جامع الترمذي

14. كتاب البيوع عن رسول الله صلى الله عليه وسلم

ஜாமிஉத் திர்மிதீ

14. வணிகம் பற்றிய நூல்

باب مَا جَاءَ فِي تَرْكِ الشُّبُهَاتِ ‏‏
தெளிவாக இல்லாத விஷயங்கள் பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ الْحَلاَلُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ لاَ يَدْرِي كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ أَمِنَ الْحَلاَلِ هِيَ أَمْ مِنَ الْحَرَامِ فَمَنْ تَرَكَهَا اسْتِبْرَاءً لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ فَقَدْ سَلِمَ وَمَنْ وَاقَعَ شَيْئًا مِنْهَا يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَ الْحَرَامَ كَمَا أَنَّهُ مَنْ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلاَ وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلاَ وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَحَارِمُهُ ‏ ‏ ‏.‏
அந்நுஃமான் இப்னு பஷீர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"ஹலால் தெளிவானது, ஹராமும் தெளிவானது. அவ்விரண்டிற்கும் இடையில் சந்தேகத்திற்குரிய விஷயங்கள் (தெளிவற்றவை) இருக்கின்றன; மக்களில் அதிகமானோர் அது ஹலாலா அல்லது ஹராமா என்று அறிவதில்லை. ஆகவே, எவர் தனது மார்க்கத்தையும் தனது மானத்தையும் பாதுகாத்துக் கொள்வதற்காக அவற்றை (அந்த சந்தேகமான விஷயங்களை) விட்டுவிடுகிறாரோ, அவர் பாதுகாப்புப் பெறுவார். மேலும் எவர் அவற்றில் (சந்தேகமானவற்றில்) ஏதேனும் ஒன்றில் விழுந்துவிடுகிறாரோ, அவர் விரைவில் ஹராமில் விழுந்துவிடுவார். இது எதைப் போன்றதென்றால், ஒருவர் ஒரு பாதுகாக்கப்பட்ட இடத்தைச் சுற்றி (தனது கால்நடைகளை) மேய்த்தால், அவர் விரைவில் அதற்குள் சென்று சேர்வார். நிச்சயமாக ஒவ்வொரு அரசனுக்கும் ஒரு பாதுகாக்கப்பட்ட இடம் (மேய்ச்சல் நிலம்) உண்டு. மேலும் நிச்சயமாக அல்லாஹ்வின் பாதுகாக்கப்பட்ட இடம் அவன் ஹராமாக்கியவை ஆகும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ ‏.‏
அந்-நுஃமான் இப்னு பஷீர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இது போன்றே, இதே கருத்துப்பட அறிவிக்கிறார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்:
இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். மேலும், அஷ்-ஷஅபீ அவர்கள் வாயிலாக அந்-நுஃமான் இப்னு பஷீர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து ஒன்றுக்கும் மேற்பட்டவர்கள் இதனை அறிவித்துள்ளனர்.

باب مَا جَاءَ فِي أَكْلِ الرِّبَا ‏‏
ரிபா (வட்டி) உண்பது பற்றி கூறப்பட்டுள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَكَاتِبَهُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَجَابِرٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ரிபாவை உண்பவரையும், அதை உண்ணக் கொடுப்பவரையும், அதன் இரு சாட்சிகளையும், அதை எழுதுபவரையும் சபித்தார்கள்."

அவர் கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் உமர் (ரழி), அலி (ரழி), ஜாபிர் (ரழி) மற்றும் அபூ ஜுஹைஃபா (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: அப்துல்லாஹ் (பின் மஸ்ஊத்) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي التَّغْلِيظِ فِي الْكَذِبِ وَالزُّورِ وَنَحْوِهِ ‏‏
பொய் பேசுதல் மற்றும் தவறான பேச்சின் கடுமையைப் பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْكَبَائِرِ قَالَ ‏ ‏ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَقَوْلُ الزُّورِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ وَأَيْمَنَ بْنِ خُرَيْمٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள், நபி (ஸல்) அவர்கள் பெரும் பாவங்கள் பற்றிக் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வுக்கு இணைகற்பித்தல், பெற்றோருக்கு மாறுசெய்தல், ஒரு உயிரைக் கொல்லுதல், மற்றும் பொய் சாட்சியம்."

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் அபூ பக்ரா (ரழி), அய்மன் பின் குரைம் (ரழி), மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அனஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஃகரீப் ஹதீஸ் ஆகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي التُّجَّارِ وَتَسْمِيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهُمْ ‏‏
வியாபாரம் செய்பவர்களைப் பற்றியும், நபி (ஸல்) அவர்கள் அவர்களை எவ்வாறு அழைத்தார்கள் என்பதைப் பற்றியும் எடுத்துரைக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نُسَمَّى السَّمَاسِرَةَ فَقَالَ ‏ ‏ يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ إِنَّ الشَّيْطَانَ وَالإِثْمَ يَحْضُرَانِ الْبَيْعَ فَشُوبُوا بَيْعَكُمْ بِالصَّدَقَةِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَرِفَاعَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ رَوَاهُ مَنْصُورٌ وَالأَعْمَشُ وَحَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ ‏.‏ وَلاَ نَعْرِفُ لِقَيْسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرَ هَذَا ‏.‏
கைஸ் பின் அபீ கராஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நாங்கள் 'தரகர்கள்' என்று அழைக்கப்படுபவர்களாக இருந்தோம். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களிடம் வந்து, 'வியாபாரிகளே! நிச்சயமாக ஷைத்தானும் பாவமும் வியாபாரத்தில் வந்துவிடுகின்றன. எனவே, உங்கள் வியாபாரத்துடன் தர்மத்தையும் கலந்துவிடுங்கள்' என்று கூறினார்கள்."

இந்தத் தலைப்பில் அல்-பராஃ பின் ஆஸிப் (ரழி) மற்றும் ரிஃபாஆ (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: கைஸ் பின் அபீ கராஸா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். மன்ஸூர், அல்-அஃமஷ், ஹபீப் பின் அபீ ஸாபித் மற்றும் பலர் இதனை அபூ வாயில் வழியாக கைஸ் பின் அபீ கராஸா (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், (அவர்) நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்துள்ளனர். கைஸ் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்ததாக, இந்த ஹதீஸைத் தவிர வேறு எதையும் நாம் அறியவில்லை.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، وَشَقِيقٌ، هُوَ أَبُو وَائِلٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏
கைஸ் பின் அபீ ஃகரழா (ரழி) அவர்கள் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து (முந்தைய ஹதீஸைப்) போன்றே அதே பொருளில் அறிவிக்கிறார்கள்.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இது ஸஹீஹான ஹதீஸாகும்.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ التَّاجِرُ الصَّدُوقُ الأَمِينُ مَعَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ ‏.‏ وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَابِرٍ وَهُوَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ ‏.‏
அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள், நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"உண்மையுள்ள, நம்பிக்கைக்குரிய வியாபாரி நபிமார்களுடனும், உண்மையாளர்களுடனும், தியாகிகளுடனும் இருப்பார்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஆகும். அத்-தவ்ரீ அவர்கள் அபூ ஹம்ஸா அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கும் இந்த அறிவிப்பின் வழியாக அன்றி, வேறு வழியில் இதனை நாம் அறியவில்லை. அபூ ஹம்ஸா அவர்களின் பெயர் 'அப்துல்லாஹ் பின் ஜாபிர்' ஆகும், மேலும் அவர் அல்-பஸராவைச் சேர்ந்த ஒரு ஷெய்க் ஆவார்.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏
அபூ ஹம்ஸா அவர்களிடமிருந்து, இந்த அறிவிப்பாளர் தொடர் வாயிலாக இதே போன்று அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمُصَلَّى فَرَأَى النَّاسَ يَتَبَايَعُونَ فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ ‏"‏ ‏.‏ فَاسْتَجَابُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَفَعُوا أَعْنَاقَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ إِلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ التُّجَّارَ يُبْعَثُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فُجَّارًا إِلاَّ مَنِ اتَّقَى اللَّهَ وَبَرَّ وَصَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُقَالُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ رِفَاعَةَ أَيْضًا ‏.‏
ரிஃபாஆ (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் முஸல்லாவிற்குச் (தொழும் திடலுக்குச்) சென்றார்கள். அங்கு மக்கள் வியாபாரம் செய்வதை நபி (ஸல்) அவர்கள் கண்டார்கள். உடனே, "ஓ வியாபாரிகளே!" என்று அழைத்தார்கள். அவர்கள் (வியாபாரிகள்) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களை நோக்கித் தங்கள் கழுத்துகளையும் பார்வைகளையும் உயர்த்தியவாறு பதிலளித்தார்கள். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக மறுமை நாளில் வியாபாரிகள் தீயவர்களாகவே எழுப்பப்படுவார்கள்; அல்லாஹ்வை அஞ்சி, நன்மையாக நடந்து, உண்மையே பேசியவரைத் தவிர."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். மேலும் அவர்கள் இஸ்மாயில் பின் உபைதுல்லாஹ் பின் ரிஃபாஆ என்றும் கூறுகிறார்கள்.

باب مَا جَاءَ فِيمَنْ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ كَاذِبًا ‏‏
சரக்கைப் பற்றி பொய்யான சத்தியம் செய்பவரைப் பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ثَلاَثَةٌ لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ ‏"‏ الْمَنَّانُ وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمُنْفِقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
அபூ தர் (ரழி) அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "மூவர் இருக்கின்றனர்; மறுமை நாளில் அல்லாஹ் அவர்களைப் பார்க்க மாட்டான், அவர்களைத் தூய்மைப்படுத்தவும் மாட்டான், மேலும் அவர்களுக்கு வலிமிகுந்த வேதனை உண்டு."
நான் கேட்டேன்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! அவர்கள் யார்? நிச்சயமாக அவர்கள் தோல்வியடைந்துவிட்டார்கள், நஷ்டமடைந்துவிட்டார்கள்!"
அவர் (ஸல்) கூறினார்கள்: "மன்னான் (கொடுத்ததைச் சொல்லிக் காட்டுபவன்), தனது இசார் ஆடையைக் கணுக்காலுக்குக் கீழே தொங்கவிட்டிருப்பவன், மேலும் தனது வியாபாரப் பொருளைப் பொய்யான சத்தியம் செய்து விற்பனை செய்பவன்."

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி), அபூ ஹுரைரா (ரழி), அபூ உமாமா பின் ஸஃலபா (ரழி), இம்ரான் பின் ஹுஸைன் (ரழி), மற்றும் மஃகில் பின் யசார் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ தர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي التَّبْكِيرِ بِالتِّجَارَةِ ‏.‏
வியாபாரத்தை ஆரம்பத்தில் செய்வது பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ حَدِيدٍ، عَنْ صَخْرٍ الْغَامِدِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ إِذَا بَعَثَ سَرِيَّةً أَوْ جَيْشًا بَعَثَهُمْ أَوَّلَ النَّهَارِ وَكَانَ صَخْرٌ رَجُلاً تَاجِرًا وَكَانَ إِذَا بَعَثَ تِجَارَةً بَعَثَهُمْ أَوَّلَ النَّهَارِ فَأَثْرَى وَكَثُرَ مَالُهُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَبُرَيْدَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ صَخْرٍ الْغَامِدِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَلاَ نَعْرِفُ لِصَخْرٍ الْغَامِدِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏
சக்ர் அல்-ஃகாமிதீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

**"அல்லாஹும்ம பாரிக் லி உம்மத்தீ ஃபீ புக்கூரிஹா"**

(பொருள்: "யா அல்லாஹ், எனது உம்மத்திற்கு அவர்களின் அதிகாலைப் பொழுதில் பரக்கத் செய்வாயாக.")

(அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்:) நபியவர்கள் (ஸல்) ஒரு சிறிய படையையோ அல்லது பெரும்படையையோ அனுப்பும் போதெல்லாம், அவர்களை நாளின் முற்பகுதியிலேயே அனுப்புவார்கள். சக்ர் (ரழி) அவர்கள் ஒரு வியாபாரியாக இருந்தார்; அவர் தனது வியாபாரப் பொருட்களை நாளின் தொடக்கத்தில் அனுப்புவார். அதனால் அவர் செல்வந்தரானார்; மேலும் அவரது செல்வம் பெருகியது.

இத்தலைப்பில் அலீ, இப்னு மஸ்ஊத், புரைதா, அனஸ், இப்னு உமர், இப்னு அப்பாஸ் மற்றும் ஜாபிர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) கூறுகிறார்: சக்ர் அல்-ஃகாமிதீ (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன்' தரத்திலானது. இந்த ஹதீஸைத் தவிர சக்ர் அல்-ஃகாமிதீ (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்த வேறு எந்த ஹதீஸையும் நாங்கள் அறியவில்லை. சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ அவர்கள் இந்த ஹதீஸை ஷுஃபா அவர்களிடமிருந்தும், அவர் யஃலா பின் அதா அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்தார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الرُّخْصَةِ فِي الشِّرَاءِ إِلَى أَجَلٍ ‏.‏
கடன் வாங்குவதற்கான அனுமதி குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَخْبَرَنَا عُمَارَةُ بْنُ أَبِي حَفْصَةَ، أَخْبَرَنَا عِكْرِمَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَوْبَانِ قِطْرِيَّانِ غَلِيظَانِ فَكَانَ إِذَا قَعَدَ فَعَرِقَ ثَقُلاَ عَلَيْهِ فَقَدِمَ بَزٌّ مِنَ الشَّامِ لِفُلاَنٍ الْيَهُودِيِّ ‏.‏ فَقُلْتُ لَوْ بَعَثْتَ إِلَيْهِ فَاشْتَرَيْتَ مِنْهُ ثَوْبَيْنِ إِلَى الْمَيْسَرَةِ ‏.‏ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَقَالَ قَدْ عَلِمْتُ مَا يُرِيدُ إِنَّمَا يُرِيدُ أَنْ يَذْهَبَ بِمَالِي أَوْ بِدَرَاهِمِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ كَذَبَ قَدْ عَلِمَ أَنِّي مِنْ أَتْقَاهُمْ لِلَّهِ وَآدَاهُمْ لِلأَمَانَةِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ أَيْضًا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ فِرَاسٍ الْبَصْرِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ الطَّيَالِسِيَّ يَقُولُ سُئِلَ شُعْبَةُ يَوْمًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لَسْتُ أُحَدِّثُكُمْ حَتَّى تَقُومُوا إِلَى حَرَمِيِّ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ فَتُقَبِّلُوا رَأْسَهُ ‏.‏ قَالَ وَحَرَمِيٌّ فِي الْقَوْمِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى أَىْ إِعْجَابًا بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு தடிமனான 'கித்ரீ' ஆடைகளை அணிந்திருந்தார்கள். அவர்கள் அமர்ந்து வியர்க்கும்போது, அவை அவர்களுக்குப் பாரமாக இருந்தன. அப்போது அஷ்-ஷாமிலிருந்து 'இன்னார்' எனும் யூதருக்குத் துணிகள் (விற்பனைக்கு) வந்தன. நான் (நபி (ஸல்) அவர்களிடம்), '(பணம் கொடுக்க) வசதி ஏற்படும் வரை, அவரிடமிருந்து இரண்டு ஆடைகளை வாங்குவதற்குத் தாங்கள் அவரிடம் ஆள் அனுப்பினால் என்ன?' என்று கேட்டேன். எனவே, அவர்கள் அவனிடம் ஆள் அனுப்பினார்கள்.

அதற்கு அவன், 'அவர் என்ன நாடுகிறார் என்று எனக்குத் தெரியும்; அவர் எனது செல்வத்தை அல்லது எனது திர்ஹம்களைக் கொண்டு செல்லவே நாடுகிறார்' என்று கூறினான்.

(இதைக் கேட்ட) அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அவன் பொய் சொல்லிவிட்டான். நிச்சயமாக அவர்களில், அல்லாஹ்வை அதிகம் அஞ்சுபவன் நானே என்பதும், அமானிதங்களை (நம்பிக்கைகளை) நிறைவேற்றுவதில் சிறந்தவன் நானே என்பதும் அவனுக்கு நன்றாகத் தெரியும்.'"

(இமாம் திர்மிதீ கூறுகிறார்): இந்தப் பாடத்தில் இப்னு அப்பாஸ் (ரலி), அனஸ் (ரலி) மற்றும் அஸ்மா பின்த் யஸீத் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா (திர்மிதீ) கூறுகிறார்: ஆயிஷா (ரலி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ் கரீப்' ஆகும். ஷுஃபா அவர்களும் இதனை உமாரா பின் அபீ ஹஃப்ஸா அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார்கள்.

அவர் (நூலாசிரியர்) கூறினார்: முஹம்மத் பின் ஃபிராஸ் அல்-பஸ்ரீ அவர்கள் கூறக் கேட்டேன்: "அபூ தாவூத் அத்-தயாளிசி அவர்கள் கூறுவதை நான் கேட்டேன்: 'ஒரு நாள் ஷுஃபா அவர்களிடம் இந்த ஹதீஸைப் பற்றிக் கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "நீங்கள் ஹரமீ பின் உமாரா பின் அபீ ஹஃப்ஸா அவர்களுக்கு முன் எழுந்து நின்று, அவர்களின் தலையை முத்தமிடும் வரை நான் இதை உங்களுக்கு அறிவிக்க மாட்டேன்" என்று கூறினார்கள்.' அபூ தாவூத் கூறினார்: 'அப்போது ஹரமீ (என்பவர்) அந்தக் கூட்டத்தில் இருந்தார்.'"

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: (தலையை முத்தமிடச் சொன்னதற்குக் காரணம்) இந்த ஹதீஸின் மீதிருந்த ஈர்ப்பாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَعُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَدِرْعُهُ مَرْهُونَةٌ بِعِشْرِينَ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَخَذَهُ لأَهْلِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் மரணித்தபோது, அவர்களுடைய கவசம், அவர்கள் தமது குடும்பத்திற்காகப் பெற்றிருந்த இருபது ஸாஃ உணவுக்காக அடைமானம் வைக்கப்பட்டிருந்தது."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، ح قَالَ مُحَمَّدٌ وَحَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَشَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِخُبْزِ شَعِيرٍ وَإِهَالَةٍ سَنِخَةٍ وَلَقَدْ رُهِنَ لَهُ دِرْعٌ عِنْدَ يَهُودِيٍّ بِعِشْرِينَ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَخَذَهُ لأَهْلِهِ وَلَقَدْ سَمِعْتُهُ ذَاتَ يَوْمٍ يَقُولُ ‏ ‏ مَا أَمْسَى فِي آلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم صَاعُ تَمْرٍ وَلاَ صَاعُ حَبٍّ ‏ ‏ ‏.‏ وَإِنَّ عِنْدَهُ يَوْمَئِذٍ لَتِسْعُ نِسْوَةٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வாற்கோதுமை ரொட்டியையும், சிக்கு நாற்றம் பிடித்த உருக்கிய கொழுப்பையும் கொண்டு சென்றேன். நபி (ஸல்) அவர்கள் தமது குடும்பத்திற்காகப் பெற்ற இருபது 'ஸாஉ' உணவுக்காகத் தமது கவசத்தை ஒரு யூதரிடம் அடமானம் வைத்திருந்தார்கள். அந்த நாளில் அவர்கள் கூறுவதை நான் கேட்டேன்: "முஹம்மது (ஸல்) அவர்களின் குடும்பத்தாரிடம் மாலை நேரத்தில் ஒரு 'ஸாஉ' பேரீச்சம்பழமோ அல்லது ஒரு 'ஸாஉ' தானியமோ இருக்கவில்லை." மேலும் அந்த நாளில் அவர்களுக்கு ஒன்பது மனைவியர் இருந்தார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كِتَابَةِ الشُّرُوطِ ‏.‏
நிபந்தனைகளைப் பதிவு செய்வது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ لَيْثٍ، صَاحِبُ الْكَرَابِيسِيِّ الْبَصْرِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَجِيدِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ قَالَ لِي الْعَدَّاءُ بْنُ خَالِدِ بْنِ هَوْذَةَ أَلاَ أُقْرِئُكَ كِتَابًا كَتَبَهُ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ فَأَخْرَجَ لِي كِتَابًا ‏ ‏ هَذَا مَا اشْتَرَى الْعَدَّاءُ بْنُ خَالِدِ بْنِ هَوْذَةَ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اشْتَرَى مِنْهُ عَبْدًا أَوْ أَمَةً لاَ دَاءَ وَلاَ غَائِلَةَ وَلاَ خِبْثَةَ بَيْعَ الْمُسْلِمِ الْمُسْلِمَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ لَيْثٍ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ هَذَا الْحَدِيثَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ ‏.‏
அல்-அத்தாஃ பின் காலித் பின் ஹவ்தா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்காக எழுதிக் கொடுத்த ஒரு மடலை உமக்கு நான் ஓதிக் காட்டட்டுமா?" என்று (தம்மிடம் பயின்றவரிடம்) கேட்டார்கள். அதற்கு அவர் "ஆம்" என்று கூறினார். உடனே அவர் (அல்-அத்தாஃ) எனக்காக ஒரு மடலை வெளியே எடுத்தார். (அதில் பின்வருமாறு எழுதப்பட்டிருந்தது):

"இது அல்-அத்தாஃ பின் காலித் பின் ஹவ்தா அவர்கள் முஹம்மது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து வாங்கியதாகும். அவர் நபியவர்களிடமிருந்து ஓர் ஆண் அடிமையை அல்லது ஒரு பெண் அடிமையை விலைக்கு வாங்கினார். (அந்த அடிமையிடம்) எந்த நோயோ, (எஜமானிடமிருந்து) ஓடிப்போகும் குறையோ, தீய நடத்தையோ இல்லை. இது ஒரு முஸ்லிம் மற்றொரு முஸ்லிமுக்குச் செய்யும் விற்பனையாகும்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஃகரீப்' ஆகும். அப்பாத் பின் லைஸ் என்பவரது அறிவிப்பைத் தவிர வேறு எதன் வாயிலாகவும் இதை நாம் அறியமாட்டோம். ஹதீஸ் கலை வல்லுநர்களில் ஒன்றுக்கு மேற்பட்டவர்கள் இந்த ஹதீஸை அவரிடமிருந்து அறிவித்துள்ளனர்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْمِكْيَالِ وَالْمِيزَانِ ‏.‏
அளவுகள் மற்றும் எடைகள் பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَعْقُوبَ الطَّالْقَانِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِ الْمِكْيَالِ وَالْمِيزَانِ ‏ ‏ إِنَّكُمْ قَدْ وُلِّيتُمْ أَمْرَيْنِ هَلَكَتْ فِيهِ الأُمَمُ السَّالِفَةُ قَبْلَكُمْ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حُسَيْنِ بْنِ قَيْسٍ ‏.‏ وَحُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا بِإِسْنَادٍ صَحِيحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எடை மற்றும் அளவை செய்பவர்களிடம் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக இரு காரியங்கள் உங்களிடம் ஒப்படைக்கப்பட்டுள்ளன, அவற்றின் காரணமாக உங்களுக்கு முந்தைய கடந்த கால சமுதாயங்கள் அழிக்கப்பட்டன."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: ஹுசைன் பின் கைஸ் அவர்களின் அறிவிப்பின் மூலமாகவே தவிர இந்த ஹதீஸ் மர்ஃபூஃ ஆக இருப்பதை நாங்கள் அறியவில்லை, மேலும் ஹுசைன் பின் கைஸ் அவர்கள் ஹதீஸில் பலவீனமானவர் என தரப்படுத்தப்பட்டார்கள். இது இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து ஸஹீஹான அறிவிப்பாளர் தொடருடன் மவ்கூஃப் அறிவிப்பாக அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي بَيْعِ مَنْ يَزِيدُ
ஏலம் விடுவது பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ شُمَيْطِ بْنِ عَجْلاَنَ، حَدَّثَنَا الأَخْضَرُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْحَنَفِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَاعَ حِلْسًا وَقَدَحًا وَقَالَ ‏"‏ مَنْ يَشْتَرِي هَذَا الْحِلْسَ وَالْقَدَحَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ أَخَذْتُهُمَا بِدِرْهَمٍ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ يَزِيدُ عَلَى دِرْهَمٍ مَنْ يَزِيدُ عَلَى دِرْهَمٍ ‏"‏ فَأَعْطَاهُ رَجُلٌ دِرْهَمَيْنِ فَبَاعَهُمَا مِنْهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الأَخْضَرِ بْنِ عَجْلاَنَ ‏.‏ وَعَبْدُ اللَّهِ الْحَنَفِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَنَسٍ هُوَ أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِبَيْعِ مَنْ يَزِيدُ فِي الْغَنَائِمِ وَالْمَوَارِيثِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ عَنِ الأَخْضَرِ بْنِ عَجْلاَنَ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு சேண விரிப்பையும் ஒரு குடிநீர் பாத்திரத்தையும் விற்றார்கள். அவர்கள், "இந்த சேண விரிப்பையும் குடிநீர் பாத்திரத்தையும் யார் வாங்குவார்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு ஒரு மனிதர், "நான் இவற்றை ஒரு திர்ஹத்திற்கு எடுத்துக் கொள்கிறேன்" என்றார். அப்பொழுது நபி (ஸல்) அவர்கள், "ஒரு திர்ஹத்தை விட அதிகமாக யார் தருவார்? ஒரு திர்ஹத்தை விட அதிகமாக யார் தருவார்?" என்று கேட்டார்கள். ஒரு மனிதர் அவருக்கு இரண்டு திர்ஹங்களைக் கொடுத்தார்; எனவே அப்பொருட்களை அவரிடம் விற்றார்கள்.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஆகும். அல்-அக்தர் பின் அஜ்லான் அவர்களின் வழியாகவே தவிர வேறு எவ்வழியிலும் இந்த ஹதீஸை நாங்கள் அறியவில்லை. அனஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கும் அப்துல்லாஹ் அல்-ஹனஃபீ என்பவர் அபூபக்கர் அல்-ஹனஃபீ ஆவார்.

அறிவுடையோரில் சிலர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள்; போரில் கிடைத்த பொருட்களையும் வாரிசுரிமைச் சொத்துக்களையும் ஏலம் விடுவதில் அவர்கள் எந்தத் தீங்கும் காணவில்லை. அல்-முஃதமிர் பின் சுலைமான் அவர்களும் ஹதீஸ் கலை வல்லுநர்களில் பலரும் அல்-அக்தர் பின் அஜ்லான் அவர்களிடமிருந்து இந்த ஹதீஸை அறிவித்துள்ளார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي بَيْعِ الْمُدَبَّرِ
முதப்பர் (அடிமையை விடுதலை செய்வதாக வாக்குறுதி அளிக்கப்பட்டவர்) விற்பனை குறித்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளவை
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ دَبَّرَ غُلاَمًا لَهُ فَمَاتَ وَلَمْ يَتْرُكْ مَالاً غَيْرَهُ فَبَاعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ النَّحَّامِ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ الأَوَّلِ فِي إِمَارَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لَمْ يَرَوْا بِبَيْعِ الْمُدَبَّرِ بَأْسًا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ بَيْعَ الْمُدَبَّرِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكٍ وَالأَوْزَاعِيِّ ‏.‏
ஜாபிர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிப்பதாவது:
"அன்சாரிகளில் ஒருவர், தம் அடிமையை ‘முதப்பர்’ (தம் மரணத்திற்குப் பின் விடுதலை பெறுபவர்) ஆக்கினார். பின்னர் அவர் (அந்த அன்சாரி) இறந்துவிட்டார். அந்த அடிமையைத் தவிர வேறு எந்தச் செல்வத்தையும் அவர் விட்டுச் செல்லவில்லை. எனவே நபி (ஸல்) அவர்கள் அந்த அடிமையை விற்றார்கள். நுஐம் பின் அப்துல்லாஹ் பின் அந்-நஹ்ஹாம் (ரலி) அந்த அடிமையை வாங்கிக்கொண்டார்."

ஜாபிர் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அந்த அடிமை ஒரு கிப்தி (எகிப்தியர்) ஆவார். அவர் இப்னுஸ் ஸுபைர் (ரலி) அவர்களின் ஆட்சியின் முதல் ஆண்டில் இறந்தார்."

அபூ ஈஸா கூறினார்: இந்த ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து இது வேறு பல வழிகளிலும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸின் அடிப்படையில் செயல்படுகின்றனர். ‘முதப்பர்’ அடிமையை விற்பதில் தவறில்லை என்று அவர்கள் கருதுகின்றனர். இதுவே ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் ஒரு சாரார் ‘முதப்பர்’ அடிமையை விற்பதை வெறுக்கின்றனர். இது சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ, மாலிக் மற்றும் அவ்ஸாயீ ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ تَلَقِّي الْبُيُوعِ
சரக்குகளின் உரிமையாளர்களைச் சந்திப்பது வெறுக்கத்தக்கதாக இருப்பது பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ تَلَقِّي الْبُيُوعِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ وَرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள், விற்பனைச் சரக்குகளை (சந்தைக்கு வருவதற்கு முன்பே வழியில் சென்று) சந்திப்பதைத் தடை செய்தார்கள்.

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் அலி (ரழி), இப்னு அப்பாஸ் (ரழி), அபூ ஹுரைரா (ரழி), அபூ ஸயீத் (ரழி), இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும், நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களில் ஒருவரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُتَلَقَّى الْجَلَبُ فَإِنْ تَلَقَّاهُ إِنْسَانٌ فَابْتَاعَهُ فَصَاحِبُ السِّلْعَةِ فِيهَا بِالْخِيَارِ إِذَا وَرَدَ السُّوقَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَيُّوبَ وَحَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَلَقِّيَ الْبُيُوعِ وَهُوَ ضَرْبٌ مِنَ الْخَدِيعَةِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَغَيْرِهِ مِنْ أَصْحَابِنَا ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் (சந்தைக்குக்) கொண்டுவரப்படும் சரக்குகளை (சந்தையை அடைவதற்கு முன் வழியில்) எதிர்கொள்வதை தடைசெய்தார்கள். யாரேனும் ஒருவர் அவற்றை அவ்வாறு எதிர்கொண்டு வாங்கினால், அப்பொருட்களின் உரிமையாளர் சந்தையை அடைந்ததும் (அந்த வியாபாரத்தை அங்கீகரிக்கவோ அல்லது ரத்து செய்யவோ) அவருக்கு விருப்ப உரிமை உண்டு."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் அய்யூப் (ஒரு அறிவிப்பாளர்) அவர்களின் ஹஸன் ஃகரீப் அறிவிப்பாகும். இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸாகும். அறிஞர்களில், சரக்குகளின் உரிமையாளர்களை (சந்தைக்கு வருமுன் வழியில்) சந்திப்பதை விரும்பாதவர்களும் உண்டு; அவர்கள் அது ஒரு வகை மோசடி என்று கூறுகின்றனர். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ அவர்களின், மற்றும் எங்கள் தோழர்களில் மற்றவர்களின் கருத்தாகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ لاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ
கிராமப்புற மக்களுக்காக நகரவாசி விற்பனை செய்யக்கூடாது என்பது பற்றி வந்துள்ள அறிவிப்புகள்
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ قُتَيْبَةُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ طَلْحَةَ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَكِيمِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ عَنْ أَبِيهِ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ جَدِّ كَثِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நகரவாசி கிராமவாசிக்காக விற்கக்கூடாது."

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் தல்ஹா (ரழி) அவர்கள், ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள், அனஸ் (ரழி) அவர்கள், இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், ஹகீம் பின் அபீ யஸீத் (ரழி) அவர்கள் தம் தந்தை (ரழி) வாயிலாக, கஸீர் பின் அப்துல்லாஹ்வின் பாட்டனாரான 'அம்ர் பின் அவ்ஃப் அல்-முஸனீ (ரழி) அவர்கள், மற்றும் நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களில் ஒரு மனிதர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ لاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ دَعُوا النَّاسَ يَرْزُقُ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْضٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَيْضًا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ كَرِهُوا أَنْ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ ‏.‏ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي أَنْ يَشْتَرِيَ حَاضِرٌ لِبَادٍ ‏.‏ وَقَالَ الشَّافِعِيُّ يُكْرَهُ أَنْ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَإِنْ بَاعَ فَالْبَيْعُ جَائِزٌ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நகரவாசி கிராமவாசிக்காக விற்க வேண்டாம். மக்களை (அவரவர் போக்கில்) விட்டுவிடுங்கள்; அல்லாஹ் அவர்களில் சிலருக்கு மற்றவர்கள் மூலம் வாழ்வாதாரம் அளிக்கிறான்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும், மேலும் ஜாபிர் (ரழி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸும் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும்.

நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் பிறரில் உள்ள அறிவுடைய சிலரின்படி இந்த ஹதீஸின் மீது அமல் செய்யப்படுகிறது. நகரவாசி கிராமவாசிக்காக விற்பதை அவர்கள் வெறுக்கிறார்கள், அதே நேரத்தில் அவர்களில் சிலர் நகரவாசி கிராமவாசிக்காக வாங்குவதற்கு அனுமதித்தார்கள். அஷ்-ஷாஃபிஈ அவர்கள் கூறினார்கள்: "நகரவாசி கிராமவாசிக்காக விற்பது விரும்பத்தகாதது, அவர் விற்றால், அந்த விற்பனை அனுமதிக்கப்பட்டதாகும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي النَّهْىِ عَنِ الْمُحَاقَلَةِ، وَالْمُزَابَنَةِ،
முஹாகலா மற்றும் முஸாபனா ஆகியவற்றின் தடை குறித்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَسَعْدٍ وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْمُحَاقَلَةُ بَيْعُ الزَّرْعِ بِالْحِنْطَةِ ‏.‏ وَالْمُزَابَنَةُ بَيْعُ الثَّمَرِ عَلَى رُءُوسِ النَّخْلِ بِالتَّمْرِ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا بَيْعَ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் முஹாகலா மற்றும் முஸாபனாவைத் தடைசெய்தார்கள்.

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள், இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள், சஅத் (ரழி) அவர்கள், ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள், ராஃபி பின் கதீஜ் (ரழி) அவர்கள், மற்றும் அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் ஆகியோரிடமிருந்து ஹதீஸ்கள் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும்.

முஹாகலா என்பது பயிர்களை கோதுமைக்கு விற்பதும், முஸாபனா என்பது பேரீச்சை மரத்தில் உள்ள பேரீச்சம் பழங்களை உலர்ந்த பேரீச்சம் பழங்களுக்கு விற்பதும் ஆகும். பெரும்பாலான அறிஞர்கள் இதன்படி செயல்படுகின்றனர்; அவர்கள் முஹாகலா மற்றும் முஸாபனா விற்பனையை விரும்பவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ زَيْدًا أَبَا عَيَّاشٍ، سَأَلَ سَعْدًا عَنِ الْبَيْضَاءِ، بِالسُّلْتِ فَقَالَ أَيُّهُمَا أَفْضَلُ قَالَ الْبَيْضَاءُ ‏.‏ فَنَهَى عَنْ ذَلِكَ ‏.‏ وَقَالَ سَعْدٌ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسْأَلُ عَنِ اشْتِرَاءِ التَّمْرِ بِالرُّطَبِ فَقَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ ‏ ‏ أَيَنْقُصُ الرُّطَبُ إِذَا يَبِسَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ فَنَهَى عَنْ ذَلِكَ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் யஸீத் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"ஸைத் அபூ அய்யாஷ் அவர்கள், ஸஃத் (ரழி) அவர்களிடம் வெள்ளைக் கோதுமைக்குப் பதிலாக வாற்கோதுமையை (பரிமாற்றம் செய்வது) குறித்துக் கேட்டார்கள். அதற்கு ஸஃத் (ரழி), 'அவ்விரண்டில் எது சிறந்தது?' என்று கேட்டார்கள். அதற்கு (ஸைத்), 'வெள்ளைக் (கோதுமை)தான்' என்று கூறினார். ஆகவே, (அத்தகைய பரிமாற்றத்தை) அவர் தடை செய்தார்கள். மேலும் ஸஃத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம், உலர்ந்த பேரீச்சம்பழங்களுக்குப் பதிலாக பழுத்த பேரீச்சம்பழங்களை வாங்குவது பற்றிக் கேட்கப்பட்டதை நான் செவியுற்றேன். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் தம்மைச் சுற்றியிருந்தவர்களிடம், "பழுத்த பேரீச்சம்பழங்கள் காய்ந்தவுடன் (எடையில்) குறைந்துவிடுமா?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள் ஆம் என்றனர். எனவே, அவர் (ஸல்) அதைத் தடை செய்தார்கள்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ زَيْدٍ أَبِي عَيَّاشٍ، قَالَ سَأَلْنَا سَعْدًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَصْحَابِنَا ‏.‏
ஸைத் அபூ அய்யாஷ் அவர்கள் கூறியதாவது:
நாங்கள் ஸஅத் (ரலி) அவர்களிடம் கேட்டோம். அப்போது அவர்கள் (முந்தைய ஹதீஸில் உள்ளதைப்) போன்றே கூறினார்கள்.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்:
இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். மேலும் இதன்படி அறிவுடையோர் செயல்படுகிறார்கள். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ அவர்களின் மற்றும் நம் தோழர்களின் கருத்தாகும்.

باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا
கனிகள் மலர ஆரம்பிக்கும் வரை அவற்றை விற்பது வெறுக்கத்தக்கதாக இருப்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يَزْهُوَ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், பேரீச்சம் பழங்கள் நிறம் மாறும் வரை அவற்றை விற்பதைத் தடை செய்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
وَبِهَذَا الإِسْنَادِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ السُّنْبُلِ حَتَّى يَبْيَضَّ وَيَأْمَنَ الْعَاهَةَ نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُشْتَرِيَ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ كَرِهُوا بَيْعَ الثِّمَارِ قَبْلَ أَنْ يَبْدُوَ صَلاَحُهَا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏
இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரின்படி:
""நபி (ஸல்) அவர்கள் கதிர்களை அவை வெண்மையாகும் வரையிலும், நோயிலிருந்து பாதுகாப்பாகும் வரையிலும் விற்பதைத் தடை செய்தார்கள். விற்பவர் மற்றும் வாங்குபவர் (ஆகிய இருவருக்கும்) அதைத் தடை செய்தார்கள்.""

அவர் கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் அனஸ், ஆயிஷா, அபூ ஹுரைரா, இப்னு அப்பாஸ், ஜாபிர், அபூ ஸயீத் மற்றும் ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களிடையே இதன் அடிப்படையிலேயே செயல்பாடு உள்ளது. பழங்களின் பக்குவம் (பயன்) வெளிப்படுவதற்கு முன்பு அவற்றை விற்பதை அவர்கள் வெறுக்கிறார்கள். இது ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، وَعَفَّانُ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْعِنَبِ حَتَّى يَسْوَدَّ وَعَنْ بَيْعِ الْحَبِّ حَتَّى يَشْتَدَّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், திராட்சை கறுக்கும் வரையிலும், தானியங்கள் இறுகும் வரையிலும் அவற்றை விற்பதைத் தடை செய்தார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஃகரீப் ஆகும்; ஹம்மாத் பின் ஸலமா அவர்களின் அறிவிப்பைத் தவிர, இது மர்ஃபூஃ ஆக இருப்பதை நாங்கள் அறியவில்லை.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي النَّهْىِ عَنْ بَيْعِ، حَبَلِ الْحَبَلَةِ
ஹபலில்-ஹபலாவின் விற்பனை பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَحَبَلُ الْحَبَلَةِ نِتَاجُ النِّتَاجِ وَهُوَ بَيْعٌ مَفْسُوخٌ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ مِنْ بُيُوعِ الْغَرَرِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَغَيْرُهُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَنَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் 'ஹபலுல் ஹபலா' விற்பனையைத் தடை செய்தார்கள்."

அவர் (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ் (ரழி) மற்றும் அபூ ஸயீத் அல்-குத்ரீ (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். இது அறிஞர்களிடத்தில் செயல்படுத்தப்படுகிறது. 'ஹபலுல் ஹபலா' என்பது (ஒரு விலங்கின்) சந்ததியின் சந்ததியாகும். இது அறிஞர்களின் கூற்றுப்படி செல்லாத விற்பனையாகும்; மேலும் இது 'ஃகரர்' (நிச்சயமற்ற/மோசடி) விற்பனை வகையைச் சார்ந்தது.

ஷுஅபா அவர்கள் இந்த ஹதீஸை அய்யூப் அவர்களிடமிருந்து, அவர் ஸயீத் பின் ஜுபைர் அவர்களிடமிருந்து, அவர் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்கள்.

அப்துல் வஹ்ஹாப் அத்-தகஃபீ அவர்களும் மற்றவர்களும் இதனை அய்யூப் அவர்களிடமிருந்து, அவர் ஸயீத் பின் ஜுபைர் மற்றும் நாஃபி அவர்களிடமிருந்து, அவர்கள் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து, அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்கள். இதுவே மிகவும் சரியானதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الْغَرَرِ
கரார் விற்பனைகள் வெறுக்கத்தக்கவை என்பது பற்றி அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَنْبَأَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْغَرَرِ وَبَيْعِ الْحَصَاةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا بَيْعَ الْغَرَرِ ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَمِنْ بُيُوعِ الْغَرَرِ بَيْعُ السَّمَكِ فِي الْمَاءِ وَبَيْعُ الْعَبْدِ الآبِقِ وَبَيْعُ الطَّيْرِ فِي السَّمَاءِ وَنَحْوُ ذَلِكَ مِنَ الْبُيُوعِ ‏.‏ وَمَعْنَى بَيْعِ الْحَصَاةِ أَنْ يَقُولَ الْبَائِعُ لِلْمُشْتَرِي إِذَا نَبَذْتُ إِلَيْكَ بِالْحَصَاةِ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكَ ‏.‏ وَهَذَا شَبِيهٌ بِبَيْعِ الْمُنَابَذَةِ وَكَانَ هَذَا مِنْ بُيُوعِ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃகரர் விற்பனையையும், ஹஸா விற்பனையையும் தடைசெய்தார்கள்."

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரழி), இப்னு அப்பாஸ் (ரழி), அபூ ஸயீத் (ரழி), மற்றும் அனஸ் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும்.

இந்த ஹதீஸின்படி அறிவுடைய மக்கள் செயல்படுகிறார்கள்; அவர்கள் ஃகரரை வெறுக்கிறார்கள். அஷ்-ஷாஃபியீ அவர்கள் கூறினார்கள்: “ஃகரர் விற்பனை என்பது தண்ணீரில் உள்ள மீன்களை விற்பது, தப்பி ஓடிய அடிமையை விற்பது, வானத்தில் உள்ள பறவைகளை விற்பது, மற்றும் இது போன்ற விற்பனைகளையும் உள்ளடக்கியது. மேலும் ஹஸா விற்பனையின் பொருள் என்னவென்றால், விற்பனையாளர் வாங்குபவரிடம், 'நான் உன் மீது சிறுகல்லை எறிந்தால், அப்போது எனக்கும் உனக்கும் இடையிலான விற்பனை இறுதியானது' என்று கூறுவதாகும். இது முனாபதா விற்பனையை ஒத்திருக்கிறது, மேலும் இது ஜாஹிலிய்யா மக்களின் விற்பனைப் பழக்கங்களில் ஒன்றாகும்.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي النَّهْىِ عَنْ بَيْعَتَيْنِ، فِي بَيْعَةٍ
இரண்டு விற்பனைகள் ஒரே நேரத்தில் நடைபெறுவதற்கான தடை குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ مَسْعُودٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ ‏.‏ أَنْ يَقُولَ أَبِيعُكَ هَذَا الثَّوْبَ بِنَقْدٍ بِعَشَرَةٍ وَبِنَسِيئَةٍ بِعِشْرِينَ وَلاَ يُفَارِقُهُ عَلَى أَحَدِ الْبَيْعَيْنِ فَإِذَا فَارَقَهُ عَلَى أَحَدِهِمَا فَلاَ بَأْسَ إِذَا كَانَتِ الْعُقْدَةُ عَلَى وَاحِدٍ مِنْهُمَا ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَمِنْ مَعْنَى نَهْىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ أَنْ يَقُولَ أَبِيعُكَ دَارِي هَذِهِ بِكَذَا عَلَى أَنْ تَبِيعَنِي غُلاَمَكَ بِكَذَا فَإِذَا وَجَبَ لِي غُلاَمُكَ وَجَبَ لَكَ دَارِي ‏.‏ وَهَذَا يُفَارِقُ عَنْ بَيْعٍ بِغَيْرِ ثَمَنٍ مَعْلُومٍ وَلاَ يَدْرِي كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى مَا وَقَعَتْ عَلَيْهِ صَفْقَتُهُ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஒரு விற்பனையில் இரண்டு விற்பனைகள் செய்வதைத் தடை செய்தார்கள்."

இந்த அத்தியாயத்தில் அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி), இப்னு உமர் (ரலி) மற்றும் இப்னு மஸ்ஊத் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) அவர்கள் கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்களிடம் இதன் அடிப்படையில் செயல்முறை உள்ளது.

சில அறிஞர்கள் 'ஒரு விற்பனையில் இரண்டு விற்பனைகள்' என்பதற்கு விளக்கமளித்துள்ளனர். அதாவது ஒருவர், "இந்த ஆடையை நான் உனக்கு ரொக்கத்திற்குப் பத்துக்கும், கடனுக்கு இருபதுக்கும் விற்கிறேன்" என்று கூறுவதும், அவ்விரண்டில் ஒன்றின் மீது (உறுதி செய்யாமல்) அவ்விருவரும் பிரிந்து விடுவதுமாகும். அவ்விரண்டில் ஒன்றின் மீது வியாபார ஒப்பந்தம் உறுதியான நிலையில் அவர்கள் பிரிந்து சென்றால் அதில் தவறில்லை.

இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒரு விற்பனையில் இரண்டு விற்பனைகள் என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் தடை செய்ததன் பொருளில் இதுவும் அடங்கும்: அதாவது ஒருவர், 'என்னுடைய இந்த வீட்டை நான் உனக்கு இவ்வளவு (விலைக்கு) விற்கிறேன்; நீ உன்னுடைய அடிமையை எனக்கு இவ்வளவு (விலைக்கு) விற்க வேண்டும் என்ற நிபந்தனையின் பேரில்' என்று கூறுவதாகும். 'எனக்கு உன் அடிமை கிடைத்தால், உனக்கு என் வீடு சொந்தம்' (என்று கூறுவதாகும்). இதில், அறியப்படாத விலையில் அவர் விற்பனையை முடித்துச் செல்கிறார். மேலும், எதன் அடிப்படையில் (எந்த விலையில்) தன் வியாபாரம் அமைந்தது என்பதை அவ்விருவரில் எவரும் அறியமாட்டார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ
ஒருவரிடம் இல்லாத ஒன்றை விற்பது வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَأْتِينِي الرَّجُلُ يَسْأَلُنِي مِنَ الْبَيْعِ مَا لَيْسَ عِنْدِي أَبْتَاعُ لَهُ مِنَ السُّوقِ ثُمَّ أَبِيعُهُ قَالَ ‏ ‏ لاَ تَبِعْ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ‏.‏
ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, 'ஒரு மனிதர் என்னிடம் வந்து, என்னிடம் இல்லாத ஒரு பொருளை விற்குமாறு கேட்கிறார். அவருக்காக அதைச் சந்தையிலிருந்து வாங்கி, பிறகு அவருக்கு விற்கலாமா?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'உன்னிடம் இல்லாததை நீ விற்காதே' என்று கூறினார்கள்."

அவர் கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிப்பு உள்ளது.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَبِيعَ مَا لَيْسَ عِنْدِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قُلْتُ لأَحْمَدَ مَا مَعْنَى نَهَى عَنْ سَلَفٍ وَبَيْعٍ قَالَ أَنْ يَكُونَ يُقْرِضُهُ قَرْضًا ثُمَّ يُبَايِعُهُ عَلَيْهِ بَيْعًا يَزْدَادُ عَلَيْهِ وَيَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ يُسْلِفُ إِلَيْهِ فِي شَيْءٍ فَيَقُولُ إِنْ لَمْ يَتَهَيَّأْ عِنْدَكَ فَهُوَ بَيْعٌ عَلَيْكَ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ رَاهَوَيْهِ كَمَا قَالَ قُلْتُ لأَحْمَدَ وَعَنْ بَيْعِ مَا لَمْ تَضْمَنْ قَالَ لاَ يَكُونُ عِنْدِي إِلاَّ فِي الطَّعَامِ مَا لَمْ تَقْبِضْ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ كَمَا قَالَ فِي كُلِّ مَا يُكَالُ أَوْ يُوزَنُ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ إِذَا قَالَ أَبِيعُكَ هَذَا الثَّوْبَ وَعَلَىَّ خِيَاطَتُهُ وَقَصَارَتُهُ فَهَذَا مِنْ نَحْوِ شَرْطَيْنِ فِي بَيْعٍ وَإِذَا قَالَ أَبِيعُكَهُ وَعَلَىَّ خِيَاطَتُهُ فَلاَ بَأْسَ بِهِ أَوْ قَالَ أَبِيعُكَهُ وَعَلَىَّ قَصَارَتُهُ فَلاَ بَأْسَ بِهِ إِنَّمَا هُوَ شَرْطٌ وَاحِدٌ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ كَمَا قَالَ ‏.‏
ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "என்னிடம் இல்லாததை விற்பதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்குத் தடை விதித்தார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இது ஹஸனான ஹதீஸ் ஆகும்.

இஸ்ஹாக் பின் மன்ஸூர் கூறினார்கள்: நான் அஹ்மத் அவர்களிடம், "'கடன் மற்றும் விற்பனை' (ஆகிய இரண்டும் கலந்த ஒப்பந்தத்திற்கு) விதிக்கப்பட்ட தடையின் கருத்து என்ன?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒருவர் (மற்றொருவருக்குக்) கடன் கொடுத்து, பின்னர் அவரிடம் ஒரு பொருளை (அதன் சாதாரண) விலையை விட அதிக விலைக்கு விற்பதாகும். மேலும், ஒரு பொருளை முன்னிறுத்தி கடன் (முன்பணம்) கொடுத்துவிட்டு, 'உன்னிடம் அப்பொருள் (தயாராக) இல்லையென்றால், அது உனக்கு விற்பனையாகிவிடும்' என்று கூறுவதும் இதில் அடங்கும்."

இஸ்ஹாக் (அதாவது இப்னு ராஹவைஹி) அவர்களும் அவர் (அஹ்மத்) கூறியதைப் போன்றே கூறினார்கள். மேலும் நான் அஹ்மத் அவர்களிடம், "தன் பொறுப்பில் இல்லாததை (உத்தரவாதம் இல்லாததை) விற்பது பற்றிக் கூறுங்கள்?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "என்னைப் பொறுத்தவரை, கைப்பற்றாத உணவுப் பொருட்களைத் தவிர வேறெதிலும் (இத்தடை) இல்லை" என்று கூறினார்கள். இஸ்ஹாக் அவர்கள் கூறும்போது, "அளக்கப்படும் அல்லது நிறுக்கப்படும் எப்பொருளாயினும், அவர் கூறியது போன்றே (சட்டம்) ஆகும்" என்றார்கள்.

அஹ்மத் அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒருவர், 'நான் இந்த ஆடையை உமக்கு விற்கிறேன்; அதைத் தைத்துக் கொடுப்பதும், அதை வெளுத்துக் கொடுப்பதும் என் கடமையாகும்' என்று கூறினால், இது ஒரு விற்பனையில் இரண்டு நிபந்தனைகள் விதிப்பதைப் போன்றதாகும். ஆனால், 'நான் இதை உமக்கு விற்கிறேன்; அதைத் தைத்துக் கொடுப்பது என் கடமை' என்று கூறினால், அதில் தவறில்லை. அல்லது 'நான் இதை உமக்கு விற்கிறேன்; அதை வெளுத்துத் தருவது என் கடமை' என்று கூறினால் அதிலும் தவறில்லை. ஏனெனில் இது ஒரே ஒரு நிபந்தனையாகும்." இஸ்ஹாக் அவர்களும் அவர் (அஹ்மத்) கூறியதைப் போன்றே கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، حَتَّى ذَكَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ يَحِلُّ سَلَفٌ وَبَيْعٌ وَلاَ شَرْطَانِ فِي بَيْعٍ وَلاَ رِبْحُ مَا لَمْ يُضْمَنْ وَلاَ بَيْعُ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ ‏.‏ رَوَى أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَأَبُو بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَوْفٌ وَهِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ مُرْسَلٌ إِنَّمَا رَوَاهُ ابْنُ سِيرِينَ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "கடனும் விற்பனையும் (ஒன்றாக அமைவது) ஆகுமானதல்ல; ஒரு விற்பனையில் இரண்டு நிபந்தனைகள் (விதிப்பதும்), உமது பொறுப்பில் வராத (உத்தரவாதம் இல்லாத) ஒன்றில் இலாபம் அடைவதும், உம்மிடம் இல்லாத ஒன்றை நீர் விற்பதும் ஆகுமானதல்ல."

அபூ ஈஸா (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் தரத்திலுள்ளதாகும். இது அவர் வழியாக வேறு பல வழிகளிலும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. அய்யூப் அஸ்-ஸக்தியானி மற்றும் அபூ பிஷ்ர் ஆகியோர் யூசுஃப் பின் மஹக் வழியாக ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அவ்ஃப் மற்றும் ஹிஷாம் பின் ஹஸ்ஸான் ஆகியோர் இந்த ஹதீஸை இப்னு ஸிரீன் வழியாக, ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து, நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்கள். இது ஒரு முர்ஸல் ஹதீஸ் ஆகும். (ஏனெனில்) இப்னு ஸிரீன் இதை அய்யூப் அஸ்-ஸக்தியானி வழியாக, யூசுஃப் பின் மஹக் அவர்களிடமிருந்து, ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، وَعَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ أَبُو سَهْلٍ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَبِيعَ مَا لَيْسَ عِنْدِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى وَكِيعٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ وَرِوَايَةُ عَبْدِ الصَّمَدِ أَصَحُّ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِصْمَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يَبِيعَ الرَّجُلُ مَا لَيْسَ عِنْدَهُ ‏.‏
ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"என்னிடம் இல்லாததை விற்பதற்கு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்குத் தடை விதித்தார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: வக்கீஃ அவர்கள் இந்த ஹதீஸை யஸீத் பின் இப்ராஹீம் அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் இப்னு ஸீரீன் அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் அய்யூப் அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்தார்கள், மேலும் அதில் "யூசுஃப் பின் மஹக் அவர்களிடமிருந்து" என்று அவர்கள் குறிப்பிடவில்லை.

மேலும் அப்துஸ்-ஸமத் (ஹதீஸ் எண் 1235 இன் அறிவிப்பாளர் தொடரில் உள்ள ஒரு அறிவிப்பாளர்) அவர்களின் அறிவிப்பு மிகவும் சரியானது.

யஹ்யா பின் அபீ கஸீர் அவர்கள் இந்த ஹதீஸை யஃலா பின் ஹகீம் அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் யூசுஃப் பின் மஹக் அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் அப்துல்லாஹ் பின் இஸ்மா அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்தார்கள்.

பெரும்பாலான அறிஞர்களின்படி இந்த ஹதீஸின் அடிப்படையில் செயல்படப்படுகிறது, ஒருவர் தன்னிடம் இல்லாததை விற்பதை அவர்கள் வெறுக்கிறார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَهِبَتِهِ
வலாவை விற்பதும் அதை வழங்குவதும் வெறுக்கத்தக்கதாக இருப்பது பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، وَشُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَهِبَتِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَهِبَتِهِ ‏.‏ وَهُوَ وَهَمٌ وَهِمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ ‏.‏ وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سُلَيْمٍ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் வலாஃவை விற்பதையும் மேலும் அதை அன்பளிப்பாகக் கொடுப்பதையும் தடைசெய்தார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அப்துல்லாஹ் பின் தீனார் அவர்கள், இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்ததாகவே தவிர, இந்த ஹதீஸை நாங்கள் அறியவில்லை. அறிஞர்களிடம் இஹ்ஹதீஸின் மீதே செயல்பாடு உள்ளது.

யஹ்யா பின் ஸுலைம் அவர்கள் இந்த ஹதீஸை உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் அவர்களிடமிருந்து, நாஃபி அவர்களிடமிருந்து, இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து, நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து "அவர்கள் வலாஃவை விற்பதையும் அதை அன்பளிப்பாகக் கொடுப்பதையும் தடைசெய்தார்கள்" என்று அறிவித்தார்கள்.

ஆனால் இது ஒரு தவறாகும்; இதில் யஹ்யா பின் ஸுலைம் அவர்கள் தவறு செய்துவிட்டார்கள். (ஏனெனில்) அப்துல் வஹ்ஹாப் அத்-தகஃபீ அவர்களும், அப்துல்லாஹ் பின் நுமைர் அவர்களும் மற்றும் பலரும் இதை உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் அவர்களிடமிருந்து, அப்துல்லாஹ் பின் தீனார் அவர்களிடமிருந்து, இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்கள். யஹ்யா பின் ஸுலைம் அவர்களின் அறிவிப்பை விட இதுவே மிகச் சரியானதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً
விலங்குகளுக்கு பதிலாக விலங்குகளை கடனாக பரிமாறிக் கொள்வது வெறுக்கத்தக்கதாக கருதப்படுவது பற்றி வந்துள்ள அறிவிப்புகள்
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ مُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ هَكَذَا قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَغَيْرُهُ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ ‏.‏
ஸமுரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கடனுக்குப் பிராணிகளைப் பண்டமாற்று செய்வதைத் தடைசெய்தார்கள்."

அவர் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி), ஜாபிர் (ரழி), இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: ஸமுரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். அல்-ஹஸன் அவர்கள் ஸமுரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து செவியுற்றார்கள் என்பது சரியானது, இதைத்தான் அலீ பின் அல்-மதீனி மற்றும் மற்றவர்கள் கூறினார்கள்.

கடனுக்குப் பிராணிகளைப் பண்டமாற்று செய்வதைப் (தடை செய்வது) பொறுத்தவரை, நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் மற்றவர்களிடையே உள்ள அறிஞர்களில் பெரும்பாலானோரின்படி இது செயல்படுத்தப்படுகிறது. இது சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ அவர்களின் மற்றும் அல்-கூஃபா மக்களின் கருத்து, மேலும் இது அஹ்மத் அவர்களின் கருத்தும் ஆகும்.

நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் மற்றவர்களிடையே உள்ள சில அறிஞர்கள், கடனுக்குப் பிராணிகளுக்குப் பிராணிகளைப் பண்டமாற்று செய்ய அனுமதித்தார்கள். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ அவர்களின் மற்றும் இஸ்ஹாக் அவர்களின் கருத்து ஆகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الْحَجَّاجِ، وَهُوَ ابْنُ أَرْطَاةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ الْحَيَوَانُ اثْنَانِ بِوَاحِدٍ لاَ يَصْلُحُ نَسِيئًا وَلاَ بَأْسَ بِهِ يَدًا بِيَدٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "பிராணிகளை ஒன்றுக்கு இரண்டு என்ற அடிப்படையில் கடனுக்கு விற்பது முறையல்ல, மேலும், கையோடு கை (பரிமாற்றம்) கொள்வதில் குற்றமில்லை."

இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي شِرَاءِ الْعَبْدِ بِالْعَبْدَيْنِ
இரண்டு அடிமைகளுக்குப் பதிலாக ஒரு அடிமையை வாங்குவது பற்றி வந்துள்ளதைப் பற்றி
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ عَبْدٌ فَبَايَعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْهِجْرَةِ وَلاَ يَشْعُرُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ عَبْدٌ فَجَاءَ سَيِّدُهُ يُرِيدُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ بِعْنِيهِ ‏ ‏ ‏.‏ فَاشْتَرَاهُ بِعَبْدَيْنِ أَسْوَدَيْنِ ثُمَّ لَمْ يُبَايِعْ أَحَدًا بَعْدُ حَتَّى يَسْأَلَهُ أَعَبْدٌ هُوَ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لاَ بَأْسَ بِعَبْدٍ بِعَبْدَيْنِ يَدًا بِيَدٍ ‏.‏ وَاخْتَلَفُوا فِيهِ إِذَا كَانَ نَسِيئًا ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"ஓர் அடிமை ஹிஜ்ரத் செய்வதற்காக நபி (ஸல்) அவர்களிடம் உறுதிமொழி அளிக்க வந்தார். ஆனால், அவர் ஓர் அடிமை என்பதை நபி (ஸல்) அவர்கள் அறிந்திருக்கவில்லை. ஆகவே, அவருடைய எஜமானர் அவரை(த் தேடி) வந்தபோது, நபி (ஸல்) அவர்கள், 'அவரை எனக்கு விற்றுவிடுங்கள்' என்று கூறினார்கள். எனவே, அவர்கள் அவரை இரண்டு கறுப்பு அடிமைகளுக்குப் பகரமாக வாங்கினார்கள். அதன்பிறகு, 'இவர் ஓர் அடிமையா?' என்று கேட்காத வரை, யாரிடமிருந்தும் அவர்கள் உறுதிமொழி பெறமாட்டார்கள்."

அவர் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் அனஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் ஹதீஸ் உள்ளது.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: ஜாபிர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிவுடையோரின் நடைமுறை இதன் மீதே உள்ளது. அதாவது, ஒரு அடிமைக்கு இரண்டு அடிமைகளை 'கைக்குக் கை' (ரொக்கமாக) மாற்றிக்கொள்வதில் தவறில்லை. ஆனால், அது கடனாக இருந்தால் அவர்கள் கருத்து வேறுபாடு கொள்கிறார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ أَنَّ الْحِنْطَةَ بِالْحِنْطَةِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَكَرَاهِيَةِ التَّفَاضُلِ فِيهِ
கோதுமைக்கு கோதுமை, வகைக்கு வகை பரிமாற்றம் செய்யப்பட வேண்டும் என்றும், அதில் அதிகரிப்பு வெறுக்கப்படுகிறது என்றும் எது அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது என்பது பற்றி
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى بِيعُوا الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الْبُرَّ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الشَّعِيرَ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَبِلاَلٍ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ ‏"‏ بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ ‏"‏ ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْحَدِيثَ وَزَادَ فِيهِ قَالَ خَالِدٌ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ ‏"‏ بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ ‏"‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ أَنْ يُبَاعَ الْبُرُّ بِالْبُرِّ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَإِذَا اخْتَلَفَ الأَصْنَافُ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُبَاعَ مُتَفَاضِلاً إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ ‏.‏ وَهَذَا قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِيعُوا الشَّعِيرَ بِالْبُرِّ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تُبَاعَ الْحِنْطَةُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ ‏.‏
உபாதா பின் அஸ்-ஸாமித் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "தங்கத்திற்குத் தங்கம் நிகருக்கு நிகராகவும், வெள்ளிக்கு வெள்ளி நிகருக்கு நிகராகவும், பேரீச்சம்பழத்திற்குப் பேரீச்சம்பழம் நிகருக்கு நிகராகவும், கோதுமைக்குக் கோதுமை நிகருக்கு நிகராகவும், உப்புக்கு உப்பு நிகருக்கு நிகராகவும், வாற்கோதுமைக்கு வாற்கோதுமை நிகருக்கு நிகராகவும் (விற்கப்பட வேண்டும்). ஆகவே, எவர் (அளவை) அதிகப்படுத்தினாரோ அல்லது அதிகம் கோரினாரோ, அவர் வட்டி (ரிபா) வாங்கிவிட்டார். தங்கத்தை வெள்ளிக்கு நீங்கள் விரும்பியவாறு கையோடு கை (ரொக்கமாக) விற்றுக்கொள்ளுங்கள்; கோதுமையைப் பேரீச்சம்பழத்திற்கு நீங்கள் விரும்பியவாறு கையோடு கை விற்றுக்கொள்ளுங்கள்; வாற்கோதுமையைப் பேரீச்சம்பழத்திற்கு நீங்கள் விரும்பியவாறு கையோடு கை விற்றுக்கொள்ளுங்கள்."

அவர் (நூலாசிரியர்) கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் அபூ ஸயீத், அபூ ஹுரைரா, பிலால் மற்றும் அனஸ் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: உபாதா பின் அஸ்-ஸாமித் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். சிலர் இந்த ஹதீஸை இதே அறிவிப்பாளர் தொடருடன் காலிதிடமிருந்து அறிவித்துள்ளனர்; அதில், "கோதுமையை வாற்கோதுமைக்கு நீங்கள் விரும்பியவாறு கையோடு கை விற்றுக்கொள்ளுங்கள்" என்று அவர் கூறியுள்ளார்.

வேறு சிலர் இந்த ஹதீஸை காலித் வழியாக, அபூ கிலாபாவிடமிருந்தும், அவர் அபூ அல்-அஷ்அத்திடமிருந்தும், அவர் உபாதா (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்துள்ளனர். அதில் காலித், அபூ கிலாபா கூறியதாகப் பின்வருவதை அதிகப்படுத்தியுள்ளார்: "கோதுமையை வாற்கோதுமைக்கு நீங்கள் விரும்பியவாறு விற்றுக்கொள்ளுங்கள்" என்று கூறிவிட்டு முழு ஹதீஸையும் குறிப்பிட்டார்.

அறிஞர்களிடம் நடைமுறை இதன் மீதே உள்ளது. கோதுமைக்குக் கோதுமை விற்கும்போது நிகருக்கு நிகராகவே தவிர (வேறு விதமாக) விற்கக்கூடாது என்றும், அவ்வாறே வாற்கோதுமைக்கு வாற்கோதுமை விற்கும்போதும் நிகருக்கு நிகராகவே தவிர (வேறு விதமாக விற்கக்கூடாது) என்றும் அவர்கள் கருதுகின்றனர். (பண்டங்களின்) வகைகள் மாறுபடும்போது, அது கையோடு கை (ரொக்கமாக) இருந்தால், ஏற்றத்தாழ்வுடன் விற்கப்படுவதில் தவறில்லை. இது நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் பெரும்பாலானோரின் கூற்றாகும். இது சுஃப்யான் அத்தவ்ரி, ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். "அதற்கான ஆதாரம் நபி (ஸல்) அவர்களின், 'வாற்கோதுமையைக் கோதுமைக்கு நீங்கள் விரும்பியவாறு கையோடு கை விற்றுக்கொள்ளுங்கள்' எனும் கூற்றாகும்" என்று ஷாஃபிஈ கூறினார்.

அபூ ஈஸா கூறினார்: அறிஞர்களில் ஒரு கூட்டத்தார் கோதுமையை வாற்கோதுமைக்கு விற்கும்போது, நிகருக்கு நிகராக இல்லாவிட்டால் அதை வெறுத்தனர் (கூடாதெனக் கருதினர்). இது மாலிக் பின் அனஸ் அவர்களின் கூற்றாகும். ஆயினும் முதல் கூற்றே மிகவும் சரியானதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الصَّرْفِ
பரிமாற்றம் பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَابْنُ، عُمَرَ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ هَاتَانِ يَقُولُ ‏ ‏ لاَ تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةَ بِالْفِضَّةِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ لاَ يُشَفُّ بَعْضُهُ عَلَى بَعْضٍ وَلاَ تَبِيعُوا مِنْهُ غَائِبًا بِنَاجِزٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَهِشَامِ بْنِ عَامِرٍ وَالْبَرَاءِ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ وَأَبِي بَكْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَبِلاَلٍ ‏.‏ قَالَ وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الرِّبَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِلاَّ مَا رُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ لاَ يَرَى بَأْسًا أَنْ يُبَاعَ الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مُتَفَاضِلاً وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مُتَفَاضِلاً إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ ‏.‏ وَقَالَ إِنَّمَا الرِّبَا فِي النَّسِيئَةِ ‏.‏ وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ شَيْءٌ مِنْ هَذَا وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ حِينَ حَدَّثَهُ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ فِي الصَّرْفِ اخْتِلاَفٌ ‏.‏
நாஃபி' (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நானும் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களும் அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அவர்கள் எங்களுக்கு (பின்வருமாறு) அறிவித்தார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள் – மேலும் நான் இதனை என் இவ்விரு காதுகளால் கேட்டேன்: "தங்கத்திற்குப் பதிலாக தங்கத்தை, சரிக்குச் சமமாகவே தவிர விற்காதீர்கள்; வெள்ளிக்குப் பதிலாக வெள்ளியை, சரிக்குச் சமமாகவே தவிர விற்காதீர்கள்; (எடையை) ஒன்றிற்கு மற்றொன்று அதிகமாக்காதீர்கள்; மேலும் அவற்றில், கையில் இல்லாததை (கடனை) கையில் இருப்பதற்கு (ரொக்கத்திற்கு) பகரமாக விற்காதீர்கள்."'

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் அபூ பக்ர், உமர், உஸ்மான், அபூ ஹுரைரா, ஹிஷாம் பின் ஆமிர், அல்பராஃ, ஜைத் பின் அர்கம், ஃபதாலா பின் உபைத், அபூ பக்ரா, இப்னு உமர், அபூ தர்தா மற்றும் பிலால் (ரழியல்லாஹு அன்ஹும்) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அவர்கள் கூறினார்கள்: அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து 'ரிபா' (வட்டி) குறித்து அறிவித்த ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும்.

நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் ஏனைய அறிஞர்களிடத்தில் இதன் அடிப்படையிலேயே செயல்பாடு உள்ளது. இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டதைத் தவிர (அவர்களிடம் மாற்றுக் கருத்து இருந்தது); அவர்கள் தங்கத்திற்கு தங்கம் அல்லது வெள்ளிக்கு வெள்ளி, அதிகமாகவோ குறைவாகவோ, 'கைக்கு கை' (ரொக்கமாக) மாற்றிக் கொள்வதில் எந்தத் தீங்கும் இல்லை என்று கருதினார்கள். மேலும் அவர்கள், "வட்டி என்பது தவணை முறையில் (கடனில்) மட்டுமே உள்ளது" என்று கூறினார்கள். இதேபோன்று அவர்களின் சில தோழர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. (ஆனால்) அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இதனை இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களுக்கு அறிவித்தபோது, இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் தமது (முந்தைய) கருத்திலிருந்து திரும்பிக்கொண்டார்கள் என்று அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. (எனவே) முதல் கூற்றே மிகவும் சரியானதாகும்.

மேலும், நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் ஏனைய அறிஞர்களிடத்தில் இதன் அடிப்படையிலேயே செயல்பாடு உள்ளது. இதுவே சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ, இப்னுல் முபாரக், அஷ்-ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கூற்றாகும். இப்னுல் முபாரக் அவர்கள் கூறினார்கள்: "நாணயமாற்று (சட்டங்களில்) கருத்து வேறுபாடு ஏதுமில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنْتُ أَبِيعُ الإِبِلَ بِالْبَقِيعِ فَأَبِيعُ بِالدَّنَانِيرِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الْوَرِقَ وَأَبِيعُ بِالْوَرِقِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الدَّنَانِيرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدْتُهُ خَارِجًا مِنْ بَيْتِ حَفْصَةَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ ‏ ‏ لاَ بَأْسَ بِهِ بِالْقِيمَةِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَرَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفًا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لاَ بَأْسَ أَنْ يَقْتَضِيَ الذَّهَبَ مِنَ الْوَرِقِ وَالْوَرِقَ مِنَ الذَّهَبِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ ذَلِكَ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நான் அல்பகீஃயில் ஒட்டகங்களை விற்பனை செய்வேன். அவற்றைத் தீனார்களுக்கு விற்று, அதற்குப் பதிலாக வெள்ளிக்காசுகளைப் (திர்ஹம்) பெற்றுக்கொள்வேன்; மேலும், வெள்ளிக்காசுகளுக்கு விற்று, அதற்குப் பதிலாகத் தீனார்களைப் பெற்றுக்கொள்வேன். ஆகவே, நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் சென்றேன்; அவர்கள் ஹஃப்ஸா (ரழி) அவர்களின் இல்லத்திலிருந்து வெளியேறுவதைக் கண்டேன். நான் அவர்களிடம் அதைப் பற்றிக் கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'அது (அன்றைய சந்தை) மதிப்பில் இருக்கும்போது அதில் எந்தத் தீங்கும் இல்லை' என்று கூறினார்கள்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ், ஸிமாக் பின் ஹர்ப் அவர்கள் ஸயீத் பின் ஜுபைர் வழியாக இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்ததைத் தவிர, (வேறு வழியில்) மர்ஃபூஃ ஆக அறிவிக்கப்பட்டதாக நாங்கள் அறியவில்லை.

தாவூத் பின் அபீ ஹிந்த் அவர்கள் இந்த ஹதீஸை ஸயீத் பின் ஜுபைர் வழியாக இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து மவ்கூஃப் ஆக அறிவித்துள்ளார்கள்.

அறிவுடையோரில் சிலர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள். தங்கத்திற்கு வெள்ளியாலும், வெள்ளிக்கு தங்கத்தாலும் விலை கொடுப்பதில் எந்தத் தீங்கும் இல்லை. இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். நபித்தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் பிற அறிவுடையோரில் சிலர் அதனை விரும்பவில்லை.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، أَنَّهُ قَالَ أَقْبَلْتُ أَقُولُ مَنْ يَصْطَرِفُ الدَّرَاهِمَ فَقَالَ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَهُوَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَرِنَا ذَهَبَكَ ثُمَّ ائْتِنَا إِذَا جَاءَ خَادِمُنَا نُعْطِكَ وَرِقَكَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ كَلاَّ وَاللَّهِ لَتُعْطِيَنَّهُ وَرِقَهُ أَوْ لَتَرُدَّنَّ إِلَيْهِ ذَهَبَهُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْوَرِقُ بِالذَّهَبِ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ ‏"‏ يَقُولُ يَدًا بِيَدٍ ‏.‏
மாலிக் பின் அவ்ஸ் பின் ஹதஸான் அவர்கள் கூறினார்கள்:

நான் (ஒருமுறை), "திர்ஹம்களை (தீனாருக்கு) மாற்றிக்கொள்பவர் யார்?" என்று (கேட்டுக்கொண்டு) வந்தேன். அப்போது தல்ஹா பின் உபைதுல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் - அவர்கள் உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்களுடன் இருந்தார்கள் - "உங்கள் தங்கத்தை எங்களிடம் காட்டுங்கள்; பின்னர் எங்கள் பணியாள் வந்ததும் எங்களிடம் வாருங்கள்; நாங்கள் உங்கள் வெள்ளியைக் கொடுப்போம்" என்றார்கள்.

அதற்கு உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இல்லை! அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! ஒன்று அவருக்கு அவருடைய வெள்ளியைக் கொடுங்கள் அல்லது அவருடைய தங்கத்தை அவரிடமே திருப்பிக் கொடுங்கள். நிச்சயமாக அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'வெள்ளிக்குத் தங்கம் (பரிமாற்றம் செய்வது) ரிபாவாகும், 'ஹா வ ஹா' (கையிற்குக் கை) முறை தவிர; கோதுமைக்குக் கோதுமை ரிபாவாகும், 'ஹா வ ஹா' முறை தவிர; வாற்கோதுமைக்கு வாற்கோதுமை ரிபாவாகும், 'ஹா வ ஹா' முறை தவிர; பேரீச்சம்பழத்திற்குப் பேரீச்சம்பழம் ரிபாவாகும், 'ஹா வ ஹா' முறை தவிர.'"

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்களின் கூற்றுப்படி இது செயல்படுத்தப்படுகிறது. மேலும், 'ஹா வ ஹா' என்பதன் பொருள் 'கையிற்குக் கை' என்பதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي ابْتِيَاعِ النَّخْلِ بَعْدَ التَّأْبِيرِ وَالْعَبْدِ وَلَهُ مَالٌ
தாளிப்புக்குப் பிறகு பேரீச்சை மரங்களை வாங்குவது மற்றும் சொத்து வைத்திருக்கும் அடிமையைப் பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلَّذِي بَاعَهَا إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنِ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلَّذِي بَاعَهُ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ هَكَذَا رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ ‏.‏ هَكَذَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ الْحَدِيثَيْنِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا ‏.‏ وَرَوَى عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ سَالِمٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَصَحُّ مَا جَاءَ فِي هَذَا الْبَابِ ‏.‏
சாலிம் (ரஹ்) அவர்கள் தனது தந்தை (இப்னு உமர் ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:
"நான் இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக்கேட்டேன்: 'மகரந்தச் சேர்க்கைக்குப் பின் யார் பேரீச்ச மரத்தை விலைக்கு வாங்குகிறாரோ, அதன் பழங்கள் விற்றவருக்கே உரியனவாகும்; வாங்குபவர் (பழங்களும் தனக்கு வேண்டும் என) நிபந்தனையிட்டால் தவிர. மேலும், செல்வத்தோடு இருக்கும் ஓர் அடிமையை யார் விலைக்கு வாங்குகிறாரோ, அந்த அடிமையிடம் இருக்கும் செல்வம் விற்றவருக்கே உரியதாகும்; வாங்குபவர் நிபந்தனையிட்டால் தவிர'."

(இமாம் திர்மிதி) கூறினார்: இந்த பாடத்தில் ஜாபிர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் ஹதீஸ் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' எனும் தரத்திலானது. இதே ஹதீஸ் அஸ்-ஸுஹ்ரி மூலம் சாலிம் வழியாகவும், இப்னு உமர் (ரலி) வழியாகவும், நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் ஒன்றுக்கு மேற்பட்ட வழிகளில் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது: "மகரந்தச் சேர்க்கைக்குப் பின் யார் பேரீச்ச மரத்தை விலைக்கு வாங்குகிறாரோ, அதன் பழங்கள் விற்றவருக்கே உரியனவாகும்; வாங்குபவர் நிபந்தனையிட்டால் தவிர. மேலும், யார் செல்வத்தோடு இருக்கும் ஓர் அடிமையை விற்கிறாரோ, அந்த அடிமையின் செல்வம் விற்றவருக்கே உரியதாகும்; வாங்குபவர் நிபந்தனையிட்டால் தவிர."

மேலும் நாஃபிஉ அவர்கள், இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் வழியாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிப்பதாவது: "மகரந்தச் சேர்க்கை செய்யப்பட்ட பேரீச்ச மரத்தை யார் விலைக்கு வாங்குகிறாரோ, அதன் பழங்கள் விற்றவருக்கே உரியனவாகும்; வாங்குபவர் நிபந்தனையிட்டால் தவிர."

மேலும் நாஃபிஉ அவர்கள், இப்னு உமர் (ரலி) வழியாக உமர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிப்பதாவது: "செல்வத்தோடு இருக்கும் ஓர் அடிமையை யார் விற்கிறாரோ, அந்த அடிமையின் செல்வம் விற்றவருக்கே உரியதாகும்; வாங்குபவர் நிபந்தனையிட்டால் தவிர." உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் அவர்களும் மற்றவர்களும் நாஃபிஉ அவர்களிடமிருந்து இந்த இரண்டு ஹதீஸ்களையும் இவ்வாறே அறிவித்துள்ளனர். அவர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸை நாஃபிஉ வழியாகவும், இப்னு உமர் (ரலி) வழியாகவும், நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்துள்ளனர்.

இக்ரிமா பின் காலித் அவர்கள், சாலிம் அவர்களின் ஹதீஸைப் போன்றே, இப்னு உமர் (ரலி) வழியாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார்கள்.

கல்விமான்களில் ஒரு சாரார் இந்த ஹதீஸின் அடிப்படையில் செயல்படுகின்றனர். இதுவே இமாம் ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்துமாகும்.

முஹம்மது பின் இஸ்மாயீல் (புகாரி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அஸ்-ஸுஹ்ரி அவர்கள், சாலிம் வழியாகவும், அவர் தனது தந்தை வழியாகவும் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கும் ஹதீஸே இந்த பாடத்தில் வந்தவற்றில் மிகவும் ஆதாரப்பூர்வமானது."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْبَيِّعَيْنِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا
'விற்பவரும் வாங்குபவரும் பிரியாத வரை தேர்வு உரிமையைக் கொண்டுள்ளனர்' என்பது பற்றி வந்துள்ள அறிவிப்புகள்
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَخْتَارَا ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا ابْتَاعَ بَيْعًا وَهُوَ قَاعِدٌ قَامَ لِيَجِبَ لَهُ الْبَيْعُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ وَحَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَمُرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَالُوا الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا يَعْنِي الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ لِأَنَّ ابْنَ عُمَرَ هُوَ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَعْنَى مَا رَوَى وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوجِبَ الْبَيْعَ مَشَى لِيَجِبَ لَهُ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக் கேட்டேன்: "விற்பவரும் வாங்குபவரும் (இடத்தைவிட்டுப்) பிரிந்து செல்லாத வரையிலும், அல்லது அவர்கள் (வியாபாரத்தை முடிவெடுக்கும்) விருப்பத் தேர்வைச் செய்துகொள்ளாத வரையிலும், அவர்கள் இருவருக்கும் (வியாபாரத்தை முறித்துக்கொள்ளும்) விருப்ப உரிமை உண்டு."

(அறிவிப்பாளர் நாஃபிஃ கூறுகிறார்): "எனவே, இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அமர்ந்த நிலையில் எதையாவது வாங்கினால், அந்த விற்பனையை உறுதி செய்வதற்காக எழுந்து (நடந்து) செல்வார்கள்."

அபூ ஈஸா (இமாம் திர்மிதி) கூறுகிறார்:
இந்தத் தலைப்பில் அபூ பர்ஸா, ஹகீம் பின் ஹிஸாம், அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ், அப்துல்லாஹ் பின் அம்ரு, ஸமுரா மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் வந்துள்ளன. அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' எனும் தரத்தில் அமைந்ததாகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலரின் செயல்பாடு இதன் அடிப்படையிலேயே உள்ளது. இதுவே ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்துமாகும். 'பிரிதல்' என்பது உடலால் பிரிவதைக் குறிக்குமே தவிர, பேச்சால் பிரிவதை அல்ல என்று அவர்கள் கூறுகிறார்கள்.

சில அறிஞர்கள், நபி (ஸல்) அவர்களின் கூற்றான "அவர்கள் இருவரும் பிரிந்து செல்லாத வரை" என்பதன் அர்த்தம் 'பேச்சால் பிரிவது' என்று கூறியுள்ளனர். ஆனால், முதல் கருத்தே மிகவும் சரியானது. ஏனெனில், இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களே நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இதனை அறிவிக்கிறார்கள்; தாம் அறிவித்ததின் பொருளை அவரே நன்கறிவார். அவர் (இப்னு உமர்) வியாபாரத்தை உறுதிப்படுத்த விரும்பினால், (அந்த இடத்திலிருந்து) நடந்து செல்வார் என்று அவரிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இவ்வாறே அபூ பர்ஸா அல்-அஸ்லமீ (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَا ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ وَحَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَمُرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَقَالُوا الْفُرْقَةُ بِالأَبْدَانِ لاَ بِالْكَلاَمِ ‏.‏ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي الْفُرْقَةَ بِالْكَلاَمِ ‏.‏ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ لأَنَّ ابْنَ عُمَرَ هُوَ رَوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَعْنَى مَا رَوَى وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوجِبَ الْبَيْعَ مَشَى لِيَجِبَ لَهُ ‏.‏ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فِي فَرَسٍ بَعْدَ مَا تَبَايَعَا ‏.‏ وَكَانُوا فِي سَفِينَةٍ فَقَالَ لاَ أَرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ إِلَى أَنَّ الْفُرْقَةَ بِالْكَلاَمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ كَيْفَ أَرُدُّ هَذَا وَالْحَدِيثُ فِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَوَّى هَذَا الْمَذْهَبَ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِلاَّ بَيْعَ الْخِيَارِ ‏"‏ ‏.‏ مَعْنَاهُ أَنْ يُخَيِّرَ الْبَائِعُ الْمُشْتَرِيَ بَعْدَ إِيجَابِ الْبَيْعِ فَإِذَا خَيَّرَهُ فَاخْتَارَ الْبَيْعَ فَلَيْسَ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ ذَلِكَ فِي فَسْخِ الْبَيْعِ وَإِنْ لَمْ يَتَفَرَّقَا ‏.‏ هَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَغَيْرُهُ ‏.‏ وَمِمَّا يُقَوِّي قَوْلَ مَنْ يَقُولُ الْفُرْقَةُ بِالأَبْدَانِ لاَ بِالْكَلاَمِ حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "விற்பவரும் வாங்குபவரும் (தங்கள் இடத்திலிருந்து) பிரியும் வரை (விற்பனையை முறித்துக்கொள்ளும்) உரிமை இருவருக்கும் உண்டு. அவ்விருவரும் உண்மையைச் சொல்லி, (பொருளின் தன்மையை) தெளிவுபடுத்தினால் அவர்களின் வியாபாரத்தில் பரக்கத் (அருள்வளம்) செய்யப்படும். அவர்கள் (குறையை) மறைத்து, பொய் உரைத்தால் அவர்களின் வியாபாரத்தின் பரக்கத் அழிக்கப்பட்டுவிடும்."

இது ஒரு ஸஹீஹான ஹதீஸ் ஆகும்.

அபூ ஈஸா (இமாம் திர்மிதி) கூறுகிறார்: இந்தப் பாடத்தில் அபூ பர்ஸா, ஹகீம் பின் ஹிஸாம், அப்துல்லாஹ் பின் அப்பாஸ், அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர், ஸமுரா மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் வந்துள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலரின் செயல்முறை இதன் அடிப்படையிலேயே அமைந்துள்ளது. இதுவே (இமாம்) ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கூற்றாகும். "பிரிவது என்பது உடலால் பிரிவதாகும், பேச்சினால் (ஒப்பந்தம் முடிவடைவதனால்) அல்ல" என்று அவர்கள் கூறுகின்றனர்.

அறிஞர்களில் சிலர், நபி (ஸல்) அவர்கள் "பிரியும் வரை" என்று கூறியதற்கு, "பேச்சினால் பிரிவது" என்று பொருள் கொள்கின்றனர். (ஆனால்) முதல் கூற்றே மிகவும் சரியானதாகும். ஏனெனில், நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இதனை அறிவிப்பவர் இப்னு உமர் (ரழி) ஆவார். தான் அறிவித்ததின் பொருளை அவரே நன்கறிவார். அவர் வியாபாரத்தை உறுதிப்படுத்த விரும்பினால், அது தனக்குக் கடமையாக வேண்டும் என்பதற்காக (இடத்தை விட்டு) நடந்து செல்வார் என்று அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

அவ்வாறே அபூ பர்ஸா அல்-அஸ்லமீ (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. குதிரை (விற்பனை) தொடர்பாக இருவர் அவரிடம் தர்க்கம் செய்துகொண்டு வந்தனர். விற்பனை முடிந்த பிறகு அவர்கள் (பயணம் செய்த) ஒரு கப்பலில் இருந்தனர். அவர் (அபூ பர்ஸா), "நீங்கள் இருவரும் பிரிந்ததாக நான் கருதவில்லை" என்று கூறினார். மேலும், "விற்பவரும் வாங்குபவரும் பிரியும் வரை (விற்பனையை முறித்துக்கொள்ளும்) உரிமை இருவருக்கும் உண்டு" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்.

கூஃபா வாசிகள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர், "பிரிதல் என்பது பேச்சால் பிரிவதாகும்" என்ற கருத்தைக் கொண்டுள்ளனர். இது சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ அவர்களின் கூற்றாகும். மாலிக் பின் அனஸ் அவர்களிடமிருந்தும் இதுவே அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இப்னுல் முபாரக் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது: "இதை எப்படி மறுக்க முடியும்? இது குறித்த நபி (ஸல்) அவர்களின் ஹதீஸ் ஸஹீஹானதாகும்" என்று அவர் கூறினார். அவர் இந்த (முதல்) வழிமுறையையே வலியுறுத்தினார்.

"விருப்பத் தேர்வின் விற்பனையைத் தவிர (இல்லா பைஅல் கியார்)" என்ற நபி (ஸல்) அவர்களின் சொல்லுக்குப் பொருள் என்னவென்றால், விற்பனையை உறுதி செய்த பிறகும் விற்பனையாளர் வாங்குபவருக்கு (விற்பனையை முறித்துக்கொள்ளும்) விருப்பத் தேர்வை அளிப்பதாகும். அவர் விருப்பத் தேர்வை அளித்து, வாங்குபவர் விற்பனையைத் தேர்வு செய்துவிட்டால், அதன்பிறகு அவர்கள் (உடலால்) பிரியாவிட்டாலும் கூட, விற்பனையை ரத்துச் செய்ய அவருக்கு உரிமையில்லை. இமாம் ஷாஃபிஈ மற்றும் பலர் இவ்வாறுதான் இதற்கு விளக்கம் அளித்துள்ளனர்.

"பிரிதல் என்பது உடலால் பிரிவதாகும், பேச்சால் பிரிவதல்ல" என்று கூறுபவர்களின் கூற்றை வலுப்படுத்துவது, நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கும் ஹதீஸாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا بِذَلِكَ، قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا إِلاَّ أَنْ تَكُونَ صَفْقَةَ خِيَارٍ وَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَ صَاحِبَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَمَعْنَى هَذَا أَنْ يُفَارِقَهُ بَعْدَ الْبَيْعِ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ وَلَوْ كَانَتِ الْفُرْقَةُ بِالْكَلاَمِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ الْبَيْعِ لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى حَيْثُ قَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ ‏"‏ ‏.‏
அம்ர் பின் ஷுஐப் தம் தந்தையிடமிருந்தும், அவர் தம் பாட்டனார் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வாங்குபவரும் விற்பவரும் அவர்கள் பிரிந்து செல்லாதவரை இருவருக்கும் (வியாபாரத்தை முறித்துக்கொள்ளும்) தேர்வுரிமை உண்டு; அது தேர்வுரிமை அளிக்கப்பட்ட ஒப்பந்தமாக இருந்தாலே தவிர. மேலும், தம் தோழர் (வியாபாரத்தை) ரத்துச் செய்யக் கோருவார் என்று அஞ்சி, அவரை விட்டுப் பிரிந்து செல்வது அவருக்கு ஆகுமானதல்ல."

அபூ ஈஸா கூறினார்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஆகும். இதன் பொருளாவது: அவர் (வியாபாரத்தை) ரத்துச் செய்யக் கோருவார் என்று அஞ்சி, விற்பனைக்குப் பிறகு அவரை விட்டுப் பிரிந்து செல்வதாகும். 'பிரிதல்' என்பது (வெறும்) பேச்சைக் குறிப்பதாக இருந்து, விற்பனைக்குப் பிறகு அவருக்கு எந்தத் தேர்வுரிமையும் இல்லையென்றால், "தம் தோழர் (வியாபாரத்தை) ரத்துச் செய்யக் கோருவார் என்று அஞ்சி, அவரை விட்டுப் பிரிந்து செல்வது அவருக்கு ஆகுமானதல்ல" என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியதற்கு அர்த்தமில்லாமல் போய்விடும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَهُوَ الْبَجَلِيُّ الْكُوفِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ يَتَفَرَّقَنَّ عَنْ بَيْعٍ إِلاَّ عَنْ تَرَاضٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "பரஸ்பர சம்மதத்தின் பேரிலன்றி, ஒரு விற்பனையிலிருந்து (இருவரும்) பிரியக்கூடாது."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் கரீப் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ الشَّيْبَانِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَيَّرَ أَعْرَابِيًّا بَعْدَ الْبَيْعِ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் ஒரு கிராமவாசிக்கு ஒரு விற்பனைக்குப் பிறகு விருப்பத்தேர்வை வழங்கினார்கள்."

இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் கரீப் ஆகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِيمَنْ يُخْدَعُ فِي الْبَيْعِ
வியாபாரத்தில் யார் ஏமாற்றப்படுகிறார்கள் என்பது பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، كَانَ فِي عُقْدَتِهِ ضَعْفٌ وَكَانَ يُبَايِعُ وَأَنَّ أَهْلَهُ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ احْجُرْ عَلَيْهِ ‏.‏ فَدَعَاهُ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَهَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لاَ أَصْبِرُ عَنِ الْبَيْعِ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ هَاءَ وَهَاءَ وَلاَ خِلاَبَةَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا يُحْجَرُ عَلَى الرَّجُلِ الْحُرِّ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ إِذَا كَانَ ضَعِيفَ الْعَقْلِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحْجَرَ عَلَى الْحُرِّ الْبَالِغِ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அறிவுக் கூர்மை குறைந்த ஒரு மனிதர் இருந்தார்; அவர் வியாபாரம் செய்து வந்தார். ஆகவே, அவருடைய குடும்பத்தினர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! இவரை (வியாபாரம் செய்யவிடாமல்) தடுத்து நிறுத்துங்கள்" என்று கூறினார்கள். ஆகவே, அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரை அழைத்து, தடுத்தார்கள். அதற்கு அவர், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! வியாபாரம் செய்யாமல் என்னால் இருக்க முடியாது" என்று கூறினார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள்: "நீர் வியாபாரம் செய்தால், 'கையோடு கை (ரொக்கம்), மேலும் ஏமாற்றுதல் இல்லை' என்று கூறுவீராக!" என்று கூறினார்கள்.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிப்பு உள்ளது. அனஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஃகரீப் ஆகும்.

அறிஞர்களின் கூற்றுப்படி இது செயல்படுத்தப்படுகிறது. அவர்கள் கூறுகிறார்கள்: ஒரு சுதந்திரமான மனிதனின் அறிவு பலவீனமாக இருக்கும்போது, அவனை விற்பதிலிருந்தும் வாங்குவதிலிருந்தும் தடுக்கலாம். இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். ஆனால் சில அறிஞர்கள், பருவ வயதை அடைந்த சுதந்திரமான மனிதரை (அவ்வாறு) தடுக்கக் கூடாது என்று கருதுகிறார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْمُصَرَّاةِ
பால் கறக்கப்படாத விலங்கு பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَنِ اشْتَرَى مُصَرَّاةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ إِذَا حَلَبَهَا إِنْ شَاءَ رَدَّهَا وَرَدَّ مَعَهَا صَاعًا مِنْ تَمْرٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் ஒருவர் பால் கறக்கப்படாத ஒரு பிராணியை வாங்குகிறாரோ, அவர் அதைப் பால் கறந்த பிறகு, அவர் விரும்பினால், அதனுடன் ஒரு ஸா உலர்ந்த பேரீச்சம்பழங்களையும் சேர்த்து, அதைத் திருப்பித் தரலாம்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் அனஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், மற்றும் நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களில் ஒருவரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ اشْتَرَى مُصَرَّاةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ رَدَّهَا رَدَّ مَعَهَا صَاعًا مِنْ طَعَامٍ لاَ سَمْرَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَصْحَابِنَا مِنْهُمُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ لاَ سَمْرَاءَ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي لاَ بُرَّ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யாரேனும் (விற்பனைக்காக) மடியில் பால் தேக்கி வைக்கப்பட்ட ஒரு பிராணியை (முஸர்ரா) வாங்கினால், அவருக்கு (அதை வைத்துக்கொள்வதா வேண்டாமா என முடிவு செய்ய) மூன்று நாட்கள் அவகாசம் உண்டு. அவர் அதைத் திருப்பிக் கொடுத்தால், அதனுடன் ஒரு ஸாஃ அளவு உணவை - கோதுமை (ஸம்ரா) அல்லாததை - திருப்பிக் கொடுக்க வேண்டும்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இது ஹஸன் ஸஹீஹ் எனும் தரத்திலான ஹதீஸ் ஆகும். நமது தோழர்களான இமாம் அஷ்-ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் நடைமுறை இந்த ஹதீஸின் அடிப்படையிலேயே அமைந்துள்ளது. மேலும் "ஸம்ரா அல்ல" என்பதன் பொருள் "கோதுமை அல்ல" என்பதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي اشْتِرَاطِ ظَهْرِ الدَّابَّةِ عِنْدَ الْبَيْعِ
விலங்கை விற்கும் போது அதை ஓட்டிச் செல்வதற்கான நிபந்தனை பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ بَاعَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَعِيرًا وَاشْتَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى أَهْلِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ ‏.‏ يَرَوْنَ الشَّرْطَ فِي الْبَيْعِ جَائِزًا إِذَا كَانَ شَرْطًا وَاحِدًا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَجُوزُ الشَّرْطُ فِي الْبَيْعِ وَلاَ يَتِمُّ الْبَيْعُ إِذَا كَانَ فِيهِ شَرْطٌ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு ஒரு ஒட்டகத்தை விற்றார்கள், மேலும் அதைத் தங்கள் குடும்பத்தினரிடம் (திரும்பிச்) செல்வதற்கு ஓட்டிச் செல்லலாம் என்ற நிபந்தனையையும் விதித்தார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.
இது ஜாபிர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து மற்ற வழிகளிலும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் பிறரில் உள்ள சில அறிஞர்களின்படி இது செயல்படுத்தப்படுகிறது.
விற்பனையில் ஒரு நிபந்தனையை விதிப்பது, அது ஒரேயொரு நிபந்தனையாக இருக்கும் பட்சத்தில் அனுமதிக்கப்பட்டது என அவர்கள் கருதுகிறார்கள்.
இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

சில அறிஞர்கள், ஒரு விற்பனையில் நிபந்தனை விதிப்பதோ அல்லது ஒரு நிபந்தனையுடன் கூடிய விற்பனையை நிறைவு செய்வதோ அனுமதிக்கப்படவில்லை என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الاِنْتِفَاعِ بِالرَّهْنِ
அடகு வைக்கப்பட்ட பொருளைப் பயன்படுத்துவது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ الظَّهْرُ يُرْكَبُ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَلَبَنُ الدَّرِّ يُشْرَبُ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَعَلَى الَّذِي يَرْكَبُ وَيَشْرَبُ نَفَقَتُهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لَهُ أَنْ يَنْتَفِعَ مِنَ الرَّهْنِ بِشَيْءٍ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "சவாரிப் பிராணி அடகு வைக்கப்பட்டிருந்தால், (அதனைப் பராமரிப்பதற்குப் பகரமாக) அதன் மீது சவாரி செய்யலாம். பால் தரும் பிராணி அடகு வைக்கப்பட்டிருந்தால், (அதனைப் பராமரிப்பதற்குப் பகரமாக) அதன் பாலை அருந்தலாம். சவாரி செய்பவர் மற்றும் (பாலை) அருந்துபவர் மீதே அதற்கான பராமரிப்புச் செலவு உள்ளது."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். ஆமிர் அஷ்-ஷஅபீ அவர்கள் அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்ததைத் தவிர, இது 'மர்ஃபூஃ' ஆக இருப்பதை நாங்கள் அறியவில்லை. வேறு பலர் இந்த ஹதீஸை அல்-அஃமஷ் வழியாக, அபூ ஸாலிஹ்விடமிருந்தும், (அவர்) அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் 'மவ்கூஃப்' வடிவில் அறிவித்துள்ளார்கள்.

அறிஞர்களில் சிலர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள்; இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

அறிஞர்களில் சிலர், "அடகு வைக்கப்பட்டதிலிருந்து எவ்விதத்திலும் ஒருவர் பயனடையக் கூடாது" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي شِرَاءِ الْقِلاَدَةِ وَفِيهَا ذَهَبٌ وَخَرَزٌ
தங்கமும் நகைகளும் கொண்ட ஒரு கழுத்தணியை விற்பது பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي شُجَاعٍ، سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ حَنَشٍ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ، قَالَ اشْتَرَيْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ قِلاَدَةً بِاثْنَىْ عَشَرَ دِينَارًا فِيهَا ذَهَبٌ وَخَرَزٌ فَفَصَّلْتُهَا فَوَجَدْتُ فِيهَا أَكْثَرَ مِنِ اثْنَىْ عَشَرَ دِينَارًا فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ ‏ لاَ تُبَاعُ حَتَّى تُفَصَّلَ ‏ ‏ ‏.‏
ஃபழாலா பின் உபைத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

கைபர் தினத்தன்று நான் பன்னிரண்டு தீனார்களுக்கு தங்கம் மற்றும் ஆபரணக் கற்கள் அடங்கிய ஒரு கழுத்து மாலையை வாங்கினேன். நான் அதைப் பிரித்துப் பார்த்தபோது, அது பன்னிரண்டு தீனார்களை விட அதிக மதிப்புள்ளது என்பதைக் கண்டேன். நான் அதை நபி (ஸல்) அவர்களிடம் தெரிவித்தேன், அதற்கு அவர்கள், 'அதைப் பிரித்தெடுக்கும் வரை விற்காதீர்கள்' என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أَبِي شُجَاعٍ، سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لَمْ يَرَوْا أَنْ يُبَاعَ السَّيْفُ مُحَلًّى أَوْ مِنْطَقَةٌ مُفَضَّضَةٌ أَوْ مِثْلُ هَذَا بِدَرَاهِمَ حَتَّى يُمَيَّزَ وَيُفَصَّلَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ ‏.‏
இதே போன்ற பொருளில் மற்றொரு அறிவிப்பாளர் தொடர்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்:
இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். நபித்தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர் இதன்படி செயல்பட்டார்கள். அலங்கரிக்கப்பட்ட (வெள்ளி பூசப்பட்ட) வாள், அல்லது வெள்ளி பூசப்பட்ட இடுப்புப் பட்டை, அல்லது அது போன்ற எதுவும் (அதில் உள்ள வெள்ளி) வேறுபடுத்தப்பட்டு பிரிக்கப்படும் வரை திர்ஹத்திற்கு விற்கப்படலாம் என்று அவர்கள் கருதவில்லை. இது இப்னுல் முபாரக், அஷ்-ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

நபித்தோழர்கள் (ரழி) மற்றும் பிறரில் உள்ள சில அறிஞர்கள் அதனை அனுமதித்தார்கள்.
باب مَا جَاءَ فِي اشْتِرَاطِ الْوَلاَءِ وَالزَّجْرِ عَنْ ذَلِكَ
வலாவை தக்க வைத்துக் கொள்வதற்கான நிபந்தனை விதிப்பது மற்றும் அதற்கான கண்டனம் பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ، بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطُوا الْوَلاَءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ اشْتَرِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ أَوْ لِمَنْ وَلِيَ النِّعْمَةَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ قَالَ وَمَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ يُكْنَى أَبَا عَتَّابٍ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْعَطَّارُ الْبَصْرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ إِذَا حُدِّثْتَ عَنْ مَنْصُورٍ فَقَدْ مَلأْتَ يَدَكَ مِنَ الْخَيْرِ لاَ تُرِدْ غَيْرَهُ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ يَحْيَى مَا أَجِدُ فِي إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ وَمُجَاهِدٍ أَثْبَتَ مِنْ مَنْصُورٍ ‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي مُحَمَّدٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الأَسْوَدِ قَالَ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ مَنْصُورٌ أَثْبَتُ أَهْلِ الْكُوفَةِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அவர் பரீராவை வாங்க விரும்பினார்கள். ஆனால் அவர்கள் (பரீராவின் எஜமானர்கள்) ‘வலா’ (உரிமை) தங்களுக்குத்தான் என்று நிபந்தனை விதித்தார்கள். எனவே நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “அவரை வாங்குங்கள்! ஏனெனில் விலையைக் கொடுப்பவருக்கோ அல்லது (விடுதலை எனும்) அருளைப் புரிபவருக்கோ மட்டுமே ‘வலா’ உரியது.”

அவர் கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரலி) அவர்களிடமிருந்தும் செய்தி உள்ளது.
அபூ ஈஸா கூறினார்: ஆயிஷா (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸ் ‘ஹஸன் ஸஹீஹ்’ ஆகும். அறிவுடையோரின் கருத்துப்படி இதன் மீதே செயல்பாடு உள்ளது. மேலும் மன்சூர் பின் அல்-முஃதமிரின் குன்யா ‘அபூ அத்தாப்’ ஆகும்.

அபூபக்ர் அல்-அத்தார் அல்-பஸ்ரி அவர்கள், அலி பின் அல்-மதீனி வாயிலாக எமக்கு அறிவித்தார்; (அலி கூறினார்): “நான் யஹ்யா பின் ஸயீத் சொல்லக் கேட்டேன்: ‘மன்சூரிடமிருந்து உமக்கு அறிவிக்கப்பட்டால், நீர் நன்மையால் உம் கையை நிரப்பிவிட்டீர்; (எனவே) அவரைத் தவிர வேறு யாரையும் நாடாதீர்.’” பிறகு யஹ்யா கூறினார்: “இப்ராஹீம் அந்-நகாஈ மற்றும் முஜாஹித் ஆகியோரிடமிருந்து (அறிவிப்பதில்) மன்சூரை விட உறுதியானவரை நான் காணவில்லை.”

மேலும் அப்துல்லாஹ் பின் அபீ அல்-அஸ்வத் வாயிலாக முஹம்மது எனக்கு அறிவித்தார்: “அப்துர் ரஹ்மான் பின் மஹ்தி கூறினார்: ‘மன்சூர், கூஃபா வாசிகளிலேயே மிகவும் உறுதியானவர் (நம்பகமானவர்).’”

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي حُصَيْنٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ يَشْتَرِي لَهُ أُضْحِيَّةً بِدِينَارٍ فَاشْتَرَى أُضْحِيَّةً فَأُرْبِحَ فِيهَا دِينَارًا فَاشْتَرَى أُخْرَى مَكَانَهَا فَجَاءَ بِالأُضْحِيَّةِ وَالدِّينَارِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ ‏ ضَحِّ بِالشَّاةِ وَتَصَدَّقْ بِالدِّينَارِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَحَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ عِنْدِي مِنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ‏.‏
ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்படுவதாவது:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், தமக்காக ஒரு தீனாருக்கு ‘உழ்ஹிய்யா’ (குர்பானிப் பிராணி) ஒன்றை வாங்கி வருமாறு ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களை அனுப்பினார்கள். அவர் ஒரு குர்பானிப் பிராணியை வாங்கினார். அதில் அவருக்கு ஒரு தீனார் இலாபம் கிடைத்தது. எனவே, அவர் அதற்குப் பகரமாக வேறொரு பிராணியை வாங்கினார். பிறகு அந்தப் குர்பானிப் பிராணியையும் தீனாரையும் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கொண்டு வந்தார். அப்போது அவர்கள், "அந்த ஆட்டை குர்பானி கொடுப்பீராக; அந்தத் தீனாரை தர்மம் செய்வீராக!" என்று கூறினார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸை இந்த வழியாகவே தவிர (வேறெந்த வழியாகவும்) நாம் அறியமாட்டோம். மேலும், ஹபீப் பின் அபீ ஸாபித், ஹகீம் பின் ஹிஸாம் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து (நேரடியாக) எதையும் கேட்கவில்லை என்பது என் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ، وَهُوَ ابْنُ هِلاَلٍ أَبُو حَبِيبٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا هَارُونُ الأَعْوَرُ الْمُقْرِئُ، وَهُوَ ابْنُ مُوسَى الْقَارِئُ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ، عَنْ أَبِي لَبِيدٍ، عَنْ عُرْوَةَ الْبَارِقِيِّ، قَالَ دَفَعَ إِلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِينَارًا لأَشْتَرِيَ لَهُ شَاةً فَاشْتَرَيْتُ لَهُ شَاتَيْنِ فَبِعْتُ إِحْدَاهُمَا بِدِينَارٍ وَجِئْتُ بِالشَّاةِ وَالدِّينَارِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَذَكَرَ لَهُ مَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ فَقَالَ لَهُ ‏ ‏ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي صَفْقَةِ يَمِينِكَ ‏ ‏ ‏.‏ فَكَانَ يَخْرُجُ بَعْدَ ذَلِكَ إِلَى كُنَاسَةِ الْكُوفَةِ فَيَرْبَحُ الرِّبْحَ الْعَظِيمَ فَكَانَ مِنْ أَكْثَرِ أَهْلِ الْكُوفَةِ مَالاً ‏.‏
உர்வா அல்-பாரிக்கீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் தமக்காக ஓர் ஆட்டை வாங்குவதற்காக ஒரு தீனாரை எனக்குக் கொடுத்தார்கள். நான் அவர்களுக்காக இரண்டு ஆடுகளை வாங்கினேன்; அவற்றில் ஒன்றை ஒரு தீனாருக்கு விற்றேன். பின்னர் அந்த ஆட்டுடனும், (மீதமுள்ள) ஒரு தீனாருடனும் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, நடந்ததைத் தெரிவித்தேன். அப்போது அவர்கள், **'பாரக்கல்லாஹு லக ஃபீ ஸஃப்கத்தி யமீனிக்க' (அல்லாஹ் உமது வலக்கரத்தின் வியாபாரத்தில் பரக்கத் செய்வானாக!)** என்று கூறினார்கள். அதன்பிறகு அவர் (உர்வா) கூஃபாவிலுள்ள குனாஸாவிற்குச் செல்பவராகவும், பெரும் லாபம் ஈட்டுபவராகவும் திகழ்ந்தார். அவர் கூஃபா வாசிகளிலேயே அதிக செல்வந்தர்களில் ஒருவராகத் திகழ்ந்தார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ، هُوَ أَخُو حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ خِرِّيتٍ، عَنْ أَبِي لَبِيدٍ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالُوا بِهِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَلَمْ يَأْخُذْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمُ الشَّافِعِيُّ ‏.‏ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَخُو حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ ‏.‏ وَأَبُو لَبِيدٍ اسْمُهُ لِمَازَةُ بْنُ زَبَّارٍ ‏.‏
இதேபோன்ற பொருள் கொண்ட மற்றொரு அறிவிப்பாளர் தொடர்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்:
அறிஞர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸைப் பின்பற்றி, அதற்கேற்ப தங்கள் கருத்தைத் தெரிவித்தார்கள். இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்து ஆகும். அறிஞர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸைப் பயன்படுத்தவில்லை; அவர்களில் அஷ்-ஷாஃபியீ அவர்களும் ஒருவர். மேலும் சயீத் பின் ஸைத் என்பவர் ஹம்மாத் பின் ஸைதின் சகோதரர் ஆவார். அபூ லபீத் அவர்களின் பெயர் லிமாஸா பின் ஸப்பார் ஆகும்.

باب مَا جَاءَ فِي الْمُكَاتَبِ إِذَا كَانَ عِنْدَهُ مَا يُؤَدِّي
முகாதப் (அடிமை விடுதலை ஒப்பந்தம் செய்தவர்) தனது விடுதலைக்கான தொகையை நிறைவேற்றுவது குறித்து வந்துள்ள செய்தி
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَصَابَ الْمُكَاتَبُ حَدًّا أَوْ مِيرَاثًا وَرِثَ بِحِسَابِ مَا عَتَقَ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُؤَدِّي الْمُكَاتَبُ بِحِصَّةِ مَا أَدَّى دِيَةَ حُرٍّ وَمَا بَقِيَ دِيَةَ عَبْدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَى يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَرَوَى خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَوْلَهُ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ ‏.‏ وَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ الْمُكَاتَبُ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ دِرْهَمٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒரு முகாத்தப் (விடுதலை ஒப்பந்தம் செய்த அடிமை) ஒரு 'ஹத்' (தண்டனை) அல்லது வாரிசுரிமையை அடைந்தால், அவர் எவ்வளவு விடுவிக்கப்பட்டுள்ளாரோ அதற்கேற்ப அவர் வாரிசுரிமை பெறுவார்."
மேலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "முகாத்தப், தான் (விடுதலைக்காகச்) செலுத்தியுள்ள தொகைக்கு ஏற்ப சுதந்திரமான மனிதரின் திய்யத்தையும் (இரத்தப்பணம்), மீதமுள்ள தொகைக்கு ஏற்ப அடிமையின் திய்யத்தையும் செலுத்துவார்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த அத்தியாயத்தில் உம்மு ஸலமா (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் (ஹதீஸ்) உள்ளது.
அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன்' தரத்தில் உள்ளது. யஹ்யா பின் அபீ கதீர், இக்ரிமா வழியாக இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் இவ்வாறே அறிவித்துள்ளனர்.
காலித் அல்-ஹத்தா, இக்ரிமா வழியாக அலீ (ரழி) அவர்களின் கூற்றாக இதை அறிவித்துள்ளார்.
நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிறரில் உள்ள சில அறிஞர்களின் செயல்முறை இந்த ஹதீஸின் அடிப்படையில் உள்ளது.
நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிறரில் உள்ள பெரும்பாலான அறிஞர்கள், "முகாத்தப் ஒரு திர்ஹம் பாக்கி வைத்திருந்தாலும் அவர் அடிமையே" என்று கூறியுள்ளனர். இதுவே சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ, ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَقُولُ ‏ ‏ مَنْ كَاتَبَ عَبْدَهُ عَلَى مِائَةِ أُوقِيَّةٍ فَأَدَّاهَا إِلاَّ عَشْرَ أَوَاقٍ أَوْ قَالَ عَشَرَةَ دَرَاهِمَ ثُمَّ عَجَزَ فَهُوَ رَقِيقٌ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمُكَاتَبَ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ شَيْءٌ مِنْ كِتَابَتِهِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ نَحْوَهُ ‏.‏
அம்ர் பின் ஷுஐப் (ரஹ்) அவர்கள், தம் தந்தை வழியாக, தம் பாட்டனார் (ரழி) அவர்கள் (பின்வருமாறு) அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சொற்பொழிவு நிகழ்த்தியபோது நான் (பின்வருமாறு) கூறக் கேட்டேன்: "எவரொருவர் தம் அடிமையிடம் நூறு ஊக்கியாவுக்கு விடுதலை ஒப்பந்தம் (கிதாபத்) செய்கிறாரோ, பின்னர் அந்த அடிமை பத்து ஊக்கியாவைத் தவிர - அல்லது அவர்கள் (ஸல்) 'பத்து திர்ஹம்களைத் தவிர' என்று கூறினார்கள் - (மற்றவற்றைச்) செலுத்திவிட்டு, பின்னர் (மீதமுள்ளதைச்) செலுத்த இயலாதவராகி விட்டால், அவன் அடிமையாகவே இருப்பான்."

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: இந்த ஹதீஸ் 'கரீப்' ஆகும். மேலும் நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிறரில் உள்ள பெரும்பாலான அறிஞர்கள் இதன்படியே செயல்படுகிறார்கள்: அதாவது, 'முகாதப்' (விடுதலை ஒப்பந்தம் செய்துகொண்ட அடிமை), தனது கிதாபத் (விடுதலை ஒப்பந்தப்) பணத்திலிருந்து ஏதேனும் ஒரு பகுதி அவன் மீது செலுத்த வேண்டியதாக மீதமிருக்கும் வரை அடிமையாகவே கருதப்படுவான். அல்-ஹஜ்ஜாஜ் பின் அர்தாத் (ரஹ்) அவர்கள் இதேப் போன்று அம்ர் பின் ஷுஐப் (ரஹ்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ نَبْهَانَ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا كَانَ عِنْدَ مُكَاتَبِ إِحْدَاكُنَّ مَا يُؤَدِّي فَلْتَحْتَجِبْ مِنْهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّوَرُّعِ وَقَالُوا لاَ يُعْتَقُ الْمُكَاتَبُ وَإِنْ كَانَ عِنْدَهُ مَا يُؤَدِّي حَتَّى يُؤَدِّيَ ‏.‏
உம்மு ஸலமா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களில் ஒரு பெண்மணிக்கு ஒரு முகாதப் இருந்து, அவரிடம் (அந்த) கிதாபாவை நிறைவேற்றுவதற்குரிய வசதி இருக்குமானால், அப்போது அவரிடமிருந்து ஹிஜாப் பேணிக்கொள்ளுங்கள்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். மேலும் அறிஞர்களின் கருத்துப்படி இந்த ஹதீஸின் பொருள் எச்சரிக்கைக்கானதாகும். முகாதப், (ஒப்பந்தத்) தொகையைச் செலுத்த தம்மிடம் (பணம்) வைத்திருந்தாலும், அதைச் செலுத்தும் வரை அவர் விடுதலை செய்யப்படமாட்டார் என்று அவர்கள் கூறுகிறார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ إِذَا أَفْلَسَ لِلرَّجُلِ غَرِيمٌ فَيَجِدُ عِنْدَهُ مَتَاعَهُ
கடனாளி ஒருவர் திவாலாகும்போது அவரிடம் ஒருவரின் பொருட்கள் காணப்பட்டால் என்ன செய்ய வேண்டும் என்பது பற்றி வந்துள்ளதைப் பற்றி
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ ‏ أَيُّمَا امْرِئٍ أَفْلَسَ وَوَجَدَ رَجُلٌ سِلْعَتَهُ عِنْدَهُ بِعَيْنِهَا فَهُوَ أَوْلَى بِهَا مِنْ غَيْرِهِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَمُرَةَ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هُوَ أُسْوَةُ الْغُرَمَاءِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "எந்த நபர் நொடித்துப் போகிறாரோ, மேலும் ஒரு மனிதர் தனது குறிப்பிட்ட சரக்கை அவரிடம் (அப்படியே) கண்டால், மற்றவர்களை விட அவர் அதற்கு அதிக உரிமை உடையவர் ஆவார்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் ஸமுரா (ரழி) மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். இது அறிஞர்களில் சிலரின்படி செயல்படுத்தப்படுகிறது; மேலும் இது ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

அறிஞர்களில் சிலர், "அவர் மற்ற கடன் கொடுத்தவர்களுக்குச் சமமானவரே" என்று கூறினார்கள். இது கூஃபா வாசிகளின் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي النَّهْىِ لِلْمُسْلِمِ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى الذِّمِّيِّ الْخَمْرَ يَبِيعُهَا لَهُ
தாம்பத்திய உறவு கொள்ளும்போது முஸ்லிம் திம்மிக்கு மதுவை கொடுப்பதற்கான தடை குறித்து என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كَانَ عِنْدَنَا خَمْرٌ لِيَتِيمٍ فَلَمَّا نَزَلَتِ الْمَائِدَةُ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْهُ وَقُلْتُ إِنَّهُ لِيَتِيمٍ ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ أَهْرِيقُوهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا ‏.‏ وَقَالَ بِهَذَا بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَكَرِهُوا أَنْ تُتَّخَذَ الْخَمْرُ خَلاًّ وَإِنَّمَا كُرِهَ مِنْ ذَلِكَ وَاللَّهُ أَعْلَمُ أَنْ يَكُونَ الْمُسْلِمُ فِي بَيْتِهِ خَمْرٌ حَتَّى يَصِيرَ خَلاًّ ‏.‏ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي خَلِّ الْخَمْرِ إِذَا وُجِدَ قَدْ صَارَ خَلاًّ ‏.‏ أَبُو الْوَدَّاكِ اسْمُهُ جَبْرُ بْنُ نَوْفٍ ‏.‏
அபு சயீத் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "எங்களிடம் ஓர் அநாதைக்குச் சொந்தமான மது இருந்தது. (சூரா) அல்-மாயிதா அருளப்பட்டபோது, நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் அதைப் பற்றிக் கேட்டேன். நான், 'அது ஓர் அநாதைக்குச் சொந்தமானது' என்று கூறினேன். அதற்கு அவர்கள் (ஸல்), 'அதை ஊற்றிவிடுங்கள்' என்று கூறினார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த அத்தியாயத்தில் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் (ஹதீஸ்) உள்ளது. அபு சயீத் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன்' எனும் தரத்தைச் சார்ந்ததாகும். நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து வேறு பல அறிவிப்பாளர் தொடர்கள் வழியாகவும் இது போன்ற செய்தி அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. அறிவுடையோரில் சிலர் இதற்கேற்ப கருத்துத் தெரிவித்துள்ளனர்; வினிகர் தயாரிப்பதற்காக மதுவை எடுத்துக்கொள்வதை அவர்கள் வெறுத்தனர். மேலும், அல்லாஹ்வே நன்கறிந்தவன், ஒரு முஸ்லிம் தனது வீட்டில் மதுவை அது வினிகராக மாறும் வரை வைத்திருப்பதாலேயே அவ்வாறு வெறுக்கப்பட்டது. மது (தானாகவே) வினிகராக மாறிவிட்டிருந்தால், அந்த வினிகரைப் பயன்படுத்துவதற்கு அவர்களில் சிலர் சலுகை அளித்துள்ளனர். அபு அல்-வட்டாக்கின் பெயர் ஜப்ர் பின் நவ்ஃப் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، عَنْ شَرِيكٍ، وَقَيْسٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ وَلاَ تَخُنْ مَنْ خَانَكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالُوا إِذَا كَانَ لِلرَّجُلِ عَلَى آخَرَ شَيْءٌ فَذَهَبَ بِهِ فَوَقَعَ لَهُ عِنْدَهُ شَيْءٌ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَحْبِسَ عَنْهُ بِقَدْرِ مَا ذَهَبَ لَهُ عَلَيْهِ ‏.‏ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَقَالَ إِنْ كَانَ لَهُ عَلَيْهِ دَرَاهِمُ فَوَقَعَ لَهُ عِنْدَهُ دَنَانِيرُ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَحْبِسَ بِمَكَانِ دَرَاهِمِهِ إِلاَّ أَنْ يَقَعَ عِنْدَهُ لَهُ دَرَاهِمُ فَلَهُ حِينَئِذٍ أَنْ يَحْبِسَ مِنْ دَرَاهِمِهِ بِقَدْرِ مَا لَهُ عَلَيْهِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களிடம் நம்பி ஒப்படைத்தவரின் அமானிதத்தை நிறைவேற்றுங்கள்; உங்களுக்கு மோசடி செய்தவருக்கு நீங்கள் மோசடி செய்யாதீர்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் 'ஹஸன் கரீப்' ஆகும். அறிஞர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸைப் பின்பற்றினார்கள். அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒரு மனிதருக்கு மற்றொருவர் மீது ஏதேனும் பாக்கி (கடன் அல்லது உரிமை) இருந்து, அவர் அதைத் தராமல் சென்று விட, பிறகு அந்த மற்றொருவருக்குச் சொந்தமான ஏதேனும் பொருள் இவரிடம் வந்து சேர்ந்தால், அவர் தனக்குச் சேர வேண்டிய அளவிற்குச் சமமாக (அவருக்குச் சொந்தமான) அப்பொருளைப் பிடித்து வைத்துக் கொள்ளக் கூடாது."

தாபியீன்களில் உள்ள சில அறிஞர்கள் இதில் சலுகை அளித்துள்ளார்கள். இது சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரி அவர்களின் கருத்தாகும். அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒருவருக்கு மற்றொருவர் திர்ஹம்கள் (வெள்ளிக்காசுகள்) தர வேண்டியிருந்து, (இந்நிலையில்) அவருக்குச் (கடனாளிக்குச்) சொந்தமான தீனார்கள் (பொற்காசுகள்) இவரிடம் வந்து சேர்ந்தால், தனக்கு வர வேண்டிய திர்ஹம்களுக்குப் பகரமாக அந்தத் தீனார்களை இவர் பிடித்து வைத்துக் கொள்ளக் கூடாது. ஆனால், அவருக்குச் (கடனாளிக்குச்) சொந்தமான திர்ஹம்களே இவரிடம் வந்து சேர்ந்தால், அப்போது தனக்கு அவர் தர வேண்டிய அளவிற்குச் சமமானதை அந்தத் திர்ஹம்களிலிருந்து இவர் பிடித்து வைத்துக் கொள்ளலாம்."

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي أَنَّ الْعَارِيَةَ مُؤَدَّاةٌ
'கடனாகப் பெற்றதை திருப்பிக் கொடுக்க வேண்டும்' என்பது பற்றி வந்துள்ள ஹதீஸ்கள்
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ ‏ ‏ الْعَارِيَةُ مُؤَدَّاةٌ وَالزَّعِيمُ غَارِمٌ وَالدَّيْنُ مَقْضِيٌّ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ سَمُرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ وَحَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏
அபூ உமாமா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"ஹஜ்ஜத்துல் வதாவுடைய ஆண்டில், குத்பாவின் போது நபி (ஸல்) அவர்கள், 'இரவலாக வாங்கப்பட்டது திருப்பிக் கொடுக்கப்பட வேண்டும்; ஜாமீன் பொறுப்பேற்றவர் (கடனுக்குப்) பொறுப்பாவார்; கடன் திருப்பிச் செலுத்தப்பட வேண்டும்' என்று கூறுவதைக் கேட்டேன்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் ஸமுரா, ஸஃப்வான் பின் உமைய்யா மற்றும் அனஸ் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன.

மேலும் அவர்கள் கூறினார்கள்: அபூ உமாமா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஹதீஸ் ஆகும். அபூ உமாமா (ரழி) அவர்கள் வாயிலாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இந்த வழிமுறை அல்லாத வேறு வழியாகவும் இது அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ عَلَى الْيَدِ مَا أَخَذَتْ حَتَّى تُؤَدِّيَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ ثُمَّ نَسِيَ الْحَسَنُ فَقَالَ هُوَ أَمِينُكَ لاَ ضَمَانَ عَلَيْهِ ‏.‏ يَعْنِي الْعَارِيَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا وَقَالُوا يَضْمَنُ صَاحِبُ الْعَارِيَةِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لَيْسَ عَلَى صَاحِبِ الْعَارِيَةِ ضَمَانٌ إِلاَّ أَنْ يُخَالِفَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَاقُ ‏.‏
சமூரா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “கை எதை எடுத்ததோ, அதைத் திருப்பிக் கொடுக்கும் வரை அதற்குப் பொறுப்பாகும்.”

கத்தாதா அவர்கள் கூறினார்கள்: “பின்னர் அல்-ஹஸன் அவர்கள் (இதை) மறந்துவிட்டார்கள். எனவே அவர்கள், ‘அது நீங்கள் நம்பி ஒப்படைத்த ஒரு பொருள்; அதற்கு அவர் பொறுப்பல்ல’ என்று கூறினார்கள்.” அதாவது இரவல் வாங்கப்பட்ட பொருள்.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸைக் கடைப்பிடித்துள்ளார்கள். இரவல் வாங்கிய பொருளை வைத்திருப்பவர் பொறுப்பாவார் என்று அவர்கள் கூறினார்கள். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ மற்றும் அஹ்மத் ஆகியோரின் கருத்தாகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர், இரவல் வாங்கிய பொருளை வைத்திருப்பவர், மாறு செய்தாலன்றி பொறுப்பாக மாட்டார் என்று கூறினார்கள். இது சுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ மற்றும் கூஃபா வாசிகளின் கருத்தாகும். இஸ்ஹாக் அவர்களும் இவ்வாறே கூறுகிறார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الاِحْتِكَارِ
பதுக்கி வைத்தல் பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ مَعْمَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَضْلَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ لاَ يَحْتَكِرُ إِلاَّ خَاطِئٌ ‏ ‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لِسَعِيدٍ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّكَ تَحْتَكِرُ ‏.‏ قَالَ وَمَعْمَرٌ قَدْ كَانَ يَحْتَكِرُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ كَانَ يَحْتَكِرُ الزَّيْتَ وَالْحِنْطَةَ وَنَحْوَ هَذَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَأَبِي أُمَامَةَ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ وَحَدِيثُ مَعْمَرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا احْتِكَارَ الطَّعَامِ ‏.‏ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي الاِحْتِكَارِ فِي غَيْرِ الطَّعَامِ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ لاَ بَأْسَ بِالاِحْتِكَارِ فِي الْقُطْنِ وَالسَّخْتِيَانِ وَنَحْوِ ذَلِكَ ‏.‏
மஃமர் பின் அப்துல்லாஹ் பின் நத்லா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
"தவறிழைப்பவனைத் தவிர (வேறெவரும்) பதுக்கல் செய்யமாட்டார்" என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்.

(இதனை அறிவிக்கும் முஹம்மத் பின் இப்ராஹீம் ஆகிய) நான், ஸயீத் (பின் அல்முஸய்யிப்) அவர்களிடம், "ஓ அபூ முஹம்மத்! நீங்கள் பதுக்குகிறீர்களே?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர், "மஃமர் அவர்களும்தான் பதுக்குபவராக இருந்தார்" என்று கூறினார்.

ஸயீத் பின் அல்முஸய்யிப் அவர்கள் எண்ணெய், கோதுமை மற்றும் இது போன்றவற்றைப் பதுக்குபவராக இருந்தார் என்று அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) கூறுகிறார்: இந்தத் தலைப்பில் உமர் (ரழி), அலீ (ரழி), அபூ உமாமா (ரழி) மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன. மஃமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்களிடம் நடைமுறை இதன் அடிப்படையிலேயே உள்ளது. அவர்கள் உணவுப் பொருட்களைப் பதுக்குவதை வெறுக்கிறார்கள். அவர்களில் சிலர் உணவுப் பொருட்கள் அல்லாதவற்றைப் பதுக்குவதில் சலுகை அளிக்கிறார்கள். இப்னுல் முபாரக் கூறுகிறார்: "பருத்தி, பதனிடப்பட்ட தோல் மற்றும் இது போன்றவற்றைப் பதுக்குவதில் தவறில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي بَيْعِ الْمُحَفَّلاَتِ
அல்-முஹஃப்ஃபலாத் (பால் கறக்கப்படாத விலங்குகள்) விற்பனை பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ تَسْتَقْبِلُوا السُّوقَ وَلاَ تُحَفِّلُوا وَلاَ يُنَفِّقْ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا بَيْعَ الْمُحَفَّلَةِ وَهِيَ الْمُصَرَّاةُ لاَ يَحْلُبُهَا صَاحِبُهَا أَيَّامًا أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ لِيَجْتَمِعَ اللَّبَنُ فِي ضَرْعِهَا فَيَغْتَرَّ بِهَا الْمُشْتَرِي ‏.‏ وَهَذَا ضَرْبٌ مِنَ الْخَدِيعَةِ وَالْغَرَرِ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "(வெளியூரிலிருந்து சந்தைக்கு வரும்) வணிகக் குழுவை வழிமறித்துச் சந்திக்காதீர்கள்; (வாங்குபவரை ஏமாற்றுவதற்காக) கறக்கப்படாமல் பிராணிகளை விட்டுவிடாதீர்கள்; ஒருவருக்கொருவர் (வாங்கும் எண்ணமின்றி) விலையை ஏற்றி விடாதீர்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன. இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்கள் இதன்படியே செயல்படுகிறார்கள்; அவர்கள் 'முஹஃபலா' விற்பதை வெறுக்கிறார்கள். அதுவே 'முஸர்ரா' ஆகும். (அதாவது) மடியில் பால் சேர்வதற்காக, அதன் உரிமையாளர் சில நாட்களோ அல்லது அது போன்றோ அதனைக் கறக்காமல் விட்டுவிடுவார். இதனால் வாங்குபவர் ஏமாந்துவிடுவார். இது ஒரு வகை வஞ்சகமும் மோசடியும் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْيَمِينِ الْفَاجِرَةِ يُقْتَطَعُ بِهَا مَالُ الْمُسْلِمِ
முஸ்லிமின் செல்வத்தைப் பறிப்பதற்காக பொய்யான சத்தியம் செய்வது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ وَهُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فِيَّ وَاللَّهِ لَقَدْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ مِنَ الْيَهُودِ أَرْضٌ فَجَحَدَنِي فَقَدَّمْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلَكَ بَيِّنَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لاَ ‏.‏ فَقَالَ لِلْيَهُودِيِّ ‏"‏ احْلِفْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذًا يَحْلِفَ فَيَذْهَبَ بِمَالِي ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى‏:‏ ‏(‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً ‏)‏ ‏.‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ الأَنْصَارِيِّ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ‏.‏ وَحَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
'அப்துல்லாஹ் பின் மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:'
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "எவரொருவர் ஒரு முஸ்லிமின் செல்வத்தை அபகரிப்பதற்காகப் பொய்ச் சத்தியம் செய்கிறாரோ, அவர் அல்லாஹ்வைச் சந்திக்கும்போது அல்லாஹ் அவர் மீது கோபமாக இருப்பான்."

அல்-அஷ்அத் பின் கைஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! இது என்னைப் பற்றியதுதான். எனக்கும் ஒரு யூத மனிதருக்கும் இடையே ஒரு நிலம் சம்பந்தமாகத் தகராறு இருந்தது. அவர் (எனது உரிமையை) மறுத்தார். எனவே நான் அவரை நபி (ஸல்) அவர்களிடம் அழைத்துச் சென்றேன். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னிடம், ‘உன்னிடம் ஏதேனும் ஆதாரம் இருக்கிறதா?’ என்று கேட்டார்கள். நான், ‘இல்லை’ என்றேன். ஆகவே, அவர்கள் அந்த யூதரிடம், ‘சத்தியம் செய்’ என்றார்கள். நான், ‘அல்லாஹ்வின் தூதரே! அப்படியென்றால் அவர் (பொய்ச்) சத்தியம் செய்து என் செல்வத்தை எடுத்துக் கொண்டு போய்விடுவாரே!’ என்று கூறினேன். ஆகவே, அல்லாஹ், மிக்க உயர்ந்தவன், (பின்வரும் வசனத்தை) அருளினான்:

**'இன்னல்லதீன யஷ்தரூன பிஅஹ்தில்லாஹி வஐமானிஹிம் ஸமனன் கலீலா...'**

(நிச்சயமாக எவர்கள் அல்லாஹ்வின் உடன்படிக்கையையும் தங்கள் சத்தியங்களையும் அற்ப விலைக்கு விற்கிறார்களோ...) ஆயத்தின் இறுதி வரை."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் வாஇல் பின் ஹுஜ்ர் (ரழி), அபூ மூஸா (ரழி), அபூ உமாமா பின் தஃலபா அல்-அன்சாரி (ரழி) மற்றும் இம்ரான் பின் ஹுஸைன் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன. இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஹதீஸ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ إِذَا اخْتَلَفَ الْبَيِّعَانِ
வாங்குபவரும் விற்பவரும் கருத்து வேறுபடும்போது என்ன நடக்கும் என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا اخْتَلَفَ الْبَيِّعَانِ فَالْقَوْلُ قَوْلُ الْبَائِعِ وَالْمُبْتَاعُ بِالْخِيَارِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ مُرْسَلٌ عَوْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لَمْ يُدْرِكِ ابْنَ مَسْعُودٍ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا وَهُوَ مُرْسَلٌ أَيْضًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قُلْتُ لأَحْمَدَ إِذَا اخْتَلَفَ الْبَيِّعَانِ وَلَمْ تَكُنْ بَيِّنَةٌ قَالَ الْقَوْلُ مَا قَالَ رَبُّ السِّلْعَةِ أَوْ يَتَرَادَّانِ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ كَمَا قَالَ وَكُلُّ مَنْ كَانَ الْقَوْلُ قَوْلَهُ فَعَلَيْهِ الْيَمِينُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ شُرَيْحٌ وَغَيْرُهُ نَحْوُ هَذَا ‏.‏
இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "விற்பவரும் வாங்குபவரும் கருத்து வேறுபாடு கொண்டால், விற்பவரின் சொல்லே ஏற்கப்படும். மேலும் வாங்குபவருக்கு (விற்பனையை ஏற்கும் அல்லது ரத்து செய்யும்) விருப்பத் தேர்வு உண்டு."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் 'முர்ஸல்' ஆகும். அவ்ன் பின் அப்துல்லாஹ் அவர்கள் இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்களைச் சந்திக்கவில்லை. இந்த ஹதீஸ் அல்-காஸிம் பின் அப்துர்-ரஹ்மான் மூலமாக, இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் வழியாக நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. அதுவும் 'முர்ஸல்' ஆகும்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இஸ்ஹாக் பின் மன்சூர் அவர்கள் கூறினார்கள்: "நான் அஹ்மத் (பின் ஹன்பல்) அவர்களிடம், 'விற்பவரும் வாங்குபவரும் கருத்து வேறுபாடு கொண்டு, (அவர்களிடம்) எந்த ஆதாரமும் இல்லாத நிலையில் (என்ன தீர்ப்பு)?' என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர் (அஹ்மத்), 'பொருளின் உரிமையாளரின் சொல்லே ஏற்கப்படும்; அல்லது அவ்விருவரும் (வியாபாரத்தை) ரத்துச் செய்துகொள்வார்கள்' என்று பதிலளித்தார்கள்." இஸ்ஹாக் அவர்கள் கூறினார்கள்: "அவர் (அஹ்மத்) கூறியது போலவே (நானும் கூறுகிறேன்). மேலும், யாருடைய சொல் ஏற்கப்படுகிறதோ அவர் மீது சத்தியம் செய்வது கடமையாகும்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: தாபியீன்களில் உள்ள சில அறிஞர்களிடமிருந்தும் இதுபோலவே அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது; அவர்களில் ஷுரைஹ் அவர்களும் ஒருவர்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي بَيْعِ فَضْلِ الْمَاءِ
உபரியான நீரை விற்பது குறித்து வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَطَّارُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنْ إِيَاسِ بْنِ عَبْدٍ الْمُزَنِيِّ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْمَاءِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَبُهَيْسَةَ عَنْ أَبِيهَا وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ إِيَاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ كَرِهُوا بَيْعَ الْمَاءِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي بَيْعِ الْمَاءِ ‏.‏ مِنْهُمُ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ ‏.‏
இயாஸ் பின் அப்த் அல்-முஸனீ (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் தண்ணீரை விற்பதைத் தடை விதித்தார்கள்."

(இமாம் திர்மிதி) கூறினார்கள்: இத்தலைப்பில் ஜாபிர், புஹைஸா (இவர் தனது தந்தையிடமிருந்து), அபூ ஹுரைரா, ஆயிஷா, அனஸ் மற்றும் அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இயாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். அறிவுடையோரில் பெரும்பாலானோரின் நடைமுறை இதுவேயாகும்; அவர்கள் தண்ணீரை விற்பதை வெறுத்தார்கள். இது இப்னுல் முபாரக், அஷ்-ஷாஃபியீ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்துமாகும். அறிவுடையோரில் சிலர் தண்ணீரை விற்க அனுமதித்தார்கள்; அல்-ஹஸன் அல்-பஸரீ அவர்களில் ஒருவர் ஆவார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ يُمْنَعُ فَضْلُ الْمَاءِ لِيُمْنَعَ بِهِ الْكَلأُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو الْمِنْهَالِ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُطْعِمٍ كُوفِيٌّ وَهُوَ الَّذِي رَوَى عَنْهُ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ ‏.‏ وَأَبُو الْمِنْهَالِ سَيَّارُ بْنُ سَلاَمَةَ بَصْرِيٌّ صَاحِبُ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "மேய்ச்சல் புற்கள் (பிறருக்குக் கிடைக்காமல்) தடுக்கப்படும் விதமாக, உபரியான நீரைத் தடுத்து வைக்காதீர்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ்.

அபூ அல்-முன்ஹால் அவர்களின் பெயர் 'அப்துர்-ரஹ்மான் பின் முத்இம்' ஆகும். அவர்கள் கூஃபாவைச் சேர்ந்தவர்கள்; இவரிடமிருந்தே ஹபீப் பின் அபீ ஸாபித் அறிவித்துள்ளார். (மற்றொரு) அபூ அல்-முன்ஹால், சய்யார் பின் ஸலாமா; அவர்கள் பஸ்ராவைச் சேர்ந்தவர்கள், அபூ பர்ஸா அல்-அஸ்லமீ (ரழி) அவர்களின் தோழர் ஆவார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ عَسْبِ الْفَحْلِ
குதிரை ஆணின் விந்தை விற்பது வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَأَبُو عَمَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَسْبِ الْفَحْلِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي قَبُولِ الْكَرَامَةِ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"ஆண் பிராணியைப் பொலியூட்டுவதற்குக் கூலி பெறுவதை நபி (ஸல்) அவர்கள் தடை செய்தார்கள்."

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் அபூ ஹுரைரா (ரழி), அனஸ் (ரழி) மற்றும் அபூ ஸயீத் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். அறிஞர்களில் சிலர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள். அதற்காக ஒரு சன்மானத்தை ஏற்றுக்கொள்வதற்குச் சலுகை அளித்தவர்களும் உள்ளனர்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حُمَيْدٍ الرُّؤَاسِيِّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ كِلاَبٍ سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَسْبِ الْفَحْلِ فَنَهَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نُطْرِقُ الْفَحْلَ فَنُكْرَمُ ‏.‏ فَرَخَّصَ لَهُ فِي الْكَرَامَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
"கிலாப் குலத்தைச் சேர்ந்த ஒரு மனிதர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் பொலி விலங்கின் கூலி பற்றிக் கேட்டார். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் தடை விதித்தார்கள். உடனே அவர், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! நாங்கள் பொலி விலங்கை (இனச்சேர்க்கைக்காக) இரவல் கொடுக்கிறோம்; அதற்காக நாங்கள் கண்ணியப்படுத்தப்படுகிறோம் (சன்மானம் வழங்கப்படுகிறோம்)' என்று கூறினார். எனவே, (அவ்வாறு) கண்ணியப்படுத்துவதை (ஏற்க) அவருக்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் அனுமதியளித்தார்கள்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: "இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் கரீப் ஆகும். ஹிஷாம் பின் உர்வாவிடமிருந்து இப்ராஹீம் பின் ஹுமைத் அறிவித்ததைத் தவிர (வேறெந்த வழியாகவும்) இந்த ஹதீஸை நாம் அறியவில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي ثَمَنِ الْكَلْبِ
நாயின் விலை குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ كَسْبُ الْحَجَّامِ خَبِيثٌ وَمَهْرُ الْبَغِيِّ خَبِيثٌ وَثَمَنُ الْكَلْبِ خَبِيثٌ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا ثَمَنَ الْكَلْبِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ثَمَنِ كَلْبِ الصَّيْدِ ‏.‏
ராஃபிஉ பின் கதீஜ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இரத்தம் வாங்குபவரின் வருமானம் அசுத்தமானது, விபச்சாரியின் (விபச்சாரத்தின் மூலம் கிடைக்கும்) வருமானம் அசுத்தமானது, மற்றும் நாயின் விலை அசுத்தமானது."

அவர்கள் கூறினார்கள்: உமர் (ரழி) அவர்கள், அலி (ரழி) அவர்கள், இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள், அபூ மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள், ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள், அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள், இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள், இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள், மற்றும் அப்துல்லாஹ் பின் ஜஃபர் (ரழி) அவர்கள் ஆகியோரிடமிருந்து இந்த தலைப்பில் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: ராஃபிஉ (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். பெரும்பாலான மார்க்க அறிஞர்கள் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள், அவர்கள் நாயின் விலையை வெறுத்தார்கள். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். சில மார்க்க அறிஞர்கள் வேட்டை நாயின் விலையை அனுமதித்தனர்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ح وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَمَهْرِ الْبَغِيِّ وَحُلْوَانِ الْكَاهِنِ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
அபூ மஸ்ஊத் அல்-அன்சாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நாயின் விலையையும், விபச்சாரியின் கூலியையும், குறி சொல்பவனின் கூலியையும் தடை செய்தார்கள்."

இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَسْبِ الْحَجَّامِ
குப்பர் (நீர்க்கோவை அகற்றுபவர்) சம்பாதிப்பது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ مُحَيِّصَةَ، أَخِي بَنِي حَارِثَةَ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي إِجَارَةِ الْحَجَّامِ فَنَهَاهُ عَنْهَا فَلَمْ يَزَلْ يَسْأَلُهُ وَيَسْتَأْذِنُهُ حَتَّى قَالَ ‏ ‏ اعْلِفْهُ نَاضِحَكَ وَأَطْعِمْهُ رَقِيقَكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَجَابِرٍ وَالسَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُحَيِّصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَأَلَنِي حَجَّامٌ نَهَيْتُهُ وَآخُذُ بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏
பனூ ஹாரிஸாவைச் சேர்ந்த இப்னு முஹய்யிஸா அவர்கள், தம் தந்தையிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:
அவர் (தந்தை) நபி (ஸல்) அவர்களிடம் இரத்தம் எடுப்பதற்குரிய கூலியைப் பெறுவதற்கு அனுமதி கேட்டார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் அதை அவருக்குத் தடை செய்தார்கள். அவர் தொடர்ந்து நபி (ஸல்) அவர்களிடம் கேட்டு, அனுமதி கோரிக் கொண்டிருந்தார்கள். இறுதியாக நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அதை உங்களின் நீர் சுமக்கும் ஒட்டகங்களுக்குத் தீவனமாகக் கொடுங்கள்; உங்கள் அடிமைகளுக்கு உணவளியுங்கள்."

அவர் கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் ராஃபிஃ இப்னு கதீஜ் (ரழி), அபூ ஜுஹைஃபா (ரழி), ஜாபிர் (ரழி) மற்றும் அஸ்-ஸாயிப் இப்னு யஸீத் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: முஹய்யிஸா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு 'ஹஸன்' ஹதீஸ் ஆகும். அறிவுடைய மக்களில் சிலரின் நடைமுறை இதன் மீதே உள்ளது. அஹ்மத் அவர்கள் கூறினார்கள்: "இரத்தம் எடுப்பவர் என்னிடம் கேட்டால், நான் அவரைத் தடுப்பேன்; மேலும் இந்த ஹதீஸின்படியே நான் செயல்படுவேன்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الرُّخْصَةِ فِي كَسْبِ الْحَجَّامِ
குப்பர் (நீர்க்கோவை அகற்றுபவர்) ஒருவரின் வருமானத்தை அனுமதிப்பது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ، فَقَالَ أَنَسٌ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ وَكَلَّمَ أَهْلَهُ فَوَضَعُوا عَنْهُ مِنْ خَرَاجِهِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ ‏"‏ إِنَّ مِنْ أَمْثَلِ دَوَائِكُمُ الْحِجَامَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي كَسْبِ الْحَجَّامِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஹிஜாமா செய்துகொண்டார்கள். **அபூ தைபா** அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்களுக்கு) ஹிஜாமா செய்தார்கள். எனவே, அவருக்கு இரண்டு ஸாஃ அளவு உணவு கொடுக்கப்பட வேண்டும் என்று அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கட்டளையிட்டார்கள்; மேலும் அவரின் எஜமானர்களிடம் அவரின் வரியைக் குறைக்குமாறு பேசினார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'நீங்கள் சிகிச்சை அளிப்பவற்றில் மிகவும் சிறந்தது ஹிஜாமா ஆகும்.' அல்லது, 'உங்கள் சிகிச்சைகளில் சிறந்தது ஹிஜாமா ஆகும்.'"

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் அலீ (ரழி), இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

மேலும் அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அனஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர், ஹிஜாமா செய்பவரின் சம்பாத்தியத்தை அனுமதித்தார்கள். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ அவர்களின் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَالسِّنَّوْرِ
நாய் மற்றும் பூனையின் விலை குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالاَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ وَالسِّنَّوْرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ وَلاَ يَصِحُّ فِي ثَمَنِ السِّنَّوْرِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ وَاضْطَرَبُوا عَلَى الأَعْمَشِ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ ثَمَنَ الْهِرِّ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَرَوَى ابْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் நாயின் விலை மற்றும் பூனையின் விலையைத் தடை செய்தார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸின் அறிவிப்பாளர் தொடரில் சில குழப்பங்கள் (இழ்ண்திராப்) உள்ளன. பூனையின் விலை (குறித்த அறிவிப்பு) சரியானது அல்ல. இந்த ஹதீஸ் அல்-அஃமாஷ் அவர்களிடமிருந்து, அவருடைய சில தோழர்கள் வாயிலாக ஜாபிர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் அவர்கள் இந்த அறிவிப்பில் அல்-அஃமாஷ் அவர்கள் மீது குழப்பத்தை ஏற்படுத்தியுள்ளனர்.

அறிஞர்களில் சிலர் பூனையின் விலையை வெறுத்தனர். அவர்களில் சிலர் அதை அனுமதித்தார்கள். இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். இப்னு ஃபுளைல் அவர்கள், அல்-அஃமாஷ் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் அபூ ஹாஸிம் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்தும், இந்த வழியைத் தவிர வேறு வழியில் இதனை அறிவித்துள்ளார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ زَيْدٍ الصَّنْعَانِيُّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الْهِرِّ وَثَمَنِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَعُمَرُ بْنُ زَيْدٍ لاَ نَعْرِفُ كَبِيرَ أَحَدٍ رَوَى عَنْهُ غَيْرَ عَبْدِ الرَّزَّاقِ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் பூனையை உண்பதையும் அதன் விலையையும் தடுத்தார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஃகரீப் ஆகும். 'அப்துர்-ரஸ்ஸாக் அவர்களைத் தவிர 'உமர் பின் ஸைத் (அறிவிப்பாளர்களில் ஒருவர்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கும் முக்கிய (அறியப்பட்ட) அறிவிப்பாளர்கள் எவரையும் நாம் அறியவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
أَخْبَرَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَزِّمِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْكَلْبِ، إِلاَّ كَلْبَ الصَّيْدِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ يَصِحُّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَأَبُو الْمُهَزِّمِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ سُفْيَانَ وَتَكَلَّمَ فِيهِ شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ وَضَعَّفَهُ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا وَلاَ يَصِحُّ إِسْنَادُهُ أَيْضًا ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"வேட்டை நாயைத் தவிர, (மற்ற) நாயின் விலையை (நபி (ஸல்) அவர்கள்) தடுத்தார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் இந்த அறிவிப்பாளர் தொடர் வழியாக வருவது சரியானது அல்ல. அபூ அல்-முஹஸ்ஸிம் என்பவரின் பெயர் யஸீத் பின் சுஃப்யான் ஆகும். ஷுஅபா பின் அல்-ஹஜ்ஜாஜ் அவர்கள் இவரை விமர்சித்து, இவரைப் பலவீனமானவர் என்று குறிப்பிட்டுள்ளார்கள். ஜாபிர் (ரலி) அவர்கள் வழியாகவும் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இது போன்ற செய்தி அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது; அதன் அறிவிப்பாளர் தொடரும் சரியானது அல்ல.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الْمُغَنِّيَاتِ
பாடகர்களை விற்பது வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، أَخْبَرَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ تَبِيعُوا الْقَيْنَاتِ وَلاَ تَشْتَرُوهُنَّ وَلاَ تُعَلِّمُوهُنَّ وَلاَ خَيْرَ فِي تِجَارَةٍ فِيهِنَّ وَثَمَنُهُنَّ حَرَامٌ فِي مِثْلِ هَذَا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏:‏ ‏(‏ وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ‏)‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ وَضَعَّفَهُ وَهُوَ شَامِيٌّ ‏.‏
அபூ உமாமா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "(அடிமைப்) பாடகிகளை விற்காதீர்கள்; அவர்களை வாங்காதீர்கள்; அவர்களுக்கு (பாடக்) கற்றுக் கொடுக்காதீர்கள். அவர்களில் வியாபாரம் செய்வதில் எந்த நன்மையும் இல்லை; மேலும் அவர்களின் விலை ஹராம் (தடுக்கப்பட்டவை) ஆகும். இது போன்ற விஷயத்தில்தான் பின்வரும் ஆயத் (திருக்குர்ஆன் வசனம்) அருளப்பட்டது:

**(வமினன் னாஸி மன் யஷ்தரீ லஹ்வல் ஹதீஸி லியுளில்ல அன் ஸபீலில்லாஹ்...)**

"மேலும் மனிதர்களில் சிலர் இருக்கின்றார்கள், அவர்கள் அல்லாஹ்வின் பாதையிலிருந்து (மக்களை) வழிகெடுப்பதற்காக வீணான பேச்சை விலைக்கு வாங்குகிறார்கள்..." (என்பது அந்த வசனமாகும்).

(இமாம் திர்மிதீ) கூறினார்கள்: இது குறித்து உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் ஒரு அறிவிப்பு உள்ளது.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ உமாமா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸை இந்த வழியில் இருந்து மட்டுமே இதுபோன்றே நாம் அறிவோம். அறிஞர்களில் சிலர் 'அலி பின் யஸீத்' என்பவரை விமர்சித்துள்ளார்கள் மற்றும் அவரை பலவீனமானவர் என்று கூறியுள்ளனர். இவர் ஷாம் பகுதியைச் சேர்ந்தவர்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ الْفَرْقِ بَيْنَ الأَخَوَيْنِ أَوْ بَيْنَ الْوَالِدَةِ وَوَلَدِهَا فِي الْبَيْعِ
சகோதரர்களையும், தாயையும் அவளது குழந்தையையும் விற்பனையில் பிரிப்பது வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ الشَّيْبَانِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُيَىُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الْوَالِدَةِ وَوَلَدِهَا فَرَّقَ اللَّهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَحِبَّتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏
அபூ அய்யூப் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறக்கேட்டேன்: 'எவர் ஒரு தாயை அவளுடைய குழந்தையிடமிருந்து பிரிக்கிறாரோ, அல்லாஹ் மறுமை நாளில் அவருக்கும் அவருக்குப் பிரியமானவர்களுக்கும் இடையே பிரிவை ஏற்படுத்துவான்.'"

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஃகரீப் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ وَهَبَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غُلاَمَيْنِ أَخَوَيْنِ فَبِعْتُ أَحَدَهُمَا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عَلِيُّ مَا فَعَلَ غُلاَمُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ رُدَّهُ رُدَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ التَّفْرِيقَ بَيْنَ السَّبْىِ فِي الْبَيْعِ وَيُكْرَهُ أَنْ يُفَرَّقَ بَيْنَ الْوَالِدَةِ وَوَلَدِهَا وَبَيْنَ الْوَالِدِ وَالْوَلَدِ وَبَيْنَ الإِخْوَةِ وَالأَخَوَاتِ فِي الْبَيْعِ ‏.‏ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي التَّفْرِيقِ بَيْنَ الْمُوَلَّدَاتِ الَّذِينَ وُلِدُوا فِي أَرْضِ الإِسْلاَمِ ‏.‏ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ فَرَّقَ بَيْنَ وَالِدَةٍ وَوَلَدِهَا فِي الْبَيْعِ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي قَدِ اسْتَأْذَنْتُهَا بِذَلِكَ فَرَضِيَتْ ‏.‏
அலீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எனக்கு சகோதரர்களான இரண்டு சிறுவர்களைக் கொடுத்தார்கள். நான் அவர்களில் ஒருவரை விற்றுவிட்டேன். அதன்பின் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் என்னிடம், 'ஓ அலீ! உமது சிறுவன் என்னவானான்?' என்று கேட்டார்கள். நான் அவர்களுக்கு (விவரத்தைத்) தெரிவித்தேன். அதற்கு அவர்கள், 'அவனைத் திரும்பப் பெறு! அவனைத் திரும்பப் பெறு!' என்று கூறினார்கள்."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஃகரீப் ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர், விற்பனையின் மூலம் போர்க்கைதிகளைப் பிரிப்பதை வெறுத்தனர். மேலும் விற்பனையில் தாய்க்கும் அவளது பிள்ளைக்கும் இடையிலும், தந்தைக்கும் பிள்ளைக்கும் இடையிலும், சகோதர சகோதரிகளுக்கு இடையிலும் பிரித்து விடுவது வெறுக்கத்தக்கதாகும்.

சில அறிஞர்கள் இஸ்லாமிய தேசத்தில் பிறந்தவர்களைப் (விற்பனையில்) பிரிப்பதற்கு அனுமதியளித்துள்ளனர். ஆனால் முதல் கண்ணோட்டமே மிகவும் சரியானது. இப்ராஹீம் அந்நகஈ அவர்கள் ஒரு விற்பனையில் ஒரு தாயையும் அவரது குழந்தையையும் பிரித்ததாக அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. இது குறித்து அவர்களிடம் கேட்கப்பட்ட போது, "நான் அதற்காக அவளிடம் அனுமதி கோரினேன்; அவளும் சம்மதித்தாள்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِيمَنْ يَشْتَرِي الْعَبْدَ وَيَسْتَغِلُّهُ ثُمَّ يَجِدُ بِهِ عَيْبًا
ஒருவர் ஒரு அடிமையை வாங்கி அவரிடமிருந்து லாபம் அடைந்த பிறகு அவரிடம் ஒரு குறையைக் கண்டுபிடித்தால் என்ன நடக்கும் என்பது பற்றி வந்துள்ளதைப் பற்றி
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، وَأَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ مَخْلَدِ بْنِ خُفَافٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّ الْخَرَاجَ بِالضَّمَانِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "வருமானம், (அதற்கான) பொறுப்பைச் சார்ந்ததாகும்" என்று தீர்ப்பளித்தார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். இந்த ஹதீஸ் இதுவல்லாத வேறு வழிகளிலும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் அறிஞர்களிடம் இதன் மீதே செயல்பாடு உள்ளது.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ الْمُقَدَّمِيُّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّ الْخَرَاجَ بِالضَّمَانِ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى اسْتَغْرَبَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ ‏.‏ قُلْتُ تَرَاهُ تَدْلِيسًا قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ الزَّنْجِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ وَرَوَاهُ جَرِيرٌ عَنْ هِشَامٍ أَيْضًا ‏.‏ وَحَدِيثُ جَرِيرٍ يُقَالُ تَدْلِيسٌ دَلَّسَ فِيهِ جَرِيرٌ ‏.‏ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ ‏.‏ وَتَفْسِيرُ الْخَرَاجِ بِالضَّمَانِ هُوَ الرَّجُلُ يَشْتَرِي الْعَبْدَ فَيَسْتَغِلُّهُ ثُمَّ يَجِدُ بِهِ عَيْبًا فَيَرُدُّهُ عَلَى الْبَائِعِ فَالْغَلَّةُ لِلْمُشْتَرِي لأَنَّ الْعَبْدَ لَوْ هَلَكَ هَلَكَ مِنْ مَالِ الْمُشْتَرِي ‏.‏ وَنَحْوُ هَذَا مِنَ الْمَسَائِلِ يَكُونُ فِيهِ الْخَرَاجُ بِالضَّمَانِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى اسْتَغْرَبَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ قُلْتُ تَرَاهُ تَدْلِيسًا قَالَ لَا
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள், 'வருமானம் பொறுப்புள்ளவருக்கே உரியது' என்று தீர்ப்பளித்தார்கள்."

அவர் (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். இது ஹிஷாம் பின் உர்வா அவர்களின் வழியாக அறியப்படும் ஃகரீப் செய்தியாகும்.

அபூ ஈஸா கூறினார்: முஹம்மத் பின் இஸ்மாயீல் (புகாரி) அவர்கள், உமர் பின் அலீ வழியாக வரும் இந்த ஹதீஸை 'ஃகரீப்' என்று கருதினார். நான் (அவரிடம்), "அவர் (உமர் பின் அலீ) தத்லீஸ் செய்திருப்பதாகக் கருதுகிறீர்களா?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர், "இல்லை" என்றார்.

அபூ ஈஸா கூறினார்: முஸ்லிம் பின் காலித் அஸ்-ஸன்ஜீ அவர்களும் இந்த ஹதீஸை ஹிஷாம் பின் உர்வாவிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார். ஜரீரும் இதை ஹிஷாம் அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார். ஜரீரின் அறிவிப்பு 'தத்லீஸ்' என்று கூறப்படுகிறது. அதாவது ஜரீர் இதில் தத்லீஸ் செய்துள்ளார்; அவர் இதை ஹிஷாம் பின் உர்வாவிடமிருந்து (நேரடியாகக்) கேட்கவில்லை.

'வருமானம் பொறுப்புள்ளவருக்கே உரியது' என்பதன் விளக்கம் என்னவென்றால்: ஒரு மனிதர் ஓர் அடிமையை விலைக்கு வாங்குகிறார். அவரிடமிருந்து வேலை வாங்கி வருமானம் ஈட்டுகிறார். பிறகு அந்த அடிமையிடம் ஏதேனும் குறைபாட்டைக் கண்டு, அவரை விற்றவரிடமே திருப்பி அனுப்பிவிடுகிறார். இந்நிலையில், (அந்த அடிமையின் மூலம் கிடைத்த) வருமானம் வாங்கியவருக்கே உரியதாகும். ஏனெனில், அந்த அடிமை (வாங்கியவரிடம் இருந்தபோது) அழிந்திருந்தால், வாங்கியவரின் செல்வத்திலிருந்தே அழிந்திருப்பார். இது போன்ற வகையிலுள்ள சட்டங்களில் 'வருமானம் பொறுப்புள்ளவருக்கே உரியது' என்பது பொருந்தும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الرُّخْصَةِ فِي أَكْلِ الثَّمَرَةِ لِلْمَارِّ بِهَا
வழிப்போக்கருக்கு பழங்களை உண்பதற்கான அனுமதி குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ دَخَلَ حَائِطًا فَلْيَأْكُلْ وَلاَ يَتَّخِذْ خُبْنَةً ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبَّادِ بْنِ شُرَحْبِيلَ وَرَافِعِ بْنِ عَمْرٍو وَعُمَيْرٍ مَوْلَى آبِي اللَّحْمِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سُلَيْمٍ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لاِبْنِ السَّبِيلِ فِي أَكْلِ الثِّمَارِ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ إِلاَّ بِالثَّمَنِ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் ஒரு தோட்டத்திற்குள் நுழைகிறாரோ, அவர் (அதிலிருந்து) சாப்பிடட்டும், ஆனால் தனது ஆடைக்குள் எதையும் எடுத்துச் செல்ல வேண்டாம்."

அவர் கூறினார்: இந்த தலைப்பில் அப்துல்லாஹ் பின் அம்ர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், அப்பாத் பின் ஷுராஹ்பில் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், ராஃபி பின் அம்ர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், அபி அல்-லஹ்மின் விடுவிக்கப்பட்ட அடிமையான உமைர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளன.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஃகரீப் ஹதீஸ் ஆகும். யஹ்யா பின் சுலைம் அவர்களிடமிருந்து தவிர, இந்த அறிவிப்பாளர் தொடர் வழியாக இந்த ஹதீஸை நாங்கள் அறியவில்லை. அறிஞர்களில் சிலர் வழிப்போக்கர் பழங்களிலிருந்து சாப்பிடுவதற்கு அனுமதித்துள்ளார்கள், மேலும் அவர்களில் சிலர் பணம் செலுத்தாமல் (அவ்வாறு செய்வதை) விரும்பவில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِي جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَافِعِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كُنْتُ أَرْمِي نَخْلَ الأَنْصَارِ فَأَخَذُونِي فَذَهَبُوا بِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا رَافِعُ لِمَ تَرْمِي نَخْلَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْجُوعُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ تَرْمِ وَكُلْ مَا وَقَعَ أَشْبَعَكَ اللَّهُ وَأَرْوَاكَ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ ‏.‏
ராஃபிஉ பின் அம்ர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நான் அன்சாரிகளுடைய பேரீச்சை மரங்கள் மீது கற்களை எறிந்து கொண்டிருந்தேன். அவர்கள் என்னைப் பிடித்து, நபி (ஸல்) அவர்களிடம் அழைத்துச் சென்றார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், 'ராஃபிஉவே! அவர்களின் பேரீச்சை மரங்கள் மீது ஏன் கற்களை எறிகிறாய்?' என்று கேட்டார்கள். நான், 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! பசியின் காரணமாகவே' என்று கூறினேன். நபி (ஸல்) அவர்கள், 'கற்களை எறியாதே; (தானாகக்) கீழே விழுந்திருப்பதை எடுத்துச் சாப்பிடு. அல்லாஹ் உனக்கு வயிறு நிறைய உணவளித்து, உன் தாகத்தைத் தணிக்கட்டும்' என்று கூறினார்கள்."

இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஃகரீப் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ فَقَالَ ‏ ‏ مَنْ أَصَابَ مِنْهُ مِنْ ذِي حَاجَةٍ غَيْرَ مُتَّخِذٍ خُبْنَةً فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏
அம்ர் இப்னு ஷுஐப் அவர்கள், தம் தந்தையிடமிருந்தும், தம் பாட்டனார் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கிறார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்களிடம் (மரங்களில்) தொங்கும் பழங்களைப் பற்றிக் கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்: "எவர் தேவையுடையவராக இருந்து, தனது ஆடைக்குள் எதையும் எடுத்துச் செல்லாமல் அதிலிருந்து (தேவையானதை) எடுத்துக்கொள்கிறாரோ, அவர் மீது எந்தப் பாவமும் இல்லை."

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي النَّهْىِ عَنِ الثُّنْيَا،
தடை செய்யப்பட்ட விதிவிலக்குகள் குறித்து என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ الْبَغْدَادِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَالثُّنْيَا إِلاَّ أَنْ تُعْلَمَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அல்-முஹாகலா, அல்-முஸாபனா, அல்-முகாபரா ஆகியனவற்றையும், (விற்பனையில்) அது அறியப்பட்டாலன்றி விதிவிலக்கு அளிப்பதையும் தடைசெய்தார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ், யூனுஸ் பின் உபைத் அவர்கள் அதாவிடமிருந்தும், அவர் ஜாபிர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிக்கும் இந்த வழியில் ஹஸன் ஸஹீஹ், ஃகரீப் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الطَّعَامِ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ
உணவுப் பொருட்களை கைப்பற்றும் வரை விற்பனை செய்வது வெறுக்கத்தக்கதாக கருதப்படுவது பற்றி வந்துள்ள அறிவிப்புகள்
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَحْسِبُ كُلَّ شَيْءٍ مِثْلَهُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا بَيْعَ الطَّعَامِ حَتَّى يَقْبِضَهُ الْمُشْتَرِي ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِيمَنِ ابْتَاعَ شَيْئًا مِمَّا لاَ يُكَالُ وَلاَ يُوزَنُ مِمَّا لاَ يُؤْكَلُ وَلاَ يُشْرَبُ أَنْ يَبِيعَهُ قَبْلَ أَنْ يَسْتَوْفِيَهُ ‏.‏ وَإِنَّمَا التَّشْدِيدُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الطَّعَامِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் உணவை (விலைக்கு) வாங்குகிறாரோ, அதை அவர் கைப்பற்றும் வரை விற்கக்கூடாது."
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அனைத்துப் பொருட்களையும் (இவ்விஷயத்தில்) அவ்வாறே நான் கருதுகிறேன்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் ஜாபிர் (ரழி), இப்னு உமர் (ரழி) மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்களில் பெரும்பாலோர் இதனையே செயல்படுத்துகின்றனர்; வாங்குபவர் உணவைக் கைப்பற்றும் வரை அதனை விற்பதை அவர்கள் வெறுத்தனர். (ஆனால்) அளக்கப்படாத, நிறுக்கப்படாத மற்றும் உண்ணப்படாத, பருகப்படாத பொருட்களை ஒருவர் விலைக்கு வாங்கினால், அவற்றை அவர் கைப்பற்றுவதற்கு முன்னரே விற்பதற்குச் சில அறிஞர்கள் அனுமதியளித்துள்ளனர். உணவின் விஷயத்தில் மட்டுமே அறிஞர்களிடம் (இந்தக்) கெடுபிடி உள்ளது. இதுவே அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي النَّهْىِ عَنِ الْبَيْعِ، عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ
ஒருவரின் சகோதரரின் விற்பனையின் மீது விற்பனை செய்வதற்கான தடை பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَبِيعُ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ وَلاَ يَخْطُبُ بَعْضُكُمْ عَلَى خِطْبَةِ بَعْضٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَمُرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لاَ يَسُومُ الرَّجُلُ عَلَى سَوْمِ أَخِيهِ ‏"‏ ‏.‏ وَمَعْنَى الْبَيْعِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ هُوَ السَّوْمُ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களில் எவரும் மற்றவரின் வியாபாரத்தின் மீது வியாபாரம் செய்ய வேண்டாம், மற்றவரின் திருமணப் பேச்சு வார்த்தையின் மீது திருமணப் பேச்சு வார்த்தை நடத்த வேண்டாம்."

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் அபூ ஹுரைரா (ரழி) மற்றும் ஸமுரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும்.

மேலும் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது, அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்கள் சகோதரரின் பேரம் பேசுதலுடன் போட்டியிட்டு பேரம் பேசாதீர்கள்." மேலும் நபி (ஸல்) அவர்களின் இந்த ஹதீஸில் உள்ள விற்பனையின் பொருள், சில அறிவுடையோரின் கூற்றுப்படி, பேரம் பேசுவதாகும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي بَيْعِ الْخَمْرِ وَالنَّهْىِ عَنْ ذَلِكَ
மது விற்பனை மற்றும் அதன் தடை குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ لَيْثًا، يُحَدِّثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي اشْتَرَيْتُ خَمْرًا لأَيْتَامٍ فِي حِجْرِي ‏.‏ قَالَ ‏ ‏ أَهْرِقِ الْخَمْرَ وَاكْسِرِ الدِّنَانَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَعَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي طَلْحَةَ رَوَى الثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ السُّدِّيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ كَانَ عِنْدَهُ ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அபூ தல்ஹா (ரழி) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் நபியே! எனது பராமரிப்பில் உள்ள அனாதைகளுக்காக நான் மதுபானம் வாங்கியிருந்தேன்" என்று கூறினார்கள். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "மதுபானத்தைக் கொட்டிவிடுங்கள்; ஜாடிகளை உடைத்துவிடுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அவர் (அபூ ஈஸா) கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் ஜாபிர், ஆயிஷா, அபூ ஸயீத், இப்னு மஸ்வூத், இப்னு உமர் மற்றும் அனஸ் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: அபூ தல்ஹா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸை, அத்-தவ்ரி அவர்கள் அஸ்-ஸுத்தி அவர்களிடமிருந்தும், அவர் யஹ்யா பின் அப்பாத் அவர்களிடமிருந்தும், அவர் அனஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவித்தார்கள்: "அபூ தல்ஹா (ரழி) அவர்களிடம் அது (மது) இருந்தது" (என்று அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது). இது அல்-லைத் அவர்களின் அறிவிப்பை விட மிகவும் சரியானதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب النَّهْىِ أَنْ يُتَّخَذَ الْخَمْرُ خَلاًّ
திராட்சை மதுவை காடியாக மாற்றுவதற்குத் தடை
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَيُتَّخَذُ الْخَمْرُ خَلاًّ قَالَ ‏ ‏ لاَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
அனஸ் இப்னு மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்களிடம், 'மதுவை காடியாக ஆக்கலாமா?' என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், 'இல்லை' என்று கூறினார்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَاصِمٍ، عَنْ شَبِيبِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْخَمْرِ عَشَرَةً عَاصِرَهَا وَمُعْتَصِرَهَا وَشَارِبَهَا وَحَامِلَهَا وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ وَسَاقِيَهَا وَبَائِعَهَا وَآكِلَ ثَمَنِهَا وَالْمُشْتَرِيَ لَهَا وَالْمُشْتَرَاةَ لَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் மதுபானத்துடன் தொடர்புடைய பத்து நபர்களை சபித்தார்கள்: அதை பிழிபவர், அதை மற்றவரைக் கொண்டு பிழியச் செய்பவர், அதைக் குடிப்பவர், அதைச் சுமந்து செல்பவர், அது யாருக்காக சுமந்து செல்லப்படுகிறதோ அவர், அதை பரிமாறுபவர், அதை விற்பவர், அதன் விலையை உண்பவர், அதை வாங்குபவர் மற்றும் அது யாருக்காக வாங்கப்பட்டதோ அவர்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் அனஸ் (ரழி) அவர்களின் அறிவிப்பாக கரீப் ஆகும். இது போன்றே இப்னு அப்பாஸ் (ரழி), இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி), மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்து நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.
ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي احْتِلاَبِ الْمَوَاشِي بِغَيْرِ إِذْنِ الأَرْبَابِ
உரிமையாளர்களின் அனுமதியின்றி கால்நடைகளைக் கறப்பது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ عَلَى مَاشِيَةٍ فَإِنْ كَانَ فِيهَا صَاحِبُهَا فَلْيَسْتَأْذِنْهُ فَإِنْ أَذِنَ لَهُ فَلْيَحْتَلِبْ وَلْيَشْرَبْ وَلاَ يَحْمِلْ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهَا أَحَدٌ فَلْيُصَوِّتْ ثَلاَثًا فَإِنْ أَجَابَهُ أَحَدٌ فَلْيَسْتَأْذِنْهُ فَإِنْ لَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ فَلْيَحْتَلِبْ وَلْيَشْرَبْ وَلاَ يَحْمِلْ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَأَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ سَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي رِوَايَةِ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ وَقَالُوا إِنَّمَا يُحَدِّثُ عَنْ صَحِيفَةِ سَمُرَةَ ‏.‏
சமுரா பின் ஜுன்தப் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "உங்களில் ஒருவர் கால்நடைகளைக் (கறவை மாடுகளைக்) கடந்து சென்றால், அதன் உரிமையாளர் அதனுடன் இருந்தால், அவரிடம் அனுமதி கேட்கட்டும். அவர் அனுமதி அளித்தால், (பால்) கறந்து குடிக்கட்டும்; ஆனால் (எதையும்) எடுத்துச் செல்லக்கூடாது. அங்கு யாரும் இல்லையென்றால், மூன்று முறை சப்தமிடட்டும் (அழைக்கட்டும்). யாராவது அவருக்குப் பதிலளித்தால், அவரிடம் அனுமதி கேட்கட்டும். யாரும் அவருக்குப் பதிலளிக்கவில்லை என்றால், (பால்) கறந்து குடிக்கட்டும்; ஆனால் (எதையும்) எடுத்துச் செல்லக்கூடாது."

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) கூறினார்: இந்த அத்தியாயத்தில் உமர் (ரலி) மற்றும் அபூ ஸயீத் (ரலி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன. சமுரா (ரலி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸ் 'ஹஸன் கரீப்' எனும் தரத்திலுள்ளதாகும். அறிஞர்களில் சிலரின் செயல்முறை இதன் அடிப்படையிலேயே உள்ளது. இதுவே அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்துமாகும்.

மேலும் அபூ ஈஸா கூறினார்: அலி பின் அல்-மதீனி அவர்கள், "அல்-ஹஸன் அவர்கள் சமுராவிடமிருந்து (ஹதீஸைக்) கேட்டது சரியானது" என்று கூறினார்கள். ஆனால் ஹதீஸ் கலை அறிஞர்களில் சிலர் சமுராவிடமிருந்து அல்-ஹஸன் அறிவிக்கும் அறிவிப்புகள் குறித்து விமர்சித்துள்ளனர். "அவர் சமுரா அவர்களின் ஏட்டிலிருந்து (Sahifah - குறிப்புப் புத்தகம்) மட்டுமே அறிவிக்கிறார்" என்று அவர்கள் கூறுகின்றனர்.

ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي بَيْعِ جُلُودِ الْمَيْتَةِ وَالأَصْنَامِ
மரணித்த விலங்குகளின் தோல்களையும் சிலைகளையும் விற்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ وَهُوَ بِمَكَّةَ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ حَرَّمَ بَيْعَ الْخَمْرِ وَالْمَيْتَةِ وَالْخِنْزِيرِ وَالأَصْنَامِ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ شُحُومَ الْمَيْتَةِ فَإِنَّهُ يُطْلَى بِهَا السُّفُنُ وَيُدْهَنُ بِهَا الْجُلُودُ وَيَسْتَصْبِحُ بِهَا النَّاسُ قَالَ ‏"‏ لاَ هُوَ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْهِمُ الشُّحُومَ فَأَجْمَلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
வெற்றி வருடத்தில், அவர் மக்காவில் இருந்தபோது, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறுவதை தாம் கேட்டதாக (அறிவித்தார்கள்): "நிச்சயமாக அல்லாஹ்வும் அவனுடைய தூதரும் மதுபானம், இறந்த பிராணிகள், பன்றி மற்றும் சிலைகள் ஆகியவற்றை விற்பதை ஹராமாக்கினார்கள்." அவர்கள் கேட்டார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதரே! இறந்த பிராணிகளின் கொழுப்பைப் பற்றி என்ன (சட்டம்)? ஏனெனில் அது கப்பல்களுக்குப் பூசவும், தோல்களில் எண்ணெய் தடவவும், மக்கள் விளக்குகளுக்குப் பயன்படுத்தவும்படுகிறது?" அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இல்லை. அது ஹராம் (விலக்கப்பட்டது)." பின்னர், அதனுடன், அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யூதர்களை அல்லாஹ் அழிப்பானாக (சபிப்பானாக)! நிச்சயமாக அல்லாஹ் அவர்களுக்கு கொழுப்பை ஹராமாக்கினான், அவர்கள் அதை உருக்கி, விற்று, அதன் விலையை உண்டார்கள்."

அவர் கூறினார்: இந்த தலைப்பில் உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: ஜாபிர் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். அறிவுடையோர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الرُّجُوعِ فِي الْهِبَةِ
தனது பரிசை திரும்பப் பெறுவது வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ ‏"‏ ‏. قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ أَنْ يُعْطِيَ عَطِيَّةً فَيَرْجِعَ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ ‏"‏ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "கெட்ட உதாரணம் நமக்குரியதல்ல: தனது அன்பளிப்பைத் திரும்பப் பெறுபவர் தனது வாந்தியைத் திரும்ப உண்ணும் நாயைப் போன்றவர்."

அவர் கூறினார்: இந்த தலைப்பில், இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியதாக ஒரு அறிவிப்பு உள்ளது: "தன் மகனுக்கு எதையாவது கொடுக்கும் தந்தையைத் தவிர, அன்பளிப்பைக் கொடுத்துவிட்டு அதைத் திரும்பப் பெறுவது யாருக்கும் ஆகுமானதல்ல."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ يَرْفَعَانِ الْحَدِيثَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ رضى الله عنهما حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ قَالُوا مَنْ وَهَبَ هِبَةً لِذِي رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَرْجِعَ فِيهَا وَمَنْ وَهَبَ هِبَةً لِغَيْرِ ذِي رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَلَهُ أَنْ يَرْجِعَ فِيهَا مَا لَمْ يُثَبْ مِنْهَا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ ‏.‏ وَقَالَ الشَّافِعِيُّ لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ أَنْ يُعْطِيَ عَطِيَّةً فَيَرْجِعَ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ ‏.‏ وَاحْتَجَّ الشَّافِعِيُّ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ أَنْ يُعْطِيَ عَطِيَّةً فَيَرْجِعَ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ ‏ ‏ ‏.‏
அம்ர் பின் ஷுஐப் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்: இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களும் இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களும் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து இந்த ஹதீஸை அறிவித்ததாக, தாவூஸ் அவர்கள் அவ்விருவரிடமிருந்தும் அறிவிக்கத் தாம் கேட்டதாகக் கூறினார்கள்.

அபூ ஈஸா அவர்கள் கூறினார்கள்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ், ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்களில் உள்ள சில அறிஞர்களின் கருத்துப்படி இந்த ஹதீஸின் அடிப்படையில் செயல்படப்படுகிறது. "மஹ்ரம் (திருமணம் முடிக்கத் தகாத) உறவினருக்கு அன்பளிப்பு வழங்கியவர் தனது அன்பளிப்பைத் திரும்பப் பெறக்கூடாது; மஹ்ரம் உறவினர் அல்லாத ஒருவருக்கு அன்பளிப்பு வழங்கியவர், அதற்குப் பகரம் அளிக்கப்படாத வரை அதைத் திரும்பப் பெறலாம்" என்று அவர்கள் கூறினார்கள். இது அத்-தவ்ரீ அவர்களின் கருத்தாகும்.

அஷ்-ஷாஃபியீ அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒரு தந்தை தன் பிள்ளைக்குக் கொடுப்பதைத் தவிர, அன்பளிப்பு வழங்கிய எவரும் அதைத் திரும்பப் பெறுவது ஆகுமானதல்ல." அஷ்-ஷாஃபியீ அவர்கள், அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்த ஹதீஸை இதற்கு ஆதாரமாகக் கொள்கிறார்கள்: "ஒரு தந்தை தன் பிள்ளைக்குக் கொடுப்பதைத் தவிர, அன்பளிப்பு வழங்கிய எவரும் அதைத் திரும்பப் பெறுவது ஆகுமானதல்ல."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْعَرَايَا وَالرُّخْصَةِ فِي ذَلِكَ
அல்-அராயா மற்றும் அதற்கான அனுமதி பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ إِلاَّ أَنَّهُ قَدْ أَذِنَ لأَهْلِ الْعَرَايَا أَنْ يَبِيعُوهَا بِمِثْلِ خَرْصِهَا ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏ وَرَوَى أَيُّوبُ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ ‏.‏ وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ رَخَّصَ فِي الْعَرَايَا ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள், ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கிறார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் ‘அல்-முஹாகலா’ மற்றும் ‘அல்-முஸாபனா’ ஆகியவற்றைத் தடை செய்தார்கள். ஆயினும், ‘அல்-அராயா’ உடையவர்கள் (மரத்திலுள்ளத் தங்கள் பேரீச்சம் பழங்களை) அதன் (உத்தேச) மதிப்பீட்டிற்கு நிகராக (உலர்ந்த பேரீச்சம் பழங்களைக் கொடுத்து) விற்றுக்கொள்ள அனுமதித்தார்கள்."

அவர் (திர்மிதி) கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் அபூஹுரைரா (ரழி) மற்றும் ஜாபிர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸை முஹம்மத் பின் இஸ்ஹாக் இவ்வாறுதான் அறிவித்துள்ளார். அய்யூப், உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் மற்றும் மாலிக் பின் அனஸ் ஆகியோர் நாஃபிவு வழியாக இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து, "நபி (ஸல்) அவர்கள் ‘அல்-முஹாகலா’ மற்றும் ‘அல்-முஸாபனா’ ஆகியவற்றைத் தடை செய்தார்கள்" என்று அறிவித்துள்ளனர். மேலும் இதே அறிவிப்பாளர் தொடரில் இப்னு உமர் (ரழி) வழியாக, ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து நபி (ஸல்) அவர்கள் "அல்-அராயா விஷயத்தில் சலுகை அளித்தார்கள்" என்றும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. முஹம்மத் பின் இஸ்ஹாக் அவர்களின் அறிவிப்பை விட இதுவே மிகச் சரியானதாகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَوْ كَذَا ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஐந்து வஸ்க்குகளுக்குக் குறைவானவற்றில் 'அல்-அராயா' விற்பனைக்கு அனுமதியளித்தார்கள்; அல்லது அது போன்று (கூறினார்கள்).

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ، نَحْوَهُ ‏.‏ وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرْخَصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا فِي خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَوْ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ ‏.‏
இதே போன்ற கருத்துடன் மற்றொரு அறிவிப்பாளர் தொடர்.

இந்த ஹதீஸ் மாலிக் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது:

"நபி (ஸல்) அவர்கள், ஐந்து வஸக் அல்லது ஐந்து வஸக்கிற்கும் குறைவான அளவில் அல்-அராயாவை அனுமதித்தார்கள்."
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْخَصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا بِخَرْصِهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ وَقَالُوا إِنَّ الْعَرَايَا مُسْتَثْنَاةٌ مِنْ جُمْلَةِ نَهْىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ وَقَالُوا لَهُ أَنْ يَشْتَرِيَ مَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ ‏.‏ وَمَعْنَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرَادَ التَّوْسِعَةَ عَلَيْهِمْ فِي هَذَا لأَنَّهُمْ شَكَوْا إِلَيْهِ وَقَالُوا لاَ نَجِدُ مَا نَشْتَرِي مِنَ الثَّمَرِ إِلاَّ بِالتَّمْرِ فَرَخَّصَ لَهُمْ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَنْ يَشْتَرُوهَا فَيَأْكُلُوهَا رُطَبًا ‏.‏
இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள் வாயிலாக, ஸைத் பின் ஸாபித் (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'அராயா' (எனும் மரத்திலுள்ள பேரீச்சம்பழங்களை, உலர் பேரீச்சம்பழத்தின்) மதிப்பீட்டிற்கு விற்பனை செய்யச் சலுகை அளித்தார்கள்.

அபூ ஈஸா (திர்மிதி) அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்களின் ஹதீஸும் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்களில் சிலர் இதன் அடிப்படையில் செயல்படுகின்றனர்; அவர்களில் ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோர் அடங்குவர். நபி (ஸல்) அவர்கள் 'முஹாகலா' மற்றும் 'முஸாபனா' ஆகியவற்றைத் தடை செய்திருந்தாலும், 'அராயா' என்பது நபி (ஸல்) அவர்களின் (பொதுவான) தடையிலிருந்து அளிக்கப்பட்ட ஒரு விதிவிலக்கு என்று அவர்கள் கூறினர். அவர்கள் ஸைத் பின் ஸாபித் (ரலி) மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரலி) ஆகியோரின் ஹதீஸை ஆதாரமாக முன்வைக்கின்றனர். மேலும், "ஐந்து வஸ்க்குகளுக்கும் குறைவாகவே ஒருவர் வாங்க வேண்டும்" என்றும் அவர்கள் கூறினர்.

சில அறிஞர்களின் கருத்துப்படி இதன் பொருள் என்னவென்றால்: நபி (ஸல்) அவர்கள் இந்த விஷயத்தில் மக்களுக்கு இலகுவாக்க விரும்பினார்கள். ஏனெனில், அவர்கள் நபி (ஸல்) அவர்களிடம், "எங்களிடம் (புதிய) பழங்களை வாங்குவதற்கு உலர் பேரீச்சம்பழத்தைத் தவிர வேறு எதுவும் (செல்வம்) இல்லை" என்று முறையிட்டனர். எனவே, அவர்கள் அதனை வாங்கி (புதிய கனியாக) உண்பதற்காக, ஐந்து வஸ்க்குகளுக்கும் குறைவான அளவில் வாங்கிக்கொள்ள நபி (ஸல்) அவர்கள் சலுகை அளித்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا بُشَيْرُ بْنُ يَسَارٍ، مَوْلَى بَنِي حَارِثَةَ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، حَدَّثَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْمُزَابَنَةِ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ إِلاَّ لأَصْحَابِ الْعَرَايَا فَإِنَّهُ قَدْ أَذِنَ لَهُمْ وَعَنْ بَيْعِ الْعِنَبِ بِالزَّبِيبِ وَعَنْ كُلِّ ثَمَرٍ بِخَرْصِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏
ராஃபிஉ பின் கதீஜ் (ரலி) மற்றும் ஸஹ்ல் பின் அபீ ஹத்மா (ரலி) ஆகியோர் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'அல்-முஸாபனா' விற்பனையைத் தடை செய்தார்கள். (முஸாபனா என்பது) உலர்ந்த பேரீச்சம் பழங்களுக்குப் பகரமாக (மரத்திலுள்ள) கனிகளை விற்பதாகும். 'அல்-அராயா' உடையவர்களைத் தவிர (மற்றவர்களுக்குத் தடை செய்தார்கள்); அவர்களுக்கு (மட்டும்) நபி (ஸல்) அவர்கள் அனுமதியளித்தார்கள். மேலும், உலர்ந்த திராட்சைக்குப் பகரமாக (பச்சைத்) திராட்சைப் பழங்களை விற்பதையும், ஒவ்வொரு கனியையும் அதன் மதிப்பீட்டின் (கணிப்பின்) அடிப்படையில் விற்பதையும் (தடை செய்தார்கள்).

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: இந்த ஹதீஸ் இவ்வழியில் 'ஹஸன் ஸஹீஹ் ஃகரீப்' ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ النَّجْشِ فِي الْبُيُوعِ
விற்பனையில் அன்-நஜ்ஷ் வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ قُتَيْبَةُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ تَنَاجَشُوا ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ كَرِهُوا النَّجْشَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالنَّجْشُ أَنْ يَأْتِيَ الرَّجُلُ الَّذِي يَفْصِلُ السِّلْعَةَ إِلَى صَاحِبِ السِّلْعَةِ فَيَسْتَامُ بِأَكْثَرَ مِمَّا تَسْوَى وَذَلِكَ عِنْدَمَا يَحْضُرُهُ الْمُشْتَرِي يُرِيدُ أَنْ يَغْتَرَّ الْمُشْتَرِي بِهِ وَلَيْسَ مِنْ رَأْيِهِ الشِّرَاءُ إِنَّمَا يُرِيدُ أَنْ يَخْدَعَ الْمُشْتَرِيَ بِمَا يَسْتَامُ وَهَذَا ضَرْبٌ مِنَ الْخَدِيعَةِ ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنْ نَجَشَ رَجُلٌ فَالنَّاجِشُ آثِمٌ فِيمَا يَصْنَعُ وَالْبَيْعُ جَائِزٌ لأَنَّ الْبَائِعَ غَيْرُ النَّاجِشِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நீங்கள் அந்-நஜ்ஷ் செய்யாதீர்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்: இந்த தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரழி) மற்றும் அனஸ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். இது அறிவுடையோரின்படி செயல்படுத்தப்படுகிறது, அவர்கள் அந்-நஜ்ஷை விரும்பவில்லை.

அபூ ஈஸா கூறினார்: அந்-நஜ்ஷ் என்பது, ஒரு மனிதர் அப்பொருளின் உரிமையாளரிடம் வந்து, வாங்குபவர் முன்னிலையில், அப்பொருளுக்கு அதன் உண்மை மதிப்பை விட அதிகமான விலையை கேட்பதாகும். அவர் அப்பொருளை வாங்கும் எண்ணம் இல்லாதிருந்தும், வாங்குபவர் ஏமாற வேண்டும் என்பதற்காகவும், தான் விலை கேட்பதன் மூலம் வாங்குபவரை மோசடி செய்வதற்குமே இவ்வாறு செய்கிறார். இது ஒரு வகையான மோசடியாகும்.

அஷ்-ஷாஃபிஈ அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒரு மனிதர் அந்-நஜ்ஷ் செய்தால், அவர் செய்ததன் காரணமாக அவர் பாவம் செய்தவராவார்; ஆனால் விற்பனை அனுமதிக்கப்பட்டதாகும். ஏனென்றால் **விற்பவர்**, அந்-நஜ்ஷ் செய்பவர் அல்ல."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الرُّجْحَانِ فِي الْوَزْنِ
எடைகளில் அதிகமாகக் கொடுப்பது பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ جَلَبْتُ أَنَا وَمَخْرَفَةُ الْعَبْدِيُّ، بَزًّا مِنْ هَجَرَ فَجَاءَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَسَاوَمَنَا بِسَرَاوِيلَ وَعِنْدِي وَزَّانٌ يَزِنُ بِالأَجْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْوَزَّانِ ‏ ‏ زِنْ وَأَرْجِحْ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سُوَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَهْلُ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ الرُّجْحَانَ فِي الْوَزْنِ ‏.‏ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سِمَاكٍ فَقَالَ عَنْ أَبِي صَفْوَانَ وَذَكَرَ الْحَدِيثَ ‏.‏
சுவைத் பின் கைஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நானும் மக்ரஃபா அல்-அப்தி (ரழி) அவர்களும் ஹஜரிலிருந்து துணிமணிகளைக் கொண்டு வந்தோம். நபி (ஸல்) அவர்கள் எங்களிடம் வந்து, கால்சட்டைகளுக்காக எங்களுடன் பேரம் பேசினார்கள். என்னிடம் கூலிக்கு எடைபோடுபவர் ஒருவர் இருந்தார். நபி (ஸல்) அவர்கள் அந்த எடைபோடுபவரிடம், 'எடைபோடுங்கள்; மேலும் கூடுதலாகப் போடுங்கள்' என்று கூறினார்கள்."

அவர் (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் ஜாபிர் (ரழி) மற்றும் அபூ ஹுரைரா (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: சுவைத் (ரழி) அவர்களின் இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்கள் எடைபோடும்போது கூடுதலாகப் போடுவதை விரும்பத்தக்கதாகக் கருதுகிறார்கள். ஷுஃபா அவர்கள் இந்த ஹதீஸை சிமாக் அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்; அப்போது அவர் ""அபூ ஸஃப்வான் அவர்களிடமிருந்து"" என்று குறிப்பிட்டு அந்த ஹதீஸை அறிவித்தார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي إِنْظَارِ الْمُعْسِرِ وَالرِّفْقِ بِهِ
வறியவருக்கு அவகாசம் அளிப்பது மற்றும் அவரிடம் கருணையுடன் நடந்து கொள்வது குறித்து என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّازِيُّ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ لَهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَ ظِلِّ عَرْشِهِ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي الْيَسَرِ وَأَبِي قَتَادَةَ وَحُذَيْفَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் (கடன் பெற்ற) ஒரு வறியவருக்கு அவகாசம் அளிக்கிறாரோ அல்லது அவருக்கு (கடனை) விட்டுக் கொடுக்கிறாரோ, அல்லாஹ் மறுமை நாளில் தனது அர்ஷின் நிழலின் கீழ் அவருக்கு நிழல் அளிப்பான். அந்நாளில் அவனுடைய நிழலைத் தவிர வேறு நிழல் இருக்காது."

(இமாம் திர்மிதி) அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் அபூ அல்-யஸர் (ரழி), அபூ கத்தாதா (ரழி), ஹுதைஃபா (ரழி), இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி), உபாதா (ரழி) மற்றும் ஜாபிர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் ஹதீஸ்கள் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் இந்த அறிவிப்பாளர் தொடரின்படி ஹஸன் ஸஹீஹ் ஃகரீப் ஹதீஸ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ حُوسِبَ رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَلَمْ يُوجَدْ لَهُ مِنَ الْخَيْرِ شَيْءٌ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ رَجُلاً مُوسِرًا وَكَانَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَكَانَ يَأْمُرُ غِلْمَانَهُ أَنْ يَتَجَاوَزُوا عَنِ الْمُعْسِرِ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَحْنُ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ تَجَاوَزُوا عَنْهُ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو الْيَسَرِ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو ‏.‏
அபூ மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: “உங்களுக்கு முன் வாழ்ந்தவர்களில் ஒரு மனிதர் விசாரணை செய்யப்பட்டார். அவரிடம் எந்த நன்மையும் காணப்படவில்லை; அவர் ஒரு செல்வந்தராக இருந்தார், மக்களுடன் கொடுக்கல் வாங்கல் செய்து வந்தார் என்பதைத் தவிர. மேலும் அவர், (கடனைத் திருப்பிச் செலுத்த) இயலாதவர்களிடம் ‘விட்டுக்கொடுக்குமாறு’ தமது பணியாளர்களுக்குக் கட்டளையிடுவார். ஆகவே கண்ணியமும் மகத்துவமும் மிக்க அல்லாஹ், ‘அவரை விட இதற்கு நாமே அதிகத் தகுதியுடையவர்கள்; அவரை மன்னித்துவிடுங்கள்’ என்று கூறினான்.”

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அபுல் யஸர் என்பவர் கஅப் பின் அம்ர் ஆவார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي مَطْلِ الْغَنِيِّ أَنَّهُ ظُلْمٌ
செல்வந்தரின் தாமதம் (கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில்) அநீதியாகும் என்பது பற்றி வந்துள்ளவை
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَإِذَا أُتْبِعَ أَحَدُكُمْ عَلَى مَلِيٍّ فَلْيَتْبَعْ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَالشَّرِيدِ بْنِ سُوَيْدٍ الثَّقَفِيِّ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வசதி படைத்தவர் (கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில்) காலம் தாழ்த்துவது அநியாயமாகும். ஆகவே, உங்களில் ஒருவருடைய கடன் வசதியுள்ளவர் மீது மாற்றப்பட்டால் அவர் அதை ஏற்றுக்கொள்ளட்டும்."

அவர் கூறினார்கள்: இந்த தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும், அஷ்-ஷரித் பின் சுவைத் அத்-தகஃபீ (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَرَوِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَإِذَا أُحِلْتَ عَلَى مَلِيءٍ فَاتْبَعْهُ وَلاَ تَبِعْ بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَمَعْنَاهُ أَنَّهُ إِذَا أُحِيلَ أَحَدُكُمْ عَلَى مَلِيٍّ فَلْيَتْبَعْ ‏.‏ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أُحِيلَ الرَّجُلُ عَلَى مَلِيٍّ فَاحْتَالَهُ فَقَدْ بَرِئَ الْمُحِيلُ وَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَرْجِعَ عَلَى الْمُحِيلِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا تَوِيَ مَالُ هَذَا بِإِفْلاَسِ الْمُحَالِ عَلَيْهِ فَلَهُ أَنْ يَرْجِعَ عَلَى الأَوَّلِ ‏.‏ وَاحْتَجُّوا بِقَوْلِ عُثْمَانَ وَغَيْرِهِ حِينَ قَالُوا لَيْسَ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ تَوًى ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ ‏"‏ لَيْسَ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ تَوًى ‏"‏ ‏.‏ هَذَا إِذَا أُحِيلَ الرَّجُلُ عَلَى آخَرَ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ مَلِيٌّ فَإِذَا هُوَ مُعْدِمٌ فَلَيْسَ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ تَوًى ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வசதி படைத்தவர் (கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில்) தாமதம் செய்வது அநியாயமாகும். உங்களில் ஒருவர் (தன் கடனை வசூலிக்க) ஒரு செல்வந்தரிடம் மாற்றப்பட்டால், அவர் அதை ஏற்றுக்கொள்ளட்டும். மேலும், ஒரே வியாபாரத்தில் இரண்டு வியாபாரங்களைச் செய்யாதீர்கள்."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். இதன் பொருளாவது: உங்களில் ஒருவர் ஒரு செல்வந்தரிடம் (கடன் வசூலிக்க) மாற்றப்பட்டால், அவர் அதை ஏற்கட்டும் என்பதாகும்.
அறிஞர்களில் சிலர், "ஒருவர் ஒரு செல்வந்தரிடம் (கடன் வசூலிக்க) மாற்றப்பட்டு, அவர் அந்த மாற்றத்தை ஏற்றுக்கொண்டால், கடன் மாற்றியவர் (முதல் கடனாளி) பொறுப்பிலிருந்து நீங்கிவிடுகிறார்; அதன் பிறகு அவர் (கடன் கொடுத்தவர்) கடன் மாற்றியவரிடம் திரும்பச் செல்லக்கூடாது" என்று கூறுகின்றனர். இது ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கூற்றாகும்.
வேறு சில அறிஞர்கள், "கடன் மாற்றப்பட்ட நபர் (இரண்டாம் நபர்) திவாலாகிவிட்டதால் அந்தச் செல்வம் அழியும் நிலை ஏற்பட்டால், அவர் (கடன் கொடுத்தவர்) முதல் நபரிடமே திரும்பச் செல்லலாம்" என்று கூறுகின்றனர். உஸ்மான் (ரழி) மற்றும் பிறர் கூறியதைக் கொண்டு அவர்கள் இந்தக் கருத்தை வாதிடுகிறார்கள்: "ஒரு முஸ்லிமின் செல்வம் வீணாகிப் போகுதல் கூடாது."
இஸ்ஹாக் அவர்கள் கூறினார்கள்: "'ஒரு முஸ்லிமின் செல்வம் வீணாகிப் போகுதல் கூடாது' என்ற இந்த ஹதீஸின் பொருளாவது: ஒரு மனிதர் மற்றொருவரிடம் (கடன் வசூலிக்க) மாற்றப்படும்போது, அவர் (இரண்டாம் நபர்) செல்வந்தர் என்று கருதப்படுகிறார்; ஆனால் அவர் வறியவராக இருந்தால், (கடன் கொடுத்தவரின்) அந்த முஸ்லிமின் செல்வம் வீணாகிப் போகுதல் கூடாது (எனவே அவர் முதல் நபரிடம் திரும்பலாம்)."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ
அல்-முனாபதா மற்றும் அல்-முலாமஸா பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْمُنَابَذَةِ وَالْمُلاَمَسَةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنْ يَقُولَ إِذَا نَبَذْتُ إِلَيْكَ الشَّىْءَ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ بَيْنِي وَبَيْنَكَ ‏.‏ وَالْمُلاَمَسَةُ أَنْ يَقُولَ إِذَا لَمَسْتَ الشَّىْءَ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ وَإِنْ كَانَ لاَ يَرَى مِنْهُ شَيْئًا مِثْلَ مَا يَكُونُ فِي الْجِرَابِ أَوْ غَيْرِ ذَلِكَ وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا مِنْ بُيُوعِ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ فَنَهَى عَنْ ذَلِكَ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'முனாபதா' மற்றும் 'முலாமஸா' ஆகிய வியாபாரங்களைத் தடை செய்தார்கள்."

அவர் கூறினார்: இந்த அத்தியாயத்தில் அபூ ஸயீத் (ரழி) மற்றும் இப்னு உமர் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். இந்த ஹதீஸின் பொருளாவது: (முனாபதா என்பது) ஒருவர், "நான் பொருளை உன்னிடம் எறிந்துவிட்டால், எனக்கும் உனக்கும் இடையில் வியாபாரம் உறுதியாகிவிட்டது" என்று கூறுவதாகும். 'முலாமஸா' என்பது, "நீ பொருளைத் தொட்டுவிட்டால் வியாபாரம் உறுதியாகிவிட்டது" என்று அவர் கூறுவதாகும் - உதாரணமாக ஒரு பையிலோ அல்லது வேறு எதிலுமோ உள்ள அப்பொருளை அவர் பார்க்காவிட்டாலும் சரியே! இவை அறியாமைக்கால (ஜாஹிலிய்யா) மக்களின் வியாபார முறைகளாக இருந்தன. எனவே, அவர் (நபி (ஸல்)) இவற்றைத் தடை செய்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي السَّلَفِ فِي الطَّعَامِ وَالثَّمَرِ
உணவு மற்றும் பழங்களுக்கு முன்பணம் செலுத்துவது குறித்து என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَهُمْ يُسْلِفُونَ فِي الثَّمَرِ فَقَالَ ‏ ‏ مَنْ أَسْلَفَ فَلْيُسْلِفْ فِي كَيْلٍ مَعْلُومٍ وَوَزْنٍ مَعْلُومٍ إِلَى أَجَلٍ مَعْلُومٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَجَازُوا السَّلَفَ فِي الطَّعَامِ وَالثِّيَابِ وَغَيْرِ ذَلِكَ مِمَّا يُعْرَفُ حَدُّهُ وَصِفَتُهُ وَاخْتَلَفُوا فِي السَّلَمِ فِي الْحَيَوَانِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ السَّلَمَ فِي الْحَيَوَانِ جَائِزًا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَكَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ السَّلَمَ فِي الْحَيَوَانِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ ‏.‏ أَبُو الْمِنْهَالِ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُطْعِمٍ ‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவிற்கு வந்தபோது, மக்கள் பழங்களில் 'சலஃப்' (முன்பண வணிகம்) செய்து வந்தனர். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், 'யார் முன்பணம் செலுத்துகிறாரோ, அவர் அறியப்பட்ட அளவு (அளவை), அறியப்பட்ட எடை மற்றும் அறியப்பட்ட காலக்கெடு வரை முன்பணம் செலுத்தட்டும்' என்று கூறினார்கள்."

அவர் (இமாம் திர்மிதி) கூறினார்: இந்தத் தலைப்பில் இப்னு அபீ அவ்ஃபா மற்றும் அப்துர் ரஹ்மான் பின் அப்ஸா ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்: இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களிடத்தில் இதன் படியே செயல்முறை உள்ளது. வரையறைகளும் பண்புகளும் அறியப்பட்ட உணவு, ஆடைகள் மற்றும் பிற பொருட்களில் 'சலஃப்' (முன்பணம்) செலுத்துவதை அவர்கள் அனுமதித்துள்ளனர். எனினும், விலங்குகளில் 'சலம்' (முன்பண வர்த்தகம்) செய்வது குறித்து அவர்கள் கருத்து வேறுபாடு கொண்டுள்ளனர். நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர், விலங்குகளில் 'சலம்' செய்வது கூடும் என்று கருதினர். இதுவே ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். ஆனால் நபி (ஸல்) அவர்களின் தோழர்கள் மற்றும் பிற அறிஞர்களில் சிலர் விலங்குகளில் 'சலம்' செய்வதை வெறுத்தனர். இது ஸுஃப்யான் அஸ்-ஸவ்ரீ மற்றும் கூஃபா வாசிகளின் கருத்தாகும். அபூ அல்-மின்ஹால் என்பவரின் பெயர் அப்துர் ரஹ்மான் பின் முத்இம் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي أَرْضِ الْمُشْتَرَكِ يُرِيدُ بَعْضُهُمْ بَيْعَ نَصِيبِهِ
கூட்டாளிகளுக்குச் சொந்தமான நிலத்தைப் பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது, அவர்களில் ஒருவர் தனது பங்கை விற்க விரும்பும்போது
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ كَانَ لَهُ شَرِيكٌ فِي حَائِطٍ فَلاَ يَبِيعُ نَصِيبَهُ مِنْ ذَلِكَ حَتَّى يَعْرِضَهُ عَلَى شَرِيكِهِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ ‏.‏ سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ سُلَيْمَانُ الْيَشْكُرِيُّ يُقَالُ إِنَّهُ مَاتَ فِي حَيَاةِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْهُ قَتَادَةُ وَلاَ أَبُو بِشْرٍ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَلاَ نَعْرِفُ لأَحَدٍ مِنْهُمْ سَمَاعًا مِنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ فَلَعَلَّهُ سَمِعَ مِنْهُ فِي حَيَاةِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ وَإِنَّمَا يُحَدِّثُ قَتَادَةُ عَنْ صَحِيفَةِ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ وَكَانَ لَهُ كِتَابٌ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْعَطَّارُ عَبْدُ الْقُدُّوسِ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ ذَهَبُوا بِصَحِيفَةِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ إِلَى الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ فَأَخَذَهَا أَوْ قَالَ فَرَوَاهَا وَذَهَبُوا بِهَا إِلَى قَتَادَةَ فَرَوَاهَا وَأَتَوْنِي بِهَا فَلَمْ أَرْوِهَا ‏.‏ يَقُولُ رَدَدْتُهَا ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஒரு தோட்டத்தில் யாருக்கேனும் ஒரு கூட்டாளி இருந்தால், அவர் தனது பங்கை அந்தக் கூட்டாளிக்கு முன்வைக்காமல் விற்கக்கூடாது."

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸின் அறிவிப்பாளர் தொடர் இணைக்கப்படவில்லை. முஹம்மது பின் இஸ்மாயீல் அவர்கள் கூறுவதை நான் கேட்டேன்: "சுலைமான் அல்-யஷ்குரீ அவர்கள் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களின் வாழ்நாளிலேயே இறந்துவிட்டார்கள் என்று கூறப்படுகிறது." அவர்கள் கூறினார்கள்: "மேலும் கத்தாதா அவர்கள் அவரிடமிருந்து கேட்கவில்லை, அபூ பிஷ்ர் அவர்களும் கேட்கவில்லை." முஹம்மது அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களின் வாழ்நாளில் அம்ர் பின் தீனார் அவர்கள் ஒருவேளை சுலைமான் அல்-யஷ்குரீ அவர்களிடமிருந்து கேட்டிருக்கலாம் என்பதைத் தவிர, அவர்களில் யாரும் சுலைமான் அல்-யஷ்குரீ அவர்களிடமிருந்து கேட்டதாக எங்களுக்குத் தெரியவில்லை." அவர்கள் கூறினார்கள்: "கத்தாதா அவர்கள் சுலைமான் அல்-யஷ்குரீ அவர்களின் ஏட்டிலிருந்து (ஸஹீஃபா) மட்டுமே அறிவித்தார்கள், மேலும் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அவரிடம் ஒரு புத்தகம் இருந்தது."

அபூபக்ர் அல்-அத்தார் அப்துல் குத்தூஸ் அவர்கள் எங்களுக்கு அறிவித்தார்கள்; அவர்கள் கூறினார்கள்: அலீ பின் அல்-மதீனீ அவர்கள் கூறினார்கள்: யஹ்யா பின் ஸயீத் அவர்கள் கூறினார்கள்: சுலைமான் அத்-தைமீ அவர்கள் கூறினார்கள்: "அவர்கள் ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களின் ஏட்டுடன் (ஸஹீஃபா) அல்-ஹஸன் அல்-பஸரீ அவர்களிடம் சென்றார்கள், அவர் அதை எடுத்துக்கொண்டார் - அல்லது அவர்கள் கூறினார்கள்: அவரும் அதை அறிவித்தார். பின்னர் அவர்கள் அதை கத்தாதா அவர்களிடம் கொண்டு சென்றார்கள், அவரும் அதை அறிவித்தார். பின்னர் அவர்கள் அதை என்னிடம் கொண்டு வந்தார்கள், ஆனால் நான் அதை அறிவிக்கவில்லை." அவர் (சுலைமான்) கூறினார்: "நான் அதைத் திருப்பிக் கொடுத்துவிட்டேன்."
இதை அபூபக்ர் அல்-அத்தார் அவர்கள் அலீ பின் அல்-மதீனீ அவர்களிடமிருந்து எங்களுக்கு அறிவித்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي الْمُخَابَرَةِ وَالْمُعَاوَمَةِ
அல்-முகாபரா மற்றும் அல்-முஆவமா பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ وَالْمُخَابَرَةِ وَالْمُعَاوَمَةِ وَرَخَّصَ فِي الْعَرَايَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்படுவதாவது:

நபி (ஸல்) அவர்கள் அல்-முஹாகலா, அல்-முஸாபனா, அல்-முகாபரா மற்றும் அல்-முஆவமா ஆகியவற்றைத் தடைசெய்தார்கள். மேலும், அல்-அராயா விஷயத்தில் சலுகை அளித்தார்கள்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي التَّسْعِيرِ
விலை நிர்ணயம் செய்வது பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، وَثَابِتٍ، وَحُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ غَلاَ السِّعْرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ سَعِّرْ لَنَا ‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمُسَعِّرُ الْقَابِضُ الْبَاسِطُ الرَّزَّاقُ وَإِنِّي لأَرْجُو أَنْ أَلْقَى رَبِّي وَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْكُمْ يَطْلُبُنِي بِمَظْلَمَةٍ فِي دَمٍ وَلاَ مَالٍ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் விலைகள் உயர்ந்தன. எனவே, மக்கள் கூறினார்கள்: 'அல்லாஹ்வின் தூதரே! எங்களுக்கு விலை நிர்ணயம் செய்யுங்கள்!' அதற்கு அவர்கள் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'நிச்சயமாக அல்லாஹ்தான் அல்-முஸஇர், அல்-காபிழ், அல்-பாஸித், அர்-ரஸ்ஸாக் ஆவான். மேலும், நான் என் இறைவனை சந்திக்கும் போது, உங்களில் எவரும் இரத்தம் அல்லது செல்வம் சம்பந்தப்பட்ட ஒரு அநீதிக்காக என்னிடம் வழக்குத் தொடராத நிலையில் இருப்பேன் என்று நான் ஆதரவு வைக்கிறேன்.'"

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ الْغِشِّ فِي الْبُيُوعِ
விற்பனையில் ஏமாற்றுவது வெறுக்கத்தக்கது என்பது பற்றி என்ன அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى صُبْرَةٍ مِنْ طَعَامٍ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِيهَا فَنَالَتْ أَصَابِعُهُ بَلَلاً فَقَالَ ‏"‏ يَا صَاحِبَ الطَّعَامِ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَصَابَتْهُ السَّمَاءُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَلاَ جَعَلْتَهُ فَوْقَ الطَّعَامِ حَتَّى يَرَاهُ النَّاسُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ غَشَّ فَلَيْسَ مِنَّا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي الْحَمْرَاءِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي بُرْدَةَ بْنِ نِيَارٍ وَحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الْغِشَّ وَقَالُوا الْغِشُّ حَرَامٌ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு தானியக் குவியலைக் கடந்து சென்றார்கள். அவர்கள் அதில் தங்கள் கையை நுழைத்தார்கள்; அப்போது அவர்களின் விரல்களில் ஈரம் பட்டது. அவர்கள், ‘தானியத்தின் உரிமையாளரே! இது என்ன?’ என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், ‘அல்லாஹ்வின் தூதரே, இதில் மழைநீர் பட்டுவிட்டது’ என்று பதிலளித்தார். அதற்கு அவர்கள், ‘மக்கள் பார்க்கும் விதமாக இதைத் தானியத்தின் மேற்புறத்தில் வைத்திருக்கலாமே?’ என்று கூறினார்கள். பின்னர் அவர்கள், ‘யார் ஏமாற்றுகிறாரோ அவர் நம்மைச் சார்ந்தவர் அல்லர்’ என்று கூறினார்கள்.”

அவர்கள் கூறினார்கள்: இந்தத் தலைப்பில் இப்னு உமர் (ரழி), அபூ அல்-ஹம்ரா (ரழி), இப்னு அப்பாஸ் (ரழி), புரைதா (ரழி), அபூ புர்தா பின் நியார் (ரழி) மற்றும் ஹுதைஃபா பின் அல்-யமான் (ரழி) ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிப்புகள் உள்ளன.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும். அறிஞர்கள் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள். அவர்கள் ஏமாற்றுவதை வெறுக்கிறார்கள்; மேலும் ஏமாற்றுவது ஹராம் என்று அவர்கள் கூறுகிறார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب مَا جَاءَ فِي اسْتِقْرَاضِ الْبَعِيرِ أَوِ الشَّىْءِ مِنَ الْحَيَوَانِ أَوِ السِّنِّ
ஒட்டகம் அல்லது பிற விலங்குகளை கடனாக வாங்குவது பற்றி என்ன கூறப்பட்டுள்ளது
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ اسْتَقْرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِنًّا فَأَعْطَاهُ سِنًّا خَيْرًا مِنْ سِنِّهِ وَقَالَ ‏ ‏ خِيَارُكُمْ أَحَاسِنُكُمْ قَضَاءً ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِاسْتِقْرَاضِ السِّنِّ بَأْسًا مِنَ الإِبِلِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒரு குறிப்பிட்ட வயதுடைய ஒட்டகத்தைக் கடனாக வாங்கினார்கள். அவர்கள் (ஸல்), தாம் வாங்கியதை விடச் சிறந்த வயதுடைய ஒட்டகத்தை அவருக்குத் திருப்பிக் கொடுத்தார்கள். மேலும் 'உங்களில் சிறந்தவர் கடனை மிக அழகிய முறையில் திருப்பிச் செலுத்துபவரே' என்று கூறினார்கள்."

இத்தலைப்பில் அபூ ராஃபி (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் (அறிவிப்பு) உள்ளது.

அபூ ஈஸா கூறுகிறார்கள்: அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் 'ஹஸன் ஸஹீஹ்' ஆகும். ஷுஃபா மற்றும் சுஃப்யான் ஆகியோர் இதனை சலமாவிடமிருந்து அறிவித்துள்ளனர்.

அறிஞர்களில் சிலர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள்; ஒரு குறிப்பிட்ட வயதுடைய ஒட்டகத்தைக் கடனாக வாங்குவதில் எந்தத் தீங்கும் இல்லை என்று அவர்கள் கருதினார்கள். இது அஷ்-ஷாஃபிஈ, அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். ஆனால் அவர்களில் சிலர் அதை வெறுத்தனர்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، تَقَاضَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَغْلَظَ لَهُ فَهَمَّ بِهِ أَصْحَابُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهُ فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً ‏"‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اشْتَرُوا لَهُ بَعِيرًا فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَجِدُوا إِلاَّ سِنًّا أَفْضَلَ مِنْ سِنِّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اشْتَرُوهُ فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ فَإِنَّ خَيْرَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ‏"‏ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"ஒரு மனிதர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் கடனைத் திருப்பிக் கேட்டபோது கடுமையாக நடந்து கொண்டார். ஆகவே நபித்தோழர்கள் அவரைத் தாக்க முற்பட்டார்கள். அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அவரை விட்டுவிடுங்கள்; நிச்சயமாக உரிமை உடையவருக்குப் பேசும் உரிமையுண்டு.'

பிறகு, 'அவருக்காக ஓர் ஒட்டகத்தை வாங்கி, அதை அவருக்குக் கொடுங்கள்' என்று கூறினார்கள். அவர்கள் (ஒட்டகத்தைத்) தேடினார்கள்; ஆனால், அவருடைய ஒட்டகத்தை விட வயதில் சிறந்த ஓர் ஒட்டகத்தைத் தவிர வேறெதையும் அவர்கள் காணவில்லை.

அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அதையே வாங்கி அவருக்குக் கொடுங்கள். நிச்சயமாக உங்களில் சிறந்தவர், கடனை அழகிய முறையில் திருப்பிச் செலுத்துபவரே ஆவார்.'"

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
ஒத்த கருத்துடன் மற்றொரு அறிவிப்புத் தொடர்.

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்:
இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ اسْتَسْلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَكْرًا فَجَاءَتْهُ إِبِلٌ مِنَ الصَّدَقَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو رَافِعٍ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَقْضِيَ الرَّجُلَ بَكْرَهُ ‏.‏ فَقُلْتُ لاَ أَجِدُ فِي الإِبِلِ إِلاَّ جَمَلاً خِيَارًا رَبَاعِيًّا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَعْطِهِ إِيَّاهُ فَإِنَّ خِيَارَ النَّاسِ أَحْسَنُهُمْ قَضَاءً ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் விடுதலை செய்யப்பட்ட அடிமையான அபூ ராஃபிஃ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓர் இளம் ஒட்டகத்தைக் கடனாகப் பெற்றார்கள். தர்ம ஒட்டகங்களிலிருந்து சில வந்தன." அபூ ராஃபிஃ (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "ஆகவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அந்த மனிதருக்கு அவருடைய ஒட்டகத்தைத் திருப்பிக் கொடுக்குமாறு எனக்குக் கட்டளையிட்டார்கள். நான் கூறினேன்: 'ஒட்டகங்களிடையே ரபாஃ (பருவத்தை அடைந்த) ஒரு சிறந்த ஒட்டகத்தைத் தவிர (வேறு எதையும்) நான் காணவில்லை.' அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: 'அதனை அவருக்குக் கொடுத்துவிடுங்கள். ஏனெனில் நிச்சயமாக மக்களில் சிறந்தவர், கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில் சிறந்தவரே.'"

அபூ ஈஸா கூறினார்கள்: இந்த ஹதீஸ் ஹஸன் ஸஹீஹ் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّازِيُّ، عَنْ مُغِيرَةَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ سَمْحَ الْبَيْعِ سَمْحَ الشِّرَاءِ سَمْحَ الْقَضَاءِ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يُونُسَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக அல்லாஹ் விற்பதில் எளிதாக நடந்துகொள்வதையும், வாங்குவதில் எளிதாக நடந்துகொள்வதையும், கடனைத் திருப்பிச் செலுத்துவதில் எளிதாக நடந்துகொள்வதையும் விரும்புகிறான்."

அவர் கூறினார்: இந்த தலைப்பில் ஜாபிர் (ரழி) அவர்களிடமிருந்தும் (ஹதீஸ்) அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது.

அபூ ஈஸா கூறினார்: இந்த ஹதீஸ் ஃகரீப் ஆகும். அவர்களில் சிலர் இந்த ஹதீஸை யூனுஸிடமிருந்து, ஸயீத் அல்-மஃக்பூரிடமிருந்து, அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களிடமிருந்து அறிவித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ளயீஃப் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ، أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ غَفَرَ اللَّهُ لِرَجُلٍ كَانَ قَبْلَكُمْ كَانَ سَهْلاً إِذَا بَاعَ سَهْلاً إِذَا اشْتَرَى سَهْلاً إِذَا اقْتَضَى ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ் உங்களுக்கு முன் வாழ்ந்த ஒரு மனிதரை மன்னித்தான். அவர் விற்கும்போது மென்மையானவராகவும், வாங்கும்போது மென்மையானவராகவும், (தமக்குச் சேரவேண்டிய) பாக்கியைக் கேட்கும்போது மென்மையானவராகவும் இருந்தார்."

அவர் கூறினார்: இந்த ஹதீஸ் இந்த வழியில் ஸஹீஹ் ஹஸன் ஙரீப் ஆகும்.

ஹதீஸ் தரம் : ஹஸன் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)
باب النَّهْىِ عَنِ الْبَيْعِ، فِي الْمَسْجِدِ
மஸ்ஜிதில் விற்பனை செய்வதற்கான தடை
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَارِمٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ خُصَيْفَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ إِذَا رَأَيْتُمْ مَنْ يَبِيعُ أَوْ يَبْتَاعُ فِي الْمَسْجِدِ فَقُولُوا لاَ أَرْبَحَ اللَّهُ تِجَارَتَكَ وَإِذَا رَأَيْتُمْ مَنْ يَنْشُدُ فِيهِ ضَالَّةً فَقُولُوا لاَ رَدَّ اللَّهُ عَلَيْكَ ‏ ‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الْبَيْعَ وَالشِّرَاءَ فِي الْمَسْجِدِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فِي الْمَسْجِدِ ‏.
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "பள்ளிவாசலில் ஒருவர் விற்பதையோ அல்லது வாங்குவதையோ நீங்கள் கண்டால், 'லா அர்பஹல்லாஹு திஜாரதக்க' (அல்லாஹ் உங்கள் வியாபாரத்தை இலாபகரமானதாக ஆக்காமல் இருப்பானாக!) என்று கூறுங்கள். மேலும், தொலைந்து போன ஒரு பொருளைப் பற்றி ஒருவர் அறிவிப்பதைக் கண்டால், 'லா ரத்தல்லாஹு அலைக்க' (அல்லாஹ் அதை உங்களிடம் திருப்பிக் கொடுக்காமல் இருப்பானாக!) என்று கூறுங்கள்."

அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்களின் ஹதீஸ் ஹஸன் கரீப் ஆகும். அறிவுடையோரில் சிலர் இதன்படி செயல்படுகிறார்கள். அவர்கள் பள்ளிவாசலில் விற்பதையும் வாங்குவதையும் விரும்பவில்லை. இது அஹ்மத் மற்றும் இஸ்ஹாக் ஆகியோரின் கருத்தாகும். அறிவுடையோரில் சிலர் பள்ளிவாசலில் விற்பதையும் வாங்குவதையும் அனுமதித்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ் (தாருஸ்ஸலாம் பதிப்பு)