أَخْبَرَنَا أَبُو صَالِحِ بْنُ أَبِي طَاهِرٍ الْعَنْبَرِيُّ , أنبأ جَدِّي يَحْيَى بْنُ مَنْصُورٍ الْقَاضِي , ثنا أَحْمَدُ بْنُ سَلَمَةَ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , أنبأ جَرِيرٌ ح وَأَخْبَرَنَا أَبُو عَمْرٍو الْأَدِيبُ , أنبأ أَبُو بَكْرٍ الْإِسْمَاعِيلِيُّ , ثنا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى , ثنا عُثْمَانُ , ثنا جَرِيرٌ , عَنْ مَنْصُورٍ , عَنْ أَبِي وَائِلٍ , عَنْ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالًا وَهُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ , وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللهِ: {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ} [آل عمران: 77] الْآيَةَ , قَالَ: ثُمَّ إِنَّ الْأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا , فَقَالَ: مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ؟ فَحَدَّثْنَاهُ بِمَا قَالَ , فَقَالَ: صَدَقَ , لَفِيَّ نَزَلَتْ , كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي بِئْرٍ , فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ , فَقَالَ: " شَاهِدَاكَ أَوْ يَمِينُهُ " , فَقُلْتُ: إِذًا يَحْلِفُ وَلَا يُبَالِي , فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالًا هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ " , فَأَنْزَلَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقَ ذَلِكَ , ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ: {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا} [آل عمران: 77] الْآيَةَ، لَفْظُ حَدِيثِ إِسْحَاقَ , رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي الصَّحِيحِ , عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ , وَرَوَاهُ مُسْلِمٌ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ
அப்துல்லாஹ் (பின் மஸ்ஊத்) (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
"யார் ஒரு (பிறருடைய) செல்வத்தை (அநியாயமாகப்) பெறுவதற்காக ஒரு சத்தியத்தைச் செய்கிறாரோ, அதில் அவர் பொய்யராக (பாவியாக) இருக்கும் நிலையில், அவர் அல்லாஹ்வைச் சந்திக்கும்போது அவன் அவர் மீது கோபமடைந்தவனாக இருப்பான். இதற்கான மெய்ப்பித்தல் அல்லாஹ்வின் வேதத்தில் (பின்வருமாறு) உள்ளது: 'நிச்சயமாக எவர்கள் அல்லாஹ்வின் உடன்படிக்கையையும், தங்களின் சத்தியங்களையும் அற்ப விலைக்கு விற்கிறார்களோ, அவர்களுக்கு மறுமையில் எந்த நற்பாக்கியமும் (பங்கும்) இல்லை...' (அல்குர்ஆன் 3:77)."
(இதனை அறிவித்துக் கொண்டிருந்தபோது) பின்னர் அஷ்அஸ் பின் கைஸ் (ரழி) அவர்கள் எங்களிடம் வந்து, "அபூ அப்துர்ரஹ்மான் (அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத்) உங்களுக்கு என்ன (ஹதீஸ்) கூறிக் கொண்டிருக்கிறார்?" என்று கேட்டார்கள். அவர் கூறியதை நாங்கள் அவரிடம் தெரிவித்தோம். அப்போது அவர், "அவர் உண்மையைத்தான் கூறினார்; என்னைப் பற்றித்தான் இந்த வசனம் இறங்கியது. எனக்கும் மற்றொரு மனிதருக்கும் இடையே ஒரு கிணறு தொடர்பாகப் பிரச்சனை (வழக்கு) இருந்தது. நாங்கள் (இருவரும்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வழக்கைக் கொண்டு சென்றோம். அப்போது அவர்கள் (என்னிடம்), 'உன்னுடைய இரு சாட்சிகள் (ஆதாரமாக வேண்டும்), அல்லது அவனுடைய சத்தியம் (இருக்க வேண்டும்)' என்று கூறினார்கள்.
அதற்கு நான், 'அப்படியென்றால், அவன் (பொய்யாகச்) சத்தியம் செய்துவிட்டு (எனது கிணற்றை எடுத்துக்கொள்வான்), அவன் எதைப் பற்றியும் கவலைப்பட மாட்டானே!' என்று கூறினேன்.
அப்போது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'யார் ஒரு செல்வத்தை (அநியாயமாகப்) பெறுவதற்காக ஒரு சத்தியத்தைச் செய்கிறாரோ, அதில் அவர் பொய்யராக இருக்கும் நிலையில், அவர் அல்லாஹ்வைச் சந்திக்கும்போது அவன் அவர் மீது கோபமடைந்தவனாக இருப்பான்' என்று கூறினார்கள். இதை மெய்ப்பிக்கும் விதமாக வல்லமையும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ் (இந்த வசனத்தை) அருளினான். பின்னர் (அல்லாஹ்வின் தூதர்) இந்த வசனத்தை ஓதிக்காட்டினார்கள்: 'நிச்சயமாக எவர்கள் அல்லாஹ்வின் உடன்படிக்கையையும், தங்களின் சத்தியங்களையும் அற்ப விலைக்கு விற்கிறார்களோ...' (அல்குர்ஆன் 3:77)."
(இது இஸ்ஹாக் அவர்களின் அறிவிப்பில் இடம்பெற்றுள்ள வாசகமாகும். இதனை இமாம் புகாரி மற்றும் இமாம் முஸ்லிம் ஆகியோர் பதிவு செய்துள்ளனர்).