حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الشِّعْبَ الأَيْسَرَ الَّذِي دُونَ الْمُزْدَلِفَةِ أَنَاخَ، فَبَالَ ثُمَّ جَاءَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ الْوَضُوءَ، فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا. فَقُلْتُ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ . فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ، فَصَلَّى ثُمَّ رَدِفَ الْفَضْلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ جَمْعٍ. قَالَ كُرَيْبٌ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ الْفَضْلِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى بَلَغَ الْجَمْرَةَ.
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
நான் அரஃபாத்திலிருந்து (திரும்பும்போது) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்ந்து சென்றேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவுக்கு முன்பாக உள்ள இடது பக்க மலைப்பாதையை அடைந்தபோது, (வாகனத்தை) மண்டியிடச் செய்து சிறுநீர் கழித்தார்கள். பிறகு வந்தார்கள்; நான் அவர்களுக்கு உளூச் செய்வதற்குத் தண்ணீர் ஊற்றினேன். அவர்கள் இலேசாக உளூச் செய்தார்கள். நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகையா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை(யிடம்) உமக்கு முன்னால் உள்ளது" என்று கூறினார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி முஸ்தலிஃபாவை அடைந்து, அங்கு தொழுதார்கள். பிறகு முஸ்தலிஃபாவின் காலையில் அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்ந்து சென்றார்கள்.
குரைப் கூறினார்: அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் வாயிலாக எனக்கு அறிவித்தார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'ஜம்ரா'வை அடையும் வரை தல்பியா சொல்லிக்கொண்டே இருந்தார்கள்."
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرْدَفَ الْفَضْلَ، فَأَخْبَرَ الْفَضْلُ أَنَّهُ لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ.
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் அல்ஃபள்ல் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப்பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்த்திக்கொண்டார்கள், மேலும் அல்ஃபள்ல் (ரழி) அவர்கள், நபி (ஸல்) அவர்கள் ஜம்ராவில் (ஜம்ரத்துல் அகபாவில்) கல் எறியும் வரை தல்பியா சொல்லிக்கொண்டே இருந்தார்கள் என்று அறிவித்தார்கள்.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، ح. وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ، أَبِي حَرْمَلَةَ عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الشِّعْبَ الأَيْسَرَ الَّذِي دُونَ الْمُزْدَلِفَةِ أَنَاخَ فَبَالَ ثُمَّ جَاءَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ الْوَضُوءَ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا ثُمَّ قُلْتُ الصَّلاَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ الصَّلاَةُ أَمَامَكَ . فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى ثُمَّ رَدِفَ الْفَضْلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ جَمْعٍ.
قَالَ كُرَيْبٌ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى بَلَغَ الْجَمْرَةَ .
உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் அரஃபாத்திலிருந்து அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்ந்திருந்தேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவிற்கு முன்பாகவுள்ள இடது புற மலைக்கணவாயை அடைந்தபோது, (தமது வாகனத்தை) மண்டியிடச் செய்து, சிறுநீர் கழித்தார்கள். பிறகு (அவர்கள் வந்தபோது), நான் அவர்களுக்கு (உளூவிற்காக) தண்ணீர் ஊற்றினேன்; அவர்கள் இலேசான உளூச் செய்தார்கள் (அதாவது, உளூவின் கட்டாய அம்சங்களை நிறைவேற்றி, விரைவாகச் செய்தார்கள்). பிறகு நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தொழுகை (நேரம் வந்துவிட்டதே)?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகை உமக்கு முன்னால் இருக்கிறது (அதாவது, முஸ்தலிஃபாவில் மஃரிப் மற்றும் இஷா தொழுகைகளை சேர்த்துத் தொழுவோம்)" என்று கூறினார்கள். பிறகு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வாகனத்தில் ஏறி முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்து, அங்கு தொழுகையை நிறைவேற்றினார்கள். பிறகு 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) உடைய காலைப் பொழுதில் அல்ஃபள்ல் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் வாகனத்தில் அமர்ந்தார்கள்.
குரைப் கூறினார்கள்: அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அல்ஃபள்ல் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து எனக்கு அறிவித்தார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'ஜம்ரா'வை (கல் எறியும் தூணை) அடையும் வரை 'தல்பியா' சொல்லிக்கொண்டே இருந்தார்கள்.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ، - قَالَ ابْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى، - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرْدَفَ الْفَضْلَ مِنْ جَمْعٍ قَالَ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ الْفَضْلَ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ.
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களை ‘ஜம்வு’ (முஸ்தலிஃபா)விலிருந்து (தமது வாகனத்தில்) தங்களுக்குப் பின்னால் அமரச் செய்தார்கள். மேலும், ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் தமக்குத் தெரிவித்ததாக இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஜம்ரத்துல் அகபாவில் கல்லெறியும் வரை தல்பியா ஓதுவதை நிறுத்தவில்லை.
நபி (ஸல்) அவர்கள் (ஹஜ்ஜின் போது) அரஃபாவிலிருந்து 'ஜம்உ' (எனும் முஸ்தலிஃபா) வரும் வரை உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்களைத் தமது வாகனத்தில் தமக்குப் பின்னால் அமர்த்திக் கொண்டார்கள். பின்னர், 'ஜம்உ'விலிருந்து மினா வரும் வரை ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தமது வாகனத்தில் தமக்குப் பின்னால் அமர்த்திக் கொண்டார்கள். இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) மேலும் கூறுகிறார்கள்: "நபி (ஸல்) அவர்கள் (பெரிய) ஜம்ராவில் (கல்லெறியும் வரை) தொடர்ந்து தல்பியா கூறியவாறே இருந்தார்கள்" என ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) எனக்கு அறிவித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாத்திலிருந்து 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) நோக்கிச் செல்லும்போது உஸாமாவைத் (தமது வாகனத்தில்) தமக்குப் பின்னால் அமரச் செய்தார்கள். மேலும், 'ஜம்உ'விலிருந்து மினாவிற்குச் செல்லும்போது ஃபழ்லைத் (தமக்குப் பின்னால்) அமரச் செய்தார்கள். "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் (பெரிய) ஜம்ராவில் (ஜம்ரத்துல் அகபாவில்) கல்லெறியும் வரை தல்பியா சொல்லிக் கொண்டே இருந்தார்கள்" என்று அவர் (ஃபழ்ல் இப்னு அப்பாஸ்) எனக்குத் தெரிவித்தார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் லி கைரிஹி (பிற சான்றுகளின் துணையுடன் ஆதாரப்பூர்வமானது)
நபி (ஸல்) அவர்கள் 'ஜம்உ' (எனும் முஸ்தலிஃபா)விலிருந்து (புறப்பட்டபோது), ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப்பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்த்திக் கொண்டார்கள்.
(இதன் அறிவிப்பாளர் அதாஉ கூறுகிறார்:) ஃபழ்ல் (ரழி) தமக்குத் தெரிவித்ததாக இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) எனக்குப் பின்வருமாறு அறிவித்தார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஜம்ரத்துல் அகபாவில் கல் எறியும் வரை தல்பியா சொல்லிக் கொண்டே இருந்தார்கள்." (கல் எறியப்பட்ட இடம் 'ஜம்ரத்துல் அகபா' என்பதை அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான இப்னு கஷ்ரம் தெளிவுபடுத்தியுள்ளார்).
இதனை இமாம் புகாரி (ரஹ்) அவர்கள் தமது 'ஸஹீஹ்' நூலில் அபூ ஆஸிம் வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் (ரஹ்) அவர்கள் அலீ பின் கஷ்ரம் வழியாகவும் பதிவு செய்துள்ளனர்.