حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَلاَ تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ بَلَى، ثَقُلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَصَلَّى النَّاسُ ". قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ. قَالَ " ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ". قَالَتْ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ فَذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " أَصَلَّى النَّاسُ ". قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ". قَالَتْ فَقَعَدَ فَاغْتَسَلَ، ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ " أَصَلَّى النَّاسُ ". قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ " ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ "، فَقَعَدَ فَاغْتَسَلَ، ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ " أَصَلَّى النَّاسُ ". فَقُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ النَّبِيَّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ ـ فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي بَكْرٍ بِأَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ، فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ وَكَانَ رَجُلاً رَقِيقًا ـ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ. فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ. فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الأَيَّامَ، ثُمَّ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ، وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ، فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِأَنْ لاَ يَتَأَخَّرَ. قَالَ " أَجْلِسَانِي إِلَى جَنْبِهِ ". فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ. قَالَ فَجَعَلَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي وَهْوَ يَأْتَمُّ بِصَلاَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ. قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَهُ أَلاَ أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ هَاتِ. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَدِيثَهَا، فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا، غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لاَ. قَالَ هُوَ عَلِيٌّ.
உபைதுல்லாஹ் பின் அப்துல்லாஹ் பின் உத்பா அவர்கள் கூறினார்கள்:
நான் ஆயிஷா (ரலி) அவர்களிடம் சென்று, "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் நோயைப் பற்றி எனக்கு விவரிக்கமாட்டீர்களா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "ஆம் (விவரிக்கிறேன்)" என்றார்கள்.
"நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு நோய் முற்றியபோது, 'மக்கள் தொழுதுவிட்டார்களா?' என்று கேட்டார்கள். நாங்கள், 'இல்லை, (அல்லாஹ்வின் தூதரே!) அவர்கள் உங்களுக்காகக் காத்திருக்கிறார்கள்' என்று கூறினோம். நபி (ஸல்) அவர்கள், 'எனக்காக நீர் தொட்டியில் தண்ணீர் வையுங்கள்' என்றார்கள். நாங்கள் அவ்வாறே செய்தோம். அவர்கள் குளித்தார்கள். பிறகு எழ முயன்றபோது மயக்கமடைந்தார்கள். பின்னர் மயக்கம் தெளிந்ததும், 'மக்கள் தொழுதுவிட்டார்களா?' என்று கேட்டார்கள். நாங்கள், 'இல்லை, அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர்கள் உங்களுக்காகக் காத்திருக்கிறார்கள்' என்றோம். பிறகு 'எனக்காக நீர் தொட்டியில் தண்ணீர் வையுங்கள்' என்றார்கள். அவ்வாறே அவர்கள் அமர்ந்து குளித்தார்கள். பிறகு எழ முயன்றபோது மயக்கமடைந்தார்கள். பின்னர் மயக்கம் தெளிந்ததும், 'மக்கள் தொழுதுவிட்டார்களா?' என்று கேட்டார்கள். நாங்கள், 'இல்லை, அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர்கள் உங்களுக்காகக் காத்திருக்கிறார்கள்' என்றோம். மீண்டும், 'எனக்காக நீர் தொட்டியில் தண்ணீர் வையுங்கள்' என்றார்கள். அவ்வாறே அவர்கள் அமர்ந்து குளித்தார்கள். பிறகு எழ முயன்றபோது மயக்கமடைந்தார்கள். பின்னர் மயக்கம் தெளிந்ததும், 'மக்கள் தொழுதுவிட்டார்களா?' என்று கேட்டார்கள். நாங்கள், 'இல்லை, அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர்கள் உங்களுக்காகக் காத்திருக்கிறார்கள்' என்றோம்.
(அப்போது) மக்கள் இஷா தொழுகைக்காக நபி (ஸல்) அவர்களை எதிர்பார்த்துப் பள்ளிவாசலில் காத்திருந்தார்கள். எனவே நபி (ஸல்) அவர்கள், மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு அபூபக்கர் (ரலி) அவர்களுக்குச் சொல்லியனுப்பினார்கள். செய்திக்காரர் அபூபக்கர் (ரலி) அவர்களிடம் வந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்துமாறு தங்களுக்குக் கட்டளையிடுகிறார்கள்' என்று கூறினார். அபூபக்கர் (ரலி) இளகிய மனம் கொண்டவராக இருந்ததால், (உமரை நோக்கி) 'உமரே! நீர் மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்தும்' என்றார். அதற்கு உமர் (ரலி), 'நீங்களே இதற்கு அதிகத் தகுதியுடையவர்' என்று கூறிவிட்டார். ஆகவே, அந்த நாட்களில் அபூபக்கர் (ரலி) அவர்களே தொழுகை நடத்தினார்கள்.
பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் உடல் நிலையில் சற்று முன்னேற்றம் கண்டபோது, லுஹ்ர் தொழுகைக்காக இரண்டு நபர்களுக்கிடையே (அவர்கள் தோள் மீது கைபோட்டு) வெளியே வந்தார்கள். அவ்விருவரில் ஒருவர் அப்பாஸ் (ரலி) ஆவார். அப்போது அபூபக்கர் (ரலி) மக்களுக்குத் தொழுகை நடத்திக்கொண்டிருந்தார். நபி (ஸல்) அவர்களைக் கண்டதும் அபூபக்கர் (ரலி) பின்வாங்க முயன்றார். ஆனால், பின்வாங்க வேண்டாம் என நபி (ஸல்) அவர்கள் அவருக்குச் சைகை செய்தார்கள். 'என்னை அவருக்குப் பக்கத்தில் அமரவையுங்கள்' என்று (தம்முடன் வந்தவர்களிடம்) கூறினார்கள். அவ்வாறே அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களை அபூபக்கர் (ரலி) அவர்களுக்குப் பக்கத்தில் அமரவைத்தார்கள். அபூபக்கர் (ரலி) நபி (ஸல்) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுகை நடத்த, மக்கள் அபூபக்கர் (ரலி) அவர்களைப் பின்பற்றித் தொழுதார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அமர்ந்தவாறு தொழுதார்கள்."
உபைதுல்லாஹ் கூறினார்: "நான் அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களிடம் சென்று, 'நபி (ஸல்) அவர்களின் நோய் பற்றி ஆயிஷா (ரலி) எனக்கு அறிவித்ததை உங்களுக்குத் தெரிவிக்கட்டுமா?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'சொல்லுங்கள்' என்றார்கள். நான் அவர்களுக்கு (ஆயிஷா (ரலி) கூறிய) செய்தியைத் தெரிவித்தேன். அதில் எதையும் அவர்கள் மறுக்கவில்லை. எனினும், 'அப்பாஸ் (ரலி) அவர்களுடன் இருந்த (நபி (ஸல்) அவர்களைத் தாங்கி வந்த) இன்னொரு மனிதரின் பெயரை ஆயிஷா (ரலி) உமக்குக் கூறினார்களா?' என்று கேட்டார்கள். நான் 'இல்லை' என்றேன். அதற்கு அவர்கள், 'அவர் அலீ (ரலி) ஆவார்' என்று கூறினார்கள்."