حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ،. قَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَفِرَّ، إِنَّ هَوَازِنَ كَانُوا قَوْمًا رُمَاةً، وَإِنَّا لَمَّا لَقِينَاهُمْ حَمَلْنَا عَلَيْهِمْ فَانْهَزَمُوا، فَأَقْبَلَ الْمُسْلِمُونَ عَلَى الْغَنَائِمِ وَاسْتَقْبَلُونَا بِالسِّهَامِ، فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَفِرَّ، فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ وَإِنَّهُ لَعَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ آخِذٌ بِلِجَامِهَا، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ .
ஒருவர் அல்-பராஃ பின் ஆஸிப் (ரழி) அவர்களிடம், "ஹுனைன் போரின்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை விட்டுவிட்டு நீங்கள் ஓடிவிட்டீர்களா?" என்று கேட்டார்.
அதற்கு அவர் கூறினார்: "ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓடவில்லை. ஹவாஸின் கூட்டத்தார் (கைதேர்ந்த) வில்லாளிகளாக இருந்தனர். நாங்கள் அவர்களைச் சந்தித்தபோது அவர்கள் மீது பாய்ந்தோம்; அவர்கள் தோற்று ஓடினார்கள். அப்போது முஸ்லிம்கள் (போர்ச்) செல்வங்களை நோக்கிச் சென்றனர். உடனே அவர்கள் (எதிரிகள்) எங்களை அம்புகளால் எதிர்கொண்டனர். ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓடவில்லை.
திண்ணமாக நான் அவர்களைப் பார்த்தேன்; அவர்கள் தங்களின் வெள்ளைக் கோவேறு கழுதையின் மீதிருந்தார்கள். அபூ சுஃப்யான் (ரழி) அதன் கடிவாளத்தைப் பிடித்துக் கொண்டிருந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் பின்வருமாறு கூறிக்கொண்டிருந்தார்கள்:
**'அனன்-நபிய்யு லா கதிப் - அனப்னு அப்தில் முத்தலிப்'**
(நான் இறைத்தூதர்; (இதில்) பொய்யில்லை. நான் அப்துல் முத்தலிபின் மகன் ஆவேன்)."
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قِيلَ لِلْبَرَاءِ وَأَنَا أَسْمَعُ، أَوَلَّيْتُمْ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ أَمَّا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلاَ، كَانُوا رُمَاةً فَقَالَ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ .
அபூ இஸ்ஹாக் அறிவித்தார்கள்: நான் கேட்டுக்கொண்டிருந்தபோது, அல்-பரா (ரழி) அவர்களிடம் (ஒரு கேள்வி) கேட்கப்பட்டது: “(ஹுனைன் போரன்று) தாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் (சேர்ந்து) புறமுதுகிட்டு ஓடினீர்களா?” அதற்கு அவர்கள், “நபி (ஸல்) அவர்களைப் பொறுத்தவரை, இல்லை (அவர்கள் ஓடவில்லை). (அப்போது எதிரிகள்) வில்லாளிகளாக இருந்தனர் (என்றாலும், நபி (ஸல்) அவர்கள் உறுதியாக நின்றார்கள்). (அந்த இக்கட்டான சூழ்நிலையில்) நபி (ஸல்) அவர்கள், ‘நான் இறைத்தூதர்; (இதில்) பொய்யில்லை. நான் அப்துல் முத்தலிபின் மகன்’ என்று கூறிக்கொண்டிருந்தார்கள்” என்று பதிலளித்தார்கள்.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ يَا أَبَا عُمَارَةَ أَفَرَرْتُمْ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لاَ وَاللَّهِ مَا وَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنَّهُ خَرَجَ شُبَّانُ أَصْحَابِهِ وَأَخِفَّاؤُهُمْ حُسَّرًا لَيْسَ عَلَيْهِمْ سِلاَحٌ أَوْ كَثِيرُ سِلاَحٍ فَلَقُوا قَوْمًا رُمَاةً لاَ يَكَادُ يَسْقُطُ لَهُمْ سَهْمٌ جَمْعَ هَوَازِنَ وَبَنِي نَصْرٍ فَرَشَقُوهُمْ رَشْقًا مَا يَكَادُونَ يُخْطِئُونَ فَأَقْبَلُوا هُنَاكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَقُودُ بِهِ فَنَزَلَ فَاسْتَنْصَرَ وَقَالَ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ . ثُمَّ صَفَّهُمْ .
ஒருவர் பராஃ (ரழி) அவர்களிடம், 'அபூ உமாரா அவர்களே! ஹுனைன் தினத்தன்று நீங்கள் (புறமுதுகிட்டு) ஓடிவிட்டீர்களா?' என்று கேட்டார்.
அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: 'இல்லை, அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறமுதுகு காட்டவில்லை; ஆனால், அவருடைய தோழர்களில் இளைஞர்களும், (போரில்) சுறுசுறுப்பானவர்களும், (முழுமையான) கவசங்கள் அற்றவர்களாகவோ அல்லது அதிக ஆயுதங்கள் அற்றவர்களாகவோ (முன்னேறிச்) சென்றார்கள். அவர்கள் ஹவாஸின் மற்றும் பனூ நஸ்ர் கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த ஒரு வில்லாளிகள் கூட்டத்தைச் சந்தித்தார்கள். (அவர்கள் மிகச் சிறந்த வில்லாளிகளாக இருந்ததால்) அவர்களுடைய அம்புகள் ஒருபோதும் இலக்கைத் தவறவிடுவதில்லை. அவர்கள் அந்த இளைஞர்கள் மீது சரமாரியாக அம்பெய்தார்கள்; அவர்களுடைய அம்புகள் தங்கள் இலக்குகளைத் தவறவிடுவதாக இல்லை. ஆகவே, இந்த இளைஞர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பக்கம் திரும்பினார்கள். அப்போது அவர்கள் தங்களுடைய வெள்ளைக் கோவேறு கழுதையில் சவாரி செய்துகொண்டிருந்தார்கள். அபூ சுஃப்யான் பின் அல்-ஹாரித் பின் அப்துல் முத்தலிப் அவர்கள் அதை வழிநடத்திக் கொண்டிருந்தார்கள். (அப்போது) அவர்கள் தங்களுடைய வாகனத்திலிருந்து இறங்கி, (அல்லாஹ்விடம்) உதவி கோரினார்கள். மேலும்:
'நானே நபி! இதில் பொய்யில்லை!
நானே அப்துல் முத்தலிபின் மகன்!'
என்று கூறினார்கள். பின்னர் அவர்கள் (சிதறி ஓடிய) தங்களுடைய வீரர்களைப் போர் அணிவகுப்பில் நிறுத்தினார்கள்.'
ஒருவர் பராஃ (ரழி) அவர்களிடம் வந்து, "அபூ உமாரா அவர்களே! ஹுனைன் தினத்தன்று நீங்கள் (போர்க்களத்திலிருந்து) புறமுதுகிட்டு ஓடிவிட்டீர்களா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர் கூறினார்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் புறமுதுகிடவில்லை என்று நான் சாட்சியமளிக்கிறேன். ஆனால், மக்களில் லேசான கவசமுடையவர்களும் கவசமற்றவர்களும் (முன்னேறிச் சென்று) ஹவாஸின் கூட்டத்தாரை நோக்கிச் சென்றார்கள். அவர்களோ வில்லாளிகளாக இருந்தனர். அவர்கள் வெட்டுக்கிளிக் கூட்டம் போன்று அம்புகளை இவர்கள் மீது சரமாரியாகப் பொழிந்தனர். இதனால் அவர்கள் (முஸ்லிம்கள்) சிதறி ஓடினர்.
பின்னர் மக்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை நோக்கித் திரும்பினர். அபூ சுஃப்யான் இப்னு அல்ஹாரிஸ் (ரழி) அவர்கள் நபியவர்களின் கோவேறு கழுதையை அதன் லகானைப் பிடித்து இழுத்துச் சென்றுகொண்டிருந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் (வாகனத்திலிருந்து) இறங்கி, வெற்றியைக் கோரி பிரார்த்தித்தார்கள். மேலும் அவர்கள், 'நான் நபி என்பதில் பொய்யில்லை; நான் அப்துல் முத்தலிபின் மகன்' என்று கூறினார்கள். மேலும், 'அல்லாஹும்ம நஸ்ஸில் நஸ்ரக்க' (யா அல்லாஹ்! உனது உதவியை இறக்குவாயாக!) என்றும் பிரார்த்தித்தார்கள்."
பராஃ (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! போர் உக்கிரமடையும் போது நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் பாதுகாப்புத் தேடுவோம். எங்களில் யார் நபியவர்களுக்கு இணையாக (அருகில்) நிற்கிறாரோ அவரே எங்களில் மாவீரராகக் கருதப்படுவார்." (இங்கு 'அவர்' என்பது நபி (ஸல்) அவர்களைக் குறிக்கிறது.)
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، وَسَأَلَهُ، رَجُلٌ مِنْ قَيْسٍ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ الْبَرَاءُ وَلَكِنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَفِرَّ وَكَانَتْ هَوَازِنُ يَوْمَئِذٍ رُمَاةً وَإِنَّا لَمَّا حَمَلْنَا عَلَيْهِمُ انْكَشَفُوا فَأَكْبَبْنَا عَلَى الْغَنَائِمِ فَاسْتَقْبَلُونَا بِالسِّهَامِ وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ الْحَارِثِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا وَهُوَ يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ .
பரா (ரழி) அவர்களிடம் கைஸ் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒருவர், "ஹுனைன் நாளன்று நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை விட்டு ஓடிவிட்டீர்களா?" என்று கேட்டார்.
அதற்கு பரா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஆனால் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓடவில்லை. அந்நாளில் ஹவாஸின் குலத்தார் (சிறந்த) வில்லாளிகளாகத் திகழ்ந்தனர். நாங்கள் அவர்கள் மீது தாக்குதல் தொடுத்தபோது அவர்கள் பின்வாங்கினர். உடனே நாங்கள் போர்க்களப் பொருட்களைக் கைப்பற்றுவதில் முனைந்தோம். அப்போது அவர்கள் அம்புகளால் எங்களை எதிர்கொண்டனர். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமது வெள்ளைக் கோவேறு கழுதையின் மீது அமர்ந்திருப்பதையும், அபூ சுஃப்யான் பின் அல்-ஹாரிஸ் (ரழி) அவர்கள் அதன் கடிவாளத்தைப் பிடித்திருப்பதையும் நான் கண்டேன். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள்,
'அனன்-நபிய்யு லா கதிப்! அனப்னு அப்தில் முத்தலிப்!'
(நான் இறைத்தூதர்; இதில் பொய்யில்லை! நான் அப்துல் முத்தலிபின் வழித்தோன்றல்!)
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
பனூ சஃத் இப்னு பக்ர் கோத்திரத்தார், ளிமாம் இப்னு ஸஃலபாவை அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் அனுப்பினார்கள். அவர் அவர்களிடம் வந்து, பள்ளிவாசலின் நுழைவாயிலுக்கு அருகில் தனது ஒட்டகத்தை மண்டியிடச் செய்தார். பின்னர் அதன் காலைக் கட்டிவிட்டு பள்ளிவாசலுக்குள் நுழைந்தார். பின்னர் (முழு ஹதீஸின்) இதே போன்ற ஒரு பகுதியை அறிவிப்பாளர் கூறினார். பின்னர் அவர், "உங்களில் அப்துல் முத்தலிபின் மகன் யார்?" என்று கேட்டார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "நானே அப்துல் முத்தலிபின் மகன்" என்று பதிலளித்தார்கள். அவர், "அப்துல் முத்தலிபின் மகனே!" என்று கூறினார். பின்னர் அறிவிப்பாளர் இந்த ஹதீஸின் மீதமுள்ள பகுதியையும் அறிவித்தார்கள்.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ لَنَا رَجُلٌ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا أَبَا عُمَارَةَ قَالَ لاَ وَاللَّهِ مَا وَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنْ وَلَّى سَرَعَانُ النَّاسِ تَلَقَّتْهُمْ هَوَازِنُ بِالنَّبْلِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
அல்-பராஃ பின் ஆஸிப் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
"ஒரு மனிதர் எங்களிடம், 'அபூ உமாரா அவர்களே! நீங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை விட்டு (போர்க்களத்திலிருந்து) ஓடிவிட்டீர்களா?' என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள் (அல்-பராஃ) கூறினார்கள்: 'இல்லை, அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (போர்க்களத்தை விட்டு) பின்வாங்கவில்லை. ஆனால், (முன்னணியில் இருந்த) அவசரக்காரர்கள் சிலர் (பயந்து) பின்வாங்கினர்; ஹவாஸின் (பழங்குடியினர்) அவர்களை அம்புகளால் தாக்கினர். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தம் கோவேறு கழுதையின் மீது இருந்தார்கள்; அபூ சுஃப்யான் பின் அல்-ஹாரித் பின் அப்துல் முத்தலிப் அதன் கடிவாளத்தைப் பிடித்துக் கொண்டிருந்தார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (உரத்த குரலில்),
**'அனன்-நபிய்யு லா கதிப்! அனப்னு அப்தில் முத்தலிப்!'**
(நான் நபி என்பதில் பொய்யில்லை! நான் அப்துல் முத்தலிபின் மகன்!)
என்று கூறிக் கொண்டிருந்தார்கள்.'"
அபூ ஈஸா (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் அலீ (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன. மேலும் இது 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும்.