இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

2640சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَإِنْ شَدَدْتُهُ خَشِيتُ أَنْ يَمُوتَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ مُجْزِئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம், "என் தந்தைக்கு ஹஜ் (செய்யும் காலம்) வந்துவிட்டது (அவருக்கு கடமையாகிவிட்டது), ஆனால் அவர் வயது முதிர்ந்தவராக இருக்கிறார். அவரால் தனது வாகனத்தில் (நேராக) நிலைத்து அமர முடியவில்லை. நான் அவரை (வாகனத்தில்) கட்டினால், அவர் இறந்துவிடுவாரோ என்று நான் அஞ்சுகிறேன். அவருக்காக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "உங்கள் தந்தைக்கு ஒரு கடன் இருந்து, அதை நீங்கள் திருப்பிச் செலுத்தினால், அது போதுமானதாக இருக்கும் என்று நீங்கள் கருதவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார். அதற்கு அவர்கள், "அப்படியானால், உங்கள் தந்தைக்காக ஹஜ் செய்யுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
5393சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَإِنْ شَدَدْتُهُ خَشِيتُ أَنْ يَمُوتَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ مُجْزِئًا ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏"‏‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், "என் தந்தைக்கு ஹஜ் (கடமை) வந்துவிட்டது. அவரோ வாகனத்தில் நிலையாக அமர முடியாத அளவு முதியவராக இருக்கிறார். நான் அவரைக் கட்டினால், அவர் இறந்துவிடுவாரோ என்று நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, அவருக்காக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர் (ஸல்) அவர்கள், "(நீர் என்ன கருதுகிறீர்?) அவருக்குக் கடன் இருந்து அதை நீர் அடைத்தால், அது (அவருக்குப்) போதுமானதாக ஆகுமா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அந்த மனிதர், "ஆம்" என்றார். அதற்கு அவர் (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியானால், உன் தந்தைக்காக ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
5395சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُهُ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ وَإِنْ حَمَلْتُهُ لَمْ يَسْتَمْسِكْ أَفَأَحُجَّ عَنْهُ قَالَ ‏ ‏ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏ ‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ سُلَيْمَانُ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ‏.‏
அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை ஒரு முதியவர். அவரால் ஹஜ் செய்ய இயலாது. நான் அவரை (வாகனத்தில்) ஏற்றினாலும் அவரால் அதில் நிலையாக அமர முடியாது. எனவே, அவர் சார்பாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "உம் தந்தையின் சார்பாக ஹஜ் செய்வீராக" என்று கூறினார்கள்.
(அபூ அப்துர்-ரஹ்மான் (இமாம் நஸாயீ) கூறினார்: சுலைமான், அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து நேரடியாகச் செவியுறவில்லை.)
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
5396சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏ ‏ نَعَمْ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ يُجْزِئُ عَنْهُ ‏ ‏‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்ததாவது: ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, “என் தந்தை ஒரு முதியவர். அவருக்காக நான் ஹஜ் (கடமையை) நிறைவேற்றலாமா?” என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், “ஆம். உன் தந்தை மீது ஒரு கடன் இருந்து, அதை நீ செலுத்திவிட்டால், அது அவருக்குப் போதுமானதாக இருக்கும் என்று நீ கருதவில்லையா?” என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
1818முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍحَدَّثَنِي الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ أَتَتِ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى دَابَّتِهِ قَالَ فَحُجِّي عَنِ أبِيكِ
ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

கஸ்அம் (கோத்திரத்தைச்) சேர்ந்த ஒரு பெண் (நபிகள் நாயகம் ஸல் அவர்களிடம்) வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! வல்லமையும் மாண்பும் மிக்க அல்லாஹ்வின் ஹஜ் கடமை என் தந்தைக்கு (அவர் முதியவரான நிலையில்) ஏற்பட்டிருக்கிறது. அவரோ (மிகவும்) முதியவராக இருக்கிறார்; தன் வாகனத்தின் மீது நிலையாக அமரக்கூட அவருக்கு இயலாது" என்று கூறினார். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தைக்காக (பதிலியாக) நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
3377முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي وَقَالَ مَرَّةً حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَحَدُ ابْنَيِ الْعَبَّاسِ إِمَّا الْفَضْلُ وَإِمَّا عَبْدُ اللهِ قَالَ كُنْتُ رَدِيفَ النَّبِيِّ ﷺ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَوْ أُمِّي قَالَ يَحْيَى وَأَكْبَرُ ظَنِّي أَنَّهُ قَالَ أَبِي كَبِيرٌ وَلَمْ يَحُجَّ فَإِنْ أَنَا حَمَلْتُهُ عَلَى بَعِيرٍ لَمْ يَثْبُتْ عَلَيْهِ وَإِنْ شَدَدْتَهُ عَلَيْهِ لَمْ آمَنْ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ أَكُنْتَ قَاضِيًا دَيْنًا لَوْ كَانَ عَلَيْهِ؟ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاحْجُجْ عَنْهُ
அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் இரு புதல்வர்களில் ஒருவரான ஃபழ்ல் (ரழி) அல்லது அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நான் நபி (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்ந்து சென்று கொண்டிருந்தேன். அப்போது ஒரு மனிதர் வந்து, "என் தந்தை அல்லது தாய் (அவர் 'என் தந்தை' என்று கூறியதாகவே நான் அதிகம் எண்ணுகிறேன் என அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவரான யஹ்யா குறிப்பிடுகிறார்) மிகவும் முதியவராக உள்ளார்; அவர் ஹஜ் செய்ததில்லை. அவரை நான் ஒரு ஒட்டகத்தின் மீது அமர வைத்தால், அவரால் அதில் நிலையாக உட்கார முடியாது. அவரை அதனுடன் சேர்த்துக் கட்டினாலும், (அவர் கீழே விழுந்து விடுவாரோ என்ற அச்சத்தால்) அவருடைய பாதுகாப்புக் குறித்து எனக்கு நம்பிக்கையில்லை. எனவே, அவர் சார்பாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவருக்கு ஏதேனும் கடன் இருந்தால், (அவர் சார்பாக) அதை நீ அடைப்பாயா?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவ்வாறாயின், அவர் சார்பாக நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
27417முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ الْعَمِّيُّ أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مَوْلًى لِابْنِ الزُّبَيْرِ يُقَالُ لَهُ يُوسُفُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَوِ الزُّبَيْرُ بْنُ يُوسُفَ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ سَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ قَالَتْ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحُجَّ قَالَ أَرَأَيْتَكَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ قُبِلَ مِنْكَ؟ قَالَ نَعَمْ قَالَ ﷺ فَاللهُ أَرْحَمُ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ
ஸவ்தா பின்த் ஸம்ஆ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "என் தந்தை மிகவும் முதியவராக இருக்கிறார்; அவரால் ஹஜ் செய்ய இயலாது" என்று கூறினார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "உமது தந்தை மீது (ஏதேனும்) கடன் இருந்து, அதனை நீர் அவர் சார்பாகச் செலுத்தித் தீர்த்தால், அது (அவரிடமிருந்து) ஏற்றுக்கொள்ளப்படுமா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அல்லாஹ் (அடியார்கள் மீது) பெரும் கருணையாளன். எனவே, உமது தந்தையின் சார்பாக நீர் ஹஜ் செய்வீராக" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
1878சுனனுத் தாரிமி
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ مَوْلًى لِآلِ الْزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْإِسْلَامُ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ رُكُوبَ الرَّحْلِ وَالْحَجُّ مَكْتُوبٌ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ «أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ؟» قَالَ نَعَمْ قَالَ «أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ ذَلِكَ يُجْزِئُ عَنْهُ؟» قَالَ نَعَمْ قَالَ «فَاحْجُجْ عَنْهُ»
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "என் தந்தை மிகவும் வயதான முதியவராக இருக்கிறார். அவரால் வாகனத்தின் மீது (உறுதியாக) அமர்ந்து பயணிக்க முடியாது. இந்நிலையில் அவர் மீது ஹஜ் கடமையாகியுள்ளது. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவரது பிள்ளைகளில் நீ தான் மூத்தவரா? (மூத்த மகனா?)" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தையின் மீது ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதனை நீ அடைத்தால் அது அவருக்குப் போதுமானதாக (அக்கடனைத் தீர்த்ததாக) ஆகுமல்லவா?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவ்வாறாயின், (அவருடைய கடனைத் தீர்ப்பது போல) அவருக்குப் பதிலாக நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இதன் தரத்தீர்ப்பு அறியப்படவில்லை (N/A)
لا نعرف حكم له (N/A)
1879சுனனுத் தாரிமி
أَخْبَرَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مَوْلَى ابْنِ الزُّبَيْرِ يُقَالُ لَهُ يُوسُفُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَوِ الزُّبَيْرُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ قَالَتْ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحُجَّ قَالَ «أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ قُبِلَ مِنْهُ؟» قَالَ نَعَمْ قَالَ «اللَّهُ أَرْحَمُ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ»
ஸவ்தா பின்த் ஸம்ஆ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "நிச்சயமாக என் தந்தை (மிகவும்) முதியவராக இருக்கிறார்; (அவரால் வாகனத்தில் அமர்ந்து பயணம் செய்து) ஹஜ் செய்ய இயலாது" என்று கூறினார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தையின் மீது ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதனை நீ அவர் சார்பாக நிறைவேற்றினால், அது அவரிடமிருந்து (கடனை வழங்கியவரால்) ஏற்றுக்கொள்ளப்படுமா? சொல்" என்று கேட்டார்கள். அவர் "ஆம்" என்றார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "(மனிதர்களை விட) அல்லாஹ் மிகவும் கருணையுடையவன். (எனவே,) உன் தந்தை சார்பாக நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஜய்யித் - சிறப்பானது (அத்தாரானீ)
إسناده جيد (الداراني)
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُقْرِئُ , أنبأ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، ثنا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الْقَاضِي، ثنا أَبُو الرَّبِيعِ، ثنا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمٍ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَ الْإِسْلَامَ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ رُكُوبَ الرَّحْلِ , وَالْحَجُّ مَكْتُوبٌ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ: " أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ؟ " قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: " أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ ذَلِكَ يجْزِئُ؟ " قَالَ: نَعَمْ , قَالَ: " فَاحْجُجْ عَنْهُ ". اخْتُلِفَ فِي هَذَا عَلَى مَنْصُورٍ فَرَوَاهُ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ , هَكَذَا
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை இஸ்லாத்தை ஏற்றுக்கொண்டார். ஆனால், அவர் (ஒட்டகத்தின்) வாகனத்தின் மீது அமர்ந்து பயணிக்க முடியாத அளவுக்கு மிகவும் முதியவராக இருக்கிறார். (அவருக்கு வசதி இருந்தும் உடல் தகுதியற்ற நிலையில்) அவர் மீது ஹஜ் கடமையாகியுள்ளது. எனவே, அவர் சார்பாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நீ அவருடைய மூத்த மகனா?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தைக்கு ஏதேனும் (மனிதர்களுக்குச் செலுத்த வேண்டிய) கடன் இருந்து, அதை நீ (அவர் சார்பாக) அடைத்துவிட்டால், அது அவருக்குப் போதுமானதாக (அக்கடனைத் தீர்த்ததாக) ஆகுமா, சொல்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியானால், (அல்லாஹ்வுக்குச் செய்ய வேண்டிய கடனாகிய) ஹஜ்ஜை அவர் சார்பாக நீ செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.

மன்ஸூர் (எனும் அறிவிப்பாளர்) வழியில் இச்செய்தி குறித்துக் கருத்து வேறுபாடு காணப்படுகிறது. ஜரீர் பின் அப்துல் ஹமீத் அவர்கள் இதனை இவ்வாறே அறிவித்துள்ளார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
وَرَوَاهُ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مَوْلًى لِابْنِ الزُّبَيْرِ يُقَالُ لَهُ يُوسُفُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَوِ الزُّبَيْرُ بْنُ يُوسُفَ , عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ سَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ ؓ قَالَتْ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ فَقَالَ: إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحُجَّ , فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: " لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ قُبِلَ مِنْكَ؟ " قَالَ: نَعَمْ قَالَ: " فَاللهُ أَرْحَمُ , حُجَّ عَنْ أَبِيكِ " 8635 - أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ الْمُقْرِئُ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، ثنا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، فَذَكَرَهُ وَرَوَاهُ إِسْرَائِيلُ عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ مَوْلًى لِآلِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ سَوْدَةَ ؓ , قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ فَذَكَرَهُ وَأَرْسَلَهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ مَنْصُورٍ , فَقَالَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ، وَالصَّحِيحُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ , كَذَلِكَ قَالَهُ الْبُخَارِيُّ
ஸவ்தா பின்த் ஸம்ஆ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "நிச்சயமாக என் தந்தை மிகவும் வயதானவர், அவரால் ஹஜ் செய்ய இயலாது" என்று கூறினார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தையின் மீது ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதை நீ அவருக்காக (அவர் சார்பாக) அடைத்தால், அது உன்னிடமிருந்து (அல்லாஹ்விடத்தில்) ஏற்றுக்கொள்ளப்படுமா?" என்று கேட்டார்கள். அவர் "ஆம்" என்றார். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "அல்லாஹ் (அடியார்களுக்கு) மிகவும் கருணையாளன்; (அவனுடைய கடனை நிறைவேற்றுவது இன்னும் தகுதியானது). எனவே, உன் தந்தைக்காக நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.

8635 - அபுல் ஹஸன் அல்-முக்ரி, அல்-ஹஸன் பின் முஹம்மது பின் இஸ்ஹாக், யூசுப் பின் யாகூப், முஹம்மது பின் அபீபக்ர், அப்துல் அஜீஸ் பின் அப்துஸ் ஸமத் ஆகியோர் வழியாகவும் இந்த ஹதீஸ் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் இஸ்ராயீல், மன்சூர், முஜாஹித், இப்னு ஸுபைர் குடும்பத்தின் விடுதலை செய்யப்பட்ட அடிமை (மௌலா), இப்னு ஸுபைர் வழியாக ஸவ்தா (ரழி) அவர்கள் "யா ரஸூலுல்லாஹ்" என்று விளித்துக் கூறியதாக இதே செய்தி இடம்பெற்றுள்ளது. ஸவ்ரி அவர்கள் மன்சூர் வழியாக இதனை முர்ஸலாக (ஸஹாபியின் பெயர் விடுபட்டு) அறிவித்துள்ளார். எனினும், முஜாஹித், யூசுப் பின் ஸுபைர், இப்னு ஸுபைர் வழியாக நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்படுவதே சரியானது என்று இமாம் புகாரி அவர்கள் குறிப்பிட்டுள்ளார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
3990ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ السَّامِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، أَنْ رَجُلًا سَأَلَ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنِ امْرَأَةٍ أَرَادَتْ أَنْ تَعْتِقَ عَنْ أُمِّهَا قَالَ سُلَيْمَانُ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ أَنْ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي دَخَلٍ فِي الْإِسْلَامِ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ، فَإِنْ أَنَا شَدَدْتُهُ عَلَى رَاحِلَتِي خَشِيتُ أَنْ أَقْتُلَهُ، وَإِنْ لَمْ أَشُدَّهُ لَمْ يَثْبُتْ عَلَيْهَا، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرَأَيْتَ لَوَ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ يُجْزِئُ عَنْهُ» قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: § «فَاحْجُجْ عَنْ أَبِيكَ»
யஹ்யா பின் அபீ இஸ்ஹாக் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
ஒரு மனிதர் ஸுலைமான் பின் யஸார் (ரஹ்) அவர்களிடம், ஒரு பெண் தனது தாயின் சார்பாக (அடிமையை) விடுதலை செய்ய விரும்பியது குறித்துக் கேட்டார். அதற்கு ஸுலைமான் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு (பின்வருமாறு) அறிவித்தார்கள்:

ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயோதிகராக இருக்கும் நிலையில் இஸ்லாத்தை ஏற்றுக்கொண்டார். (அவருக்கு ஹஜ் கடமையாகியுள்ளது.) அவரை நான் எனது வாகனப் பிராணியில் (விழுந்துவிடாமல் இருக்க) உறுதியாகக் கட்டி வைத்தால், (அச்சிரமத்தினால்) அவர் இறந்துவிடுவாரோ என நான் அஞ்சுகிறேன். நான் அவரைக் கட்டவில்லை என்றால், அவரால் அதன் மீது நிலையாக அமர்ந்திருக்க முடியாது. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உமது தந்தைக்கு ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதனை நீர் அவர் சார்பாகச் செலுத்தி அடைத்தால், அது அவருக்குப் போதுமானதாக (அக்கடனைத் தீர்த்ததாக) அமையுமல்லவா? (இதனைப் பற்றி) நீர் என்ன கருதுகிறீர்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர், "ஆம் (நிச்சயமாகப் போதுமானதாக அமையும்)" என்றார்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அவ்வாறெனில், உமது தந்தை சார்பாக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இதன் ஒரு பகுதி ஆதாரப்பூர்வமானது
بعضه صحيح
3994ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْجُنَيْدِ بِبُسْتَ، قَالَ: حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ، لَا يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ: § «نَعَمْ، حُجَّ مَكَانَ أَبِيكَ»
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் ஒரு மனிதர் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயதானவர், அவரால் (பயணம் மேற்கொண்டு) ஹஜ் செய்ய இயலாது. (எனவே) அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "ஆம், உமது தந்தைக்குப் பதிலாக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று பதிலளித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
3997ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ الْبَزَّارُ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: § «نَعَمْ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ»
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை (பயணம் மேற்கொண்டு) ஹஜ் செய்ய இயலாத அளவுக்கு மிகவும் வயதானவராக இருக்கிறார். அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், உமது தந்தைக்காக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் லி கைரிஹி (பிற சான்றுகளின் துணையுடன் ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح لغيره