காத்திருக்கும் காலமெல்லாம் (அல்லாஹ்வின் பார்வையில்) தொழுகையிலேயே இருப்பவர்களாகக் கருதப்படுவீர்கள். முதியவர்களின் முதுமை, பலவீனமானவர்களின் பலவீனம் மற்றும் (அவசரத்) தேவையுடையவர்களின் (சிரமம்) ஆகியவற்றை நான் கருத்தில் கொள்ளாமல் இருந்திருந்தால், இந்தத் தொழுகையை நான் நள்ளிரவு வரை தாமதப்படுத்தியிருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், (ஒருமுறை) இஷா தொழுகைக்காகக் காத்திருந்த தங்களது தோழர்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது, "(மற்ற மக்கள்) தொழுதுவிட்டு உறங்கிவிட்டனர்; ஆனால் நீங்கள் இத்தொழுகைக்காகக் காத்திருக்கும் காலமெல்லாம் (அல்லாஹ்வின் பார்வையில்) தொழுகையிலேயே இருக்கிறீர்கள். பலவீனமானவர்களின் பலவீனம் மற்றும் முதியவர்களின் முதுமை (ஆகியவற்றைக் கருத்தில் கொள்ள வேண்டிய அவசியம்) மட்டும் இல்லையென்றால், இந்தத் தொழுகையை இரவின் பாதி வரை நான் பிற்படுத்தியிருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.

இதே சம்பவம் குறித்து ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் வாயிலாக உம்மு குல்சும் பின்த் அபூபக்கர் அறிவிக்கும் அறிவிப்பில், "இரவின் பெரும்பகுதி கழியும் வரையிலும், பள்ளிவாசலில் இருந்த மக்கள் உறங்கும் வரையிலும் (நபி (ஸல்) அவர்கள் இஷா தொழுகையைப் பிற்படுத்தினார்கள்)" என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.

அபூமூஸா அல்-அஷ்அரீ (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸில், "இரவு நடுநிசியை எட்டும் வரை (பிற்படுத்தினார்கள்)" என்று வந்துள்ளது.

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸில், "(காத்திருந்த) மக்கள் உறங்கி விழித்தார்கள்; மீண்டும் உறங்கி விழித்தார்கள் (அதுவரை நபி (ஸல்) அவர்கள் வரவில்லை)" என்று வந்துள்ளது.

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து நாஃபிஉ, அவரிடமிருந்து அல்-ஹகம் பின் உதைபா அறிவிக்கும் அறிவிப்பில், "இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி அல்லது அதற்கும் மேல் கழிந்த போது, நபி (ஸல்) அவர்கள் எங்களிடம் (தொழுகைக்காக) வந்தார்கள்" என்று வந்துள்ளது.

அபூ பர்ஸா அல்-அஸ்லமீ (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அபூல் மின்ஹால் அறிவிக்கும் ஹதீஸில், "இஷா தொழுகையை இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி வரை பிற்படுத்துவதை நபி (ஸல்) அவர்கள் பொருட்படுத்த மாட்டார்கள் (அதாவது அதை விரும்பினார்கள்), பின்னர் 'இரவின் பாதி வரை' என்றும் குறிப்பிட்டார்கள்" என்று வந்துள்ளது.

"பின்னர் நான் அவரைச் (அபூ மின்ஹாலைச்) சந்தித்த போது 'அல்லது இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி வரை' என்று கூறினார்" என ஷுஅபா கூறியதாக முஆத் அறிவிக்கிறார். மேலும், ஷுஅபா மூலமாக காலித் பின் அல்-ஹாரிஸ் "இரவின் பாதி வரை" என்றும், அபூல் மின்ஹால் மூலமாக ஹம்மாத் பின் ஸலமா "இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி வரை" என்றும் அறிவிக்கிறார்கள்.

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நிச்சயமாக தொழுகைக்கு ஆரம்ப நேரமும் முடிவு நேரமும் உள்ளன. ளுஹர் தொழுகையின் ஆரம்ப நேரம் சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாயத் தொடங்கும் போது (ஆரம்பமாகிறது); அதன் முடிவு நேரம் அஸர் தொழுகையின் நேரம் நுழையும் போது (முடிகிறது). அஸர் தொழுகையின் ஆரம்ப நேரம் அதன் நேரம் பிரவேசிக்கும் போது (ஆரம்பமாகிறது); அதன் முடிவு நேரம் சூரியன் (மஞ்சள் நிறமாக) மங்கலடையும் போது (முடிகிறது). மஃக்ரிப் தொழுகையின் ஆரம்ப நேரம் சூரியன் மறையும் போது (ஆரம்பமாகிறது); அதன் முடிவு நேரம் (செவ்வானம்) அடிவானத்தில் மறையும் போது (முடிகிறது). இஷா தொழுகையின் ஆரம்ப நேரம் (செவ்வானம்) அடிவானத்தில் மறையும் போது (ஆரம்பமாகிறது); அதன் முடிவு நேரம் இரவின் பாதி (நேரம்) வரும் போது (முடிகிறது). ஃபஜ்ர் தொழுகையின் ஆரம்ப நேரம் வைகறை (ஃபஜ்ர்) உதயமாகும் போது (ஆரம்பமாகிறது); அதன் முடிவு நேரம் சூரியன் உதிக்கும் போது (முடிகிறது)."

அபூஅப்துல்லாஹ் அல்-ஹாஃபிழ் எங்களுக்கு அறிவித்தார்கள், அபூஅல்-அப்பாஸ் முஹம்மத் இப்னு யஃகூப் அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்-அப்பாஸ் இப்னு முஹம்மத் அத்-தூரீ அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்: 'அபூஸாலிஹ் வழியாக அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அல்-அஃமஷ் அறிவிக்கும் ஹதீஸில் வரும் முஹம்மத் இப்னு ஃபுளைலின் அறிவிப்பை யஹ்யா இப்னு மஈன் அவர்கள் பலவீனப்படுத்துவதைக் கேட்டேன். 'தொழுகைக்கு ஆரம்ப நேரமும் முடிவு நேரமும் உள்ளன' என்ற ஹதீஸையே யஹ்யா அவர்கள் (பலவீனமானது எனச்) சுட்டிக்காட்ட நாடுகிறார்கள் என்று நான் கருதுகிறேன்.' மேலும் அவர், 'இது (உண்மையில்) முஜாஹித் வழியாக அல்-அஃமஷ் மூலமாகவே (முர்ஸலாக) அறிவிக்கப்படுகிறது' என்றார். மேலும் 'அத்-தாரீக்' (வரலாற்று) நூலின் மற்றொரு இடத்தில் அவர் குறிப்பிடுகையில், 'அபூஸாலிஹ் வழியாக அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அல்-அஃமஷ் அறிவிக்கும் ஹதீஸில்: "நிச்சயமாக தொழுகைக்கு ஆரம்ப நேரமும் முடிவு நேரமும் உள்ளன" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள் என வந்துள்ளது. ஆனால், இதனை மற்ற அறிவிப்பாளர்கள் அனைவரும் அல்-அஃமஷ் மூலமாக முஜாஹித் அவர்களிடமிருந்து முர்ஸலாகவே (நபித்தோழர் விடுபட்ட நிலையில்) அறிவிக்கின்றனர்' என்று கூறினார்." ஷெய்க் (பைஹகீ) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இதே கருத்தில் இமாம் புகாரி (ரஹ்) அவர்களும் இதனைப் பதிவு செய்துள்ளார்கள்."

முஜாஹித் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:

"நிச்சயமாக, தொழுகைக்கு ஒரு தொடக்கமும் ஒரு முடிவும் இருக்கிறது என்று (முன்னோர்களால்) கூறப்படுவதுண்டு" என்று கூறிவிட்டு, அதனை(ப் பற்றிய முழு விவரத்தையும்) குறிப்பிட்டார்கள்.

இவ்வாறே இதனை அபூஇஸ்ஹாக் இப்ராஹீம் பின் முஹம்மத் அல்-ஃபஸாரீ மற்றும் அபூஸுபைத் அப்தர் பின் அல்காஸிம் ஆகியோர் அஃமஷ் வழியாக முஜாஹித் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளனர்.

முஜாஹித் அவர்கள் கூறியதாவது:
"வேதத்திலிருந்து (குர்ஆனிலிருந்து) நீங்கள் செவியுற்றவற்றுடன் எனது செய்தி ஒத்துப் போவதைப் பாருங்கள். உமர் (ரலி) அவர்கள் அபூமூஸா அல்அஷ்அரீ (ரலி) அவர்களுக்கு (பின்வருமாறு) கடிதம் எழுதினார்கள்:

சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாயும் போது ளுஹர் தொழுங்கள். சூரியன் (மஞ்சள் நிறமடையாமல்) வெண்மையாகவும் தெளிவாகவும் இருக்கும் போதே அஸ்ர் தொழுங்கள். சூரியன் மறையும் (உடனேயே) மஃக்ரிப் தொழுங்கள். இரவின் முதல் பாதி வரை இஷா தொழுங்கள். அதிகாலை இருளில் ஸுப்ஹ் தொழுங்கள்; மேலும் (அத்தொழுகையில் குர்ஆன்) ஓதுதலை நீட்டுங்கள்."

அபூ கத்தாதா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு நீண்ட ஹதீஸில் கூறினார்கள்: "உறங்குவதில் எந்த அலட்சியமும் (குற்றமும்) இல்லை. அடுத்த தொழுகையின் நேரம் வரும் வரை (தற்போதைய) தொழுகையைத் தொழாமல் இருப்பவர் மீதே அலட்சியம் (குற்றம்) உள்ளது."
(இதனை இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) அவர்கள் தமது ஸஹீஹ் நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் (கஅபா) ஆலயத்திற்கு அருகில் எனக்கு இரண்டு முறை (தொழுகை நேரங்களை கற்பிப்பதற்காக) இமாமாக நின்று தொழுகை நடத்தினார்கள்." அந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டுவிட்டு, அதில் முதலாவது முறை குறித்துக் கூறும்போது: "நோன்பு நோற்பவருக்கு உணவும் பானமும் விலக்கப்படும் (வைகறைப் பொழுதான) நேரத்தில் அவர் எனக்கு ஃபஜ்ர் தொழுகை நடத்தினார்கள்" என்றார்கள். அடுத்த (இரண்டாவது) முறை குறித்துக் கூறும்போது: "நன்கு விடிந்து (வெளிச்சம் பரவிய) பின்னர் அவர் எனக்கு ஃபஜ்ர் தொழுகை நடத்தினார்கள்" என்றார்கள்.

இந்த நிகழ்வு குறித்து ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கும் செய்தியில் (பின்வருமாறு) இடம்பெற்றுள்ளது:
"ஸுப்ஹ் தொழுகைக்காக வைகறை (ஃபஜ்ர்) உதித்தபோது ஜிப்ரீல் (அலை) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, 'முஹம்மதே! எழுந்து தொழுவீராக!' என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே அவர்கள் எழுந்து ஸுப்ஹ் தொழுதார்கள்." அதில் இரண்டாவது முறை பற்றிக் குறிப்பிடும்போது, "(பூமி) நன்கு வெளிச்சமான பிறகு (தொழுதார்கள்)" என்று கூறினார்கள்.

ஜாபிர் பின் அப்தில்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஃபஜ்ர் (அதிகாலை) இரண்டு வகையாகும். ஓநாயின் வாலைப் போன்று (செங்குத்தாகத்) தோன்றும் (பொய்) ஃபஜ்ர், (ஃபஜ்ர்) தொழுகையை ஆகுமாக்காது (அதாவது தொழுகை நேரம் இன்னும் வரவில்லை); (நோன்பு நோற்பவருக்கு) உணவை (உண்பதை) ஹராமாக்காது. ஆனால், அடிவானத்தில் (குறுக்காகப்) பரவி விரியக்கூடிய (உண்மை) ஃபஜ்ர், (ஃபஜ்ர்) தொழுகையை ஆகுமாக்கும்; (நோன்பு நோற்பவருக்கு) உணவை (உண்பதை) ஹராமாக்கும்."

இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரின் மூலம் இது மௌஸூலாக (தொடர்ச்சியானதாக) அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும், இது முர்ஸலாகவும் (தாபியீ நேரடியாக நபியிடமிருந்து அறிவிப்பதாகவும்) அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது; அதுவே மிகவும் சரியானதாகும்.

முஹம்மது பின் அப்திர்ரஹ்மான் பின் தௌபான் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஃபஜ்ர் (அதிகாலை) இரண்டு (வகைகளாகும்)."

(இவ்வாறு கூறிவிட்டு) இதற்கு முந்தைய ஹதீஸில் உள்ளதைப் போன்றே (முழுவதையும்) அவர் குறிப்பிட்டார். மேலும் இது, மற்றொரு (அறிவிப்பாளர் தொடர்) வழியாக 'முஸ்னத்' (நபி (ஸல்) அவர்கள் வரை தொடராகச் சென்றடைவதாகவும்) மற்றும் 'மவ்கூஃப்' (நபித்தோழரின் கூற்றாக நிறுத்தப்பட்டதாகவும்) அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஃபஜ்ர் (அதிகாலை) இரண்டு வகையாகும்: ஒரு ஃபஜ்ரில் (பொய்யான அதிகாலையில்) உண்பது ஆகுமாக்கப்பட்டுள்ளது, அதில் (ஃபஜ்ர்) தொழுகை (தொழுவது) தடைசெய்யப்பட்டுள்ளது. மற்றொரு ஃபஜ்ரில் (உண்மையான அதிகாலையில்) தொழுகை ஆகுமாக்கப்பட்டுள்ளது, ஆனால் (நோன்பு நோற்பவருக்கு) உண்பது தடைசெய்யப்பட்டுள்ளது."

இவ்வாறே அபூஅஹ்மத் இதனை 'முஸ்னத்' ஆக (நபி(ஸல்) அவர்கள் வரை செல்லும் தொடராக) அறிவித்துள்ளார். மற்றவர்கள் இதை 'மவ்கூஃப்' ஆக (நபித்தோழர் கூற்றாக) அறிவித்துள்ளனர். 'மவ்கூஃப்' என்பதே மிகவும் சரியானதாகும்.

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
ஃபஜ்ரு (அதிகாலை) இரண்டு வகையாகும். (முதலாவது) இரவில் தோன்றும் ஃபஜ்ரு (பொய்யான அதிகாலை) ஆகும். இதில் (நோன்பாளிக்கு) உண்பதும் பருகுவதும் ஆகுமானதாகும்; ஆனால், இதில் (ஃபஜ்ரு) தொழுகை ஆகுமானதல்ல. (இரண்டாவது) தொழுகை ஆகுமானதாக மாறும் ஃபஜ்ரு (உண்மையான அதிகாலை) ஆகும். இதில் (நோன்பாளிக்கு) உண்பதும் பருகுவதும் தடைசெய்யப்பட்டதாகும். இது மலை உச்சிகளின் மீது பரவி விரியக்கூடியதாகும்.

அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் ஃபஜ்ர் தொழுகையின் நேரம் குறித்துக் கேட்டார். வைகறை (ஃபஜ்ர்) புலர்ந்ததும் பாங்கு சொல்லுமாறு பிலால் (ரழி) அவர்களுக்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிட்டார்கள்; அவ்வாறே அவர் பாங்கு சொன்னார். பின்னர் இகாமத் சொல்லப்பட்டு, நபியவர்கள் தொழுகையை நடத்தினார்கள்.

மறுநாள் ஆனபோது, நன்கு வெளிச்சம் பரவும் வரை (சூரியன் உதிப்பதற்கு சற்று முன்பாக) அத்தொழுகையைப் பிற்படுத்தினார்கள். பின்னர் இகாமத் சொல்லுமாறு அவருக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்; அவர் இகாமத் சொல்ல, தொழுகையை நடத்தினார்கள்.

பிறகு அந்த மனிதரை அழைத்து, "நேற்றும் இன்றும் தொழுகையில் நீ கலந்து கொண்டாயா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர் "ஆம்" என்றார். நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "இந்த இரண்டுக்கும் (இந்த இரண்டு நேரங்களுக்கும்) இடைப்பட்டதே (ஃபஜ்ருடைய) நேரமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

இதே கருத்தமைந்த செய்தி, நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து புரைதா பின் அல்-ஹஸீப் (ரழி) அவர்கள் வாயிலாகவும் நமக்கு அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இது ஒரு ஸஹீஹான (ஆதாரப்பூர்வமான) ஹதீஸாகும்.

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் பின் அல்-ஆஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (தொழுகை நேரங்கள் குறித்து) குறிப்பிட்டபோது கூறினார்கள்:
"சுப்ஹு (வைகறை)த் தொழுகையின் நேரம், ஃபஜ்ர் (அதிகாலை விடியல்) உதயமானதிலிருந்து சூரியன் உதிக்காத வரை ஆகும். சூரியன் உதிக்கத் தொடங்கிவிட்டால், (சூரியன் முழுமையாக உதித்து உயரும் வரை) தொழுவதைத் தவிர்த்துக் கொள்ளுங்கள். ஏனெனில், அது (சூரியன்) ஷைத்தானின் இரு கொம்புகளுக்கிடையே உதிக்கிறது."

ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"சூரியன் மறைவதற்கு முன்பாக அஸர் (தொழுகையின்) ஒரு ஸஜ்தாவை (ஒரு ரக்அத்தை) யார் அடைகிறாரோ, அல்லது சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பாக சுப்ஹு (ஃபஜ்ர் தொழுகையின்) ஒரு ஸஜ்தாவை (ஒரு ரக்அத்தை) யார் அடைகிறாரோ, அவர் அத்தொழுகையை (அதற்குரிய நேரத்தில்) அடைந்து கொண்டவராவார்" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்.

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) அவர்கள் ஹர்மலா வழியாக தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்கள். மேலும் அந்த ஹதீஸில், "இங்கு ஸஜ்தா என்பது ஒரு ரக்அத்தையே குறிக்கும்" என்ற விளக்கமும் கூடுதலாக இடம்பெற்றுள்ளது).

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"சுப்ஹுத் (அதிகாலைத்) தொழுகையில் ஒரு ரக்அத்தை (சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்) அடைந்துகொண்டவர், அத்தொழுகை முழுவதையும் (அதற்குரிய நேரத்தில்) அடைந்துகொண்டவராவார்."

(இதனை முஹம்மது பின் அல்-முஸன்னா வழியாக முஸ்லிம் தம் 'ஸஹீஹ்' நூலில் பதிவு செய்துள்ளார்கள்.)

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"உங்களில் ஒருவர் சூரியன் மறைவதற்கு முன்பு அஸ்ர் தொழுகையின் முதல் ஸஜ்தாவை (ஒரு ரக்அத்தை) அடைந்துவிட்டால், அவர் தமது தொழுகையை முழுமைப்படுத்திக் கொள்ளட்டும். மேலும், உங்களில் ஒருவர் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பு சுப்ஹு (ஃபஜ்ர்) தொழுகையின் முதல் ஸஜ்தாவை (ஒரு ரக்அத்தை) அடைந்துவிட்டால், அவர் தமது தொழுகையை முழுமைப்படுத்திக் கொள்ளட்டும்."

(இதனை இமாம் புகாரி (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் அபூ நுஐம் அல்-ஃபழ்ல் பின் துகைன் வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"எவர் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பு சுப்ஹுத் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை (முழுமையாகத் தொழுது) அடைகிறாரோ, (மேலும்) சூரியன் உதித்த பின்பு (மீதமுள்ள) ஒரு ரக்அத்தையும் (தொழுது முடிக்கிறாரோ), அவர் சுப்ஹுத் தொழுகையை (அதன் நேரத்தில்) அடைந்து கொண்டார். எவர் சூரியன் மறைவதற்கு முன்பு அஸர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை (முழுமையாகத் தொழுது) அடைகிறாரோ, (மேலும்) சூரியன் மறைந்த பின்பு (மீதமுள்ள) மூன்று ரக்அத்களையும் (தொழுது முடிக்கிறாரோ), அவர் அஸர் தொழுகையை (அதன் நேரத்தில்) அடைந்து கொண்டார்."

கதாதா (ரஹ்) அவர்களிடம், ஒரு மனிதர் (சுப்ஹுத் தொழுகையில்) ஒரு ரக்அத் தொழுது முடித்த நிலையில் சூரியனின் விளிம்பு உதயமாகிவிட்டால் (அவரது நிலை என்ன?) என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்ததாகக் கூறினார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "(அவர்) தனது தொழுகையை முழுமைப்படுத்தட்டும்."

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"எவர் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பு சுப்ஹுத் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தைத் தொழுது, (அவர் தொழுது கொண்டிருக்கும் போதே) சூரியன் உதயமாகி விட்டால், அவர் அதனுடன் மற்றொரு ரக்அத்தையும் (சேர்த்துத் தொழுது தனது தொழுகையை நிறைவு) செய்து கொள்ளட்டும்."

அபு ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"உங்களில் ஒருவர் சுப்ஹுத் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தைத் தொழுத பின்னர் சூரியன் உதயமாகிவிட்டால், (அவர் தனது தொழுகையை முறித்துவிடாமல்) அதனுடன் மற்றொரு ரக்அத்தையும் சேர்த்துத் தொழுது (தொழுகையை நிறைவு செய்து) கொள்ளட்டும்."

அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அபூபக்கர் (ரழி) அவர்கள் எங்களுக்கு சுப்ஹுத் (அதிகாலைத்) தொழுகையை நடத்தினார்கள். (அதில்) 'ஆலு இம்ரான்' அத்தியாயத்தை ஓதினார்கள். (தொழுகை நீண்டதால்) "சூரியன் உதிக்கப் போகிறது" என்று (மக்கள்) கூறினார்கள். அதற்கு அபூபக்கர் (ரழி) அவர்கள், "ஒருவேளை அது (சூரியன்) உதித்திருந்தாலும், எங்களை அது (இறை நினைவை விட்டும்) அலட்சியமானவர்களாகக் கண்டிருக்காது" என்று கூறினார்கள்.

அபூ உஸ்மான் அந்-நஹ்தீ (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நான் உமர் (ரலி) அவர்களுக்குப் பின்னால் ஃபஜ்ர் (தொழுகை) தொழுதேன். சூரியன் உதயமாகிவிட்டதோ என்று அறிவுடைய மக்கள் (அஞ்சும் அளவிற்கு) எண்ணும் வரை அவர்கள் சலாம் கொடுக்கவில்லை. அவர்கள் சலாம் கொடுத்ததும் மக்கள், "அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! சூரியன் உதயமாகும் நேரம் நெருங்கிவிட்டது" என்று கூறினார்கள். அப்போது அவர்கள் (உமர் ரலி) எனக்குப் புரியாத ஏதோ ஒரு வார்த்தையைக் கூறினார்கள். நான் (அங்கிருந்தவர்களிடம்), "அவர்கள் என்ன கூறினார்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "(உமர் ரலி அவர்கள்) 'ஒருவேளை சூரியன் உதயமாயிருந்தாலும், அது நம்மை (அல்லாஹ்வின் நினைவை விட்டும்) கவனமற்றவர்களாகக் கண்டிருக்காது' என்று கூறினார்கள்" எனத் தெரிவித்தார்கள்.

இப்னு அபீ ஔஃபா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நிச்சயமாக அல்லாஹ்வின் அடியார்களில் மிகச் சிறந்தவர்கள் (தொழுகை போன்ற) கண்ணியமும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ்வின் நினைவுகூர்தலுக்காகச் சூரியன், சந்திரன், நட்சத்திரங்கள் மற்றும் பிறைகளைக் கவனிப்பவர்களே (அவற்றின் மூலம் நேரங்களைக் கணிப்பவர்களே) ஆவர்."

(இந்த ஹதீஸை அப்துல் ஜப்பார் பின் அல்-அலா இதே அறிவிப்பாளர் தொடரில் தனித்து அறிவித்துள்ளார்; மேலும் அவர் நம்பகமானவர் ஆவார்.)

அபூதர்தா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நிச்சயமாக, அல்லாஹ்வின் அடியார்களில் அல்லாஹ்வுக்கு மிகவும் விருப்பமானவர்கள் யாரெனில், அவர்கள் அல்லாஹ்வை நேசிப்பார்கள்; (தமது நற்செயல்கள் மற்றும் போதனைகள் மூலம்) மக்களையும் அல்லாஹ்வை நேசிக்கச் செய்வார்கள். மேலும், அல்லாஹ்வை நினைவுகூர்வதற்காக (தொழுகை போன்ற வணக்கங்களின் நேரங்களை அறிந்துகொள்ள) சூரியன், சந்திரன், நட்சத்திரங்கள் மற்றும் பிறைகளைக் கவனித்து வருவார்கள்."

(இதே கருத்தமைந்த செய்தி அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் 'மவ்கூஃப்' - நபித்தோழரின் கூற்றாக - அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது).

அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நிச்சயமாக, முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களின் சமுதாயத்தில் சிறந்தவர்கள், தொழுகையின் நேரங்களை (துல்லியமாக அறிந்து கொள்வதற்காகச்) சூரியன், சந்திரன் மற்றும் நட்சத்திரங்களைக் கவனிப்பவர்களே ஆவர்."

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக பிலால் (ரலி) அவர்கள் (ஃபஜ்ர் நேரம் வருவதற்கு முன்பே) இரவிலேயே பாங்கு சொல்வார்கள். எனவே, இப்னு உம்மி மக்தூம் (ரலி) அவர்கள் பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்."

இப்னு ஷிஹாப் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "இப்னு உம்மி மக்தூம் (ரலி) அவர்கள் பார்வையற்ற மனிதராக இருந்தார். அவரிடம், ‘விடிந்துவிட்டது, விடிந்துவிட்டது’ (அதாவது ஃபஜ்ர் நேரம் வந்துவிட்டது) என்று கூறப்படும் வரை அவர் பாங்கு சொல்ல மாட்டார்."

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இவ்வாறு கூறுவதைக் கேட்டேன்: "நிச்சயமாக பிலால் இரவிலேயே (வைகறைக்கு முன்பே) அதான் சொல்வார்; எனவே, இப்னு உம்மு மக்தூம் அதான் சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்."

(இந்த ஹதீஸின் அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) யூனுஸ் கூறுகிறார்: "இப்னு உம்மு மக்தூம் ஒரு பார்வையற்றவராக இருந்தார். அவரைப் பற்றித்தான் கண்ணியமும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ், 'அபஸ வதவல்லா, அன் ஜாஅஹுல் அஃமா' (தன்னிடம் அந்தப் பார்வையற்றவர் வந்ததற்காக அவர் கடுகடுத்தார்; மேலும் முகத்தைத் திருப்பிக் கொண்டார் - அல்குர்ஆன் 80:1-2) என்று (வசனங்களை) இறக்கியருளினான். அவர் பிலாலுடன் இணைந்து (மஸ்ஜிதுந் நபவியில்) அதான் சொல்வார்."

ஸாலிம் கூறுகிறார்: "அவர் ஒரு பார்வையற்ற மனிதராக இருந்தார். வைகறை (ஃபஜ்ர்) புலப்படுவதை மக்கள் பார்த்துவிட்டு, 'அதான் சொல்லுங்கள், அதான் சொல்லுங்கள்' என்று அவரிடம் கூறும் வரை அவர் அதான் சொல்ல மாட்டார்."

(இந்த ஹதீஸை இமாம் முஸ்லிம் தமது ஸஹீஹில் யஹ்யா பின் யஹ்யா, லைஸ் மற்றும் ஹர்மலா பின் வஹ்ப் ஆகியோரின் வழியாக இந்த (கூடுதல்) வரலாற்றுத் தகவல்கள் இன்றி பதிவு செய்துள்ளார்.)

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நிச்சயமாக பிலால் (ரலி) அவர்கள் (ஃபஜ்ர் நேரம் வருவதற்கு முன்பே) இரவிலேயே பாங்கு சொல்வார். எனவே, இப்னு உம்மு மக்தூம் (ரலி) அவர்கள் (ஃபஜ்ர் நேரத்திற்காகப்) பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள்; பருகுங்கள்."

ஸமுரா பின் ஜுன்துப் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"பிலாலின் பாங்கோ (அதான்), அடிவானத்தில் செங்குத்தாகத் தோன்றும் (ஓநாய் வால் போன்ற) வெண்மையோ உங்களது ஸஹர் (உணவு) விஷயத்தில் உங்களை ஏமாற்றிவிட வேண்டாம்; அது (வெண்மை அடிவானத்தில் குறுக்காக) இவ்வாறு விரிவடையும் வரை (நீங்கள் ஸஹர் செய்யலாம்)."

(இதனை அறிவிக்கும்) ஹம்மாத் அவர்கள், (அந்த வெண்மை) குறுக்காக (கிடைமட்டமாக) விரிவடைவதைத் தம் கையால் சைகை செய்து காட்டினார்கள்.

(இதனை முஸ்லிம் தமது 'ஸஹீஹ்'ஹில் அபூர் ரபீஉ வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்.)

சியத் பின் அல்-ஹாரித் அஸ்-சுதாஈ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து இஸ்லாத்தை ஏற்று (அவர்களிடம்) பைஅத் (உடன்படிக்கை) செய்தேன். (தொடர்ந்து ஒரு நீண்ட ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டுவிட்டு அவர் கூறினார்:) சுப்ஹுத் தொழுகைக்கான (நேரம் வந்தபோது) என்னை அதான் சொல்லுமாறு நபியவர்கள் கட்டளையிட்டார்கள். நான் அதான் சொன்னேன். (அதான் சொன்ன பிறகு) "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் இகாமத் சொல்லட்டுமா?" என்று கேட்டுக் கொண்டே இருந்தேன்.

அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கிழக்குத் திசையை நோக்கி (உண்மையான) வைகறை (ஃபஜ்ர்) வெளிச்சம் (பரவுவதை) பார்த்தவாறு, "இல்லை, வைகறை வெளிச்சம் (முழுமையாகத்) தோன்றும் வரை (இகாமத் சொல்ல வேண்டாம்)" என்று கூறினார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (வாகனத்திலிருந்து) கீழே இறங்கி, (இயற்கை உபாதைகளைக்) கழித்துவிட்டு என்னிடம் திரும்பி வந்தார்கள். அப்போது நபித்தோழர்களும் (அங்கே) வந்து சேர்ந்துவிட்டனர்.

நபியவர்கள், "(சுதா கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த) சகோதரரே! (உம்மிடம்) தண்ணீர் ஏதும் இருக்கிறதா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நான், "உங்களுக்குப் போதுமானதாக இல்லாத மிகச் சிறிய அளவிலான தண்ணீர் மட்டுமே உள்ளது" என்று கூறினேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அதை ஒரு பாத்திரத்தில் (ஊற்றி) என்னிடம் கொண்டு வாருங்கள்" என்று கூறினார்கள். நான் அவ்வாறே செய்தேன். நபியவர்கள் தமது உள்ளங்கையை அந்தத் தண்ணீருக்குள் வைத்தார்கள். (அப்போது) அவர்களின் விரல்களுக்கு இடையிலிருந்து ஒரு நீரூற்று பீறிட்டு வருவதை நான் பார்த்தேன்.

அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னிடம், "நான் என் இறைவனிடம் வெட்கப்படாமல் இருந்திருந்தால் (இந்த அற்புதத்தின் மூலம்) நாமும் (திருப்தியாகத் தண்ணீர்) அருந்தி, (மிருகங்களுக்கும்) புகட்டியிருப்போம். தண்ணீரின் தேவை உள்ள என் தோழர்களை அழையுங்கள்" என்று கூறினார்கள். நான் அவர்களை அழைத்தேன், அவர்களில் தண்ணீர் தேவைப்பட்டவர்கள் அதனை (தேவையான அளவு) எடுத்துக்கொண்டனர்.

பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "தொழுகைக்கு (வாருங்கள்)" என்று கூறினார்கள். அப்போது பிலால் (ரழி) அவர்கள் இகாமத் சொல்ல முற்பட்டார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "சுதாவின் சகோதரர்தான் அதான் சொன்னார். (எனவே) யார் அதான் சொல்கிறாரோ அவரே இகாமத் சொல்ல வேண்டும்" என்று கூறினார்கள். எனவே, நானே தொழுகைக்கு இகாமத் சொன்னேன்.

(இதனை அபுதாவூத் (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'சுனன்' நூலில் அப்துல்லாஹ் பின் சலமா, அப்துல்லாஹ் பின் உமர் பின் கானிம் மற்றும் அப்துர்ரஹ்மான் பின் சியாத் ஆகியோர் வழியாக சுருக்கமாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள். அந்த ஹதீஸில், "சுப்ஹுடைய முதல் அதானின் போது நபி (ஸல்) அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டார்கள், நான் அதான் சொன்னேன்" என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.)

இப்னு மஸ்வூத் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"பிலாலின் பாங்கு (அதான்) - அல்லது பிலாலின் அழைப்பு - உங்களில் எவரையும் அவரது ஸஹர் (உணவு) உண்பதிலிருந்து தடுத்துவிட வேண்டாம். ஏனெனில், அவர் பாங்கு சொல்வது - அல்லது அழைப்பது - உங்களில் (இரவில் நின்று) வணங்கிக் கொண்டிருப்பவர் (ஓய்வுக்காகத்) திரும்பிச் செல்வதற்காகவும், (மற்றும்) தூங்கிக் கொண்டிருப்பவரை (ஸஹருக்காக) விழிக்கச் செய்வதற்காகவுமே ஆகும்." பின்னர் (வைகறையின் வெளிச்சத்தைக் குறிப்பிட்டு), "அது (வைகறை என்பது) இப்படி (செங்குத்தாக) இருப்பதோ அல்லது இப்படி இருப்பதோ அல்ல; (மாறாக) அது இப்படி (கிடைமட்டமாகப் பரவி) இருக்கும் வரை (ஸஹர் உண்ணலாம்)" என்று (தமது கைகளால் சைகை செய்து) கூறினார்கள்.

(இதை இமாம் புகாரி சுலைமான் வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் ஸுஹைர் பின் ஹர்ப் வழியாக இஸ்மாயீல் இப்னு உலைய்யாவிடமிருந்தும் அறிவிக்கிறார்கள்).

அன்னை ஆயிஷா (ரழி) மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோர் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுக்கு பிலால் (ரழி), இப்னு உம்மி மக்தூம் (ரழி) ஆகிய இரண்டு முஅத்தின்கள் (பாங்கு சொல்பவர்கள்) இருந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக பிலால் இரவிலேயே (அதாவது ஃபஜ்ர் நேரம் தொடங்குவதற்கு முன்பே) பாங்கு சொல்வார். எனவே, இப்னு உம்மி மக்தூம் (ஃபஜ்ர் நேரத்திற்காக) பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

காஸிம் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "அவர்கள் இருவரின் பாங்குகளுக்கும் இடையிலான நேர இடைவெளி என்பது, (பாங்கு சொல்வதற்காக உயரமான இடத்திற்குச் சென்ற) இவர் கீழே இறங்குவதும், (அடுத்த பாங்கு சொல்வதற்காக) அவர் மேலே ஏறுவதும் மட்டுமேயாகும்."

உனைஸா (ரலி) அறிவிக்கிறார்கள்:
பிலால் (ரலி) மற்றும் இப்னு உம்மி மக்தூம் (ரலி) ஆகியோர் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு பாங்கு சொல்பவர்களாக இருந்தனர். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக பிலால் இரவிலேயே பாங்கு சொல்வார். எனவே, இப்னு உம்மி மக்தூம் பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்." நாங்கள் இப்னு உம்மி மக்தூம் பாங்கு சொல்வதைத் தடுத்து, "நாங்கள் ஸஹர் செய்யும் வரை நீங்கள் அப்படியே இருங்கள்" என்று கூறுவோம். அவர்கள் இருவரின் பாங்குகளுக்கும் இடையே ஒருவர் இறங்குவதும் மற்றொருவர் ஏறுவதும் தவிர வேறு எந்த இடைவெளியும் இருக்கவில்லை.

உனைஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"நிச்சயமாக இப்னு உம்மு மக்தூம் (அதிகாலைக்கு முன்பே) இரவிலேயே (முதல்) பாங்கு சொல்வார். எனவே, பிலால் (இரண்டாம்) பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்.

(இதனை முஹம்மது பின் அய்யூப் அர்-ராஸி அவர்கள் அவ்விருவரிடமிருந்து இவ்வாறே அறிவித்துள்ளார்கள். மேலும், முஹம்மது பின் யூனுஸ் அல்-குதைமி அவர்கள் அபுல் வலீத் வாயிலாக, அத்தயாலிஸி மற்றும் அம்ர் பின் மர்ஸூக் ஆகியோர் அறிவித்ததைப் போன்று இதனை அறிவித்துள்ளார்கள். சுலைமான் பின் ஹர்ப் மற்றும் ஒரு குழுவினர் இதனை (பெயர்களில் ஏற்பட்ட) சந்தேகத்துடன் அறிவித்துள்ளனர்.)

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுடன் ஹஜ் செய்த, குபைப் பின் அப்துர்ரஹ்மான் என்பவரின் அத்தை (நபித்தோழி) கூறியதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக பிலால் இரவிலேயே (அதாவது ஃபஜ்ர் நேரம் தொடங்குவதற்கு முன்பே) பாங்கு (அதான்) சொல்வார். எனவே, இப்னு உம்மு மக்தூம் (இரண்டாவது) பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் (ஸஹர் உணவை) உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்." அல்லது "நிச்சயமாக இப்னு உம்மு மக்தூம் இரவிலேயே பாங்கு சொல்வார். எனவே, பிலால் பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அவர் (அத்தை) கூறுகிறார்: "(பாங்கு சொல்வதற்காக) ஒருவர் (மேடைக்கு) ஏறுவார், மற்றொருவர் (கீழே) இறங்குவார். அப்போது நாங்கள் அவரைப் பற்றிக்கொண்டு, 'நாங்கள் ஸஹர் உணவு உண்டு முடிக்கும் வரை நீங்கள் (பாங்கு சொல்லாமல்) சற்று பொறுங்கள்' என்று கூறுவோம்."

அபூ அப்தில்லாஹ் அல்-ஹாஃபிஸ் மற்றும் மார்க்க அறிஞர் அபூபக்கர் பின் இஸ்ஹாக் ஆகியோர் எங்களுக்கு அறிவித்தார்கள்: அபூபக்கர் பின் இஸ்ஹாக் கூறினார்கள்: "அபூ அம்ர் மற்றும் பிறரின் அறிவிப்பு ஆதாரப்பூர்வமானதாக இருந்தால், இப்னு உம்மு மக்தூம் மற்றும் பிலால் ஆகியோருக்கிடையே (பாங்கு சொல்வதில்) முறை (சுழற்சி) வைக்கப்பட்டிருக்கலாம் என்று கொள்வது பொருத்தமாக இருக்கும். பிலாலின் முறை வரும்போது அவர் இரவில் பாங்கு சொல்வார்; இப்னு உம்மு மக்தூமின் முறை வரும்போது அவரும் இரவில் பாங்கு சொல்வார். இது (அறிவார்ந்த ரீதியாக) சாத்தியமானதும் சரியானதும் ஆகும். (இந்த மாற்று அறிவிப்பு) ஆதாரப்பூர்வமானதாக இல்லையென்றாலும், 'பிலால் இரவிலேயே பாங்கு சொல்வார்' என இப்னு உமர், இப்னு மஸ்வூத், சமுரா மற்றும் ஆயிஷா (ரலி) ஆகியோர் அறிவிக்கும் செய்திகள் ஏற்கெனவே (மிகவும் பலமானதாக) ஆதாரப்பூர்வமாக நிரூபணமாகியுள்ளன."

ஷைக் (இமாம் பைஹகீ) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "ஆயிஷா (ரலி) வழியாக உர்வா அறிவிக்கும் ஹதீஸில், இப்னு உம்மு மக்தூமின் பாங்கு முற்படுத்தப்பட்டுள்ளது (அவர் முதலில் பாங்கு சொன்னார்) என்றும் பதிவாகியுள்ளது."

அன்னை ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக இப்னு உম্মு மக்தூம் ஒரு பார்வையற்ற மனிதர் ஆவார். எனவே, அவர் பாங்கு சொன்னால், பிலால் பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் உண்ணுங்கள், பருகுங்கள் (ஏனெனில் பிலால் வைகறை நேரத்தைத் துல்லியமாகக் கவனிப்பவர்)."

ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "பிலால் வைகறையை (ஃபஜ்ர் நேரத்தை) உற்று நோக்குபவராக இருந்தார்."

ஹிஷாம் கூறுகிறார்: ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள், '(பெயர்களை மாற்றிக் கூறியதில்) இப்னு உமர் தவறிழைத்து விட்டார்' என்று கூறுவார்கள். இவ்வாறே இது அதன் அறிவிப்பாளர் தொடருடன் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் ஆயிஷா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து காஸிம் பின் முஹம்மத், அவரிடமிருந்து உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் அறிவிக்கும் ஹதீஸே (பெயர்கள் வரிசைப்படுத்தப்பட்ட விதத்தில்) மிகவும் ஆதாரப்பூர்வமானதாகும். இதனை அல்-வாக்கிதி தமது அறிவிப்பாளர் தொடரால் ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார் - ஆனால் அவர் (வாக்கிதி பலவீனமானவர் என்பதால்) ஆதாரமாகக் கொள்ளத்தக்கவர் அல்ல.

ஸைத் பின் ஸாபித் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நிச்சயமாக இப்னு உம்மி மக்தூம் இரவில் (ஸஹர் நேரத்தில் முதலாவது) பாங்கு சொல்கிறார். எனவே, பிலால் (இரண்டாவது) பாங்கு சொல்லும் வரை நீங்கள் உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்."

ஹப்பான் பின் அல்-ஹாரித் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நான் அலி பின் அபீ தாலிப் (ரலி) அவர்களிடம் சென்றேன். அவர்கள் 'தைர் அபீ மூஸா' (என்னும் இடத்தில்) முகாமிட்டிருந்தார்கள். அப்போது அவர்கள் உணவருந்திக் கொண்டிருப்பதை நான் கண்டேன். அவர்கள் (என்னிடம்), "அருகில் வந்து உண்ணுங்கள்" என்றார்கள். அதற்கு நான், "நான் நோன்பு நோற்க நாடுகிறேன் (எனவே இப்போது உண்ண முடியாது)" என்றேன். அதற்கு அவர்கள், "நானும் (இந்த ஸஹர் உணவை உண்பதன் மூலம்) நோன்பு நோற்கவே நாடுகிறேன்" என்றார்கள். அவர்கள் தங்களது உணவை உண்டு முடித்ததும் இப்னு அத்தய்யாஹ் (எனும் முஅத்தின்) என்பவரிடம், "தொழுகையை நிலைநாட்டுங்கள் (இகாமத் சொல்லுங்கள்)" என்று கூறினார்கள்.

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

பிலால் (ரலி) அவர்கள் வைகறை (ஃபஜ்ர்) நேரம் உதிப்பதற்கு முன்பாகவே (தவறுதலாக) அதான் (பாங்கு) சொல்லிவிட்டார்கள். அப்போது நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் (பிலாலிடம்) திரும்பிச் சென்று, "அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நிச்சயமாக இந்த அடியார் (தூக்கக் கலக்கத்தில்) உறங்கிவிட்டார், அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நிச்சயமாக இந்த அடியார் உறங்கிவிட்டார்" என்று (மூன்று முறை) அறிவிப்புச் செய்யும்படி கட்டளையிட்டார்கள்.

மூஸா இப்னு இஸ்மாயீல் தமது அறிவிப்பில், "எனவே, அவர் திரும்பிச் சென்று 'அறிந்து கொள்ளுங்கள்! நிச்சயமாக இந்த அடியார் உறங்கிவிட்டார்' என்று அறிவிப்புச் செய்தார்" என்று கூடுதலாகக் குறிப்பிட்டுள்ளார்.

இந்த ஹதீஸை அய்யூப் மூலம் அறிவிப்பதில் ஹம்மத் பின் ஸலமா தனித்திருக்கிறார். மேலும் இது ஸயீத் பின் ஸர்பீ என்பவரிடமிருந்தும் அய்யூப் வழியாக அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது; ஆயினும், ஸயீத் பலவீனமானவர் (ளயீஃப்) ஆவார். ஹம்மத்தின் அறிவிப்பே தனித்த ஒன்றாகும். உபைதுல்லாஹ் பின் உமர், நாஃபிஉ வழியாக அறிவிக்கும் ஹதீஸ் (அதாவது பிலால் இரவில் அதான் சொல்வார், இப்னு உம்மி மக்தூம் அதான் சொல்லும் வரை உண்ணுங்கள் பருகங்கள் என்ற செய்தி) இதைவிட மிகவும் சரியானதாகும். அதோடு ஸாலிம் வழியாக வரும் ஸுஹ்ரியின் அறிவிப்பும் உள்ளது.

(1798) ஹம்மத் பின் ஸலமா, அபூ உமர் அல்-ளரீர் அவர்களின் ஹதீஸைப் போன்றே இந்த ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டுள்ளார். பின்னர் அலி பின் அல்-மதீனி கூறினார்கள்: "இந்த ஹதீஸில் ஹம்மத் (தவறுதலாக ஒரு செய்தியை மற்றொன்றுடன் கலந்து) தவறிழைத்துவிட்டார். சரியான ஹதீஸ் என்பது நாஃபிஉ வழியாக வரும் உபைதுல்லாஹ்வின் ஹதீஸும், ஸாலிம் வழியாக வரும் ஸுஹ்ரியின் ஹதீஸும் ஆகும்."

(1799) முஹம்மது பின் யஹ்யா கூறுவதை நான் கேட்டேன் என அபூபக்கர் அல்-முத்தரிஸ் கூறினார்: "பிலால் வைகறைக்கு முன்பே அதான் சொன்னார் என இப்னு உமர் (ரலி) வழியாக நாஃபிஉ, அவரிடமிருந்து அய்யூப், அவரிடமிருந்து ஹம்மத் பின் ஸலமா அறிவிக்கும் இந்த ஹதீஸ் 'ஷாத்' (நம்பகமானவர்களின் அறிவிப்புக்கு மாற்றமான, தனித்த அறிவிப்பு) மற்றும் (உண்மை என) உள்ளம் ஏற்காத ஒன்றாகும். மேலும் இது இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து மற்ற (நம்பகமான) மக்கள் அறிவித்ததற்கு மாற்றமாக உள்ளது."

ஆசிரியர் (இமாம் பைஹகீ) கூறுகிறார்கள்: "மஃமர் பின் ராஷித், அய்யூப் வழியாக அறிவிக்கையில், 'பிலால் ஒருமுறை இரவிலேயே அதான் சொல்லிவிட்டார்' என்று குறிப்பிட்டு, இதனை 'முர்ஸல்' (தாபியீ நேரடியாக நபியிடமிருந்து அறிவிப்பது) ஆகப் பதிவு செய்துள்ளார். மேலும் அப்துல் அஸீஸ் பின் அபீ ரவ்வாத், நாஃபிஉ வழியாக 'மவ்சூல்' ஆக (தொடர்ச்சியான அறிவிப்பாளர் வரிசையுடன்) அறிவித்துள்ளார்; ஆனால் அது பலவீனமானது (ளயீஃப்), ஆதாரபூர்வமானது அல்ல."

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

பிலால் (ரலி) அவர்கள் இரவிலேயே (ஃபஜ்ர் நேரத்திற்கு முன்பாக) அதான் சொன்னார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "இவ்வாறு செய்வதற்கு உங்களைத் தூண்டியது எது?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு பிலால் (ரலி) அவர்கள், "நான் உறக்கக் கலக்கத்தில் (தூக்க மயக்கத்துடன்) விழித்தெழுந்தேன்; ஃபஜ்ருடைய நேரம் உதயமாகிவிட்டது என்று நினைத்து அதான் சொல்லிவிட்டேன்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், மதீனாவில் மூன்று முறை, "நிச்சயமாக அடியார் (பிலால்) உறங்கிவிட்டார் (உறக்கக் கலக்கத்தில் தவறு செய்துவிட்டார்)" என்று அறிவிப்புச் செய்யுமாறு அவருக்கு உத்தரவிட்டார்கள். பின்னர் ஃபஜ்ருடைய நேரம் உதயமாகும் வரை அவரை தமக்கு அருகிலேயே அமரச் செய்தார்கள். (ஃபஜ்ரு நேரம் வந்ததும்) "இப்போது எழுங்கள் (அதான் சொல்லுங்கள்)" என்று கூறினார்கள். பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ருடைய (முன்னைய) இரண்டு ரக்அத்துகளைத் தொழுதார்கள்.

இதனை ஆமிர் பின் முத்ரிக் என்பவர் அப்துல் அஸீஸ் வழியாக (அறிவிப்பாளர் தொடர்) இணைக்கப்பட்டதாகவும் சுருக்கமாகவும் அறிவித்துள்ளார். ஆனால், அது ஒரு தவறு (மயக்கம்) ஆகும். ஷுஐப் பின் ஹர்ப் அவர்களின் அறிவிப்பே சரியானதாகும்.

1801 - நாஃபிஉ (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
உமர் (ரலி) அவர்களுக்கு மஸ்ரூஹ் என்று அழைக்கப்படும் ஒரு முஅத்தின் (பாங்கு சொல்பவர்) இருந்தார். அவர் சுப்ஹ் நேரத்திற்கு முன்பே அதான் சொல்லிவிட்டார். அப்போது உமர் (ரலி) அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்கள் பிலால் (ரலி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிட்டதைப் போலவே) ஹம்மாத் பின் ஸலமா அறிவிக்கும் ஹதீஸில் உள்ளதைப் போன்றே அவருக்கும் கட்டளையிட்டார்கள்.

அபூ தாவூத் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
இதை ஹம்மாத் பின் ஸைத் அவர்கள் உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் வழியாக நாஃபிஉ (அல்லது வேறு ஒருவர்) மூலம், 'உமர் (ரலி) அவர்களுக்கு மஸ்ரூஹ் (அல்லது வேறு பெயருடைய) ஒரு முஅத்தின் இருந்தார்' என்று அறிவித்துள்ளார்கள்.
மேலும், இதனை தாரவர்தீ அவர்கள் உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் வழியாக நாஃபிஉ மூலம் இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்: "உமர் (ரலி) அவர்களுக்கு மஸ்ஊத் எனப்படும் ஒரு முஅத்தின் இருந்தார்" என்று கூறி மேற்கண்டவாறே அறிவித்துள்ளார்கள்.
அபூ தாவூத் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "அதை விட இதுவே (இப்னு உமர் வழியாக வரும் அறிவிப்பே) மிகவும் சரியானதாகும்."

ஷைக் (இமாம் பைஹகீ (ரஹ்)) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து இவ்வாறு கூறப்பட்டதாக அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது: "சுப்ஹ் அதானை (நேரம் வந்ததும்) விரைவாகச் சொல்லுங்கள்; (அப்போதுதான்) இரவில் பயணிப்பவர் (தமது பயணத்தைத் தொடர) விரைந்து செல்ல முடியும், (ஊரில்) வசிப்பவர்களும் (தங்கள் பணிகளுக்காக) வெளியேற முடியும்."

இயாத்தின் விடுதலை செய்யப்பட்ட அடிமையான ஷத்தாத் அறிவிக்கிறார்:

பிலால் (ரலி) அவர்கள், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் ஸஹர் (அதிகாலை உணவு) உட்கொண்டிருக்கும் போது அவர்களிடம் வந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "வைகறை (ஃபஜ்ரு) உதிப்பதை நீங்கள் காணும் வரை பாங்கு சொல்லாதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். பின்னர் மறுநாள் அவர் வந்தபோதும் நபி (ஸல்) அவர்கள், "வைகறை (ஃபஜ்ரு) உதயமாகும் வரை பாங்கு சொல்லாதீர்கள்" என்று கூறினார்கள். மீண்டும் அதற்கு மறுநாள் அவர் வந்தபோதும், "வைகறை (ஃபஜ்ரு) இவ்வாறு (வானில் கிடைமட்டமாகப் பரவி) தென்படும் வரை பாங்கு சொல்லாதீர்கள்" என்று கூறியவாறு, நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது இரு கைகளையும் ஒன்றாகச் சேர்த்து, பின்னர் அவற்றைப் பிரித்துக் காட்டினார்கள்.

இது ஒரு 'முர்ஸல்' (தாபியீ நேரடியாக நபியிடமிருந்து அறிவிக்கும், இடையில் சஹாபி விடுபட்ட) ஹதீஸாகும். அபூதாவுத் அஸ்-ஸிஜிஸ்தானி (ரஹ்) கூறுகிறார்கள்: "இயாத்தின் விடுதலை செய்யப்பட்ட அடிமையான ஷத்தாத், (இந்த அறிவிப்பில்) பிலால் (ரலி) அவர்களைக் குறிப்பிடவில்லை." இதனை அபூ அலி அர்-ருத்பாரி (ரஹ்) அவர்கள் நமக்குத் தெரிவித்தார், மேலும் அபூபக்கர் பின் தாஸா (ரஹ்) அவர்கள் அபூதாவுத் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து இதனை அறிவித்துள்ளார்.

ஷேக் (இமாம் பைஹகி) கூறுகிறார்: "இது வேறு சில அறிவிப்பாளர் தொடர்கள் வழியாகவும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது; ஆனால் அவை அனைத்தும் பலவீனமானவை (ளயீஃப்) ஆகும். அவற்றின் பலவீனத்தை நாம் 'கிதாபுல் கிலாஃப்' எனும் நூலில் விளக்கியுள்ளோம். மேலும், இந்த ஹதீஸ் ஹுமைத் பின் ஹிலால் மற்றும் சிலரின் அறிவிப்பு வழியாகவே 'முர்ஸல்' ஆக அறியப்படுகிறது."

ஹுமைத் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

பிலால் (ரலி) அவர்கள் இரவில் (ஃபஜ்ர் நேரம் வருவதற்கு முன்பே) பாங்கு சொன்னார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "(பாங்கு சொன்ன) உம்முடைய இடத்திற்கே திரும்பிச் செல்லும்" என்று கூறினார்கள். உடனே பிலால் (ரலி) அவர்கள், "அறிந்து கொள்க! நிச்சயமாக இந்த அடியார் (தூக்கக் கலக்கத்தினால் தவறுதலாக) உறங்கிவிட்டார்" என்று மூன்று முறை (மக்களுக்குத் தெரியப்படுத்தும் விதமாகச்) சத்தமிட்டுக் கூறினார். மேலும் அவர் (தமது தவறுக்காக வருந்தி), "பிலாலை அவனது தாய் பெற்றெடுக்காமல் இருந்திருக்கக் கூடாதா! (இத்தகைய தவறு நிகழ்வதற்குப் பதிலாகப் போர்க்களத்தில்) அவனது நெற்றியிலிருந்து இரத்தம் கசிந்து (உடல்) நனைந்திருக்கக் கூடாதா!" என்று சொல்லிக் கொண்டிருந்தார். மீண்டும் அவர், "நிச்சயமாக இந்த அடியார் உறங்கிவிட்டார்" என்று மூன்று முறை சத்தமிட்டுக் கூறினார்.

(இமாம் பைஹகீ (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:) இதை ஹுமைத் பின் ஹிலால் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து ஒரு குழுவினர் 'முர்ஸல்' (நபித்தோழரின் பெயர் விடுபட்ட தொடர்) நிலையில் அறிவித்துள்ளனர். இதற்கு முன் நாம் குறிப்பிட்ட ஆதாரப்பூர்வமான (ஸஹீஹான) ஹதீஸ்களும், இரு ஹரம்களின் (மக்கா, மதீனா) மக்களின் நடைமுறையும் இதைவிட ஏற்றுக் கொள்ளத் தகுதியானவையாகும். அல்லாஹ்வே நல்வாய்ப்பை (தௌஃபீக்கை) வழங்குபவன்.

ஷுஐப் பின் ஹர்ப் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

நான் மாலிக் பின் அனஸ் (ரஹ்) அவர்களிடம், "பிலாலை (சுபஹ் தொழுகைக்காக) மீண்டும் அதான் (பாங்கு) சொல்லுமாறு நபி (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிடவில்லையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், “அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ‘நிச்சயமாக பிலால் இரவிலேயே (அதாவது பஜ்ருடைய நேரம் நுழைவதற்கு முன்பே) அதான் சொல்வார்; எனவே, (ஸஹர் செய்ய வேண்டியவர்கள்) நீங்கள் உண்ணுங்கள், பருகுங்கள்’ என்று கூறினார்கள்” என்றார்கள். நான், "(பஜ்ருடைய நேரம் வந்ததும்) அவரை மீண்டும் அதான் சொல்லுமாறு நபி (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிடவில்லையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "இல்லை, எங்களிடம் (மதீனாவில்) அதான் எப்போதும் (பஜ்ருக்கு முன்பாக) இரவிலேயே சொல்லப்பட்டு வருகிறது" என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஜாபிர் பின் சமுரா (ரலி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"சூரியன் உச்சி சாய்ந்ததும் (ளுஹர் தொழுகைக்காக) பிலால் (ரலி) அவர்கள் பாங்கு சொல்வார்கள். பின்னர், நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களைக் காணும் வரை இகாமத் சொல்ல மாட்டார்கள். அவர்களைக் கண்டதும், கண்ட அந்த நேரத்திலேயே இகாமத் சொல்வார்கள்."

மாலிக் பின் அல்-ஹுவைரிஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

எனது சமுதாயத்தைச் சேர்ந்த சிலருடன் நான் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்தேன். நாங்கள் அவர்களுடன் இருபது இரவுகள் தங்கியிருந்தோம். நபியவர்கள் மிகவும் இரக்கமும், மென்மையான உள்ளமும் கொண்டவர்களாக இருந்தார்கள். எங்கள் குடும்பத்தினரைச் சந்திக்க நாங்கள் ஆவலாக இருப்பதை (நபியவர்கள்) உணர்ந்தபோது, அவர்கள் (எங்களிடம்), "நீங்கள் உங்கள் குடும்பத்தினரிடம் திரும்பிச் சென்று, அவர்களுடன் தங்கியிருங்கள்; அவர்களுக்கு (மார்க்கத்தைக்) கற்றுக் கொடுங்கள்; (நான் தொழுவதைக் கண்டவாறே) தொழுது வாருங்கள். தொழுகைக்கான நேரம் வந்துவிட்டால், உங்களில் ஒருவர் (தொழுகைக்காக) பாங்கு சொல்லட்டும். உங்களில் வயதில் மூத்தவர் உங்களுக்குத் தலைமை தாங்கித் தொழுகை நடத்தட்டும்" என்று கூறினார்கள்.

(இதனை இமாம் புகாரி அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் முஅல்லா பின் அஸத் வழியாகப் பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

மாலிக் (இமாம் மாலிக்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"(மக்களுக்குத் தெரியப்படுத்துவதற்காக) சுபுஹ் தொழுகைக்கு (உண்மையான) வைகறை (ஃபஜ்ர்) நேரம் வருவதற்கு முன்பாகவே (முதலாவது) பாங்கு சொல்லப்பட்டு வருகிறது. ஆனால், மற்ற தொழுகைகளைப் பொறுத்தவரை, அவற்றின் (தொழுகைக்கான) நேரம் வந்த பிறகே அவற்றுக்காக பாங்கு சொல்லப்படுவதை நாங்கள் கண்டிருக்கிறோம்."

இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"சுப்ஹு (அதிகாலை) தொழுகையைத் தவிர வேறெந்தத் தொழுகைக்கும் அதற்கான (குறிப்பிட்ட) நேரம் வந்த பிறகே தவிர பாங்கு சொல்லப்படக் கூடாது. ஏனெனில், சுப்ஹைத் தவிர வேறெந்தத் தொழுகைக்கும் அதன் நேரம் நுழைவதற்கு முன்பாக பாங்கு சொல்லப்பட்டதாக அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களிடமிருந்து எவரும் அறிவித்து நான் அறியவில்லை. மேலும், நம்மிடையே உள்ள முஅத்தின்கள் (பாங்கு சொல்பவர்கள்) சுப்ஹு தொழுகையைத் தவிர வேறெந்தத் தொழுகைக்கும் அதன் நேரம் நுழைந்த பின்னரே தவிர பாங்கு சொல்வதை நாம் கண்டதில்லை."

அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யெமன் நாட்டு மக்கள் உங்களிடம் வந்துள்ளனர். அவர்கள் மிகவும் மென்மையான இதயம் கொண்டவர்கள். ஈமான் (இறைநம்பிக்கை) யெமனைச் சார்ந்தது; ஃபிக்ஹ் (மார்க்கச் சட்ட அறிவு) யெமனைச் சார்ந்தது; மேலும், ஹிக்மத் (ஞானம்) யெமனைச் சார்ந்தது."

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் அம்ர் அந்-நாகித் வழியாக இஸ்ஹாக் அல்-அஸ்ரக் என்பவரிடமிருந்தும், இமாம் புகாரி அவர்கள் அபூ ஸாலிஹ் வழியாக அபூ ஹுரைரா (ரலி) அறிவிக்கும் ஹதீஸாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர். இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "(புவியியல் ரீதியாக) மக்காவும் மதீனாவும் யெமன் திசையைச் சார்ந்தவையே. இது (யெமன் மக்களின்) கல்வியின் சிறப்பை உணர்த்துகிறது" என்று கூறிவிட்டு ஒரு ஹதீஸையும் அவர் குறிப்பிட்டார்.)

அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"விரைவில் நீங்கள் ஒட்டகங்களின் ஈரல்களை அடித்து (அதாவது நீண்ட தூரம் விரைந்து) பயணம் செய்வீர்கள். (அவ்வாறு கல்வி தேடிச் செல்லும்போது) மதீனாவின் அறிஞரை விட அதிக அறிவுடைய எந்தவொரு அறிஞரையும் நீங்கள் காண மாட்டீர்கள்."

ஜுபைர் பின் முத்இம் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"குறைஷி அல்லாத இரு (ஆண்களின்) பலத்திற்கு நிகரான பலம் ஒரு குறைஷிக்கு உண்டு" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்.

(இது இப்னு அபீ ஃபுதைக் அவர்களின் அறிவிப்பில் உள்ள வாசகமாகும். ஸைத் அவர்களின் அறிவிப்பில் கூடுதலாகப் பின்வருமாறு இடம்பெற்றுள்ளது:) ஸுஹ்ரீ (ரஹ்) அவர்களிடம், "இதன் மூலம் நீங்கள் என்ன கருதுகிறீர்கள் (எந்த வகையான பலத்தைக் குறிப்பிடுகிறீர்கள்)?" என்று கேட்கப்பட்டபோது, அவர்கள், "(அவர்களின்) மேன்மையான சிந்தனைத் திறனை (மற்றும் மதிநுட்பத்தை)" என்று பதிலளித்தார்கள்.

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்பு சுப்ஹுத் (ஃபஜ்ர்) தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை யார் அடைகிறாரோ (தொழுது விடுகிறாரோ), அவர் சுப்ஹுத் தொழுகையை (அதன் நேரத்திலேயே) அடைந்துவிட்டார். சூரியன் மறைவதற்கு முன்பு அஸர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை யார் அடைகிறாரோ (தொழுது விடுகிறாரோ), அவர் அஸர் தொழுகையை (அதன் நேரத்திலேயே) அடைந்துவிட்டார்."

(இதனை இமாம் புகாரி தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் கஅனபீ வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் யஹ்யா பின் யஹ்யா வழியாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர். இவர்கள் இருவருமே மாலிக் வழியாக இதனை அறிவித்துள்ளனர்.)

அபு ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"யார் தொழுகையில் ஒரு ரக்அத்தை (அதன் நேரத்திற்குள் அல்லது ஜமாஅத்துடன்) அடைந்து கொள்கிறாரோ, அவர் நிச்சயமாக அத்தொழுகையை (முழுமையாகத் தேடி) அடைந்து கொண்டவர் ஆவார்."

(இதனை இமாம் புகாரி அவர்கள் இப்னு யூஸுப் வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் யஹ்யா பின் யஹ்யா வழியாக மாலிக் என்பவரிடமிருந்தும் பதிவு செய்துள்ளனர்.)

முஆத் பின் ஜபல் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தபூக் (போர் நடைபெற்ற) ஆண்டில் லுஹ்ர் மற்றும் அஸ்ர் தொழுகைகளையும், மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளையும் சேர்த்துத் தொழுதார்கள்.

அலீ பின் ஸயீத் (ரஹ்) அவர்கள் கூறும்போது, "(இது) தபூக் போரின்போது (நடந்தது)" என்று குறிப்பிட்டுள்ளார்கள். இது அபூதுஃபைல் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து அபுஸ்ஸுபைர் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கும் (அடிப்படையில்) ஸஹீஹான (ஆதாரப்பூர்வமான) ஹதீஸாகப் பதிவாகியுள்ளது. மேலும், அம்ரு பின் தீனார் (ரஹ்) அவர்களின் அறிவிப்பிலிருந்து வரும் இந்த ஹதீஸ் 'கரீப்' (தனித்த அறிவிப்பு) ஆகும்; உஸ்மான் பின் உமர் (ரஹ்) அவர்கள் மட்டுமே இதனைத் தனித்து அறிவிக்கிறார்கள்.

அப்துர்ரஹ்மான் பின் அவ்ஃப் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"மாதவிடாய்ப் பெண் சூரியன் மறைவதற்கு முன்பாக (அஸர் நேரத்திற்குள்) தூய்மையடைந்துவிட்டால், அவள் ளுஹர் மற்றும் அஸர் ஆகிய (இரண்டு) தொழுகைகளையும் சேர்த்துத் தொழ வேண்டும். அவள் ஃபஜ்ர் (நேரம் வருவதற்கு) முன்பாகத் தூய்மையடைந்துவிட்டால், மஃரிப் மற்றும் இஷா ஆகிய (இரண்டு) தொழுகைகளையும் சேர்த்துத் தொழ வேண்டும்."

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"ஒரு பெண் அஸர் தொழுகையின் நேரத்தில் (மாதவிடாயிலிருந்து) தூய்மையடைந்தால், அவள் முதலில் லுஹர் தொழுகையைத் (தொடங்கித்) தொழுதுவிட்டு, அதன் பிறகு அஸரைத் தொழ வேண்டும். அவள் இஷா தொழுகையின் நேரத்தில் தூய்மையடைந்தால், மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா ஆகிய இரண்டையும் (சேர்த்துத்) தொழ வேண்டும்."

இதே செய்தியை லைத் பின் அபீ சுலைம் அவர்கள் தாவூஸ் வழியாகவும், அதாஉ அவர்கள் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) வழியாகவும் அறிவிக்கிறார்கள். அதில், "அவள் ஃபஜ்ருக்கு முன்பு (அதாவது இஷாவுடைய நேரத்தின் இறுதியில்) தூய்மையடைந்தால், மஃக்ரிப் மற்றும் இஷாவைத் தொழ வேண்டும்" என்று இடம்பெற்றுள்ளது.

1817 - இது அபூ அப்துல்லாஹ் அவர்கள் தம்மிலிருந்து அறிவிக்க எனக்கு அனுமதியளித்த செய்திகளில் உள்ளதாகும். இதை அபூ அல்-வலீத், அஷ்-ஷாமாத்தி, அபூ ஸயீத் அல்-அஷஜ் மற்றும் ஹஃப்ஸ் ஆகியோர் வழியாக லைத் அறிவித்துள்ளார். இது அவ்விருவரின் (தாவூஸ் மற்றும் அதாஉ ஆகியோரின்) கூற்றாகவும் அறியப்படுகிறது. மேலும், இவர்கள் இருவர் அல்லாத தாபியீன்களின் ஒரு குழுவினரிடமிருந்தும், மதீனாவைச் சேர்ந்த ஏழு மார்க்கச் சட்ட அறிஞர்களிடமிருந்தும் (ஃபுக்கஹாஉ அஸ்-ஸப்ஆ) இதை நாம் அறிவித்துள்ளோம்.

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் மயக்கமுற்றுத் தமது சுயநினைவை இழந்தார்கள். எனவே (அந்நிலையில் தவறிய) தொழுகையை அவர்கள் (மீண்டும்) கழாச் செய்யவில்லை.

(இமாம்) மாலிக் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: "இதற்குக் காரணம் (அத்தொழுகையின்) நேரம் கடந்துவிட்டதேயாகும். ஆனால், எவர் (தொழுகையின்) நேரம் இருக்கும்போதே மயக்கம் தெளிந்துவிடுகிறாரோ, அவர் (அத்தொழுகையைத்) தொழுதுகொள்ள வேண்டும்."

நாஃபிஉ (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து பலரின் அறிவிப்பில் இவ்வாறே இடம்பெற்றுள்ளது. நாஃபிஉ (ரஹ்) வழியாக உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் (ரஹ்) அறிவிக்கும் அறிவிப்பில் 'ஒரு பகலும் ஒரு இரவும் (மயக்கமுற்றிருந்தார்கள்)' எனவும், நாஃபிஉ (ரஹ்) வழியாக அய்யூப் (ரஹ்) அறிவிக்கும் அறிவிப்பில் 'மூன்று நாட்கள்' எனவும் இடம்பெற்றுள்ளது.

அப்துர் ரஹ்மான் இப்னு அபீ ஸினாத் (ரஹ்) அவர்கள் (தனது தந்தை அபூ ஸினாத் கூறியதாகக்) கூறுகிறார்கள்:

"மதீனாவாசிகளான தாபியீன்களில் எவர்களுடைய மார்க்கத் தீர்ப்புகள் (இறுதியானதாகக் கருதி) ஏற்றுக் கொள்ளப்பட்டதோ, அத்தகைய மார்க்க அறிஞர்களில் (ஃபுகஹாக்களில்) நான் சந்தித்தவர்கள் பல (சட்டங்களைக்) கூறுவார்கள். அவற்றில் (ஒன்று):

சுயநினைவை இழந்தவர் (மயக்கமுற்றவர்), ஒரு தொழுகையின் நேரம் (இன்னும் மிச்சம்) இருக்கும்போது விழிப்படைந்தாலன்றி (தவறிப்போன மற்ற) தொழுகைகளைக் கழாச் செய்ய (ஈடு செய்ய) வேண்டியதில்லை; அவ்வாறு ஒரு தொழுகையின் நேரம் இருக்கும்போது விழிப்படைந்தால் அந்தத் தொழுகையை அவர் நிறைவேற்ற வேண்டும். ஆனால், அவர் (சுயநினைவின்றி விட்ட) நோன்பைக் கழாச் செய்ய வேண்டும்.

சுயநினைவை இழந்த ஒருவர் சூரியன் மறைவதற்கு முன் விழிப்படைந்தால், அவர் ளுஹர் மற்றும் அஸர் தொழுகைகளை (சேர்த்து) நிறைவேற்ற வேண்டும். அவர் ஃபஜ்ர் (வைகறை) உதயமாகும் முன் விழிப்படைந்தால், அவர் மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை (சேர்த்து) நிறைவேற்ற வேண்டும்.

அவர்கள் (மேலும்) கூறினார்கள்: ஒரு மாதவிடாய்க்காரி சூரியன் மறைவதற்கு முன்போ அல்லது ஃபஜ்ர் உதயத்திற்கு முன்போ தூய்மையடைந்தால் அவளும் இவ்வாறே (அந்த நேரத்திற்குரிய தொழுகைகளை நிறைவேற்ற) செய்ய வேண்டும்."

இது குறித்து (நபிகளார் வரை செல்லும்) தொடர்ச்சியான அறிவிப்பாளர் வரிசையைக் கொண்ட (முஸ்னத்) ஒரு ஹதீஸும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. (ஆனால்) அதன் அறிவிப்பாளர் வரிசையில் பலவீனம் உள்ளது. அல்லாஹ்வே மிகவும் அறிந்தவன்.

காஸிம் (ரஹ்) அவர்கள் ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடம், ஒரு மனிதர் மயக்கமுற்று (அதன் காரணமாக) ஒன்று அல்லது இரண்டு நாட்கள் அல்லது அதற்கும் அதிகமான நாட்கள் தொழுகையைத் தவறவிட்டுவிட்டால் (அதன் சட்டம் என்ன?) என்று கேட்டார்கள். அதற்கு ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"(நீண்ட நேரம் மயக்கமுற்றுத் தவறவிட்ட) அத்தொழுகைகளில் எதற்கும் 'களா' (பதிலீடு) செய்வது கடமையில்லை; அவர் தொழுகையில் இருக்கும்போது மயக்கமுற்று, பின்னர் அத்தொழுகையின் (நேரம் முடிவதற்குள்) விழிப்படைந்து அதைத் தொழுதாலன்றி."

மேலும், இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் வாயிலாக அல்லாஹ்வின் தூதர் ((ஸல்)) அவர்களிடமிருந்தும் இது போன்றே அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

இதேபோன்று அஹ்மத் பின் காலித் மற்றும் சுலைமான் பின் பிலால் ஆகியோரின் வழியாகவும் இது அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இமாம் புகாரி (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'அத்-தாரீக்' நூலில், "இதில் (இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரில்) விமர்சனம் உள்ளது" என்று குறிப்பிட்டுள்ளார். மேலும், (இதன் அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான) ஹகம் பின் அப்துல்லாஹ் அல்-அய்லீ என்பவரை (ஹதீஸ் கலை அறிஞர்கள்) கைவிட்டுள்ளனர். இப்னுல் முபாரக் (ரஹ்) அவர்கள் இவரைப் பலவீனமானவர் என்று கருதுகிறார்கள். இமாம் அஹ்மத் பின் ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்கள் இவருடைய ஹதீஸை (அறிவிப்பதை)த் தடுத்துள்ளார்கள்.

அம்மார் பின் யாசிர் (ரலி) அவர்கள் ளுஹர், அஸர், மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா (ஆகிய தொழுகை நேரங்களில்) மயக்கமுற்றிருந்தார்கள். பின்னர், நள்ளிரவில் அவர்களுக்கு மயக்கம் தெளிந்தபோது (தவறிப்போன) ளுஹர், அஸர், மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா ஆகிய தொழுகைகளைத் தொழுதார்கள்.

அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நான் உங்களை (எவ்விதக் கட்டளையும் பிறப்பிக்காமல்) விட்டுவைக்கும் வரை நீங்களும் என்னை (அதிகம் கேள்விகள் கேட்காமல்) விட்டுவிடுங்கள். ஏனெனில், உங்களுக்கு முன் வாழ்ந்தவர்கள் அழிந்துபோனதெல்லாம், அவர்கள் தங்களின் நபிமார்களிடம் (தேவையற்ற முறையில்) அதிகமாகக் கேள்விகள் கேட்டதாலும், அவர்களுடன் (கருத்து) முரண்பட்டதாலும்தான். எனவே, ஒன்றைச் செய்ய வேண்டாம் என நான் உங்களுக்குத் தடைவிதித்தால், அதிலிருந்து நீங்கள் (முழுமையாக) விலகிக் கொள்ளுங்கள். நான் உங்களுக்கு ஒரு கட்டளையிட்டால், உங்களால் முடிந்த அளவு அதனைச் செயல்படுத்துங்கள்."

அபுல் ஜவ்ஸா (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

பெண்கள் இஷா தொழுகையை (நிறைவேற்றாமல்) இரவுறங்குவதை உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் தடை செய்தார்கள். ஏனெனில், (அதற்குள்) அவர்களுக்கு மாதவிடாய் ஏற்பட்டுவிடக் கூடும் என அவர்கள் அஞ்சினார்கள். (அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: இங்கு 'இஷா' என்பது இஷா தொழுகையைக் குறிக்கிறது).

ஷஅபீ (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"ஒரு பெண் (தொழுகையின் நேரம் வந்தும் அதைத் தொழாமல்) அலட்சியம் செய்து, (அதற்குள்) அவளுக்கு மாதவிடாய் ஏற்பட்டுவிட்டால், (நேரம் தவறிய) அந்தத் தொழுகையை அவள் (தூய்மை அடைந்த பிறகு) களாச் செய்ய வேண்டும்."

உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் அறிவிப்பாளர் (முஅத்தின்), "தொழுகை நிலைநாட்டப்பட்டுவிட்டால் (இகாமத் சொல்லப்பட்டுவிட்டால்), போதையில் இருப்பவர் தொழுகையை நெருங்க வேண்டாம்" என்று அறிவித்ததை நான் செவியுற்றேன்.

உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்கள் (மதுபானம் தடைசெய்யப்பட்ட வரலாறு குறித்த ஒரு ஹதீஸைக் குறிப்பிட்டார்கள். அதில் பின்வருமாறு இடம்பெற்றுள்ளது):

(பின்னர்) அன்னிஸா அத்தியாயத்தில் உள்ள {யா அய்யுஹல்லதீன ஆமனூ லா தக்ரபுஸ் ஸலாத்த வ அன்தும் சுகாரா ஹத்தா தஃலமூ மா தகூலூன்} (நம்பிக்கை கொண்டோரே! நீங்கள் என்ன கூறுகிறீர்கள் என்பதை நீங்கள் (தெளிவாக) அறிந்து கொள்ளும் வரை, போதையில் இருக்கும் நிலையில் தொழுகையை நெருங்காதீர்கள்) [அல்குர்ஆன் 4:43] என்ற வசனம் அருளப்பட்டது. (இதன் காரணமாக) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் அறிவிப்பாளர், "போதையில் இருப்பவர் எவரும் தொழுகையை நெருங்கக் கூடாது" என்று (மக்களிடையே) அறிவிப்புச் செய்வார்.

அலி (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அன்சாரிகளில் ஒருவர் அலி (ரழி) அவர்களையும், அப்துர் ரஹ்மான் பின் அவ்ஃப் (ரழி) அவர்களையும் (விருந்திற்கு) அழைத்தார். மதுபானம் (முற்றாகத்) தடை செய்யப்படுவதற்கு முன்பு அவர் அவ்விருவருக்கும் மதுபானம் பருகக் கொடுத்தார். பின்னர், மஃரிப் தொழுகையில் அலி (ரழி) அவர்கள் அவர்களுக்கு இமாமாக நின்று (தொழுகை) நடத்தினார்கள். அப்போது 'குல் யா அய்யுஹல் காஃபிரூன்' (எனும் அத்தியாயத்தை) ஓதினார்கள். அதில் அவர்கள் (வார்த்தைகளைத் தடுமாறிக்) குழப்பிவிட்டார்கள். அப்போது, "{லா தக்ரபுஸ் ஸலாத்த வ அன்தும் சுகாரா ஹத்தா தஃலமூ மா தகூலூன்} (நீங்கள் என்ன கூறுகிறீர்கள் என்பதை நீங்கள் அறிந்து கொள்ளும் வரை, போதையில் இருக்கும் நிலையில் தொழுகையை நெருங்காதீர்கள்)" (அந்-நிஸா: 43) எனும் வசனம் அருளப்பட்டது.

அப்துல்லாஹ் பின் அம்ரு பின் அல்-ஆஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"எவரேனும் போதையின் காரணமாக (மது அருந்தியதால் ஏற்பட்ட மயக்க நிலையில்) ஒருமுறை தொழுகையை விட்டுவிட்டால், இந்த உலகமும் அதிலுள்ள அனைத்தும் அவருக்குச் சொந்தமாக இருந்து, பிறகு அது அவரிடமிருந்து பறிக்கப்பட்டவரைப் போன்றவர் ஆவார். எவரேனும் போதையின் காரணமாக நான்கு முறை (தொடர்ந்து இவ்வாறு) தொழுகையை விட்டுவிட்டால், அவருக்கு 'தீனத்துல் கபால்' (எனும் நரக பானத்தைப்) புகட்டுவது அல்லாஹ்வின் மீது கடமையாகிவிடுகிறது (அதாவது அவன் அதற்குத் தகுதியானவனாகி விடுகிறான்)."

அப்போது மக்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! 'தீனத்துல் கபால்' என்றால் என்ன?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர்கள், "அது நரகவாசிகளின் (உடலிலிருந்து வடியும்) சீழ் மற்றும் வியர்வை (போன்ற கழிவுச் சாறு) ஆகும்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஜாபிர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"மூன்று நபர்களின் தொழுகை (அல்லாஹ்வினால்) ஏற்கப்படமாட்டாது; மேலும் அவர்களின் நற்செயல்கள் (வானத்திற்கு) உயர்த்தப்படமாட்டாது. (அவர்கள் யாரெனில்:) தப்பியோடிய அடிமை, அவன் தன் எஜமானர்களிடம் திரும்பி வந்து (பணிந்து) அவர்களின் கைகளில் தன் கையை வைக்கும் வரை; தன் கணவன் அவள் மீது கோபமாக இருக்கும் நிலையில் உள்ள மனைவி (அவள் அநீதி இழைத்திருந்தால்); மற்றும் மது அருந்தி போதையில் இருப்பவன், அவனது போதை தெளிவடையும் வரை."

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

முஸ்லிம்கள் மதீனாவிற்கு வந்தபோது, அவர்கள் (தொழுகைக்காக) ஒன்று கூடி தொழுகையின் நேரத்தை (சரியாக அறிந்துகொள்ள) எதிர்பார்த்துக் காத்திருப்பார்கள். தொழுகைக்காக (அப்போது) அவர்களை அழைப்பவர் யாரும் இருக்கவில்லை. ஒரு நாள் இது குறித்து அவர்கள் (தங்களுக்குள்) விவாதித்தார்கள். அவர்களில் சிலர், "கிறிஸ்தவர்களின் மணியைப் (Naqus) போன்று நாமும் ஒரு மணியை (சமிக்கையாகப் பயன்படுத்த) அமைத்துக் கொள்ளலாம்" என்றனர். வேறு சிலர், "யூதர்களின் கொம்பைப் (Shofar) போன்று நாமும் ஒரு கொம்பை அமைத்துக் கொள்ளலாம்" என்றனர்.

அப்போது உமர் (ரலி) அவர்கள், "தொழுகைக்காக (மக்களை) அழைப்பதற்கு ஒரு மனிதரை நீங்கள் அனுப்பக் கூடாதா?" என்று கேட்டார்கள். உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "பிலாலே! நீர் எழுந்து தொழுகைக்காக அழைப்பு விடுப்பீராக!" என்று கூறினார்கள்.

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் ஹாரூன் பின் அப்துல்லாஹ் மற்றும் ஹஜ்ஜாஜ் வழியாகவும், இமாம் புகாரி வேறொரு அறிவிப்பாளர் தொடரின் மூலமாக இப்னு ஜுரைஜ் வழியாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர்.)

அனஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

தொழுகை நேரத்தை (மக்கள்) அறிந்துகொள்ளும் வகையில் ஏதேனும் ஒரு (அடையாளத்தின்) மூலம் அதனை அறிவிக்கலாம் என்று (நபித்தோழர்கள்) ஆலோசித்தார்கள். அப்போது அவர்கள், மணி அடிக்கலாம் அல்லது நெருப்பு மூட்டலாம் என்று குறிப்பிட்டார்கள். (இதையடுத்து,) பாங்குடைய (அதான்) வார்த்தைகளை இரட்டை இரட்டையாகவும், இகாமத்தின் வார்த்தைகளை ஒற்றை ஒற்றையாகவும் கூறுமாறு பிலால் (ரலி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டது.

(இதனை இமாம் புகாரி அவர்கள் முஹம்மது வழியாக அப்துல் வஹ்ஹாப் அத்-தகஃபீ என்பாரிடமிருந்தும், இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் இஸ்ஹாக் பின் இப்ராஹீம் என்பாரிடமிருந்தும் பதிவு செய்துள்ளனர்.)

அனஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் தொழுகை (நேரம்) வந்துவிட்டால், ஒருவர் வீதியில் விரைந்து சென்று, 'அஸ்-ஸலாத், அஸ்-ஸலாத்' (தொழுகைக்கு வாருங்கள், தொழுகைக்கு வாருங்கள்) என்று அழைப்பு விடுப்பார். இது மக்களுக்குச் சிரமமாக இருந்தது. எனவே அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (தொழுகை நேரத்தை அறிவிக்க) நாம் ஒரு மணியை ஏற்படுத்திக் கொண்டால் என்ன?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அது கிறிஸ்தவர்களுக்கு உரியது" என்று கூறினார்கள். பிறகு மக்கள், "நாம் ஒரு கொம்பை (ஊதுகுழலை) ஏற்படுத்திக் கொண்டால் என்ன?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அது யூதர்களுக்கு உரியது" என்று கூறினார்கள். (இதன் பிறகு பாங்கு முறை கனவு மூலம் உறுதிப்படுத்தப்பட்டு) பின்னர், பாங்குடைய வாசகங்களை இரட்டை இரட்டையாகவும், இகாமத்துடைய வாசகங்களை (கத்காமதிஸ் ஸலாத் என்பதைத் தவிர மற்றவற்றை) ஒற்றையாகவும் கூறுமாறு பிலால் (ரலி) அவர்களுக்குக் கட்டளையிடப்பட்டது.

அபூ உமைர் பின் அனஸ் (ரஹ்) அவர்கள், அன்சாரிகளில் ஒருவரான தமது சிறிய தந்தையார் (உறவினர்கள்) அறிவிப்பதாகக் கூறுகிறார்கள்:

தொழுகைக்காக மக்களை எவ்வாறு ஒன்று திரட்டுவது என்பது குறித்து நபி (ஸல்) அவர்கள் கவலையுடன் (ஆலோசனையில்) இருந்தார்கள். அப்போது அவர்களிடம், "(தொழுகை நேரம் வரும்போது) ஒரு கொடியை நாட்டுங்கள்; அதைப் பார்க்கும்போது மக்கள் ஒருவருக்கொருவர் (தொழுகை நேரம் வந்துவிட்டது எனத்) தெரிவித்துக் கொள்வார்கள்" என்று கூறப்பட்டது. ஆனால் அது நபி (ஸல்) அவர்களுக்குப் பிடிக்கவில்லை.

பிறகு அவர்களிடம் 'குன்உ' (எக்காளம்) பற்றிக் கூறப்பட்டது - அதாவது 'ஷப்போர்' (ஊதுகொம்பு). (அது யூதர்களின் எக்காளம் என அறிவிப்பாளர் ஸியாத் குறிப்பிடுகிறார்). அதுவும் நபி (ஸல்) அவர்களுக்குப் பிடிக்கவில்லை. "இது யூதர்களின் நடைமுறையாகும்" என்று அவர்கள் கூறினார்கள்.

பிறகு அவர்களிடம் 'நாகூஸ்' (மணி அடிப்பது) பற்றிக் கூறப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "இது கிறிஸ்தவர்களின் நடைமுறையாகும்" என்று கூறினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இந்தக் கவலையைக் கண்ட அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் (தாமும்) கவலையுடன் திரும்பிச் சென்றார்கள். அப்போது அவர்களுக்குக் கனவில் பாங்கு (தொழுகைக்கான அழைப்பு முறை) காட்டப்பட்டது.

மறுநாள் காலை அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து அதைத் தெரிவித்தார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் தூக்கத்திற்கும் விழிப்பிற்கும் இடைப்பட்ட நிலையில் இருந்தபோது, ஒருவர் என்னிடம் வந்து எனக்குப் பாங்கைக் காண்பித்தார்" என்று கூறினார்கள்.

உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்களும் முன்னரே அதைக் கனவில் கண்டிருந்தார்கள். ஆனால் அவர்கள் அதனை இருபது நாட்களாக (வெளியே சொல்லாமல்) மறைத்து வைத்திருந்தார்கள். பிறகு அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் அதனைத் தெரிவித்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "இதனை நீங்கள் நமக்குத் தெரிவிப்பதற்கு எது தடையாக இருந்தது?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு உமர் (ரலி) அவர்கள், "அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் எனக்கு முன்பாகவே (உங்களிடம் வந்து) தெரிவித்து விட்டதால் நான் வெட்கப்பட்டேன்" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "பிலாலே! எழுங்கள்; அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் தங்களுக்குக் கூறுவதைக் கவனித்து அதன்படி செயல்படுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அவ்வாறே பிலால் (ரலி) அவர்கள் பாங்கு சொன்னார்கள்.

அபூ பிஷ்ர் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:
"அன்றைய தினம் அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் நோய்வாய்ப்படாமல் இருந்திருந்தால், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அவரையே முஅத்தினாக (பாங்கு சொல்பவராக) ஆக்கியிருப்பார்கள்" என்று அன்சாரிகள் கருதினார்கள் என அபூ உமைர் (ரஹ்) அவர்கள் எனக்குத் தெரிவித்தார்கள்.

அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

தொழுகைக்காக மக்களை ஒன்றுதிரட்ட (அழைப்பு விடுப்பதற்காக) அடிப்பதற்கு ஒரு மணியை (நாக்கூஸ்) உருவாக்குமாறு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் உத்தரவிட்டிருந்த நேரத்தில், நான் தூங்கிக்கொண்டிருந்தபோது, என் கனவில் கையில் ஒரு மணியை ஏந்தியவாறு ஒரு மனிதர் என்னைச் சுற்றி வந்தார்.

அவரிடம் நான், "அல்லாஹ்வின் அடியாரே! இந்த மணியை விற்கிறீர்களா?" என்று கேட்டேன்.
அதற்கு அவர், "இதை வைத்து நீங்கள் என்ன செய்யப் போகிறீர்கள்?" என்று கேட்டார்.
"இதன் மூலம் நாங்கள் (மக்களைத்) தொழுகைக்கு அழைப்போம்" என்று நான் பதிலளித்தேன்.
அதற்கு அவர், "இதைவிடச் சிறந்த ஒன்றை நான் உங்களுக்குக் காட்டட்டுமா?" என்று கேட்டார்.
நான் "ஆம் (காட்டுங்கள்)" என்றேன்.

அவர் கூறினார்: "நீங்கள் (இவ்வாறு) கூறுங்கள்:

அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்.
அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்.
அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்.
அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்.
அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்.
அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்.
ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ்.
ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ்.
ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ்.
ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ்.
அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்.
லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்.

பின்னர், அவர் சற்றுப் பின்வாங்கி (தள்ளி) நின்றுவிட்டு, "பின்னர் நீங்கள் தொழுகையை நிலைநிறுத்தும்போது (இகாமத் கூறும்போது) இவ்வாறு கூறுங்கள்" என்றார்:

அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்.
அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்.
அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்.
ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ்.
ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ்.
கத் காமதிஸ் ஸலாஹ், கத் காமதிஸ் ஸலாஹ்.
அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்.
லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்.

விடிந்ததும் நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்று, நான் கண்ட கனவைப் பற்றித் தெரிவித்தேன். அதற்கு அவர்கள், "இன்ஷா அல்லாஹ் (அல்லாஹ் நாடினால்) இது ஒரு உண்மையான கனவாகும். எனவே நீங்கள் பிலாலுடன் எழுந்து சென்று, நீங்கள் கண்டதை (அந்த வார்த்தைகளை) அவருக்குக் கற்றுக் கொடுங்கள். அவர் அதைக் கொண்டு பாங்கு (அதான்) சொல்லட்டும். ஏனெனில், அவர் உங்களை விட உரத்த (மற்றும் இனிமையான) குரலைக் கொண்டவர்" என்று கூறினார்கள்.

அவ்வாறே நான் பிலால் (ரலி) அவர்களுடன் எழுந்து சென்று, அந்த வார்த்தைகளை அவருக்குச் சொல்லிக் கொடுக்க, அவர் அதைக் கொண்டு பாங்கு சொன்னார். உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்கள் தமது வீட்டிலிருந்தபடியே இதைக் கேட்டார்கள். உடனே, தமது மேலாடையை (தரையில்) இழுத்துக்கொண்டே (அவசரமாக) வெளியே வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்களைச் சத்தியத்தைக் கொண்டு அனுப்பியவனின் மீது சத்தியமாக! இவர் கண்டதைப் போன்றே நானும் கனவு கண்டேன்" என்று கூறினார்கள். அதைக் கேட்ட அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அல்லாஹ்வுக்கே புகழனைத்தும் (ஃபலில்லாஹில் ஹம்து)" என்று கூறினார்கள்.

(குறிப்பு: இதே ஹதீஸ் வேறு சில அறிவிப்பாளர் தொடர்கள் வழியாகவும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. ஆயினும், அந்த அறிவிப்புகளில் பாங்கின் ஆரம்பத்தில் தக்பீர் ['அல்லாஹு அக்பர்'] இரண்டு முறை கூறப்பட்டதாகப் பதிவாகியுள்ளது. முஹம்மத் பின் ஸலமா, இப்னு இஸ்ஹாக் வழியாக இவ்வாறே குறிப்பிட்டுள்ளார்.

இமாம் அபூதாவூத் (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: பாங்கின் வார்த்தைகளை இரண்டு இரண்டாகவும், இகாமத்தின் வார்த்தைகளை ஒவ்வொன்றாகவும் கூறுவது தொடர்பான இந்தக் கனவுச் செய்தியை ஸுஹ்ரீ அவர்கள், ஸயீத் பின் அல்-முஸய்யப் வழியாக அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து இவ்வாறே அறிவித்துள்ளார்கள். இப்னு இஸ்ஹாக் அவர்கள் ஸுஹ்ரீ வழியாக அறிவிக்கும்போது, 'அல்லாஹு அக்பர்' என்று நான்கு முறை வந்ததாகக் குறிப்பிட்டுள்ளார். மஅமர் மற்றும் யூனுஸ் ஆகியோர் ஸுஹ்ரீ வழியாக அறிவிக்கும்போது, அதனை நான்கு முறையாகக் கூறாமல், 'அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்' என்று இரண்டு முறை மட்டுமே வந்ததாகக் குறிப்பிட்டுள்ளனர்.

முஹம்மத் பின் யஹ்யா கூறுகிறார்கள்: "அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்களின் பாங்கு தொடர்பான கனவுச் செய்திகளில், முஹம்மத் பின் இப்ராஹீம் அத்தைமீ வழியாக முஹம்மத் பின் அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் அறிவித்த இந்த ஹதீஸை விட மிகவும் ஆதாரபூர்வமான செய்தி வேறெதுவும் இல்லை. ஏனெனில், முஹம்மத் (அத்தைமீ) தனது தந்தையிடமிருந்து நேரடியாகக் கேட்டுள்ளார். ஆனால் மற்றொரு அறிவிப்பாளரான இப்னு அபீ லைலா, அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து நேரடியாகக் கேட்கவில்லை."

இமாம் அபூ ஈஸா அத்திர்மிதீ (ரஹ்) அவர்களின் 'அல்-இலல்' எனும் நூலில் கூறப்பட்டுள்ளதாவது: "நான் முஹம்மத் பின் இப்ராஹீம் அத்தைமீ அறிவித்த இந்த ஹதீஸைப் பற்றி இமாம் முஹம்மத் பின் இஸ்மாயீல் அல்-புகாரி (ரஹ்) அவர்களிடம் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'என்னைச் பொறுத்தவரை இது ஆதாரபூர்வமான (ஸஹீஹான) ஹதீஸ் ஆகும்' என்று பதிலளித்தார்கள்.")

முஆத் பின் ஜபல் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

(தொழுகையின் சட்டங்கள்) மூன்று நிலைகளாக (மாற்றமடைந்து) வந்தன. முதலில் கிப்லாவை (பைத்துல் முகத்தஸிலிருந்து கஃபாவிற்கு) முன்னோக்கும் நிலை குறிப்பிடப்பட்டது. கடைசியாக தொழுகையில் ஒரு பகுதியைத் தவறவிட்டவரின் (மஸ்பூக் - எவ்வாறு தொழுகையைத் தொடர வேண்டும் என்ற) நிலை குறிப்பிடப்பட்டது. அவற்றுக்கு இடையில் பாங்குடைய (அதான் - மக்களை அழைக்கும்) நிலை குறிப்பிடப்பட்டது. அவர்கள் (முஆத் ரலி) கூறினார்கள்:

"மக்கள் தொழுகைக்காக ஒன்றுசேரும் போது ஒருவரையொருவர் (நேரம் வந்துவிட்டது என) அழைத்துக் கொள்வார்கள். ஒரு கட்டத்தில் அவர்கள் (கிறிஸ்தவர்களைப் போன்று) மர மணியை (நாகூஸ்) அடிக்கத் தீர்மானித்தார்கள் அல்லது அடிக்க முற்பட்டார்கள். அப்போது அப்துல்லாஹ் பின் ஸைத் எனப்படும் ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் தூக்கத்திற்கும் விழிப்புக்கும் இடையிலான ஒரு நிலையில் இருந்தபோது, (வானவர் போன்ற) இரண்டு பச்சை நிற ஆடைகளை அணிந்த ஒருவரைக் கண்டேன். அவர் நின்றவாறு கிப்லாவை முன்னோக்கி, 'அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்' என்று கூறி, (பாங்கின் வாசகங்களை) இரண்டு இரண்டாகச் சொல்லி பாங்கை (அதானை) முடித்தார். பின்னர் தமது பாங்கின் முடிவில் 'அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்' என்று கூறினார். பிறகு சிறிது நேரம் தாமதித்து, மீண்டும் எழுந்து நின்று, முன்பு கூறியதைப் போன்றே கூறினார்; எனினும், அதனுடன் 'கத் காமதிஸ் ஸலாஹ், கத் காமதிஸ் ஸலாஹ்' என்பதை மட்டும் கூடுதலாகச் சேர்த்தார்' என்று கூறினார்.

இதைக் கேட்ட அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "(இது உண்மையான கனவு,) இதனை பிலாலுக்குக் கற்றுக் கொடுங்கள் (அவரது குரல் உங்களை விட உயர்ந்தது)" என்று கூறினார்கள். எனவே, முதன்முதலில் பாங்கு சொன்னவராக பிலால் (ரலி) ஆனார்கள்.

அப்போது உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்கள் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அப்துல்லாஹ் பின் ஸைதுக்கு (கனவில்) ஏற்பட்டதைப் போன்றே எனக்கும் ஏற்பட்டது; ஆனால் அவர் முந்திக் கொண்டு உங்களிடம் வந்துவிட்டார்" என்று கூறினார்கள்.

(இதே கருத்தில் ஒரு கூட்டத்தார் அப்துர்ரஹ்மான் பின் அப்துல்லாஹ் அல்-மஸ்ஊதீ வழியாக அறிவித்துள்ளனர்; எனினும் அப்துர்ரஹ்மான் பின் அபீ லைலா என்பவர் முஆத் அவர்களைக் குறிப்பிடவில்லை, எனவே இது 'முர்ஸல்' - தாபியீ நேரடியாக நபியிடமிருந்து அறிவிக்கும் - வகையான அறிவிப்பாகும்.)

அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

"முஸ்லிம்கள் மதீனாவிற்கு வந்தபோது..." (என்று தொடங்கி), பாங்கின் (அதான்) ஆரம்பம் பற்றிய ஹதீஸை அவர் (முழுமையாகக்) குறிப்பிட்டார். அந்த ஹதீஸின் இறுதியில், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "பிலாலே! எழுந்து தொழுகைக்கு (மக்களை) அழைப்பீராக!" என்று கூறினார்கள்.

(முன்பு கடந்து சென்றதைப் போன்று இதனை இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் பதிவு செய்துள்ளார்).

வாஇல் (ரலி) அவர்கள் (கூறியதாக) அறிவிக்கப்படுகிறது:

"(ஒருவர்) தூய்மையான நிலையில் (உளூவுடன்) இருக்கும்போது தவிர பாங்கு சொல்லக் கூடாது; (அதேபோல்) நின்றுகொண்டிருக்கும்போது தவிர பாங்கு சொல்லக் கூடாது என்பது (மார்க்கத்தில்) உண்மையான கடமையும், (நபி வழியில்) நிலைநாட்டப்பட்ட சுன்னத்துமாகும்."

நாஃபிஉ (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாவது:
இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் சில வேளைகளில் (பயணத்தின் போது) சுப்ஹ் தொழுகைக்காகத் தமது வாகனத்தின் மீது இருந்தபடியே அதான் (பாங்கு) சொல்வார்கள். பின்னர் தரையில் (கீழே இறங்கி) நின்று இகாமத் சொல்வார்கள்.

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் (பயணத்தின் போது) தமது வாகனத்தின் மீது இருந்தவாறே பாங்கு சொல்வார்கள். மேலும் இது குறித்து ஒரு 'முர்ஸல்' (நபித்தோழர் பெயர் விடுபட்ட) ஹதீஸும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

ஹஸன் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு பயணத்தின் போது பிலால் (ரலி) அவர்களுக்கு (பாங்கு சொல்லுமாறு) கட்டளையிட்டார்கள். அதன்படி, அவர் தமது வாகனத்தின் மீது இருந்தவாறே பாங்கு சொன்னார். பின்னர் அவர்கள் (வாகனங்களிலிருந்து) கீழே இறங்கி, (சுன்னத்தான தொழுகையை) ஈரீரண்டு ரக்அத்களாகத் தொழுதார்கள். பிறகு, அவருக்கு (இகாமத் சொல்லுமாறு நபி (ஸல்) அவர்கள்) கட்டளையிட்டார்கள். அவர் இகாமத் சொன்னார். நபி (ஸல்) அவர்கள் மக்களுக்கு சுப்ஹு (ஃபஜ்ர்) தொழுகையை (ஜமாஅத்தாக) நடத்தினார்கள்.

ஹஸன் பின் முஹம்மது (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் அபூஸைத் அல்-அன்ஸாரி (ரலி) அவர்களிடம் சென்றேன். அப்போது அவர்கள் (உடல்நலக் குறைவு போன்ற காரணத்தினால்) அமர்ந்தவாறே பாங்கும் இகாமத்தும் கூறினார்கள். பின்னர் ஒரு மனிதர் முன்னே சென்று எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார். அவர் (நடப்பதில் சிரமமுள்ள) முடமானவராக இருந்தார்; உன்னதமான அல்லாஹ்வின் பாதையில் (அறப்போர் செய்தபோது) அவரது காலில் காயம் ஏற்பட்டிருந்தது.

மேலும், அதாஉ பின் அபீரபாஹ் (ரஹ்) அவர்கள் கூறியதாக எங்களுக்கு அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது:
"தக்க காரணமின்றி ஒருவர் அமர்ந்தவாறு பாங்கு கூறுவது வெறுக்கத்தக்கதாகும் (மக்ரூஹ்)."

அபூமஹ்தூரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் அவருக்கு இந்த பாங்கை (அதானை)க் கற்றுக் கொடுத்தார்கள்: "அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர். அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ். அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ், அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ். பின்னர் மீண்டும் (சப்தத்தை உயர்த்தி) கூறுவார்: அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ். அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ், அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ். ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ் (என்று) இரண்டு முறை, ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ் (என்று) இரண்டு முறை. அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர். லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்."

(இதனை இமாம் முஸ்லிம் பின் அல்-ஹஜ்ஜாஜ் அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் இஸ்ஹாக் பின் இப்ராஹீம் வழியாக முஆத் பின் ஹிஷாம் என்பவரிடமிருந்து பதிவு செய்துள்ளார்கள்).

அபூ மஹ்தூரா (ரலி) அவர்களின் பராமரிப்பில் (அனாதையாக) வளர்ந்த அப்துல்லாஹ் பின் முஹைரீஸ் (ரஹ்) அவர்கள் ஷாம் தேசத்திற்குப் பயணமாவதற்குத் தயாரானபோது, அபூ மஹ்தூரா (ரலி) அவர்களிடம், "என் சிறிய தந்தையே! நான் ஷாம் தேசத்திற்குச் செல்லவிருக்கிறேன். (அங்குள்ள மக்கள்) நீங்கள் எவ்வாறு அதான் (பாங்கு) சொல்ல ஆரம்பித்தீர்கள் என்பது குறித்து என்னிடம் கேட்கக்கூடும் என்று நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, அதனை எனக்குத் தெரிவியுங்கள்" என்று கேட்டார். அதற்கு அபூ மஹ்தூரா (ரலி) அவர்கள் பின்வருமாறு கூறினார்கள்:

"ஆம், (சொல்கிறேன்). நான் சிலருடன் (மக்காவிலிருந்து) வெளியே சென்றிருந்தேன். நாங்கள் ஹுனைன் (போர்க்களப்) பாதையில் ஓரிடத்தில் இருந்தபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹுனைனிலிருந்து (வெற்றி பெற்றுத்) திரும்பிக் கொண்டிருந்தார்கள். பாதையில் அவர்கள் எங்களைச் சந்தித்தார்கள். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு முன்னிலையில் அவர்களின் முஅத்தின் தொழுகைக்காக அதான் சொன்னார். நாங்கள் முஅத்தினின் குரலைக் கேட்டபோது, (அதிலிருந்து) விலகி இருந்தவர்களாக (அல்லது ஒதுங்கி இருந்தவர்களாக), அதனைப் போன்று சப்தமிட்டு (கேலி செய்யும் விதத்தில்) அதைப் போலவே திரும்பக் கூறிக் கொண்டிருந்தோம்.

எங்கள் சப்தத்தை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் செவியுற்றார்கள். எனவே, எங்களை (அழைத்து வர) ஆட்களை அனுப்பினார்கள். நாங்கள் அவர்களுக்கு முன்னால் போய் நின்றோம். அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'இவ்வளவு சப்தமாக நான் கேட்ட குரலுக்குச் சொந்தக்காரர் உங்களில் யார்?' என்று கேட்டார்கள். அங்கிருந்த அனைவரும் என்னை நோக்கிச் சுட்டிக்காட்டினர்; அவர்கள் உண்மையைத்தான் சொன்னார்கள். உடனே நபி (ஸல்) அவர்கள் மற்ற அனைவரையும் அனுப்பிவிட்டு என்னை மட்டும் (அங்கு) நிறுத்திக்கொண்டார்கள். பின்பு என்னிடம், 'எழுந்து தொழுகைக்காக அதான் சொல்' என்று கூறினார்கள்.

நான் எழுந்தேன். அப்போது என்னைப்பொறுத்தவரை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களைவிடவும், அவர்கள் எனக்கு இட்ட கட்டளையை விடவும் வெறுக்கத்தக்கதாக வேறு எதுவும் இருக்கவில்லை. நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்கு முன்னால் நின்றேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்கு நேரடியாகவே அதான் (சொல்லும் முறையை) சொல்லிக் கொடுத்தார்கள். அவர்கள் கூறினார்கள்:

'அல்லாஹு அக்பர் அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர் அல்லாஹு அக்பர்; அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்; அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ், அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்' (என்று மெதுவாகச் சொல்) என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் என்னிடம், 'மீண்டும் (திரும்பிச் சென்று) உனது சப்தத்தை உயர்த்திச் சொல்' என்று கூறிவிட்டுப் பின்வருமாறு கூறினார்கள்:

'அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ், அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்; அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ், அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்; ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ், ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ்; ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ், ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ்; அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர்; லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்' என்று சொல்.

நான் அதானை முடித்ததும், அவர்கள் என்னை அழைத்து ஒரு பையைத் தந்தார்கள். அதில் சிறிது வெள்ளி (நாணயங்கள்) இருந்தது. பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது கையை அபூ மஹ்தூராவாகிய எனது முன்நெற்றியின் மீது வைத்தார்கள்; பிறகு, அதனை எனது முகத்தின் மீதும், நெஞ்சின் மீதும், ஈரலின் மீதும் தடவினார்கள். முடிவாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் கை எனது தொப்புளை அடைந்தது. பின்னர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'பாரக்கல்லாஹு ஃபீக்க வபாரக்க அலைக்க' (அல்லாஹ் உனக்கு அபிவிருத்தி செய்வானாக! உன் மீது அவனது அருள்வளம் உண்டாவதாக!) என்று பிரார்த்தித்தார்கள்.

அப்போது நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! மக்காவில் அதான் சொல்வதற்கு எனக்குக் கட்டளையிடுங்கள்' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'நிச்சயமாக உனக்கு நான் கட்டளையிட்டுவிட்டேன்' என்று கூறினார்கள். (அந்தக் கணமே) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மீது எனக்கு இருந்த வெறுப்பு அனைத்தும் நீங்கி, நபி (ஸல்) அவர்கள் மீதான நேசமாக அது மாறிவிட்டது. பின்னர், மக்காவில் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் ஆளுநராக இருந்த அத்தாப் பின் உஸைத் (ரலி) அவர்களிடம் நான் வந்து, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் கட்டளைப்படி அவருக்காகத் தொழுகைக்கு அதான் சொன்னேன்."

(அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான இப்னு ஜுரைஜ் (ரஹ்) கூறுகிறார்கள்: அப்துல்லாஹ் பின் முஹைரீஸ் எனக்கு அறிவித்ததைப் போன்றே, அபூ மஹ்தூரா (ரலி) அவர்களின் குடும்பத்தாரில் நான் சந்தித்தவர்களும் எனக்கு இதை அறிவித்தனர். இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: அப்துல்லாஹ் பின் முஹைரீஸ் அறிவித்தவாறே இப்ராஹீம் பின் அப்துல் அஸீஸ் பின் அப்துல் மலிக் பின் அபீ மஹ்தூரா அவர்கள் அதான் சொல்வதை நான் பார்த்திருக்கிறேன். மேலும் அவர் தன் தந்தை வழியாக அப்துல்லாஹ் பின் முஹைரீஸ், அபூ மஹ்தூரா (ரலி), நபி (ஸல்) என இப்னு ஜுரைஜ் அறிவித்த அதே கருத்துள்ள செய்தியை அறிவிக்க நான் செவியுற்றிருக்கிறேன். இதே கருத்தை இப்னு ஜுரைஜ் வழியாக ஹஜ்ஜாஜ் பின் முஹம்மத், அபூ ஆஸிம், ரவ்ஹ் பின் உப்பாதா ஆகியோரும் அறிவித்துள்ளனர்).

அபூ மஹ்தூரா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நான் பத்து இளைஞர்களுடன் நபி (ஸல்) அவர்களோடு ஹுனைன் (யுத்தத்திற்காக) புறப்பட்டேன். (அங்கு முஸ்லிம்கள்) பாங்கு சொன்னார்கள். நாங்கள் அவர்களைக் கேலி செய்தவாறு பாங்கு சொல்லலானோம். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "இந்த இளைஞர்களை என்னிடம் கொண்டு வாருங்கள்" என்று கூறினார்கள். (அவர்கள் வந்ததும்) "பாங்கு சொல்லுங்கள்" என்று கூறினார்கள். அவர்கள் பாங்கு சொன்னார்கள். அவர்களில் நானே மிகவும் கூர்மையான (உரத்த) குரல் உடையவனாக இருந்தேன். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், இவருடைய குரலையே நான் செவியுற்றேன். நீர் சென்று மக்காவாசிகளுக்குப் பாங்கு சொல்வீராக! மேலும், 'மக்காவாசிகளுக்குப் பாங்கு சொல்லுமாறு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்குக் கட்டளையிட்டார்கள்' என்று அத்தாப் பின் அஸீதிடம் கூறுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.
மேலும், நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர் என்று கூறுவீராக! 'அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்' என்று இரு முறையும், 'அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்' என்று இரு முறையும் (மெல்லிய குரலில்) கூறுவீராக! பின்னர் மீண்டும் திரும்பி (உரத்த குரலில்), 'அஷ்ஹது அன் லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்' என்று இரு முறையும், 'அஷ்ஹது அன்ன முஹம்மதர் ரசூலுல்லாஹ்' என்று இரு முறையும் கூறுவீராக! 'ஹய்ய அலஸ் ஸலாஹ்' என்று இரு முறையும், 'ஹய்ய அலல் ஃபலாஹ்' என்று இரு முறையும், 'அல்லாஹு அக்பர், அல்லாஹு அக்பர், லா இலாஹ இல்லல்லாஹ்' என்றும் கூறுவீராக! நீர் தொழுகைக்கு இகாமத் சொல்லும்போது, அதனை இரு முறை கூறுவீராக: 'கத் காமதிஸ் ஸலாஹ், கத் காமதிஸ் ஸலாஹ்'."