அபூதர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நான் பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைந்தேன். அங்கே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தனியாக அமர்ந்திருந்தார்கள். அவர்கள், "அபூ தர்ரே! பள்ளிவாசலுக்குக் காணிக்கை (தஹிய்யத்) உண்டு. அதன் காணிக்கை இரண்டு ரக்அத்கள் (தொழுவதாகும்). எனவே எழுந்து அந்த இரண்டு ரக்அத்களையும் தொழுவீராக!" என்று கூறினார்கள். நான் எழுந்து அவ்விரு ரக்அத்களையும் தொழுதுவிட்டு மீண்டும் திரும்பி வந்து அவர்களிடம் அமர்ந்தேன்.
நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நீங்கள் என்னைத் தொழும்படி கட்டளையிட்டீர்கள், தொழுகை என்றால் என்ன?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "அது (இறைவனால்) அமைக்கப்பட்ட மிகச் சிறந்த (வணக்கமாகும்). (விரும்பியவர்கள்) அதிகமாகத் தொழுது கொள்ளட்டும், அல்லது குறைவாகத் தொழுது கொள்ளட்டும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! நற்செயல்களில் மிகச் சிறந்தது எது?" என்று கேட்டேன். "அல்லாஹ்வின் மீது ஈமான் (நம்பிக்கை) கொள்வதும், அவனது பாதையில் அறப்போர் (ஜிஹாத்) செய்வதும் ஆகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! முஃமின்களில் (நம்பிக்கையாளர்களில்) ஈமானால் பரிபூரணமானவர் யார்?" என்று கேட்டேன். "அவர்களில் நற்குணம் மிக்கவரே" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! முஸ்லிம்களில் (பாதுகாப்பான) சிறந்தவர் யார்?" என்று கேட்டேன். "எவருடைய நாவிலிருந்தும், கரத்திலிருந்தும் மற்ற மனிதர்கள் பாதுகாப்புப் பெறுகிறார்களோ அவரே" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகையில் சிறந்தது எது?" என்று கேட்டேன். "(தொழுகையில்) நீண்ட நேரம் (குனூத் ஓதி) நிற்பதாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! ஹிஜ்ரத் (புலம்பெயர்தல்) செய்வதில் சிறந்தது எது?" என்று கேட்டேன். "பாவங்களை விட்டு விலகுவதாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! நோன்பு என்றால் என்ன?" என்று கேட்டேன். "அது (கூலியைப் பெற்றுத்தரும்) கடமையாகும். மேலும், அல்லாஹ்விடம் அதற்குப் பல மடங்கு (நற்கூலி) உண்டு" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! ஜிஹாதில் (அறப்போரில்) சிறந்தது எது?" என்று கேட்டேன். "எவருடைய குதிரை வெட்டப்பட்டு, அவரது இரத்தம் சிந்துகிறதோ அவ(ர் செய்யும் ஜிஹாத்)து சிறந்தது" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! தர்மத்தில் சிறந்தது எது?" என்று கேட்டேன். "குறைவான செல்வம் உள்ளவர் (சிரமப்பட்டுச்) செய்யும் முயற்சி; அது ஓர் ஏழைக்கு இரகசியமாகச் சென்றடைவதாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! அல்லாஹ் உங்களுக்கு அருளியவற்றில் மகத்தானது எது?" என்று கேட்டேன். "ஆயத்துல் குர்ஸீ" என்றார்கள். பிறகு அவர்கள், "அபூ தர்ரே! குர்ஸீக்கு முன்னால் இந்த ஏழு வானங்களும் ஒரு பரந்த பாலைவனத்தில் வீசப்பட்ட ஒரு சிறிய வளையத்தைப் போன்றதே தவிர வேறில்லை. அந்த குர்ஸீயை விட அர்ஷின் சிறப்பு, அந்தச் சிறிய வளையத்தை விடப் பரந்த பாலைவனத்திற்கு இருக்கும் சிறப்பைப் போன்றதாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! நபிமார்கள் மொத்தம் எத்தனைப் பேர்?" என்று கேட்டேன். "ஒரு இலட்சத்து இருபதாயிரம் பேர்" என்றார்கள்.
"அவர்களில் ரஸூல்மார்கள் (தூதர்கள்) எத்தனைப் பேர்?" என்று கேட்டேன். "முந்நூற்றுப் பதின்மூன்று பேர்; அதுவொரு பெரிய கூட்டமாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர்களில் முதன்மையானவர் யார்?" என்று கேட்டேன். "ஆதம் (அலை)" என்றார்கள்.
"அவர்கள் இறைத்தூதரான நபியா?" என்று கேட்டேன். "ஆம், அல்லாஹ் அவரைத் தன் திருக்கரத்தால் படைத்தான். தன் ரூஹிலிருந்து அவரில் ஊதினான். மேலும், அவருடன் நேரடியாகப் பேசினான்" என்றார்கள். பின்னர் கூறினார்கள்: "அபூ தர்ரே! (நபிமார்களில்) நால்வர் சிரியாக் (சுர்யானி) மொழி பேசுபவர்கள்: ஆதம், ஷீத், அக்னூக் - இவரே இத்ரீஸ் (அலை) ஆவார், மேலும் இவர்தான் முதன்முதலில் பேனாவால் எழுதியவர் - மற்றும் நூஹ் (ஆகியோர்). நால்வர் அரபியர்கள்: ஹூத், ஷுஐப், ஸாலிஹ் மற்றும் உங்கள் நபி முஹம்மத் (ஸல்) ஆகியோர்."
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! அல்லாஹ் எத்தனை வேதங்களை அருளினான்?" என்று கேட்டேன். "நூற்றி நான்கு வேதங்கள். ஷீத் (அலை) அவர்களுக்கு ஐம்பது ஏடுகளும், அக்னூக் (இத்ரீஸ் - அலை) அவர்களுக்கு முப்பது ஏடுகளும், இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களுக்குப் பத்து ஏடுகளும், மூஸா (அலை) அவர்களுக்குத் தவ்ராத்திற்கு முன்பு பத்து ஏடுகளும் அருளப்பட்டன. மேலும், தவ்ராத், இன்ஜீல், ஸபூர் மற்றும் குர்ஆன் ஆகியவை அருளப்பட்டன" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! இப்ராஹீம் (அலை) அவர்களின் ஏடுகளில் என்ன இருந்தன?" என்று கேட்டேன். "அவை அனைத்தும் அறிவுரைகள் (உவமைகள்) நிறைந்ததாக இருந்தன: 'ஆட்சி அதிகாரம் அளிக்கப்பட்ட, சோதிக்கப்படுகிற, ஏமாற்றத்தில் இருக்கும் அரசனே! நீ உலக இன்பங்களை ஒன்றின் மேல் ஒன்றாகக் குவித்து வைப்பதற்காக நான் உன்னை அனுப்பவில்லை. மாறாக, அநீதி இழைக்கப்பட்டவனின் பிரார்த்தனையை என்னை விட்டுத் தடுப்பதற்காகவே (அவனுக்கு நீதி வழங்குவதற்காகவே) உன்னை அனுப்பினேன். ஏனெனில், அது ஒரு காஃபிரிடமிருந்து (நிராகரிப்பவனிடமிருந்து) வந்தாலும் நான் அந்தப் பிரார்த்தனையைப் புறக்கணிப்பதில்லை'.
மேலும் புத்தி சுவாதீனம் உள்ள ஒரு அறிவாளி, தனது நேரத்தைப் பல பங்குகளாகப் பிரித்துக் கொள்ள வேண்டும். ஒரு நேரம் தன் இறைவனிடம் பிரார்த்திக்கவும், இன்னொரு நேரம் தன்னையே சுயபரிசோதனை (விசாரணை) செய்துகொள்ளவும், மற்றொரு நேரம் அல்லாஹ்வின் படைப்புகளைப் பற்றிச் சிந்திக்கவும், இன்னொரு நேரம் தனது உணவு, பானம் போன்ற அத்தியாவசியத் தேவைகளுக்காகவும் ஒதுக்கி வைத்துக் கொள்ள வேண்டும். அறிவாளி மூன்று விஷயங்களைத் தவிர வேறு எதற்காகவும் பயணம் (அல்லது முயற்சி) செய்யக்கூடாது: மறுமைக்காகப் பாடுபடுவது, வாழ்வாதாரத்தைத் தேடுவது, அல்லது ஹராமாக்கப்படாத (அனுமதிக்கப்பட்ட) இன்பங்களில் ஈடுபடுவது. அறிவாளி என்பவன் தான் வாழும் காலத்தின் நிலைமையை அறிந்தவனாகவும், தனது சொந்தக் காரியங்களில் கவனம் செலுத்துபவனாகவும், தன் நாவைப் பேணிக்காப்பவனாகவும் இருக்க வேண்டும். எவர் தன் பேச்சையும் தன் செயலின் ஒரு பகுதியாகக் கருதுகிறாரோ, அவருக்குத் தேவையான விஷயங்களைத் தவிர அவரது பேச்சு குறைந்துவிடும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! மூஸா (அலை) அவர்களின் ஏடுகளில் என்ன இருந்தன?" என்று கேட்டேன். "அவை அனைத்தும் படிப்பினைகளாக இருந்தன: 'மரணத்தை உறுதியாக நம்பியவன், எவ்வாறு (அளவுக்கு மீறி) மகிழ்ச்சியாக இருக்கிறான் என்பது எனக்கு ஆச்சரியமாக இருக்கிறது! நரகத்தை உறுதியாக நம்பியவன், எவ்வாறு (கவலையின்றிச்) சிரிக்கிறான் என்பது எனக்கு ஆச்சரியமாக இருக்கிறது! விதியை உறுதியாக நம்பியவன், எவ்வாறு (கிடைக்காததற்காகச்) சோர்வடைகிறான் என்பது எனக்கு ஆச்சரியமாக இருக்கிறது! உலகத்தின் நிலையற்ற தன்மையையும் அது மனிதர்களைப் புரட்டிப் போடுவதையும் பார்த்தவன், எவ்வாறு அதைக் கண்டு நிம்மதியடைகிறான் என்பது எனக்கு ஆச்சரியமாக இருக்கிறது! நாளை (மறுமையில்) கேள்வி கணக்கு உண்டு என்பதை உறுதியாக நம்பியவன், எவ்வாறு (நற்)செயல் புரியாமல் இருக்கிறான் என்பது எனக்கு ஆச்சரியமாக இருக்கிறது!'" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு அறிவுரை கூறுங்கள்!" என்று கேட்டேன். "அல்லாஹ்வை அஞ்சி நடந்துகொள்ளும்படி (தக்வா) உனக்கு அறிவுறுத்துகிறேன். ஏனெனில், அதுவே அனைத்துக் காரியங்களுக்கும் தலையாயதாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "குர்ஆனை ஓதுவதையும், அல்லாஹ்வை நினைவுகூர்வதையும் (திக்ரு செய்வதையும்) பற்றிக்கொள். அது பூமியில் உனக்கு ஒளியாகவும், வானத்தில் உனக்குப் பொக்கிஷமாகவும் இருக்கும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "அதிகமாகச் சிரிப்பதைத் தவிர்த்துக்கொள். ஏனெனில், அது உள்ளத்தை மரணிக்கச் செய்து, முகத்தின் ஒளியைப் போக்கிவிடும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "நல்லதைக் கூறுவதைத் தவிர, மௌனத்தைக் கடைப்பிடி. ஏனெனில், அது உன்னை விட்டும் ஷைத்தானை விரட்டியடிக்கக் கூடியதாகவும், உனது மார்க்க விஷயங்களில் உனக்கு உதவியாகவும் இருக்கும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "ஜிஹாதில் (அறப்போரில்) ஈடுபடு. ஏனெனில், அதுவே எனது சமுதாயத்தின் துறவறமாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "ஏழைகளை நேசி; அவர்களுடன் அமர்ந்திரு" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "(உலக விஷயங்களில்) உனக்குக் கீழ் உள்ளவர்களைப் பார்; உனக்கு மேல் உள்ளவர்களைப் பார்க்காதே! அல்லாஹ் உனக்கு அளித்த அருட்கொடைகளை நீ அற்பமாகக் கருதாமல் இருக்க இதுவே மிகவும் தகுதியானதாகும்" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "உண்மை கசப்பானதாக இருந்தாலும் அதையே பேசு" என்றார்கள்.
"அல்லாஹ்வின் தூதரே! எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறுங்கள்" என்றேன். "உன்னைப் பற்றி நீ அறிந்திருக்கும் குறைகள், மற்ற மனிதர்களின் குறைகளைத் துருவித் துருவி ஆராய்வதிலிருந்து உன்னைத் தடுக்க வேண்டும். நீ செய்யும் காரியங்களை அவர்கள் செய்வதைக் கண்டு அவர்கள் மீது கோபம் கொள்ளாதே. நீ உன்னைப் பற்றி அறியாத குறைகளை மற்ற மனிதர்களிடம் தேடுவதும், நீ செய்யும் குற்றங்களை அவர்கள் செய்யும்போது அவர்கள் மீது கோபப்படுவதும் உனக்கு மிகப்பெரிய குறையாகப் போதுமானதாகும்" என்றார்கள்.
பின்னர் அவர்கள் எனது நெஞ்சில் தமது கையால் தட்டிவிட்டு, "அபூ தர்ரே! திட்டமிட்டுச் செயல்படுவதைப் போன்ற அறிவாற்றல் வேறில்லை; (பாவங்களை விட்டும்) தடுத்துக் கொள்வதைப் போன்ற பேணுதல் (தக்வா) வேறில்லை; நற்குணத்தைப் போன்ற (சிறந்த) கண்ணியம் வேறில்லை" என்று கூறினார்கள்.