இந்த ஹதீஸுக்கு மற்ற ஹதீஸ் நூல்களில் உள்ள ஹதீஸ்கள்

3252ஸஹீஹ் முஸ்லிம்
حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ عَلَيْهِ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ بَعِيرِهِ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ فَحُجِّي عَنْهُ ‏ ‏ ‏.‏
ஃபள்ல் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
கத்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு பெண்மணி கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக என் தந்தை மிகவும் வயதானவர். ஹஜ் செய்வது தொடர்பான அல்லாஹ்வின் கடமை அவர் மீது உள்ளது. ஆனால், அவரால் ஒட்டகத்தின் முதுகில் சரியாக அமர்ந்திருக்க இயலவில்லை."
அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவர் சார்பாக நீ ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
2638சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ الرُّكُوبَ وَأَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ فَهَلْ يُجْزِئُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ آنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ أَكُنْتَ تَقْضِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

கத்அம் கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த ஒருவர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "என் தந்தை ஒரு முதியவர், அவரால் வாகனத்தில் பயணிக்க முடியாது. அவருக்கு ஹஜ்ஜின் கடமை வந்துவிட்டது (அதாவது, ஹஜ் கடமையாகிவிட்டது). நான் அவருக்காக ஹஜ் செய்தால் அது போதுமானதாக இருக்குமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "அவருடைய பிள்ளைகளில் மூத்தவர் நீர்தானா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார். அதற்கு அவர்கள், "அவருக்கு ஒரு கடன் இருந்தால் அதை நீர் அடைப்பீர் அல்லவா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார். அவர்கள், "அப்படியானால், அவருக்காக நீர் ஹஜ் செய்வீராக" என்று கூறினார்கள்.
2640சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَإِنْ شَدَدْتُهُ خَشِيتُ أَنْ يَمُوتَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ مُجْزِئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏"‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம், "என் தந்தைக்கு ஹஜ் (செய்யும் காலம்) வந்துவிட்டது (அவருக்கு கடமையாகிவிட்டது), ஆனால் அவர் வயது முதிர்ந்தவராக இருக்கிறார். அவரால் தனது வாகனத்தில் (நேராக) நிலைத்து அமர முடியவில்லை. நான் அவரை (வாகனத்தில்) கட்டினால், அவர் இறந்துவிடுவாரோ என்று நான் அஞ்சுகிறேன். அவருக்காக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "உங்கள் தந்தைக்கு ஒரு கடன் இருந்து, அதை நீங்கள் திருப்பிச் செலுத்தினால், அது போதுமானதாக இருக்கும் என்று நீங்கள் கருதவில்லையா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார். அதற்கு அவர்கள், "அப்படியானால், உங்கள் தந்தைக்காக ஹஜ் செய்யுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
5391சுனனுந் நஸாயீ
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمٍ تَسْتَفْتِيهِ فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ وَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏ ‏ نَعَمْ ‏ ‏‏.‏ وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் சவாரி செய்து கொண்டிருந்தபோது, கத்அம் கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த ஒரு பெண் (அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம்) மார்க்கத் தீர்ப்பு கேட்க வந்தார். அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் அப்பெண்ணைப் பார்க்கத் தொடங்கினார்கள்; அப்பெண்ணும் அவரைப் பார்த்தார். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களின் முகத்தை மறுப்பக்கம் திருப்பினார்கள். அப்பெண் கூறினார்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தன் அடியார்கள் மீது ஹஜ்ஜை விதியாக்கிய அல்லாஹ்வின் கட்டளை, என் தந்தை முதியவராக இருக்கும் நிலையில் அவரை வந்தடைந்துள்ளது. அவரால் வாகனத்தில் உறுதியாக அமர முடியாது. அவருக்காக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" அதற்கு அவர்கள், "ஆம்" என்று கூறினார்கள். இது ஹஜ்ஜத்துல் வதாவின்போது நிகழ்ந்தது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
5393சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَإِنْ شَدَدْتُهُ خَشِيتُ أَنْ يَمُوتَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ مُجْزِئًا ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏"‏‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், "என் தந்தைக்கு ஹஜ் (கடமை) வந்துவிட்டது. அவரோ வாகனத்தில் நிலையாக அமர முடியாத அளவு முதியவராக இருக்கிறார். நான் அவரைக் கட்டினால், அவர் இறந்துவிடுவாரோ என்று நான் அஞ்சுகிறேன். எனவே, அவருக்காக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர் (ஸல்) அவர்கள், "(நீர் என்ன கருதுகிறீர்?) அவருக்குக் கடன் இருந்து அதை நீர் அடைத்தால், அது (அவருக்குப்) போதுமானதாக ஆகுமா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அந்த மனிதர், "ஆம்" என்றார். அதற்கு அவர் (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியானால், உன் தந்தைக்காக ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
5395சுனனுந் நஸாயீ
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُهُ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ وَإِنْ حَمَلْتُهُ لَمْ يَسْتَمْسِكْ أَفَأَحُجَّ عَنْهُ قَالَ ‏ ‏ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ ‏ ‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ سُلَيْمَانُ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ‏.‏
அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை ஒரு முதியவர். அவரால் ஹஜ் செய்ய இயலாது. நான் அவரை (வாகனத்தில்) ஏற்றினாலும் அவரால் அதில் நிலையாக அமர முடியாது. எனவே, அவர் சார்பாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "உம் தந்தையின் சார்பாக ஹஜ் செய்வீராக" என்று கூறினார்கள்.
(அபூ அப்துர்-ரஹ்மான் (இமாம் நஸாயீ) கூறினார்: சுலைமான், அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து நேரடியாகச் செவியுறவில்லை.)
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
885ஜாமிஉத் திர்மிதீ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رضى الله عنه قَالَ وَقَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَرَفَةَ فَقَالَ ‏"‏ هَذِهِ عَرَفَةُ وَهَذَا هُوَ الْمَوْقِفُ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَفَاضَ حِينَ غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَجَعَلَ يُشِيرُ بِيَدِهِ عَلَى هَيْئَتِهِ وَالنَّاسُ يَضْرِبُونَ يَمِينًا وَشِمَالاً يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ وَيَقُولُ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عَلَيْكُمُ السَّكِينَةَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَتَى جَمْعًا فَصَلَّى بِهِمُ الصَّلاَتَيْنِ جَمِيعًا فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى قُزَحَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ وَقَالَ ‏"‏ هَذَا قُزَحُ وَهُوَ الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَفَاضَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى وَادِي مُحَسِّرٍ فَقَرَعَ نَاقَتَهُ فَخَبَّتْ حَتَّى جَاوَزَ الْوَادِيَ فَوَقَفَ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ ثُمَّ أَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا ثُمَّ أَتَى الْمَنْحَرَ فَقَالَ ‏"‏ هَذَا الْمَنْحَرُ وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ ‏"‏ ‏.‏ وَاسْتَفْتَتْهُ جَارِيَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمٍ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ أَفَيُجْزِئُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ حُجِّي عَنْ أَبِيكِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَلَوَى عُنُقَ الْفَضْلِ فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ لَوَيْتَ عُنُقَ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ ‏"‏ رَأَيْتُ شَابًّا وَشَابَّةً فَلَمْ آمَنِ الشَّيْطَانَ عَلَيْهِمَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَفَضْتُ قَبْلَ أَنْ أَحْلِقَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ احْلِقْ أَوْ قَصِّرْ وَلاَ حَرَجَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْمِ وَلاَ حَرَجَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَتَى الْبَيْتَ فَطَافَ بِهِ ثُمَّ أَتَى زَمْزَمَ فَقَالَ ‏"‏ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَوْلاَ أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَنْهُ لَنَزَعْتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشٍ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الثَّوْرِيِّ مِثْلَ هَذَا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يُجْمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِعَرَفَةَ فِي وَقْتِ الظُّهْرِ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ فِي رَحْلِهِ وَلَمْ يَشْهَدِ الصَّلاَةَ مَعَ الإِمَامِ إِنْ شَاءَ جَمَعَ هُوَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ مِثْلَ مَا صَنَعَ الإِمَامُ ‏.‏ قَالَ وَزَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ هُوَ ابْنُ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏.‏
அலீ பின் அபீதாலிப் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாவில் நின்றார்கள். அப்போது, "இது அரஃபா; இது (நான் நிற்குமிடம்) மவ்கிஃப் (நிற்குமிடம்) ஆகும். அரஃபா முழுவதும் நிற்குமிடமே" என்று கூறினார்கள்.

சூரியன் மறைந்ததும் அவர்கள் (அரஃபாவிலிருந்து) புறப்பட்டார்கள். உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்களைத் தங்களுக்குப் பின்னால் அமர்த்திக்கொண்டார்கள். அவர்கள் (நபி (ஸல்)) வழக்கம் போல் தங்கள் கையால் சைகை செய்துகொண்டிருந்தார்கள். மக்கள் (வாகனங்களை விரட்ட) வலப்புறமும் இடப்புறமும் அடித்துக்கொண்டிருந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களை நோக்கித் திரும்பி, "மக்களே! அமைதியைக் கடைப்பிடியுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அவர்கள் ஜம்உக்கு (முஸ்தலிஃபா) வந்து, அங்கு இரண்டு தொழுகைகளையும் (மக்ரிப் மற்றும் இஷா) ஒன்றாகச் சேர்த்துத் தொழுதார்கள். காலை விடிந்ததும், அவர்கள் குஸஹ் சென்று அங்கே நின்றார்கள். "இது குஸஹ்; இது நிற்குமிடமாகும். ஜம்உ (முஸ்தலிஃபா) முழுவதும் நிற்குமிடமே" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு அவர்கள் முஹஸ்ஸிர் பள்ளத்தாக்கை அடையும் வரை புறப்பட்டுச் சென்றார்கள். அங்கு அவர்கள் தங்கள் பெண் ஒட்டகத்தை அடித்தார்கள்; அது அந்தப் பள்ளத்தாக்கைக் கடக்கும் வரை வேகமாக ஓடியது. பிறகு அவர்கள் நின்று, அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களைத் தங்களுக்குப் பின்னால் அமர்த்திக்கொண்டு, ஜம்ராவில் கல்லெறிவதற்காகச் சென்றார்கள். பிறகு அவர்கள் அல்-மன்ஹருக்கு (குர்பானி கொடுக்குமிடம்) சென்று, "இது அல்-மன்ஹர்; மினா முழுவதும் குர்பானி கொடுக்கும் இடமாகும்" என்று கூறினார்கள்.

(அப்போது) கத்அம் கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த ஒரு இளம் பெண் அவர்களிடம் மார்க்கத் தீர்ப்பு கேட்பதற்காக வந்தார். அவர், "என் தந்தை மிகவும் வயது முதிர்ந்தவர். ஹஜ்ஜின் மீதான அல்லாஹ்வின் விதி அவரை (முதுமையில்) அடைந்துள்ளது. நான் அவருக்காக ஹஜ் செய்வது அவருக்குப் பகரமாகுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "உன் தந்தைக்காக நீ ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர்) கூறினார்: "(அப்போது) நபி (ஸல்) அவர்கள் அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களின் கழுத்தைத் (வேறொரு திசையில்) திருப்பினார்கள்." எனவே அல்அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் பெரிய தந்தை மகனின் கழுத்தை ஏன் திருப்பினீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், "நான் ஓர் இளைஞனையும் ஓர் இளம் பெண்ணையும் கண்டேன்; அவர்கள் இருவர் விஷயத்திலும் ஷைத்தானிடமிருந்து (குழப்பம் ஏற்படாது என்பதில்) நான் அச்சமற்றிருக்கவில்லை" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு ஒரு மனிதர் அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் தலைமுடி மழிப்பதற்கு முன்பே (தவாஃப் அல்-இஃபாளாவிற்காக) புறப்பட்டுச் சென்றுவிட்டேன்" என்றார். அவர்கள், "மழித்துக்கொள், அதனால் குற்றமில்லை" - அல்லது: "வெட்டிக்கொள், அதனால் குற்றமில்லை" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர்) கூறினார்: "இன்னொருவர் வந்து, 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் கல்லெறிவதற்கு முன்பே குர்பானி கொடுத்துவிட்டேன்' என்றார். அதற்கு அவர்கள், 'கல்லெறி, அதனால் குற்றமில்லை' என்று கூறினார்கள்."

(அறிவிப்பாளர்) கூறினார்: "பிறகு அவர்கள் அந்த ஆலயத்திற்கு (கஅபா) சென்று அதைச் சுற்றி தவாஃப் செய்தார்கள். பிறகு அவர்கள் ஸம்ஸம் கிணற்றுக்குச் சென்று, 'அப்துல் முத்தலிப் சந்ததியினரே! (நீர் இறைப்பது உங்களின் உரிமை). மக்கள் உங்கள் மீது மிகைத்து (முண்டியடித்துக்கொண்டு) வராமல் இருந்திருந்தால், நானே (வாளியை எடுத்து) இறைத்திருப்பேன்' என்று கூறினார்கள்."
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
928ஜாமிஉத் திர்மிதீ
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ حُجِّي عَنْهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنَ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرِ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنِ الْمَيِّتِ ‏.‏ وَقَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنِ الْحَىِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لاَ يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ ‏.‏
அல்ஃபள்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

கத்அம் கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த ஒரு பெண்மணி கூறினார்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தைக்கு ஹஜ்ஜின் கடமை வந்துவிட்டது. அவர் வயது முதிர்ந்தவர்; அவரால் ஒட்டகத்தின் முதுகில் (நிலையாக) அமர இயலாது." அதற்கு நபியவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: "அவருக்காக நீர் ஹஜ் செய்வீராக."

இந்தத் தலைப்பில் அலி, புரைதா, ஹுஸைன் பின் அவ்ஃப், அபூ ரஸீன் அல்-உகைலீ, ஸவ்தா பின்த் ஸம்ஆ மற்றும் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) கூறுகிறார்: அல்ஃபள்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' எனும் தரத்திலானது. இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) வழியாக ஹுஸைன் பின் அவ்ஃப் அல்-முஸனீ மூலமாகவும் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) வழியாக, ஸினான் பின் அப்துல்லாஹ் அல்-ஜுஹனீ தனது அத்தை மூலமாகவும் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளனர். மேலும் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்துள்ளார்கள்.

இந்த அறிவிப்புகள் குறித்து நான் முஹம்மத் (புகாரி) அவர்களிடம் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "இந்தத் தலைப்பில் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி), அல்ஃபள்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) வழியாக நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கும் செய்தியே மிகவும் சரியானது" என்று கூறினார்கள். முஹம்மத் (புகாரி) கூறினார்கள்: "இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) இதனை அல்-ஃபள்ல் மற்றும் பிறரிடமிருந்து செவியுற்றிருக்கக் கூடும்; பின்னர் அவர் யாரிடம் செவியுற்றார் என்பதைக் குறிப்பிடாமல் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இதனை அறிவித்திருக்கலாம்."

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: இந்தத் தலைப்பில் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து ஒன்றுக்கும் மேற்பட்ட ஹதீஸ்கள் ஆதாரப்பூர்வமாக வந்துள்ளன. நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களிடையேயும் இதன் படியே செயல்முறை உள்ளது. ஸுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ, இப்னுல் முபாரக், ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோர் இதனையே கூறுகின்றனர்; அதாவது இறந்தவருக்காக ஹஜ் செய்யப்பட வேண்டும் என்று அவர்கள் கருதுகின்றனர். இமாம் மாலிக் கூறுகிறார்: "அவர் தனக்காக ஹஜ் செய்யப்பட வேண்டும் என்று வஸிய்யத் (உயில்) செய்திருந்தால் மட்டுமே அவருக்காக ஹஜ் செய்ய வேண்டும்." அவர்களில் சிலர், உயிருடன் இருப்பவர் முதியவராக இருந்தாலோ அல்லது ஹஜ் செய்ய முடியாத நிலையில் இருந்தாலோ அவருக்காக ஹஜ் செய்ய அனுமதியளித்துள்ளனர். இதுவே இப்னுல் முபாரக் மற்றும் ஷாஃபிஈ ஆகியோரின் கூற்றாகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
2907சுனன் இப்னுமாஜா
حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمٍ جَاءَتِ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ أَفْنَدَ وَأَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَدَاءَهَا فَهَلْ يُجْزِئُ عَنْهُ أَنْ أُؤَدِّيَهَا عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏ ‏ نَعَمْ ‏ ‏ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்: கத்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு பெண் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, “அல்லாஹ்வின் தூதரே! நிச்சயமாக என் தந்தை மிகவும் வயதானவர்; (முதுமையின் காரணமாக) தள்ளாத வயதை அடைந்துவிட்டார். இந்நிலையில் அடியார்கள் மீதான அல்லாஹ்வின் ஹஜ் கடமை அவரை வந்தடைந்துள்ளது. ஆனால் அவரால் அதனை நிறைவேற்ற இயலாது. எனவே அவர் சார்பாக நான் அதனை நிறைவேற்றினால் அது அவருக்குப் போதுமானதாகுமா?” என்று கேட்டார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், “ஆம்” என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
562முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ وَقَفَ رَسُولُ اللهِ ﷺ بِعَرَفَةَ فَقَالَ هَذَا الْمَوْقِفُ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَأَفَاضَ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ ثُمَّ أَرْدَفَ أُسَامَةَ فَجَعَلَ يُعْنِقُ عَلَى بَعِيرِهِ وَالنَّاسُ يَضْرِبُونَ يَمِينًا وَشِمَالًا يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ وَيَقُولُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ ثُمَّ أَتَى جَمْعًا فَصَلَّى بِهِمِ الصَّلاتَيْنِ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ ثُمَّ بَاتَ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ أَتَى قُزَحَ فَوَقَفَ عَلَى قُزَحَ فَقَالَ هَذَا الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ثُمَّ سَارَ حَتَّى أَتَى مُحَسِّرًا فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَقَرَعَ نَاقَتَهُ فَخَبَّتْ حَتَّى جَازَ الْوَادِيَ ثُمَّ حَبَسَهَا ثُمَّ أَرْدَفَ الْفَضْلَ وَسَارَ حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا ثُمَّ أَتَى الْمَنْحَرَ فَقَالَ هَذَا الْمَنْحَرُ وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ قَالَ وَاسْتَفْتَتْهُ جَارِيَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْأَفْنَدَ وَقَدْ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ فَهَلْ يُجْزِئُ عَنْهُ أَنْ أُؤَدِّيَ عَنْهُ؟ قَالَ نَعَمْ فَأَدِّي عَنْ أَبِيكِ قَالَ وَقَدْ لَوَى عُنُقَ الْفَضْلِ فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللهِ لِمَ لَوَيْتَ عُنُقَ ابْنِ عَمِّكَ؟ قَالَ رَأَيْتُ شَابًّا وَشَابَّةً فَلَمْ آمَنِ الشَّيْطَانَ عَلَيْهِمَا قَالَ ثُمَّ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللهِ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَنْحَرَ قَالَ انْحَرْ وَلا حَرَجَ ثُمَّ أَتَاهُ آخَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللهِ إِنِّي أَفَضْتُ قَبْلَ أَنْ أَحْلِقَ قَالَ احْلِقْ أَوْ قَصِّرْ وَلا حَرَجَ ثُمَّ أَتَى الْبَيْتَ فَطَافَ بِهِ ثُمَّ أَتَى زَمْزَمَ فَقَالَ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ سِقَايَتَكُمْ وَلَوْلا أَنْ يَغْلِبَكُمِ النَّاسُ عَلَيْهَا لَنَزَعْتُ بِهَا
அலீ பின் அபீதாலிப் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாவில் (தங்கி) நின்றார்கள். பின்னர், "இது (நான்) நிற்கும் இடம் (மவ்கிஃப்). அரஃபா முழுவதுமே (தங்கி) நிற்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள். சூரியன் மறைந்ததும் அங்கிருந்து (முஸ்தலிஃபா நோக்கிப்) புறப்பட்டார்கள். உஸாமா (ரழி) அவர்களைத் தமது வாகனத்தில் தமக்குப் பின்னால் அமர்த்திக்கொண்டு, தமது ஒட்டகத்தில் மிதமான வேகத்தில் பயணத்தைத் தொடர்ந்தார்கள். மக்கள் (வேகமாகச் செல்ல விரும்பித் தங்கள் வாகனங்களை) வலப்புறமும் இடப்புறமுமாக அடித்து (முண்டியடித்துக்) கொண்டு செல்வதைக் கண்டதும், அவர்களைத் திரும்பிப் பார்த்து, "மக்களே! நிதானத்தைக் கடைபிடியுங்கள் (அஸ்-ஸகீனா)" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் அவர்கள் 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) வந்தடைந்தார்கள். அங்கு மஃரிப் மற்றும் இஷா ஆகிய இரு தொழுகைகளையும் (ஒன்றாகச் சேர்த்துத்) தொழுவித்தார்கள். பின்பு விடியும் வரை அங்கே இரவைக் கழித்தார்கள். பின்னர் 'குஸஹ்' (முஸ்தலிஃபாவிலுள்ள ஒரு மலை) எனும் இடத்திற்கு வந்து நின்று, "இது நிற்கும் இடம். 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) முழுவதுமே (தங்கி) நிற்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் அவர்கள் (மினாவை நோக்கிப்) புறப்பட்டு 'முஹஸ்ஸிர்' (எனும் பள்ளத்தாக்கு) வந்தடைந்தார்கள். (அங்கு) தமது பெண் ஒட்டகத்தைத் தட்டினார்கள். அது அந்தப் பள்ளத்தாக்கைக் கடக்கும் வரை விரைந்து ஓடியது; பின்னர் அதை (வேகத்தைக் குறைத்து) அடக்கினார்கள். பின்பு, ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் அமர்த்திக் கொண்டு, (பெரிய) ஜம்ராவிற்கு வந்து (கல்லெறிய வேண்டிய இடத்தில்) கல்லெறிந்தார்கள். பிறகு குர்பானி கொடுக்கும் (பலியிடும்) இடத்திற்கு வந்து, "இது குர்பானி கொடுக்கும் இடம். மினா முழுவதுமே குர்பானி கொடுக்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள்.

(அப்போது) கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஓர் இளம்பெண் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் மார்க்கத் தீர்ப்பு கேட்டு, "என் தந்தை மிகவும் வயதானவர், முதுமையால் (அறிவாற்றல்) தளர்ந்துவிட்டார். அல்லாஹ் கடமையாக்கிய ஹஜ் (கடமை) அவரை அடைந்திருக்கிறது (அவர் மீது ஹஜ் கடமையாகிவிட்டது). அவர் சார்பாக நான் (ஹஜ்ஜை) நிறைவேற்றினால் அது அவருக்குப் போதுமானதாக அமையுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், உன் தந்தைக்காக நீ ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள். (அப்போது) ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களின் கழுத்தை (அந்தப் பெண்ணைப் பார்க்காதவாறு) நபி (ஸல்) அவர்கள் திருப்பினார்கள். (இதைக் கண்ட) அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் பெரியப்பாவின் மகனது கழுத்தை ஏன் திருப்பினீர்கள்?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஒரு வாலிபரையும் ஒரு இளம்பெண்ணையும் நான் பார்த்தேன். அவர்கள் இருவரின் விஷயத்திலும் ஷைத்தானிடமிருந்து (பாதுகாப்பு கிடைக்கும் என) நான் அச்சமற்று இருக்கவில்லை" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் ஒரு மனிதர் அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் குர்பானி கொடுப்பதற்கு முன்பாகவே தலைமுடியை மழித்துவிட்டேன்" என்று கூறினார். அதற்கு அவர்கள், "(இப்போது) குர்பானி கொடுங்கள்; (மாற்றமாகச் செய்ததில்) எந்தக் குற்றமும் இல்லை" என்று கூறினார்கள். பின்னர் மற்றொரு மனிதர் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! நான் முடி மழிப்பதற்கு முன்பாகவே (கஅபாவைச் சுற்றும்) 'தவாஃபுல் இஃபாதா' செய்துவிட்டேன்" என்று கூறினார். அதற்கு அவர்கள், "(இப்போது) முடி மழித்துக் கொள்ளுங்கள் அல்லது முடியைக் குறைத்துக் கொள்ளுங்கள்; (மாற்றமாகச் செய்ததில்) எந்தக் குற்றமும் இல்லை" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் (மக்காவிற்குச் சென்று) கஅபாவிற்கு வந்து தவாஃப் செய்தார்கள். பிறகு ஸம்ஸம் (கிணற்றுக்கு) வந்து, "அப்துல் முத்தலிபின் சந்ததியினரே! (ஹாஜிகளுக்கு) நீர் புகட்டும் உங்கள் பணியைத் தொடருங்கள். மக்கள் (உங்களைப் பின்பற்றித் தாமும் இறைக்கத் தொடங்கி) உங்களை மிகைத்து விடுவார்கள் என்ற அச்சம் மட்டும் இல்லாவிட்டால், நானே (உங்களுடன் சேர்ந்து) கயிற்றை இழுத்து (நீரை) இறைத்திருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஹஸன் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் நல்லதாகும்)
إسناده حسن
564முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ مَوْلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ وَقَفَ بِعَرَفَةَ وَهُوَ مُرْدِفٌ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ فَقَالَ هَذَا الْمَوْقِفُ وَكُلُّ عَرَفَةَ مَوْقِفٌ ثُمَّ دَفَعَ يَسِيرُ الْعَنَقَ وَجَعَلَ النَّاسُ يَضْرِبُونَ يَمِينًا وَشِمَالًا وَهُوَ يَلْتَفِتُ وَيَقُولُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ حَتَّى جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ وَجَمَعَ بَيْنَ الصَّلاتَيْنِ ثُمَّ وَقَفَ بِالْمُزْدَلِفَةِ فَوَقَفَ عَلَى قُزَحَ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَقَالَ هَذَا الْمَوْقِفُ وَكُلُّ الْمُزْدَلِفَةِ مَوْقِفٌ ثُمَّ دَفَعَ وَجَعَلَ يَسِيرُ الْعَنَقَ وَالنَّاسُ يَضْرِبُونَ يَمِينًا وَشِمَالًا وَهُوَ يَلْتَفِتُ وَيَقُولُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ حَتَّى جَاءَ مُحَسِّرًا فَقَرَعَ رَاحِلَتَهُ فَخَبَّتْ حَتَّى خَرَجَثُمَّ عَادَ لِسَيْرِهِ الْأَوَّلِ حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ ثُمَّ جَاءَ الْمَنْحَرَ فَقَالَ هَذَا الْمَنْحَرُ وَكُلُّ مِنًى مَنْحَرٌ ثُمَّ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ وَقَدْ أَفْنَدَ وَأَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ وَلا يَسْتَطِيعُ أَدَاءَهَا فَيُجْزِئُ عَنْهُ أَنْ أُؤَدِّيَهَا عَنْهُ ؟ قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ نَعَمْ وَجَعَلَ يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْهَا ثُمَّ أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنِّي رَمَيْتُ الْجَمْرَةَ وَأَفَضْتُ وَلَبِسْتُ وَلَمْ أَحْلِقْ قَالَ فَلا حَرَجَ فَاحْلِقْ ثُمَّ أَتَاهُ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ إِنِّي رَمَيْتُ وَحَلَقْتُ وَلَبِسْتُ وَلَمْ أَنْحَرْ فَقَالَ لَا حَرَجَ فَانْحَرْ ثُمَّ أَفَاضَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فَدَعَا بِسَجْلٍ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشَرِبَ مِنْهُ وَتَوَضَّأَ ثُمَّ قَالَ انْزِعُوا يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلا أَنْ تُغْلَبُوا عَلَيْهَا لَنَزَعْتُ قَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنِّي رَأَيْتُكَ تَصْرِفُ وَجْهَ ابْنِ أَخِيكَ؟ قَالَ إِنِّي رَأَيْتُ غُلامًا شَابًّا وَجَارِيَةً شَابَّةً فَخَشِيتُ عَلَيْهِمَا الشَّيْطَانَ
அலீ பின் அபீதாலிப் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் அரஃபா (பெருவெளியில்) தங்கியிருந்தார்கள். அவர்களுக்குப் பின்னால் உஸாமா பின் ஸைத் (ரழி) அவர்கள் (வாகனத்தில்) அமர்ந்திருந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "இது (நான்) நிற்கும் இடமாகும்; அரஃபா முழுவதுமே (ஹஜ்ஜின்போது) நிற்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள். பின்னர், அவர்கள் மிதமான வேகத்தில் (அங்கிருந்து) புறப்பட்டார்கள். மக்கள் வலது மற்றும் இடது புறமாக (முண்டியடித்துக் கொண்டு) செல்ல ஆரம்பித்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் (மக்களைத்) திரும்பிப் பார்த்து, "மக்களே! அமைதியாகச் செல்லுங்கள், மக்களே! அமைதியாகச் செல்லுங்கள்!" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு, அவர்கள் முஸ்தலிஃபாவிற்கு வந்து (மக்ரிப் மற்றும் இஷா ஆகிய) இரண்டு தொழுகைகளையும் சேர்த்துத் தொழுதார்கள். பின்னர் முஸ்தலிஃபாவில் உள்ள 'குஸஹ்' (என்ற மலையின்) இடத்தில் நின்றார்கள். இப்போது அவர்களுக்குப் பின்னால் அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் (வாகனத்தில்) அமர்ந்திருந்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "இது நிற்கும் இடமாகும்; முஸ்தலிஃபா முழுவதுமே நிற்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள். பின்னர், அவர்கள் மிதமான வேகத்தில் புறப்பட்டார்கள். மக்கள் வலது மற்றும் இடது புறமாக முண்டியடித்துக் கொண்டு சென்றனர். நபி (ஸல்) அவர்கள் மக்களைத் திரும்பிப் பார்த்து, "மக்களே! அமைதி, அமைதி (கடைப்பிடியுங்கள்)" என்று கூறினார்கள்.

அவர்கள் முஹஸ்ஸிர் (எனும் பள்ளத்தாக்கை) அடைந்ததும் தமது வாகனத்தைத் தட்டினார்கள்; அது (அப்பள்ளத்தாக்கைக் கடக்கும் வரை) வேகமாக ஓடியது. பின்னர் அவர்கள் (முந்தைய வேகத்திற்குத் திரும்பி) ஜம்ராவில் கல்லெறியும் வரை தங்களது முந்தைய மிதமான வேகத்திலேயே சென்றார்கள். பிறகு, அவர்கள் குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்குச் சென்று, "இது குர்பானி கொடுக்கும் இடமாகும்; மினா முழுவதுமே குர்பானி கொடுக்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு இளம் பெண் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயதான முதியவர், அவருக்கு (வயது முதிர்வினால்) தளர்ச்சி ஏற்பட்டுவிட்டது. அல்லாஹ் கடமையாக்கியுள்ள ஹஜ்ஜை (நிறைவேற்றும் காலம்) அவர் அடைந்துள்ளார், ஆனால் அவரால் அதனை (நேரடியாகச் சென்று) செய்ய இயலாது. அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்தால் அது (அவர் சார்பாக) நிறைவேறுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு ரஸூல் (ஸல்) அவர்கள், "ஆம்" என்று பதிலளித்தார்கள். மேலும், அல்ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் முகத்தை அப்பெண்ணின் திசையிலிருந்து நபி (ஸல்) அவர்கள் (வேறு பக்கம்) திருப்பலானார்கள்.

பிறகு ஒரு மனிதர் வந்து, "நான் ஜம்ராவில் கல்லெறிந்துவிட்டு, (மக்காவிற்குச் சென்று) தவாஃப் அல்-இஃபாதாவை நிறைவேற்றி, எனது சாதாரண உடைகளை அணிந்து கொண்டேன்; ஆனால் (இன்னும்) தலைமுடியை மழிக்கவில்லை" என்றார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "எந்தக் குற்றமும் இல்லை, (இப்போது) தலைமுடியை மழித்துக் கொள்ளுங்கள்" என்று கூறினார்கள். பின்னர் மற்றொருவர் வந்து, "நான் கல்லெறிந்துவிட்டு, தலைமுடியை மழித்து, சாதாரண உடைகளை அணிந்து கொண்டேன்; ஆனால் (இன்னும்) குர்பானி கொடுக்கவில்லை" என்றார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "எந்தக் குற்றமும் இல்லை, (இப்போது) குர்பானி கொடுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு ரஸூல் (ஸல்) அவர்கள் தவாஃப் அல்-இஃபாதாவை நிறைவேற்றினார்கள். பின்னர் ஒரு வாளி ஸம்ஸம் தண்ணீரைக் கொண்டு வரச் செய்து, அதிலிருந்து அருந்திவிட்டு உளூ செய்தார்கள். பிறகு, "அப்துல் முத்தலிபின் சந்ததியினரே! (கிணற்றிலிருந்து) தண்ணீரை இறைத்துக் கொள்ளுங்கள். மக்கள் உங்களை மிகைத்து (இந்த உரிமையைப் பறித்துக்) கொள்வார்கள் என்ற அச்சம் மட்டும் எனக்கு இல்லையெனில், நானே (உங்களுடன் சேர்ந்து) தண்ணீரை இறைத்திருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் சிறிய தந்தையின் மகனுடைய (அல்-ஃபழ்ல்) முகத்தை நீங்கள் ஏன் (அப்பெண்ணிடமிருந்து) திருப்பி விட்டீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஓர் இளைஞனையும் ஓர் இளம் பெண்ணையும் நான் பார்த்தேன்; ஷைத்தான் அவர்கள் இருவரையும் (வழிகெடுத்து) விடுவானோ என்று நான் அஞ்சினேன்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஹஸன் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் நல்லதாகும்)
إسناده حسن
1348முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ وَقَفَ رَسُولُ اللهِ ﷺ بِعَرَفَةَ فَقَالَ هَذَا الْمَوْقِفُ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ ثُمَّ أَرْدَفَ أُسَامَةَ فَجَعَلَ يُعْنِقُ عَلَى نَاقَتِهِ وَالنَّاسُ يَضْرِبُونَ الْإِبِلَ يَمِينًا وَشِمَالًا لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهِمْ وَيَقُولُ السَّكِينَةَ أَيُّهَا النَّاسُ وَدَفَعَ حِينَ غَابَتِ الشَّمْسُ فَأَتَى جَمْعًا فَصَلَّى بِهَا الصَّلاتَيْنِ يَعْنِي الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ ثُمَّ بَاتَ بِهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ وَقَفَ عَلَى قُزَحَ فَقَالَ هَذَا قُزَحُ وَهُوَ الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ قَالَ ثُمَّ سَارَ فَلَمَّا أَتَى مُحَسِّرًا قَرَعَهَا فَخَبَّتْ حَتَّى جَازَ الْوَادِيَ ثُمَّ حَبَسَهَا وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا ثُمَّ أَتَى الْمَنْحَرَ فَقَالَ هَذَا الْمَنْحَرُ وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ ثُمَّ أَتَتْهُ امْرَأَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ قَدْ أَفْنَدَ وَقَدِ ادْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ فَهَلْ يُجْزِئُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ؟ قَالَ نَعَمْ فَأَدِّي عَنِ ابِيكِ قَالَ وَلَوَى عُنُقَ الْفَضْلِ فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَاللهِ مَا لَكَ لَوَيْتَ عُنُقَ ابْنِ عَمِّكَ؟ قَالَ رَأَيْتُ شَابًّا وَشَابَّةً فَخِفْتُ الشَّيْطَانَ عَلَيْهِمَا قَالَ وَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَفَضْتُ قَبْلَ أَنْ أَحْلِقَ قَالَ فَاحْلِقِ اوْ قَصِّرْ وَلا حَرَجَ قَالَ وَأَتَى زَمْزَمَ فَقَالَ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ سِقَايَتَكُمْ لَوْلا أَنْ يَغْلِبَكُمِ النَّاسُ عَلَيْهَا لَنَزَعْتُ
அலீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அரஃபாவில் நின்றவாறு, "இது தங்குமிடமாகும்; அரஃபா முழுவதுமே தங்குமிடம்தான்" என்று கூறினார்கள். பின்னர் உஸாமா (ரழி) அவர்களைத் தமது ஒட்டகத்தில் தமக்குப் பின்னால் அமர வைத்துக் கொண்டு, (அல்-உனுக் எனும்) அளவான வேகத்தில் தமது ஒட்டகத்தை நடத்தினார்கள். மக்கள் தங்களின் ஒட்டகங்களை வலதுபுறமும் இடதுபுறமுமாகத் துரிதப்படுத்திக் கொண்டிருந்தனர். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களைத் திரும்பிப் பார்க்காமல், "மக்களே! நிதானத்தைக் கடைப்பிடியுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

சூரியன் மறைந்ததும் புறப்பட்டு 'ஜம்உ' (முஸ்தலிஃபா) வந்தடைந்தார்கள். அங்கு மஃரிப், இஷா ஆகிய இரு தொழுகைகளையும் (ஒன்றாகச் சேர்த்துத்) தொழுதார்கள். பின்னர் இரவில் அங்கேயே தங்கினார்கள். காலை விடிந்ததும் 'குஸஹ்' (எனும் குன்றில்) நின்றவாறு, "இது குஸஹ் ஆகும். இது தங்குமிடமாகும்; ஜம்உ (முஸ்தலிஃபா) முழுவதுமே தங்குமிடம்தான்" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் அங்கிருந்து புறப்பட்டு முஹஸ்ஸிர் (பள்ளத்தாக்கை) அடைந்ததும், தமது ஒட்டகத்தைத் தட்டினார்கள். அது பள்ளத்தாக்கைக் கடக்கும் வரை விரைந்து ஓடியது. பின்னர் அதன் (கடிவாளத்தை) இழுத்துப் பிடித்துக் கொண்டு, அல்ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களைத் தமக்குப் பின்னால் அமரவைத்துக் கொண்டார்கள். பின்னர் தொடர்ந்து சென்று ஜம்ராவை அடைந்து, அங்கு (கல்லெறிந்தார்கள்). பின்னர் குர்பானி கொடுக்கும் இடத்திற்கு வந்து, "இது குர்பானி கொடுக்கும் இடமாகும்; மினா முழுவதுமே குர்பானி கொடுக்கும் இடம்தான்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு இளம்பெண் அவர்களிடம் வந்து, "என் தந்தை மிகவும் வயதான முதியவர்; (முதுமையால்) அவர் தளர்ந்துவிட்டார். அல்லாஹ் ஹஜ்ஜை கடமையாக்கியுள்ள இக்காலத்தில் அவர் (அதை நிறைவேற்ற முடியாத நிலையில்) உள்ளார். அவர் சார்பாக நான் ஹஜ் செய்தால் அது நிறைவேறுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், உமது தந்தைக்காக நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள். அப்போது (தம்மோடு அமர்ந்திருந்த) ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்களின் கழுத்தை (அப்பெண்ணைப் பார்க்காதவாறு மறுபுறம்) திருப்பி விட்டார்கள். அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! தங்கள் சிறிய தந்தையின் மகனான இவரது கழுத்தை ஏன் திருப்பினீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு, "ஒரு இளைஞரையும் ஓர் இளம்பெண்ணையும் நான் பார்த்தேன்; அவர்கள் இருவரிடையேயும் ஷைத்தான் (சலனத்தை ஏற்படுத்துவான்) என நான் பயந்தேன்" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் ஒரு மனிதர் அவர்களிடம் வந்து, "தலைமுடியை மழிப்பதற்கு முன்பாகவே நான் (தவாஃபுல்) இஃபாழாவைச் செய்துவிட்டேன்" என்று கூறினார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "(இப்போது) தலைமுடியை மழித்துக் கொள், அல்லது குறைத்துக் கொள்; (மாற்றமாகச் செய்ததில்) எந்தக் குற்றமுமில்லை" என்று கூறினார்கள்.

பின்னர் ஸம்ஸம் கிணற்றருகே வந்து, "பனூ அப்துல் முத்தலிப் குலத்தாரே! (ஹாஜிகளுக்கு) நீர் புகட்டுவது உங்களுக்குரிய உரிமையாகும். மக்கள் (இந்த உரிமையில்) உங்களை மிகைத்துவிடுவார்கள் என்ற அச்சம் மட்டும் இல்லையென்றால், நானே (கிணற்றிலிருந்து நீரை) இறைத்திருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (நம்பகமானது)
حسن
1812முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَوْ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ ﷺ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْإِسْلامُ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ يُجْزِيهِ؟ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاحْجُجْ عَنْ أَبِيكَ
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அல்லது ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை இஸ்லாத்தை அடைந்த நிலையில் (அதாவது ஹஜ் கடமையாகும் நிலையை அடைந்தபோது), தமது வாகனத்தின் மீது நிலையாக அமர முடியாத அளவிற்கு மிகவும் முதியவராக இருக்கின்றார். எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "சொல்வாயாக! உன் தந்தையின் மீது ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதனை நீ அவருக்குப் பதிலாக (அடைத்து) தீர்த்துவிட்டால், அது அவர் சார்பாக (செல்லுபடியாகி) நிறைவேறுமா?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம் (நிறைவேறும்)" என்று பதிலளித்தார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவ்வாறெனில், உன் தந்தைக்குப் பதிலாக நீயே ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح
1822முஸ்னது அஹ்மத்
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ بَعِيرِهِ قَالَ فَحُجِّي عَنْهُ
அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் வாயிலாக அறிவிக்கிறார்கள்:

கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு பெண்மணி, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தையின் மீது ஹஜ்ஜை அல்லாஹ் கடமையாக்கியுள்ளான். ஆனால், அவரோ தம் ஒட்டகத்தின் முதுகில் நிலையாக அமர முடியாத அளவிற்கு மிகவும் முதியவராக இருக்கின்றார்" என்று கூறினார். அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியானால், (அவர் சார்பாக) நீங்கள் ஹஜ் செய்யுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இஸ்னாதுஹு ஸஹீஹ் (இதன் அறிவிப்பாளர் தொடர் ஆதாரபூர்வமானது)
إسناده صحيح
1878சுனனுத் தாரிமி
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ مَوْلًى لِآلِ الْزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْإِسْلَامُ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ رُكُوبَ الرَّحْلِ وَالْحَجُّ مَكْتُوبٌ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ «أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ؟» قَالَ نَعَمْ قَالَ «أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ ذَلِكَ يُجْزِئُ عَنْهُ؟» قَالَ نَعَمْ قَالَ «فَاحْجُجْ عَنْهُ»
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "என் தந்தை மிகவும் வயதான முதியவராக இருக்கிறார். அவரால் வாகனத்தின் மீது (உறுதியாக) அமர்ந்து பயணிக்க முடியாது. இந்நிலையில் அவர் மீது ஹஜ் கடமையாகியுள்ளது. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவரது பிள்ளைகளில் நீ தான் மூத்தவரா? (மூத்த மகனா?)" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தையின் மீது ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதனை நீ அடைத்தால் அது அவருக்குப் போதுமானதாக (அக்கடனைத் தீர்த்ததாக) ஆகுமல்லவா?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவ்வாறாயின், (அவருடைய கடனைத் தீர்ப்பது போல) அவருக்குப் பதிலாக நீ ஹஜ் செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இதன் தரத்தீர்ப்பு அறியப்படவில்லை (N/A)
لا نعرف حكم له (N/A)
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحُسَيْنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بِشْرَانَ بِبَغْدَادَ أنبأ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّزَّازُ ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ النَّرْسِيُّ ثنا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ ثنا ابْنُ جُرَيْجٍ ح وَحَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْحَافِظُ إِمْلَاءً أنبأ أَبُو عَمْرٍو إِسْمَاعِيلُ بْنُ نُجَيْدٍ أنبأ أَبُو مُسْلِمٍ ثنا أَبُو عَاصِمٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً جَاءَتْ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَ الْحَجَّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَرْكَبَ الْبَعِيرَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ حُجِّي عَنْهُ لَفْظُ حَدِيثِ أَبِي عَاصِمٍ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ الْأَزْرَقِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَأَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு பெண் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "நிச்சயமாக என் தந்தை (மீது) ஹஜ் கடமை வந்துள்ளது; (ஆனால்) அவர் ஒட்டகத்தின் மீது அமர்ந்து பயணிக்க இயலாத அளவுக்கு முதிர்ந்த வயதானவராக இருக்கிறார். எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "அவருக்குப் பதிலாக நீ ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள்.

(இது அபூஆஸிம் அவர்களின் அறிவிப்பில் இடம்பெற்றுள்ள வாசகமாகும். இப்னுல் அஸ்ரக் அவர்களின் அறிவிப்பில், "அல்லாஹ் விதித்துள்ள ஹஜ் கடமை என் தந்தையை அடைந்துவிட்டது..." என்று இடம்பெற்றுள்ளது. இதனை இமாம் புகாரி அவர்கள் அபூஆஸிம் வழியாகவும், இமாம் முஸ்லிம் அவர்கள் இப்னு ஜுரைஜ் வழியாக வேறொரு அறிவிப்புத் தொடரிலும் பதிவு செய்துள்ளனர்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحُسَيْنِ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ الْفَضْلِ الْقَطَّانُ بِبَغْدَادَ أنبأ أَبُو مُحَمَّدٍ عَبْدُ اللهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ دَرَسْتَوَيْهِ ثنا يَعْقُوبُ بْنُ سُفْيَانَ ثنا أَبُو بَكْرٍ الْحُمَيْدِيُّ ثنا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ غَيْرَ مَرَّةٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ سَأَلَتْ رَسُولَ اللهِ ﷺ غَدَاةَ النَّحْرِ وَالْفَضْلُ رِدْفُهُ فَقَالَتْ إِنَّ فَرِيضَةَ اللهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَمْسِكَ عَلَى الرَّاحِلَةَ فَهَلْ تَرَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ؟ قَالَ نَعَمْ قَالَ سُفْيَانُ هَكَذَا حِفْظِي أَنَّهَا قَالَتْ هَلْ تَرَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ؟ وَغَيْرِي يَقُولُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فَهَلْ تَرَى أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ؟ قَالَ سُفْيَانُ وَكَانَ عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ حَدَّثَنَاهُ أَوَّلًا عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ فِيهِ أَوَ يَنْفَعُهُ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ نَعَمْ كَمَا لَوْ كَانَ عَلَى أَحَدِكُمْ دَيْنٌ فَقَضَاهُ فَلَمَّا جَاءَنَا الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنَاهُ فَتَفَقَّدَتْهُ فَلَمْ يَقُلْ هَذَا الْكَلَامَ الَّذِي رَوَاهُ عَنْهُ عَمْرٌو
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

பலியிடும் நாளின் (துல்ஹஜ் 10-ஆம் நாளின்) காலையில், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் (அவர்களது வாகனத்தில்) ஃபழ்ல் (ரழி) அவர்கள் அமர்ந்திருந்தபோது, கஸ்அம் (கோத்திரத்தைச்) சேர்ந்த ஒரு பெண்மணி நபி (ஸல்) அவர்களிடம் (வந்து) கேட்டார்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அல்லாஹ் தன் அடியார்கள் மீது கடமையாக்கியுள்ள ஹஜ் (கடமை), எனது தந்தையை அவர் மிகவும் முதியவராக இருக்கும் நிலையில் வந்தடைந்துள்ளது. அவரால் வாகனத்தின் மீது நிலையாக அமர்ந்திருக்க இயலாது. எனவே, அவருக்குப் பகரமாக ஹஜ் செய்யப்படுவதை நீங்கள் (மார்க்க ரீதியாகச் சரியானதாகக்) கருதுகிறீர்களா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஆம்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

சுஃப்யான் (எனும் அறிவிப்பாளர்) கூறுகிறார்: "அந்தப் பெண், 'அவருக்குப் பகரமாக ஹஜ் செய்யப்படுவதை நீங்கள் கருதுகிறீர்களா?' என்று கேட்டதாகவே எனது நினைவில் (பதிவாகி) உள்ளது. ஆனால், இந்த ஹதீஸில் என்னை விடுத்து மற்றவர்கள் (அறிவிக்கும்போது), 'அவருக்குப் பகரமாக (நான்) ஹஜ் செய்யலாமா?' என்று அந்தப் பெண் கேட்டதாகக் கூறுகின்றனர்."

மேலும் சுஃப்யான் கூறுகிறார்: "முன்பு அம்ர் பின் தீனார் அவர்கள், (ஸுஹ்ரீ, சுலைமான் பின் யஸார், இப்னு அப்பாஸ் ஆகியோரின் வழியாக) எங்களுக்கு இதை அறிவித்தபோது, அதில் (அந்தப் பெண்), 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! அது அவருக்குப் பலனளிக்குமா?' என்று கேட்டதாகவும், அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், 'ஆம், உங்களில் ஒருவருக்குக் கடன் இருந்து, அதை (அவரது வாரிசு) அடைத்துவிட்டால் (எப்படி பலனளிக்குமோ அதேபோன்று இதுவும் பலனளிக்கும்)' என்று கூறியதாகவும் அறிவித்தார். பின்னர் (நேரடியாக) ஸுஹ்ரீ அவர்கள் எங்களிடம் வந்து இந்த ஹதீஸை அறிவித்தபோது, நான் (அந்த வார்த்தைகளைத் தேடி) கவனித்தேன்; ஆனால் அம்ர் அவர்கள் ஸுஹ்ரீயிடமிருந்து அறிவித்த அந்த (கடனைப் பற்றிய) வார்த்தைகளை ஸுஹ்ரீ அவர்கள் (அப்போது) கூறவில்லை."
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو طَاهِرٍ الْفَقِيهُ، وَأَبُو سَعِيدِ بْنُ أَبِي عَمْرٍو وَغَيْرُهُمَا , قَالُوا ثنا أَبُو الْعَبَّاسِ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الصَّغَانِيُّ، أنبأ زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ، ثنا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشٍ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ: " أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمٍ شَابَّةً , قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ لَا يَسْتَطِيعُ أَدَاءَهَا فَيُجْزِئُ عَنِّي أَنْ أُؤَدِّيَهَا عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ " وَرَوَاهُ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ وَقَالَ فِيهِ فَهَلْ يُجْزِئُ عَنْهُ أَنْ أُؤَدِّيَهَا عَنْهُ
அலீ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஓர் இளம்பெண், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயதான முதியவர். அல்லாஹ் தனது அடியார்கள் மீது கடமையாக்கியுள்ள ஹஜ்ஜை நிறைவேற்ற வேண்டிய கடமை அவருக்கு (அவர் முதிர்ந்த வயதை அடைந்த நிலையில்) வந்துவிட்டது; ஆனால், அதை (நேரடியாகச் சென்று) நிறைவேற்ற அவருக்குச் சக்தி இல்லை. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் அதை நிறைவேற்றினால் (அது அவருக்குப் போதுமானதாக) ஆகுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஆம்" என்று கூறினார்கள்.

இந்த ஹதீஸை உஸ்மான் பின் உமர் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து அத்-தறாவர்தீ (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள். அதில், "நான் அவருக்குப் பதிலாக அதை நிறைவேற்றினால் அது அவருக்குப் போதுமானதாக ஆகுமா?" என்று (அப்பெண் கேட்டதாக) இடம்பெற்றுள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُقْرِئُ , أنبأ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، ثنا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الْقَاضِي، ثنا أَبُو الرَّبِيعِ، ثنا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمٍ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَ الْإِسْلَامَ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ رُكُوبَ الرَّحْلِ , وَالْحَجُّ مَكْتُوبٌ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ: " أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ؟ " قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: " أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ ذَلِكَ يجْزِئُ؟ " قَالَ: نَعَمْ , قَالَ: " فَاحْجُجْ عَنْهُ ". اخْتُلِفَ فِي هَذَا عَلَى مَنْصُورٍ فَرَوَاهُ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ , هَكَذَا
அப்துல்லாஹ் பின் அஸ்ஸுபைர் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

கஸ்அம் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒருவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை இஸ்லாத்தை ஏற்றுக்கொண்டார். ஆனால், அவர் (ஒட்டகத்தின்) வாகனத்தின் மீது அமர்ந்து பயணிக்க முடியாத அளவுக்கு மிகவும் முதியவராக இருக்கிறார். (அவருக்கு வசதி இருந்தும் உடல் தகுதியற்ற நிலையில்) அவர் மீது ஹஜ் கடமையாகியுள்ளது. எனவே, அவர் சார்பாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நீ அவருடைய மூத்த மகனா?" என்று கேட்டார்கள்.

அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தைக்கு ஏதேனும் (மனிதர்களுக்குச் செலுத்த வேண்டிய) கடன் இருந்து, அதை நீ (அவர் சார்பாக) அடைத்துவிட்டால், அது அவருக்குப் போதுமானதாக (அக்கடனைத் தீர்த்ததாக) ஆகுமா, சொல்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர், "ஆம்" என்றார்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "அப்படியானால், (அல்லாஹ்வுக்குச் செய்ய வேண்டிய கடனாகிய) ஹஜ்ஜை அவர் சார்பாக நீ செய்வாயாக!" என்று கூறினார்கள்.

மன்ஸூர் (எனும் அறிவிப்பாளர்) வழியில் இச்செய்தி குறித்துக் கருத்து வேறுபாடு காணப்படுகிறது. ஜரீர் பின் அப்துல் ஹமீத் அவர்கள் இதனை இவ்வாறே அறிவித்துள்ளார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدَانَ , أنبأ أَحْمَدُ بْنُ عُبَيْدٍ، ثنا عُبَيْدُ بْنُ شَرِيكٍ، ثنا صَفْوَانُ، عَنِ الْوَلِيدِ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ، ثنا شُعَيْبُ بْنُ زُرَيْقٍ، قَالَ: سَمِعْتُ عَطَاءً الْخُرَاسَانِيَّ، عَنْ أَبِي الْغَوْثِ بْنِ الْحُصَيْنِ الْخَثْعَمِيِّ، قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَتَمَالَكُ عَلَى الرَّاحِلَةِ فَمَا تَرَى أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ حُجَّ عَنْهُ " قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ وَكَذَلِكَ مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِينَا وَلَمْ يُوصِ بِحَجٍّ فَنَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ وَتُؤْجَرُونَ " قَالَ: وَيُتَصَدَّقُ عَنْهُ وَيُصَامُ عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ وَالصَّدَقَةُ أَفْضَلُ وَكَذَلِكَ فِي النُّذُورِ وَالْمَشْيِ إِلَى الْمَسْجِدِ " إِسْنَادُهُ ضَعِيفٌ
அபுல் கௌஸ் பின் அல்ஹுஸைன் அல்கஸ்அமீ (ரழி) அவர்கள் கூறுகிறார்கள்:

நான் கேட்டேன்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் முதியவராக இருக்கும் நிலையில், அவர் மீது அல்லாஹ்வின் கடமையான ஹஜ் (விதி) வந்து சேர்ந்துள்ளது. ஆனால் (அவரால்) வாகனத்தின் மீது நிலையாக அமர இயலவில்லை. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்வதைப் பற்றி தாங்கள் என்ன கருதுகிறீர்கள்?"

அதற்கு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், அவருக்குப் பதிலாக நீ ஹஜ் செய்" என்று கூறினார்கள்.

நான் கேட்டேன்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (அதேபோன்று) எங்கள் குடும்பத்தாரில் யாரேனும் ஹஜ் குறித்து மரண சாசனம் (வஸிய்யத்) செய்யாமல் இறந்துவிட்டால், அவர்களுக்காகவும் நாங்கள் ஹஜ் செய்யலாமா?"

அதற்கு அவர்கள், "ஆம், (அவ்வாறு செய்யுங்கள்) அதற்காக உங்களுக்கும் நற்கூலி வழங்கப்படும்" என்று கூறினார்கள்.

நான் கேட்டேன்: "அவர்களுக்காகத் தர்மம் (ஸதகா) செய்யலாமா? அவர்களுக்காக நோன்பு நோற்கலாமா?"

அதற்கு அவர்கள், "ஆம், (அவ்வாறு செய்யலாம்), அதில் தர்மம் செய்வது மிகச் சிறந்ததாகும். நேர்ச்சைகளுக்கும் பள்ளிவாசலுக்கு நடந்து செல்வதற்கும் இதே சட்டம் தான் (பொருந்தும்)" என்று கூறினார்கள்.

(இந்த ஹதீஸின் அறிவிப்பாளர் தொடர் பலவீனமானதாகும்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدَانَ , أنا أَحْمَدُ بْنُ عُبَيْدٍ الصَّفَّارُ , ثنا عُبَيْدُ بْنُ شَرِيكٍ , ثنا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ , ثنا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ , ثنا شُعَيْبُ بْنُ رُزَيْقٍ قَالَ: سَمِعْتُ عَطَاءً الْخُرَاسَانِيَّ , عَنْ أَبِي الْغَوْثِ بْنِ الْحُصَيْنِ الْخَثْعَمِيِّ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ، وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَتَمَالَكُ عَلَى الرَّاحِلَةِ، فَمَا تَرَى الْحَجَّ عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ، فَحُجَّ عَنْهُ "، قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، وَكَذَلِكَ مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِينَا وَلَمْ يُوصِ بِالْحَجِّ فَيُحَجُّ عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ، وَتُؤْجَرُونَ "، قَالَ: وَيُتَصَدَّقُ عَنْهُ وَيُصَامُ عَنْهُ؟ قَالَ: " نَعَمْ، وَالصَّدَقَةُ أَفْضَلُ "، وَكَذَلِكَ فِي النَّذْرِ وَالْمَشْيِ إِلَى الْمَسَاجِدِ هَذَا مُرْسَلٌ بَيْنَ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ وَمَنْ فَوْقَهُ، وَمَعْنَاهُ مَوْجُودٌ فِي الْحَدِيثِ الثَّابِتِ قَبْلَهُ
அபுல் கௌஸ் பின் அல்ஹுஸைன் அல்கஸ்அமீ (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நான் (நபியவர்களிடம்), "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அல்லாஹ் விதியாக்கிய ஹஜ் கடமை என் தந்தைக்கு (அவர் உயிருடன் இருக்கும் போதே) கடமையாகிவிட்டது. ஆனால், அவர் வாகனத்தில் நிலையாக அமர முடியாத அளவிற்கு மிகவும் வயதானவராக இருக்கிறார். அவருக்குப் பதிலாக (நான்) ஹஜ் செய்வது குறித்து தாங்கள் என்ன கருதுகிறீர்கள்?" என்று கேட்டேன்.

நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், அவருக்குப் பதிலாக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.

நான், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அதேபோல், எங்கள் குடும்பத்தாரில் எவரேனும் ஹஜ்ஜைக் குறித்து மரண சாசனம் (வஸிய்யத்) செய்யாமல் இறந்துவிட்டால், அவருக்குப் பதிலாக ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டேன்.

அதற்கு அவர்கள், "ஆம், (அவ்வாறு செய்வதால்) உங்களுக்கு நற்கூலி வழங்கப்படும்" என்று கூறினார்கள்.

நான், "அவர் சார்பாக தர்மம் செய்யலாமா? மேலும், நோன்பு நோற்கலாமா?" என்று கேட்டேன்.

அதற்கு அவர்கள், "ஆம், (செய்யலாம்). மேலும் தர்மம் செய்வது (அவருக்குச் சென்றடைவதில்) மிகச் சிறந்ததாகும்" என்று கூறினார்கள்.

நேர்ச்சைகள் (நிறைவேற்றுதல்) மற்றும் பள்ளிவாசல்களுக்கு (அவர் சார்பாக) நடந்து செல்லுதல் ஆகியவற்றிலும் இதே நிலையே பொருந்தும்.

(குறிப்பு: இது அதாஉ அல்-குராசானீ மற்றும் அவருக்கு மேல் உள்ள அறிவிப்பாளர்களுக்கு இடையில் 'முர்ஸல்' - அறிவிப்பாளர் தொடர் அறுபட்ட - ஹதீஸாகும். எனினும், இதன் கருத்து இதற்கு முன்புள்ள ஆதாரப்பூர்வமான ஹதீஸில் இடம்பெற்றுள்ளது).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُقْرِئُ، أنبأ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، ثنا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ الْأَسَدِيُّ، ثنا سُفْيَانُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ أَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ، ثُمَّ أَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا، فَاسْتَقْبَلَتْهُ جَارِيَةٌ شَابَّةٌ مِنْ خَثْعَمَ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ أَفْنَدَ، وَقَدْ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللهِ فِي الْحَجِّ، فَيَجْزِي أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ؟ فَقَالَ: " حُجِّي عَنْ أَبِيكِ "، وَلَوَى عُنُقَ الْفَضْلِ، فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ: يَا رَسُولَ اللهِ لَوَيْتَ عُنُقَ ابْنِ عَمِّكِ قَالَ: " رَأَيْتُ شَابًّا وَشَابَّةً فَلَمْ آمَنِ الشَّيْطَانَ عَلَيْهِمَا "، وَقَدْ رَوَيْنَاهُ فِي كِتَابِ الْحَجِّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِبَعْضِ مَعْنَاهُ
அலீ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் ஃபழ்ல் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களைத் தமக்கு பின்னால் (வாகனத்தில்) அமர்த்திக் கொண்டார்கள். பின்னர் அவர்கள் ஜம்ராவிற்கு வந்து, அதில் (கல்) எறிந்தார்கள். அப்போது கஸ்அம் (குலத்தைச்) சேர்ந்த ஓர் இளம்பெண் அவர்களை நோக்கி வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயதான முதியவர், அவர் (முதுமையால்) தளர்ந்துவிட்டார். அல்லாஹ் கடமையாக்கியுள்ள ஹஜ்ஜை நிறைவேற்ற வேண்டிய கடமை அவருக்கு (இப்போது) வந்துள்ளது. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்வது போதுமானதாகுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு நபியவர்கள், "உன் தந்தைக்குப் பதிலாக நீ ஹஜ் செய்!" என்று கூறினார்கள்.

(அப்போது) ஃபழ்லின் கழுத்தை (நபியவர்கள் வேறு பக்கம்) திருப்பினார்கள். (இதைக் கண்ட) அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! உங்கள் சிறிய தந்தையின் மகனுடைய கழுத்தை ஏன் திருப்பினீர்கள்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு நபியவர்கள், "ஓர் இளைஞனையும், ஓர் இளம்பெண்ணையும் நான் கண்டேன்; அவர்கள் இருவர் விஷயத்திலும் ஷைத்தானிடமிருந்து (அவர்கள் பாதுகாப்பாக இருப்பார்கள் என்று) நான் நிம்மதி அடையவில்லை (அதாவது ஷைத்தான் அவர்களை வழிகெடுத்துவிடுவான் என அஞ்சினேன்)" என்று கூறினார்கள்.

(இச்செய்தியை இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் அறிவிப்பாக 'கிதாபுல் ஹஜ்' எனும் பகுதியில் இதே போன்ற கருத்தில் நாம் அறிவித்துள்ளோம்).
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
3990ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ السَّامِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، أَنْ رَجُلًا سَأَلَ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنِ امْرَأَةٍ أَرَادَتْ أَنْ تَعْتِقَ عَنْ أُمِّهَا قَالَ سُلَيْمَانُ: حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ أَنْ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي دَخَلٍ فِي الْإِسْلَامِ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ، فَإِنْ أَنَا شَدَدْتُهُ عَلَى رَاحِلَتِي خَشِيتُ أَنْ أَقْتُلَهُ، وَإِنْ لَمْ أَشُدَّهُ لَمْ يَثْبُتْ عَلَيْهَا، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرَأَيْتَ لَوَ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ يُجْزِئُ عَنْهُ» قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: § «فَاحْجُجْ عَنْ أَبِيكَ»
யஹ்யா பின் அபீ இஸ்ஹாக் (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
ஒரு மனிதர் ஸுலைமான் பின் யஸார் (ரஹ்) அவர்களிடம், ஒரு பெண் தனது தாயின் சார்பாக (அடிமையை) விடுதலை செய்ய விரும்பியது குறித்துக் கேட்டார். அதற்கு ஸுலைமான் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் எனக்கு (பின்வருமாறு) அறிவித்தார்கள்:

ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயோதிகராக இருக்கும் நிலையில் இஸ்லாத்தை ஏற்றுக்கொண்டார். (அவருக்கு ஹஜ் கடமையாகியுள்ளது.) அவரை நான் எனது வாகனப் பிராணியில் (விழுந்துவிடாமல் இருக்க) உறுதியாகக் கட்டி வைத்தால், (அச்சிரமத்தினால்) அவர் இறந்துவிடுவாரோ என நான் அஞ்சுகிறேன். நான் அவரைக் கட்டவில்லை என்றால், அவரால் அதன் மீது நிலையாக அமர்ந்திருக்க முடியாது. எனவே, அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார்.

அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "உமது தந்தைக்கு ஏதேனும் கடன் இருந்து, அதனை நீர் அவர் சார்பாகச் செலுத்தி அடைத்தால், அது அவருக்குப் போதுமானதாக (அக்கடனைத் தீர்த்ததாக) அமையுமல்லவா? (இதனைப் பற்றி) நீர் என்ன கருதுகிறீர்?" என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அவர், "ஆம் (நிச்சயமாகப் போதுமானதாக அமையும்)" என்றார்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "அவ்வாறெனில், உமது தந்தை சார்பாக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : இதன் ஒரு பகுதி ஆதாரப்பூர்வமானது
بعضه صحيح
3994ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْجُنَيْدِ بِبُسْتَ، قَالَ: حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ، لَا يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ: § «نَعَمْ، حُجَّ مَكَانَ أَبِيكَ»
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் ஒரு மனிதர் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை மிகவும் வயதானவர், அவரால் (பயணம் மேற்கொண்டு) ஹஜ் செய்ய இயலாது. (எனவே) அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "ஆம், உமது தந்தைக்குப் பதிலாக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று பதிலளித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹதீஸ் தரம் கிடைக்கவில்லை
لا نعرف حكم له
3997ஸஹீஹ் இப்னு ஹிப்பான்
أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ الْبَزَّارُ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: § «نَعَمْ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ»
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! என் தந்தை (பயணம் மேற்கொண்டு) ஹஜ் செய்ய இயலாத அளவுக்கு மிகவும் வயதானவராக இருக்கிறார். அவருக்குப் பதிலாக நான் ஹஜ் செய்யலாமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "ஆம், உமது தந்தைக்காக நீர் ஹஜ் செய்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் லி கைரிஹி (பிற சான்றுகளின் துணையுடன் ஆதாரப்பூர்வமானது)
صحيح لغيره