صحيح البخاري

9. كتاب مواقيت الصلاة

ஸஹீஹுல் புகாரி

9. தொழுகைகளின் நேரங்கள்

باب مَوَاقِيتِ الصَّلاَةِ وَفَضْلِهَا
பாடம்: தொழுகையின் நேரங்களும், அதன் சிறப்பும்
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخَّرَ الصَّلاَةَ يَوْمًا، فَدَخَلَ عَلَيْهِ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، فَأَخْبَرَهُ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ أَخَّرَ الصَّلاَةَ يَوْمًا وَهْوَ بِالْعِرَاقِ، فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَبُو مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ مَا هَذَا يَا مُغِيرَةُ أَلَيْسَ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ جِبْرِيلَ نَزَلَ فَصَلَّى، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَلَّى فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَلَّى فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَلَّى فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَلَّى فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏ ‏ بِهَذَا أُمِرْتُ ‏ ‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لِعُرْوَةَ اعْلَمْ مَا تُحَدِّثُ أَوَإِنَّ جِبْرِيلَ هُوَ أَقَامَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقْتَ الصَّلاَةِ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ كَذَلِكَ كَانَ بَشِيرُ بْنُ أَبِي مَسْعُودٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ وَلَقَدْ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ، وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا قَبْلَ أَنْ تَظْهَرَ‏.‏
இப்னு ஷிஹாப் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஒருமுறை உமர் பின் அப்துல் அஸீஸ் அவர்கள் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். அப்போது உர்வா பின் அஸ்ஸுபைர் அவர்கள் அவரிடம் வந்து கூறினார்கள்: "ஈராக்கில் முகீரா பின் ஷுஃபா அவர்கள் தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தியபோது, அபூ மஸ்ஊத் அல்-அன்சாரீ (ரலி) அவர்கள் அவரிடம் சென்று, 'முகீரா அவர்களே! இது என்ன? ஜிப்ரீல் அவர்கள் இறங்கி வந்து தொழுதார்கள்; உடனே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பிறகு (அடுத்த வேளையில்) ஜிப்ரீல் தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பிறகு ஜிப்ரீல் தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பிறகு ஜிப்ரீல் தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பிறகு ஜிப்ரீல் தொழுதார்கள்; அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களும் தொழுதார்கள். பிறகு, 'இதைக் கொண்டே நான் கட்டளையிடப்பட்டுள்ளேன்' என்று ஜிப்ரீல் கூறினார்கள் என்பது உமக்குத் தெரியாதா?' என்று கேட்டார்கள்."

(இதைக் கேட்ட) உமர் (பின் அப்துல் அஸீஸ்) உர்வாவிடம், "நீங்கள் என்ன அறிவிக்கிறீர்கள் என்பதை அறிந்துகொள்ளுங்கள்! ஜிப்ரீல் அவர்களா அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குத் தொழுகை நேரங்களை நிர்ணயித்தார்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு உர்வா, "பஷீர் பின் அபீ மஸ்ஊத் அவர்கள் தம் தந்தையிடமிருந்து இவ்வாறே அறிவித்தார்கள்" என்று பதிலளித்தார்கள்.

மேலும் உர்வா கூறினார்கள்: "சூரியன் (சுவர்களுக்கு மேலே) வெளிப்படுவதற்கு முன்னால், சூரிய ஒளி தமது அறையில் இருக்கும்போதே அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் 'அஸ்ர்' தொழுவார்கள் என்று ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் என்னிடம் அறிவித்தார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
بَابُ: {مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا الصَّلاَةَ وَلاَ تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ}
பாடம்: “அவனிடமே திரும்பியவர்களாக இருங்கள்; அவனுக்கே அஞ்சுங்கள்; தொழுகையை நிலைநிறுத்துங்கள்; இணைவைப்பாளர்களில் ஆகிவிடாதீர்கள்”
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ عَبَّادٍ ـ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّا مِنْ هَذَا الْحَىِّ مِنْ رَبِيعَةَ، وَلَسْنَا نَصِلُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ، فَمُرْنَا بِشَىْءٍ نَأْخُذْهُ عَنْكَ، وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا‏.‏ فَقَالَ ‏ ‏ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ، وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الإِيمَانِ بِاللَّهِ ـ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامُ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَأَنْ تُؤَدُّوا إِلَىَّ خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ، وَأَنْهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُقَيَّرِ وَالنَّقِيرِ ‏ ‏‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அறிவித்தார்கள்:
அப்துல் கைஸ் தூதுக்குழுவினர் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, “நாங்கள் ரபீஆ கோத்திரத்தைச் சேர்ந்த இந்தக் கூட்டத்தினர் ஆவோம். புனித மாதத்தில் தவிர (வேறு காலங்களில்) எங்களால் உங்களிடம் வர இயலாது. எனவே, நாங்கள் உங்களிடமிருந்து (பெற்று) கடைப்பிடிக்கவும், எங்களுக்குப் பின்னால் உள்ளவர்களை எதன்பால் அழைக்கவும் முடியுமோ அத்தகைய ஒரு விஷயத்தை எங்களுக்குக் கட்டளையிடுங்கள்” என்று கூறினர்.
அதற்கு அவர்கள் (நபி (ஸல்) அவர்கள்), “நான் உங்களுக்கு நான்கு விஷயங்களைக் கட்டளையிடுகிறேன்; நான்கு விஷயங்களிலிருந்து உங்களைத் தடுக்கிறேன்: அல்லாஹ்வின் மீது நம்பிக்கை கொள்வது” - பிறகு அதை அவர்களுக்கு விளக்கினார்கள் - “(அதாவது) அல்லாஹ்வைத் தவிர வணக்கத்திற்குரியவன் வேறு யாருமில்லை என்றும், நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் என்றும் சாட்சி கூறுவது, தொழுகையை நிலைநாட்டுவது, ஜகாத் கொடுப்பது, போரில் கிடைத்த பொருட்களில் ஐந்தில் ஒரு பங்கை (குமுஸ்) என்னிடம் ஒப்படைப்பது (ஆகியனவாகும்). மேலும் துப்பா, ஹன்தம், முகைய்யர் மற்றும் நகீர் ஆகியவற்றை விட்டும் நான் (உங்களைத்) தடுக்கிறேன்” என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْبَيْعَةِ عَلَى إِقَامَةِ الصَّلاَةِ
தொழுகையை நிலைநாட்டுவதற்காக பைஅத் (உறுதிமொழி) அளித்தல்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى إِقَامِ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ‏.‏
ஜரீர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடம் தொழுகையை பரிபூரணமாக நிறைவேற்றுவதற்கும், ஜகாத்தை முறையாகக் கொடுப்பதற்கும், ஒவ்வொரு முஸ்லிமுக்கும் நன்மையை நாடுவதற்கும் உறுதிமொழி அளித்தேன்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الصَّلاَةُ كَفَّارَةٌ
தொழுகைகள் (பாவங்களுக்கான) பரிகாரமாகும்
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ قُلْتُ أَنَا، كَمَا قَالَهُ‏.‏ قَالَ إِنَّكَ عَلَيْهِ ـ أَوْ عَلَيْهَا ـ لَجَرِيءٌ‏.‏ قُلْتُ ‏ ‏ فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّوْمُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ وَالنَّهْىُ ‏ ‏‏.‏ قَالَ لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ، وَلَكِنِ الْفِتْنَةُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَا يَمُوجُ الْبَحْرُ‏.‏ قَالَ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا بَأْسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا‏.‏ قَالَ أَيُكْسَرُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ يُكْسَرُ‏.‏ قَالَ إِذًا لاَ يُغْلَقَ أَبَدًا‏.‏ قُلْنَا أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ الْغَدِ اللَّيْلَةَ، إِنِّي حَدَّثْتُهُ بِحَدِيثٍ لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ‏.‏ فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَ حُذَيْفَةَ، فَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ الْبَابُ عُمَرُ‏.‏
ஹுதைஃபா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"நாங்கள் உமர் (ரழி) அவர்களிடத்தில் அமர்ந்திருந்தோம். அப்போது அவர்கள், 'ஃபித்னா (குழப்பம்) குறித்து இறைத்தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறியதை உங்களில் நினைவில் வைத்திருப்பவர் யார்?' என்று கேட்டார்கள். நான், 'நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியபடியே நான் (நினைவில்) வைத்துள்ளேன்' என்றேன். உமர் (ரழி), 'நிச்சயமாக நீர் (இவ்விஷயத்தில்) துணிச்சல் மிக்கவரே!' என்றார்கள்.

நான் கூறினேன்: 'ஒரு மனிதனுக்கு அவனது குடும்பத்தார், செல்வம், குழந்தைகள் மற்றும் அண்டை வீட்டார் விஷயத்தில் ஏற்படும் சோதனையானது, அவனது தொழுகை, நோன்பு, தர்மம், (நன்மையை) ஏவுதல் மற்றும் (தீமையைத்) தடுத்தல் ஆகியவற்றால் பரிகாரம் செய்யப்பட்டுவிடும்.'

அதற்கு உமர் (ரழி), 'நான் இதைக் கேட்கவில்லை; கடல் அலை மோதுவதைப் போன்று மோதும் அந்த (பெரும்) குழப்பத்தைப் பற்றியே கேட்கிறேன்' என்றார்கள். நான், 'அமீருல் முஃமினீன் அவர்களே! அதைப் பற்றி நீங்கள் அஞ்சத் தேவையில்லை. ஏனெனில், உங்களுக்கும் அதற்கும் இடையில் மூடப்பட்ட ஒரு கதவு உள்ளது' என்றேன்.

உமர் (ரழி), 'அந்தக் கதவு உடைக்கப்படுமா? அல்லது திறக்கப்படுமா?' என்று கேட்டார்கள். நான் 'அது உடைக்கப்படும்' என்றேன். அதற்கு உமர் (ரழி), 'அப்படியாயின், அது ஒருபோதும் மூடப்படாது' என்றார்கள்."

நாங்கள் (ஹுதைஃபாவிடம்), "அந்தக் கதவு பற்றி உமர் அறிந்திருந்தாரா?" என்று கேட்டோம். அதற்கு அவர், "ஆம், நாளைக்கு முன் (இன்றைய) இரவு வரும் என்பதை அறிவது போன்று (அவர் அதை அறிந்திருந்தார்). நான் அவரிடம் கூறிய செய்தி தவறான கட்டுக்கதைகள் அல்ல" என்று கூறினார். (அந்தக் கதவு எதுவென்று) ஹுதைஃபாவிடம் கேட்பதற்கு நாங்கள் அஞ்சினோம். எனவே மஸ்ரூக் என்பவரை (கேட்குமாறு) பணித்தோம். அவர் கேட்டார். அதற்கு ஹுதைஃபா (ரழி), "அந்தக் கதவு உமர் ஆவார்கள்" என்று பதிலளித்தார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَصَابَ مِنَ امْرَأَةٍ قُبْلَةً، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏أَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَىِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ‏}‏‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِي هَذَا قَالَ ‏ ‏ لِجَمِيعِ أُمَّتِي كُلِّهِمْ ‏ ‏‏.‏
இப்னு மஸ்ஊத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
ஒரு மனிதர் ஒரு பெண்ணை முத்தமிட்டுவிட்டார். பிறகு அவர் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் வந்து, அதைத் தெரிவித்தார். அப்போது அல்லாஹ், "அகிமிஸ் ஸலாத்த தரஃபயிந் நஹாரி வஸுலஃபன் மினல் லைல், இன்னல் ஹஸனாத்தி யுத்ஹிப்னஸ் ஸய்யிஆத்" (பகலின் இரு முனைகளிலும், இரவின் சில பகுதிகளிலும் தொழுகையை நிலைநிறுத்துவீராக! நிச்சயமாக நற்செயல்கள் தீயவைகளை அழித்துவிடும்) என்று (திருக்குர்ஆன் 11:114 வசனத்தை) அருளினான். அந்த மனிதர், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! இது எனக்கு மட்டுமா?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர்கள், "என் உம்மத்தினர் அனைவருக்கும்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب فَضْلِ الصَّلاَةِ لِوَقْتِهَا
தொழுகையை அதற்குரிய நேரத்தில் நிறைவேற்றுவதன் சிறப்பு
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ الْوَلِيدُ بْنُ الْعَيْزَارِ أَخْبَرَنِي قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَمْرٍو الشَّيْبَانِيَّ، يَقُولُ حَدَّثَنَا صَاحِبُ، هَذِهِ الدَّارِ وَأَشَارَ إِلَى دَارِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ قَالَ ‏"‏ الصَّلاَةُ عَلَى وَقْتِهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَىُّ قَالَ ‏"‏ ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَىُّ قَالَ ‏"‏ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ حَدَّثَنِي بِهِنَّ وَلَوِ اسْتَزَدْتُهُ لَزَادَنِي‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் நபி (ஸல்) அவர்களிடம், "அல்லாஹ்விற்கு மிகவும் விருப்பமான செயல் எது?" என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், "தொழுகையை அதற்குரிய நேரத்தில் தொழுவது" என்று பதிலளித்தார்கள். நான், "பிறகு எது?" என்று கேட்டேன். அவர்கள், "பிறகு, பெற்றோருக்கு நன்மை செய்வது" என்று பதிலளித்தார்கள். நான், "பிறகு எது?" என்று கேட்டேன். அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் பாதையில் ஜிஹாத் செய்வது" என்று பதிலளித்தார்கள்.
(மேலும் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:) "இவற்றை அவர்கள் எனக்கு அறிவித்தார்கள். நான் இன்னும் அதிகமாகக் கேட்டிருந்தால், அவர்கள் எனக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கூறியிருப்பார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ كَفَّارَةٌ
ஐந்து தொழுகைகள் (பாவங்களுக்கான) பரிகாரங்களாகும்
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، وَالدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَرَأَيْتُمْ لَوْ أَنَّ نَهَرًا بِبَابِ أَحَدِكُمْ، يَغْتَسِلُ فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسًا، مَا تَقُولُ ذَلِكَ يُبْقِي مِنْ دَرَنِهِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يُبْقِي مِنْ دَرَنِهِ شَيْئًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَذَلِكَ مِثْلُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ، يَمْحُو اللَّهُ بِهَا الْخَطَايَا ‏"‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், “உங்களில் ஒருவரின் வாசலில் ஒரு நதி இருந்து, அதில் அவர் தினமும் ஐந்து முறை குளித்தால், அவரது அழுக்கில் ஏதேனும் மீதமிருக்குமா? சொல்லுங்கள்” என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர்கள், “அவரது அழுக்கில் எதுவும் மீதமிருக்காது” என்று கூறினார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், “இதுவே ஐந்து நேரத் தொழுகைகளின் உதாரணமாகும்; இவற்றின் மூலம் அல்லாஹ் பாவங்களை அழிக்கிறான்” என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب تَضْيِيعِ الصَّلاَةِ عَنْ وَقْتِهَا
தொழுகையை (அஸ்-ஸலாத்) அதன் நேரத்தை விட்டும் வீணாக்குதல்
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، عَنْ غَيْلاَنَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَا أَعْرِفُ شَيْئًا مِمَّا كَانَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ الصَّلاَةُ‏.‏ قَالَ أَلَيْسَ ضَيَّعْتُمْ مَا ضَيَّعْتُمْ فِيهَا‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில் இருந்த எதையும் (இப்போது) நான் அறியவில்லை." (அப்போது), "தொழுகை (இருக்கிறதே?)" என்று கேட்கப்பட்டது. அதற்கு அவர்கள், "தொழுகையிலும் நீங்கள் எதைப் பாழாக்கினீர்களோ, அதைப் பாழாக்கிவிட்டீர்கள் அல்லவா?" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ وَاصِلٍ أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، أَخِي عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ بِدِمَشْقَ وَهُوَ يَبْكِي فَقُلْتُ مَا يُبْكِيكَ فَقَالَ لاَ أَعْرِفُ شَيْئًا مِمَّا أَدْرَكْتُ إِلاَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ، وَهَذِهِ الصَّلاَةُ قَدْ ضُيِّعَتْ‏.‏ وَقَالَ بَكْرٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ نَحْوَهُ‏.‏
அஸ்-ஸுஹ்ரி அவர்கள் கூறினார்கள்:
“நான் டமாஸ்கஸில் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றபோது, அவர்கள் அழுதுகொண்டிருந்தார்கள். நான், ‘தங்களை அழ வைப்பது எது?’ என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், ‘(நபி (ஸல்) அவர்களின் காலத்தில்) நான் அடைந்தவற்றில் எதனையும் (இன்று) நான் அறியவில்லை; இந்தத் தொழுகையைத் தவிர. இந்தத் தொழுகையும் பாழாக்கப்பட்டுவிட்டது’ என்று கூறினார்கள்.”

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الْمُصَلِّي يُنَاجِي رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
சலாத்தில் (தொழுகையில்) இருக்கும் ஒரு நபர் தனது இறைவனிடம் (அல்லாஹ்விடம்) தனிப்பட்ட முறையில் பேசிக் கொண்டிருக்கிறார்
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا صَلَّى يُنَاجِي رَبَّهُ فَلاَ يَتْفِلَنَّ عَنْ يَمِينِهِ، وَلَكِنْ تَحْتَ قَدَمِهِ الْيُسْرَى ‏"‏‏.‏ وَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ لاَ يَتْفِلُ قُدَّامَهُ أَوْ بَيْنَ يَدَيْهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمَيْهِ‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ لاَ يَبْزُقُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ‏.‏ وَقَالَ حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَبْزُقْ فِي الْقِبْلَةِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ، وَلَكِنْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ ‏"‏‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "உங்களில் எவரேனும் தொழுதுகொண்டிருக்கும்போது அவர் தமது இறைவனுடன் தனிமையில் உரையாடுகிறார். ஆகவே, அவர் தமது வலப் பக்கம் உமிழ வேண்டாம்; மாறாக, தமது இடது பாதத்திற்குக் கீழ் (உமிழட்டும்)." கத்தாதா கூறினார்கள், "அவர் தமக்கு முன்புறம் உமிழ வேண்டாம்; மாறாக, தமது இடப் பக்கத்திலோ அல்லது தமது பாதங்களுக்குக் கீழ் (உமிழட்டும்)." மேலும் ஷுஃபா கூறினார்கள், "அவர் தமக்கு முன்புறமோ, தமது வலப் பக்கமோ உமிழ வேண்டாம்; மாறாக, தமது இடப் பக்கத்திலோ அல்லது தமது பாதத்திற்குக் கீழ் (உமிழட்டும்)." அனஸ் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "அவர் தமது கிப்லாவின் திசையிலோ, தமது வலப் பக்கமோ உமிழ வேண்டாம்; மாறாக, தமது இடப் பக்கத்திலோ அல்லது தமது பாதத்திற்குக் கீழ் (உமிழட்டும்)."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ، وَلاَ يَبْسُطْ ذِرَاعَيْهِ كَالْكَلْبِ، وَإِذَا بَزَقَ فَلاَ يَبْزُقَنَّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ، فَإِنَّهُ يُنَاجِي رَبَّهُ ‏ ‏‏.‏
அனஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "சஜ்தாவில் நேர்நிலையைக் கடைப்பிடியுங்கள்; நாயைப் போன்று முன்கைகளை விரிக்காதீர்கள். ஒருவர் துப்பினால், தமக்கு முன்புறமோ அல்லது தமது வலப்புறமோ துப்ப வேண்டாம். ஏனெனில், அவர் தமது இறைவனிடம் தனிமையில் பேசுகிறார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الإِبْرَادِ بِالظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ
கடுமையான வெப்பத்தில், சற்று குளிர்ச்சியாகும் போது லுஹர் தொழுகையை நிறைவேற்றுங்கள்
حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، قَالَ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ حَدَّثَنَا الأَعْرَجُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَغَيْرُهُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏وَنَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ ‏ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) மற்றும் அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரழி) ஆகியோர் அறிவிக்கிறார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வெப்பம் கடுமையாகிவிட்டால், தொழுகையை (நேரம்) குளிர்ச்சியாகும் வரை தாமதப்படுத்துங்கள். ஏனெனில், நிச்சயமாக வெப்பத்தின் கடுமை நரகத்தின் சீற்றத்திலிருந்து வருகிறது."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمُهَاجِرِ أَبِي الْحَسَنِ، سَمِعَ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ أَذَّنَ مُؤَذِّنُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ فَقَالَ ‏"‏ أَبْرِدْ أَبْرِدْ ـ أَوْ قَالَ ـ انْتَظِرِ انْتَظِرْ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ شِدَّةُ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ، فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏ حَتَّى رَأَيْنَا فَىْءَ التُّلُولِ‏.‏
அபூ தர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்களின் முஅத்தின் லுஹர் தொழுகைக்காக பாங்கு சொன்னார். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள், "வெப்பம் தணியட்டும்! வெப்பம் தணியட்டும்!" - அல்லது - "பொறுங்கள்! பொறுங்கள்!" என்று கூறினார்கள். மேலும், "கடுமையான வெப்பம் நரகத்தின் சீற்றத்தினால் ஏற்படுகிறது. ஆகவே, வெப்பம் கடுமையாகும்போது (அது) தணியும் வரை தொழுகையைத் தாமதப்படுத்துங்கள்" என்றும் கூறினார்கள். குன்றுகளின் நிழலை நாங்கள் பார்க்கும் வரை (தொழுகை தாமதப்படுத்தப்பட்டது).

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَفِظْنَاهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ ‏"‏ وَاشْتَكَتِ النَّارُ إِلَى رَبِّهَا فَقَالَتْ يَا رَبِّ أَكَلَ بَعْضِي بَعْضًا‏.‏ فَأَذِنَ لَهَا بِنَفَسَيْنِ نَفَسٍ فِي الشِّتَاءِ، وَنَفَسٍ فِي الصَّيْفِ، فَهُوَ أَشَدُّ مَا تَجِدُونَ مِنَ الْحَرِّ، وَأَشَدُّ مَا تَجِدُونَ مِنَ الزَّمْهَرِيرِ ‏"‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "வெப்பம் கடுமையாகும்போது தொழுகையை (சூடு தணியும் வரை) தாமதப்படுத்துங்கள். ஏனெனில், வெப்பத்தின் கடுமை நரகத்தின் சீற்றத்திலிருந்து வெளிப்படுவதாகும்." (மேலும் கூறினார்கள்:) "நரக நெருப்பு தன் இறைவனிடம், 'என் இறைவா! என் ஒரு பகுதி மறு பகுதியைச் சாப்பிட்டு (அழித்து) விட்டது' என்று முறையிட்டது. ஆகவே, இறைவன் அதற்கு இரண்டு மூச்சுகளுக்கு அனுமதியளித்தான். ஒரு மூச்சு குளிர்காலத்திலும், மற்றொன்று கோடைக்காலத்திலும் (ஆகும்). அதுவே நீங்கள் காணும் மிகக் கடுமையான வெப்பமும், நீங்கள் காணும் மிகக் கடுமையான குளிரும் ஆகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ أَبْرِدُوا بِالظُّهْرِ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏ ‏‏.‏ تَابَعَهُ سُفْيَانُ وَيَحْيَى وَأَبُو عَوَانَةَ عَنِ الأَعْمَشِ‏.‏
அபூ ஸயீத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "சற்று குளிர்ச்சியானதும் லுஹர் தொழுகையை தொழுங்கள். ஏனெனில், கடுமையான வெப்பம் நரக நெருப்பின் பெருமூச்சிலிருந்து உண்டாகிறது."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الإِبْرَادِ بِالظُّهْرِ فِي السَّفَرِ
பாடம்: பயணத்தில் லுஹர் தொழுகையை (வெப்பம் தணிந்து) குளிர்ச்சியான நேரத்தில் தொழுவது
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُهَاجِرٌ أَبُو الْحَسَنِ، مَوْلًى لِبَنِي تَيْمِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، فَأَرَادَ الْمُؤَذِّنُ أَنْ يُؤَذِّنَ لِلظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ حَتَّى رَأَيْنَا فَىْءَ التُّلُولِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ، فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ تَتَفَيَّأُ تَتَمَيَّلُ‏.‏
அபூ தர் அல்-கிஃபாரி (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் ஒரு பயணத்தில் இருந்தோம். அப்போது முஅத்தின் லுஹர் தொழுகைக்காக அதான் சொல்ல விரும்பினார். நபி (ஸல்) அவர்கள், "சூடு தணியட்டும்" என்று கூறினார்கள். பிறகு (மீண்டும்) அவர் அதான் சொல்ல விரும்பினார். அப்போதும் நபி (ஸல்) அவர்கள் அவரிடம், "சூடு தணியட்டும்" என்றே கூறினார்கள். குன்றுகளின் நிழல்களை நாங்கள் பார்க்கும் வரை (இவ்வாறு தாமதித்தோம்). பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக வெப்பத்தின் கடுமை நரகத்தின் சீற்றத்திலிருந்து வெளிப்படுவதாகும். ஆகவே, வெப்பம் கடுமையாகும்போது தொழுகையைச் சூடு தணிந்ததும் தொழுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتِ الظُّهْرِ عِنْدَ الزَّوَالِ
பாடம்: லுஹர் தொழுகையின் நேரம் சூரியன் சாய்வு அடையும் போதாகும்
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ، فَقَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَذَكَرَ السَّاعَةَ، فَذَكَرَ أَنَّ فِيهَا أُمُورًا عِظَامًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَسْأَلَ عَنْ شَىْءٍ فَلْيَسْأَلْ، فَلاَ تَسْأَلُونِي عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ أَخْبَرْتُكُمْ مَا دُمْتُ فِي مَقَامِي هَذَا ‏"‏‏.‏ فَأَكْثَرَ النَّاسُ فِي الْبُكَاءِ، وَأَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ ‏"‏ سَلُونِي ‏"‏‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ السَّهْمِيُّ فَقَالَ مَنْ أَبِي قَالَ ‏"‏ أَبُوكَ حُذَافَةُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ ‏"‏ سَلُونِي ‏"‏‏.‏ فَبَرَكَ عُمَرُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا‏.‏ فَسَكَتَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ آنِفًا فِي عُرْضِ هَذَا الْحَائِطِ فَلَمْ أَرَ كَالْخَيْرِ وَالشَّرِّ ‏"‏‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் சூரியன் சாய்ந்ததும் வெளியே வந்து லுஹர் தொழுகையை நிறைவேற்றினார்கள். பின்னர் அவர்கள் மிம்பரில் (சொற்பொழிவு மேடையில்) நின்றுகொண்டு, மறுமை நேரத்தைப் பற்றிக் குறிப்பிட்டார்கள்; மேலும் அதில் பெரும் நிகழ்வுகள் இருப்பதாகவும் குறிப்பிட்டார்கள். பிறகு, "யார் எதைப் பற்றியாவது கேட்க விரும்புகிறாரோ, அவர் கேட்கலாம். நான் என்னுடைய இந்த இடத்தில் இருக்கும் வரை நீங்கள் எதைப் பற்றிக் கேட்டாலும் அதை உங்களுக்குத் தெரிவிக்காமல் இருக்கமாட்டேன்" என்று கூறினார்கள்.

மக்கள் அதிகமாக அழுதார்கள்; மேலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் திரும்பத் திரும்ப, "என்னிடம் கேளுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அப்துல்லாஹ் பின் ஹுதாஃபா அஸ்-ஸஹ்மி (ரழி) அவர்கள் எழுந்து, "என் தந்தை யார்?" என்று கேட்டார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "உன் தந்தை ஹுதாஃபா" என்று கூறினார்கள்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் (மீண்டும்) திரும்பத் திரும்ப, "என்னிடம் கேளுங்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அப்போது உமர் (ரழி) அவர்கள் மண்டியிட்டு அமர்ந்து, **"ரளீனா பில்லாஹி ரப்பன், வ பில் இஸ்லாமி தீனன், வ பி முஹம்மதின் நபிய்யன்"** (நாங்கள் அல்லாஹ்வை இறைவனாகவும், இஸ்லாத்தை மார்க்கமாகவும், முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களை நபியாகவும் பொருந்திக் கொண்டோம்) என்று கூறினார்கள்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் அமைதியானார்கள். பின்னர், "சற்று முன்பு இந்தச் சுவரின் ஓரத்தில் எனக்குச் சொர்க்கமும் நரகமும் எடுத்துக் காட்டப்பட்டன; (அவற்றில் கண்ட) நன்மை மற்றும் தீமையைப் போன்று (வேறெதையும்) நான் ஒருபோதும் கண்டதில்லை" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الصُّبْحَ وَأَحَدُنَا يَعْرِفُ جَلِيسَهُ، وَيَقْرَأُ فِيهَا مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ، وَيُصَلِّي الظُّهْرَ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ، وَالْعَصْرَ وَأَحَدُنَا يَذْهَبُ إِلَى أَقْصَى الْمَدِينَةِ ثُمَّ يَرْجِعُ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ، وَنَسِيتُ مَا قَالَ فِي الْمَغْرِبِ، وَلاَ يُبَالِي بِتَأْخِيرِ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ‏.‏ وَقَالَ مُعَاذٌ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ لَقِيتُهُ مَرَّةً فَقَالَ أَوْ ثُلُثِ اللَّيْلِ‏.‏
அபூ பர்ஸா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் தொழுகையை, (தொழுகைக்குப் பிறகு) ஒருவர் தமக்கு அருகிலிருப்பவரை அடையாளம் கண்டுகொள்ளும் நேரத்தில் தொழுவார்கள்; மேலும் அதில் 60 முதல் 100 வசனங்கள் வரை ஓதுவார்கள். அவர்கள் சூரியன் (நண்பகலில்) உச்சியிலிருந்து சாய்ந்த உடனே லுஹர் தொழுகையைத் தொழுவார்கள். மேலும், ஒருவர் மதீனாவின் கடைக்கோடிக்குச் சென்று திரும்பி வந்த பின்னரும் சூரியன் பிரகாசமாக இருக்கும் நேரத்தில் அஸர் தொழுகையைத் தொழுவார்கள். (மஃக்ரிப் பற்றி என்ன கூறப்பட்டது என்பதை துணை அறிவிப்பாளர் மறந்துவிட்டார்). அவர்கள் இஷா தொழுகையை இரவின் மூன்றில் ஒரு பகுதி வரையிலோ அல்லது நள்ளிரவு வரையிலோ தாமதப்படுத்துவதை பொருட்படுத்தவில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ ـ يَعْنِي ابْنَ مُقَاتِلٍ ـ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنِي غَالِبٌ الْقَطَّانُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالظَّهَائِرِ فَسَجَدْنَا عَلَى ثِيَابِنَا اتِّقَاءَ الْحَرِّ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுக்குப் பின்னால் லுஹர் தொழுகைகளை தொழுதபோது, வெப்பத்திலிருந்து எங்களைப் பாதுகாத்துக் கொள்வதற்காக எங்கள் ஆடைகளின் மீது ஸஜ்தா செய்வோம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب تَأْخِيرِ الظُّهْرِ إِلَى الْعَصْرِ
அஸ்ர் (தொழுகை) நேரம் வரை லுஹர் (தொழுகையை) தாமதப்படுத்துவது
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِالْمَدِينَةِ سَبْعًا وَثَمَانِيًا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ، وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ‏.‏ فَقَالَ أَيُّوبُ لَعَلَّهُ فِي لَيْلَةٍ مَطِيرَةٍ‏.‏ قَالَ عَسَى‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"நபி (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவில் லுஹர் மற்றும் அஸர் ஆகியவற்றை எட்டு (ரக்அத்துகளாகவும்), மஃக்ரிப் மற்றும் இஷா ஆகியவற்றை ஏழு (ரக்அத்துகளாகவும்) தொழுதார்கள்."

அய்யூப் அவர்கள் கூறினார்கள், "ஒருவேளை அது மழை பெய்த இரவாக இருக்கலாம்." அதற்கு அவர், "இருக்கலாம்" என்று கூறினார்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتِ الْعَصْرِ
அஸர் தொழுகையின் நேரம்
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ لَمْ تَخْرُجْ مِنْ حُجْرَتِهَا‏.‏ وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ مِنْ قَعْرِ حُجْرَتِهَا‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், சூரியன் என் அறையிலிருந்து வெளியேறியிருக்காத நிலையில் அஸ்ர் தொழுகையைத் தொழுவார்கள்.
அபூ உஸாமா (ரஹ்) அவர்கள் ஹிஷாம் (ரஹ்) வழியாக அறிவிக்கும்போது, "அறையின் ஆழத்திலிருந்து (வெளியேறியிருக்கவில்லை)" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا، لَمْ يَظْهَرِ الْفَىْءُ مِنْ حُجْرَتِهَا‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், எனது அறையினுள் சூரிய ஒளி இன்னும் இருக்க, அதில் நிழல் இன்னும் தோன்றியிராத நேரத்தில் அஸர் தொழுகையைத் தொழுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةَ الْعَصْرِ وَالشَّمْسُ طَالِعَةٌ فِي حُجْرَتِي لَمْ يَظْهَرِ الْفَىْءُ بَعْدُ‏.‏ وَقَالَ مَالِكٌ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَشُعَيْبٌ وَابْنُ أَبِي حَفْصَةَ وَالشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ تَظْهَرَ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
என் அறைக்குள் நிழல் தோன்றுவதற்கு முன்பே, சூரிய ஒளி உள்ளே இருக்கும் போதே நபி (ஸல்) அவர்கள் அஸர் தொழுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ، عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلاَمَةَ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَأَبِي، عَلَى أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ، فَقَالَ لَهُ أَبِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ فَقَالَ كَانَ يُصَلِّي الْهَجِيرَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الأُولَى حِينَ تَدْحَضُ الشَّمْسُ، وَيُصَلِّي الْعَصْرَ، ثُمَّ يَرْجِعُ أَحَدُنَا إِلَى رَحْلِهِ فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ ـ وَنَسِيتُ مَا قَالَ فِي الْمَغْرِبِ ـ وَكَانَ يَسْتَحِبُّ أَنْ يُؤَخِّرَ الْعِشَاءَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الْعَتَمَةَ، وَكَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا، وَكَانَ يَنْفَتِلُ مِنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ حِينَ يَعْرِفُ الرَّجُلُ جَلِيسَهُ، وَيَقْرَأُ بِالسِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ‏.‏
சையார் பின் சலாமா கூறினார்:

நானும் என் தந்தையும் அபூ பர்ஸா அல்-அஸ்லமீ (ரலி) அவர்களிடம் சென்றோம். என் தந்தை அவரிடம், “அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கடமையான தொழுகைகளை எவ்வாறு தொழுவார்கள்?” என்று கேட்டார்கள்.

அதற்கு அபூ பர்ஸா (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்: “நபி (ஸல்) அவர்கள், ‘அல்-ஹஜீர்’ (நண்பகல்) என்று அழைக்கப்படும் - அதைத்தான் நீங்கள் ‘அல்-ஊலா’ (முதலாவது தொழுகை) என்று அழைக்கிறீர்கள் - அந்த (லுஹர்) தொழுகையைச் சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும் தொழுவார்கள். அஸ்ர் தொழுவார்கள்; (அதை முடித்துவிட்டு) எங்களில் ஒருவர் மதீனாவின் கடைக்கோடியில் உள்ள தமது இருப்பிடத்திற்குத் திரும்பிச் செல்லும்போதும் சூரியன் ஒளி மங்காமல் இருக்கும். (மஃக்ரிப் தொழுகையைப் பற்றி அவர் என்ன கூறினார் என்பதை நான் மறந்துவிட்டேன்). மேலும், ‘அல்-அத்தமா’ என்று நீங்கள் அழைக்கும் இஷா தொழுகையைத் தாமதப்படுத்துவதை அவர்கள் விரும்புவார்கள். அதற்கு முன் உறங்குவதையும், அதற்குப் பின் பேசுவதையும் அவர்கள் வெறுப்பார்கள். காலைத் தொழுகையிலிருந்து (ஃபஜ்ர்) திரும்பும்போது, ஒருவர் தமக்கு அருகில் அமர்ந்திருப்பவரை அடையாளம் கண்டுகொள்ளும் நிலையில் இருப்பார்கள். அத்தொழுகையில் அறுபதிலிருந்து நூறு (வசனங்கள்) வரை ஓதுவார்கள்.”

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الْعَصْرَ ثُمَّ يَخْرُجُ الإِنْسَانُ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فَنَجِدُهُمْ يُصَلُّونَ الْعَصْرَ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் அஸ்ர் தொழுகையை தொழுவோம், அதன்பிறகு பனீ அம்ர் பின் அவ்ஃப் கோத்திரத்தாரிடம் எவரேனும் சென்றால், அவர்கள் அப்போதும் அஸ்ர் (தொழுகை) தொழுது கொண்டிருப்பதை அவர் காண்பார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ، يَقُولُ صَلَّيْنَا مَعَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ الظُّهْرَ، ثُمَّ خَرَجْنَا حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَوَجَدْنَاهُ يُصَلِّي الْعَصْرَ فَقُلْتُ يَا عَمِّ، مَا هَذِهِ الصَّلاَةُ الَّتِي صَلَّيْتَ قَالَ الْعَصْرُ، وَهَذِهِ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي كُنَّا نُصَلِّي مَعَهُ‏.‏
அபூ உமாமா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

"நாங்கள் `உமர் பின் `அப்துல் `அஸீஸ் அவர்களுடன் லுஹர் தொழுகையைத் தொழுதோம். பின்னர் அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். அங்கே அவர்கள் `அஸ்ர் தொழுகையைத் தொழுதுகொண்டிருப்பதைக் கண்டோம்.

நான் அவர்களிடம், 'மாமா அவர்களே! தாங்கள் எந்தத் தொழுகையைத் தொழுதீர்கள்?' என்று கேட்டேன்.

அதற்கு அவர்கள், 'இது `அஸ்ர் (தொழுகை). மேலும், இது அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் தொழுகை ஆகும்; நாங்கள் அவர்களுடன் வழமையாகத் தொழுது வந்த தொழுகையும் இதுதான்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ حَيَّةٌ، فَيَذْهَبُ الذَّاهِبُ إِلَى الْعَوَالِي فَيَأْتِيهِمْ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ، وَبَعْضُ الْعَوَالِي مِنَ الْمَدِينَةِ عَلَى أَرْبَعَةِ أَمْيَالٍ أَوْ نَحْوِهِ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் அஸ்ர் தொழும்போது, சூரியன் (வானில்) உயர்ந்தும் (ஒளி மங்காமல்) பிரகாசமாகவும் இருக்கும். (தொழுகைக்குப் பின்) செல்பவர் 'அல்அவாலி' பகுதிக்குச் சென்று அங்குள்ளவர்களை அடையும்போதும் சூரியன் உயர்ந்தே இருக்கும். அல்அவாலியின் சில பகுதிகள் மதீனாவிலிருந்து நான்கு மைல்கள் அல்லது அதையொட்டிய தொலைவில் இருந்தன.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الْعَصْرَ ثُمَّ يَذْهَبُ الذَّاهِبُ مِنَّا إِلَى قُبَاءٍ، فَيَأْتِيهِمْ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் அஸர் தொழுவோம், அதன்பிறகு எங்களில் ஒருவர் குபாவிற்குச் சென்றால், சூரியன் நன்கு மேலே இருக்கும்போதே அவர் அங்கு வந்தடைவார்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب إِثْمِ مَنْ فَاتَتْهُ الْعَصْرُ
அஸ்ர் தொழுகையை (வேண்டுமென்றே) தவறவிடுபவரின் பாவம்
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلاَةُ الْعَصْرِ كَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ ‏ ‏‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யார் அஸ்ர் தொழுகையைத் தவறவிடுகிறாரோ, அவர் தமது குடும்பத்தையும் செல்வத்தையும் பறிகொடுக்கப்பட்டவர் போலாவார்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ تَرَكَ الْعَصْرَ
யார் அஸ்ர் தொழுகையை (வேண்டுமென்றே) விட்டுவிடுகிறாரோ
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، قَالَ كُنَّا مَعَ بُرَيْدَةَ فِي غَزْوَةٍ فِي يَوْمٍ ذِي غَيْمٍ فَقَالَ بَكِّرُوا بِصَلاَةِ الْعَصْرِ فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ تَرَكَ صَلاَةَ الْعَصْرِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ ‏ ‏‏.‏
அபுல் மலீஹ் அவர்கள் கூறியதாவது:
நாங்கள் ஒரு மேகமூட்டமான நாளில் ஒரு போரில் புரைதா (ரலி) அவர்களுடன் இருந்தோம். அப்போது அவர்கள் கூறினார்கள்: "அஸ்ர் தொழுகையை விரைந்து தொழுங்கள். ஏனெனில், 'யார் அஸ்ர் தொழுகையை விட்டுவிடுகிறாரோ, அவரது நற்செயல்கள் அழிந்துவிடும்' என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியுள்ளார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب فَضْلِ صَلاَةِ الْعَصْرِ
அஸ்ர் தொழுகையின் சிறப்பு
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةً ـ يَعْنِي الْبَدْرَ ـ فَقَالَ ‏ ‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ، فَإِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا فَافْعَلُوا ‏ ‏‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ‏}‏‏.‏ قَالَ إِسْمَاعِيلُ افْعَلُوا لاَ تَفُوتَنَّكُمْ‏.‏
ஜரீர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் இருந்தோம். அப்போது அவர்கள் முழு நிலவாக இருந்த சந்திரனைப் பார்த்துவிட்டு, 'நிச்சயமாக நீங்கள் இந்தச் சந்திரனைக் காண்பது போல் உங்கள் இறைவனைக் காண்பீர்கள். அவனைப் பார்ப்பதில் உங்களுக்கு எந்தச் சிரமமும் இருக்காது. எனவே, (உறக்கம் அல்லது வியாபாரம் போன்றவற்றால்) சூரிய உதயத்திற்கு முந்தைய தொழுகையையும் (ஃபஜ்ர்), சூரியன் மறைவதற்கு முந்தைய தொழுகையையும் (`அஸ்ர்) தவறவிடாமல் இருக்க உங்களால் முடிந்தால், நீங்கள் அவ்வாறு செய்ய வேண்டும்' என்று கூறினார்கள். பிறகு அவர்கள் (பின்வரும் இறைவசனத்தை) ஓதினார்கள்:

'வ ஸப்பிஹ் பிஹம்தி ரப்பிக்க கப்ல துலூஉஷ் ஷம்ஸி வ கப்லல் குரூப்'

(பொருள்: மேலும் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்னரும், அது மறைவதற்கு முன்னரும் உம்முடைய இறைவனின் புகழைத் துதிப்பீராக.) (50:39)"

இஸ்மாயீல் கூறினார்கள்: "அந்தத் தொழுகைகளை நிறைவேற்றுங்கள், அவற்றைத் தவறவிடாதீர்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ، وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَصَلاَةِ الْعَصْرِ، ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ، فَيَسْأَلُهُمْ وَهْوَ أَعْلَمُ بِهِمْ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ، وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "இரவிலும் பகலிலும் மலக்குகள் உங்களிடம் மாறி மாறி வருகிறார்கள். அவர்கள் ஃபஜ்ர் தொழுகையிலும் அஸ்ர் தொழுகையிலும் ஒன்று சேர்கிறார்கள். பிறகு, உங்களுடன் இரவில் தங்கியிருந்தவர்கள் மேலேறிச் செல்கிறார்கள். அவர்களைப் பற்றி அல்லாஹ் நன்கறிந்திருந்தும், 'என் அடியார்களை எந்த நிலையில் விட்டு வந்தீர்கள்?' என்று அவர்களிடம் கேட்கிறான். அதற்கு அவர்கள், 'நாங்கள் அவர்களை விட்டு வந்தபோது அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருந்தார்கள்; நாங்கள் அவர்களிடம் சென்றபோதும் அவர்கள் தொழுதுகொண்டிருந்தார்கள்' என்று பதிலளிக்கிறார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْعَصْرِ قَبْلَ الْغُرُوبِ
பாடம்: சூரியன் மறைவதற்கு முன் அஸ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்தவர்.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ إِذَا أَدْرَكَ أَحَدُكُمْ سَجْدَةً مِنْ صَلاَةِ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَلْيُتِمَّ صَلاَتَهُ، وَإِذَا أَدْرَكَ سَجْدَةً مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَلْيُتِمَّ صَلاَتَهُ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "உங்களில் எவரேனும் சூரியன் மறைவதற்கு முன் அஸ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்தால், அவர் தம் தொழுகையை பூர்த்தி செய்ய வேண்டும். உங்களில் எவரேனும் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன் ஃபஜ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்தால், அவர் தம் தொழுகையை பூர்த்தி செய்ய வேண்டும்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ إِنَّمَا بَقَاؤُكُمْ فِيمَا سَلَفَ قَبْلَكُمْ مِنَ الأُمَمِ كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، أُوتِيَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ التَّوْرَاةَ فَعَمِلُوا حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ النَّهَارُ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُوتِيَ أَهْلُ الإِنْجِيلِ الإِنْجِيلَ فَعَمِلُوا إِلَى صَلاَةِ الْعَصْرِ، ثُمَّ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُوتِينَا الْقُرْآنَ فَعَمِلْنَا إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، فَأُعْطِينَا قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، فَقَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ أَىْ رَبَّنَا أَعْطَيْتَ هَؤُلاَءِ قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، وَأَعْطَيْتَنَا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، وَنَحْنُ كُنَّا أَكْثَرَ عَمَلاً، قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ أَجْرِكُمْ مِنْ شَىْءٍ قَالُوا لاَ، قَالَ فَهْوَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ ‏ ‏‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூற நான் கேட்டேன்:

"உங்களுக்கு முன் சென்ற சமுதாயத்தினருடன் ஒப்பிடும்போது உங்கள் வாழ்நாள் காலம் (என்பது), அஸர் தொழுகைக்கும் சூரியன் மறைவதற்கும் இடைப்பட்ட நேரத்தைப் போன்றதாகும்.

தவ்ராத் உடையவர்களுக்கு தவ்ராத் வழங்கப்பட்டது. அவர்கள் நண்பகல் வரை செயல்பட்டனர்; பின்னர் (மேற்கொண்டு செயல்பட) இயலாமல் போயினர். அவர்களுக்கு (கூலியாக) ஒரு கீராத் வீதம் வழங்கப்பட்டது.

பிறகு இன்ஜீல் உடையவர்களுக்கு இன்ஜீல் வழங்கப்பட்டது. அவர்கள் அஸர் தொழுகை வரை செயல்பட்டனர்; பின்னர் அவர்களும் இயலாமல் போயினர். அவர்களுக்கும் ஒரு கீராத் வீதம் வழங்கப்பட்டது.

பிறகு நமக்குக் குர்ஆன் வழங்கப்பட்டது. நாம் சூரியன் மறையும் வரை செயல்பட்டோம். நமக்கு இரண்டு கீராத் வீதம் வழங்கப்பட்டது.

ஆகவே, இரு வேதக்காரர்களும், 'எங்கள் இறைவா! இவர்களுக்கு இரண்டு கீராத் வீதம் வழங்கினாய்; எங்களுக்கோ ஒரு கீராத் வீதம் வழங்கினாய். ஆனால், நாங்களோ (இவர்களை விட) அதிகமாகச் செயல்பட்டோம்' என்று கூறினர்.

அதற்கு அல்லாஹ், 'உங்கள் கூலியில் சிறிதளவேனும் நான் உங்களுக்கு அநீதி இழைத்தேனா?' என்று கேட்டான்.

அதற்கு அவர்கள் 'இல்லை' என்றனர்.

அவன் கூறினான்: 'இது என்னுடைய அருட்கொடையாகும்; நான் நாடியவர்களுக்கு அதை அளிக்கிறேன்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ مَثَلُ الْمُسْلِمِينَ وَالْيَهُودِ وَالنَّصَارَى كَمَثَلِ رَجُلٍ اسْتَأْجَرَ قَوْمًا يَعْمَلُونَ لَهُ عَمَلاً إِلَى اللَّيْلِ، فَعَمِلُوا إِلَى نِصْفِ النَّهَارِ، فَقَالُوا لاَ حَاجَةَ لَنَا إِلَى أَجْرِكَ، فَاسْتَأْجَرَ آخَرِينَ فَقَالَ أَكْمِلُوا بَقِيَّةَ يَوْمِكُمْ، وَلَكُمُ الَّذِي شَرَطْتُ، فَعَمِلُوا حَتَّى إِذَا كَانَ حِينَ صَلاَةِ الْعَصْرِ قَالُوا لَكَ مَا عَمِلْنَا‏.‏ فَاسْتَأْجَرَ قَوْمًا فَعَمِلُوا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمْ حَتَّى غَابَتِ الشَّمْسُ، وَاسْتَكْمَلُوا أَجْرَ الْفَرِيقَيْنِ ‏ ‏‏.‏
அபூ மூஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "முஸ்லிம்கள், யூதர்கள் மற்றும் கிறிஸ்தவர்களின் உதாரணமானது, தனக்காக இரவு வரை வேலை செய்ய ஒரு கூட்டத்தாரைக் கூலிக்கு அமர்த்திய ஒரு மனிதனின் உதாரணத்தைப் போன்றது. அவர்கள் நண்பகல் வரை வேலை செய்தார்கள்; பின்னர் 'எங்களுக்கு உமது கூலி தேவையில்லை' என்று கூறினார்கள். எனவே அந்த மனிதன் மற்றொரு சாராரைக் கூலிக்கு அமர்த்தி, 'நாளைய தினத்தின் மீதமுள்ள பகுதியை முழுமைப்படுத்துங்கள்; (முந்தையவர்களுக்கு) நான் நிர்ணயித்திருந்த கூலி உங்களுக்குக் கிடைக்கும்' என்று கூறினான். அவர்கள் அஸர் தொழுகையின் நேரம் வரை வேலை செய்தார்கள்; பின்னர் 'நாங்கள் செய்த வேலை உமக்கே இருக்கட்டும்' என்று கூறினார்கள். ஆகவே, அவன் (வேறொரு) கூட்டத்தாரைக் கூலிக்கு அமர்த்தினான். அவர்கள் சூரியன் மறையும் வரை தங்கள் நாளின் எஞ்சிய நேரம் வேலை செய்தார்கள்; மேலும் அவர்கள் முந்தைய இரண்டு குழுக்களின் கூலியையும் முழுமையாகப் பெற்றுக் கொண்டார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتِ الْمَغْرِبِ
மஃக்ரிப் தொழுகையின் (மாலை தொழுகை) நேரம்
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّجَاشِيِّ، صُهَيْبٌ مَوْلَى رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ سَمِعْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ، يَقُولُ كُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَنْصَرِفُ أَحَدُنَا وَإِنَّهُ لَيُبْصِرُ مَوَاقِعَ نَبْلِهِ‏.‏
ராஃபி இப்னு கதீஜ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் மஃரிப் தொழுகையைத் தொழுவோம். தொழுகையை முடித்த பிறகு, எங்களில் ஒருவர் புறப்பட்டுச் சென்றாலும், அவர் தமது வில்லிலிருந்து அம்பை எய்தால் அது விழும் இடங்கள் வரை அவரால் பார்க்க முடியும்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ قَدِمَ الْحَجَّاجُ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ، وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ نَقِيَّةٌ، وَالْمَغْرِبَ إِذَا وَجَبَتْ، وَالْعِشَاءَ أَحْيَانًا وَأَحْيَانًا، إِذَا رَآهُمُ اجْتَمَعُوا عَجَّلَ، وَإِذَا رَآهُمْ أَبْطَوْا أَخَّرَ، وَالصُّبْحَ كَانُوا ـ أَوْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا بِغَلَسٍ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நபி (ஸல்) அவர்கள் லுஹ்ர் தொழுகையை நண்பகல் (வெப்ப) நேரத்திலும், அஸ்ர் தொழுகையை சூரியன் பிரகாசமாக இருக்கும்போதும், மக்ரிப் தொழுகையை (சூரியன்) மறைந்தவுடனும் தொழுவார்கள். இஷா தொழுகையை (சூழ்நிலைக்கேற்ப) வெவ்வேறு நேரங்களிலும் தொழுவார்கள்; (மக்கள்) ஒன்று திரண்டிருப்பதை அவர்கள் கண்டால் (தொழுகையை) விரைவுபடுத்துவார்கள்; அவர்கள் தாமதிப்பதைக் கண்டால் தாமதப்படுத்துவார்கள். சுப்ஹ் (ஃபஜ்ர்) தொழுகையை அவர்கள் - அல்லது நபி (ஸல்) அவர்கள் - இருள் இருக்கும்போதே தொழுவார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْمَغْرِبَ إِذَا تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ‏.‏
ஸலமா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
சூரியன் அடிவானத்தில் மறைந்ததும் நாங்கள் நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களுடன் மஃரிப் தொழுகையை தொழுவோம்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَبْعًا جَمِيعًا وَثَمَانِيًا جَمِيعًا‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் ஏழு ரக்அத்களை மொத்தமாகவும், எட்டு ரக்அத்களை மொத்தமாகவும் தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ كَرِهَ أَنْ يُقَالَ لِلْمَغْرِبِ الْعِشَاءُ
பாடம்: மஃரிப் தொழுகையை ‘இஷா’ என்று அழைப்பதை வெறுப்பவர்
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ ـ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو ـ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ تَغْلِبَنَّكُمُ الأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلاَتِكُمُ الْمَغْرِبِ ‏ ‏‏.‏ قَالَ الأَعْرَابُ وَتَقُولُ هِيَ الْعِشَاءُ‏.‏
அப்துல்லாஹ் அல்-முஸனீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், “உங்கள் மஃக்ரிப் தொழுகையின் பெயரைப் பொறுத்தவரையில் கிராமப்புற அரபியர்கள் உங்களை மிகைத்துவிட வேண்டாம். அதனை அவர்கள் ‘இஷா’ என்று அழைக்கிறார்கள்.”
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب ذِكْرِ الْعِشَاءِ وَالْعَتَمَةِ وَمَنْ رَآهُ وَاسِعًا
'இஷா' மற்றும் 'அதமா' என்று கூறுவது பற்றியும், (அவ்வாறு அழைப்பதில்) தாராளம் உண்டு எனக் கருதுவோரும்.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَالِمٌ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً صَلاَةَ الْعِشَاءِ ـ وَهْىَ الَّتِي يَدْعُو النَّاسُ الْعَتَمَةَ ـ ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ ‏ ‏ أَرَأَيْتُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لاَ يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَحَدٌ ‏ ‏‏.‏
அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
"ஒரு நாள் இரவு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் எங்களுக்கு இஷா தொழுகையை நடத்தினார்கள். அதனை மக்கள் 'அல்-அத்தமா' என்று அழைக்கிறார்கள். தொழுகை முடிந்ததும், அவர்கள் எங்களை நோக்கித் திரும்பி, 'இந்த இரவை நீங்கள் கவனித்தீர்களா? ஏனெனில், நிச்சயமாக இந்த இரவிலிருந்து நூறு ஆண்டுகளின் இறுதியில், (இப்போது) பூமியின் மேற்பரப்பில் இருப்பவர்கள் எவரும் எஞ்சியிருக்க மாட்டார்கள்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتِ الْعِشَاءِ إِذَا اجْتَمَعَ النَّاسُ أَوْ تَأَخَّرُوا
பாடம்: இஷா தொழுகையின் நேரம் - மக்கள் ஒன்று சேர்ந்தால் அல்லது அவர்கள் தாமதித்தால்.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو ـ هُوَ ابْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ـ قَالَ سَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ صَلاَةِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ، وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ، وَالْمَغْرِبَ إِذَا وَجَبَتْ، وَالْعِشَاءَ إِذَا كَثُرَ النَّاسُ عَجَّلَ، وَإِذَا قَلُّوا أَخَّرَ، وَالصُّبْحَ بِغَلَسٍ‏.‏
முஹம்மது பின் அம்ர் அவர்கள் கூறினார்கள்:

நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களின் தொழுகையைப் பற்றி ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்களிடம் கேட்டோம். அதற்கு அவர்கள் கூறினார்கள்:

"நபி (ஸல்) அவர்கள் லுஹர் தொழுகையை நண்பகல் வெயிலிலும், அஸ்ர் தொழுகையைச் சூரியன் (ஒளி மங்காமல்) தெளிவாக இருக்கும்போதும், மஃக்ரிப் தொழுகையைச் சூரியன் மறைந்தவுடனும் தொழுவார்கள். இஷா தொழுகையைப் பொறுத்தவரை, மக்கள் கூடிவிட்டால் விரைவாகவும், மக்கள் குறைவாக இருந்தால் தாமதப்படுத்தியும் தொழுவார்கள். சுப்ஹ் (ஃபஜ்ர்) தொழுகையை இருள் பிரியாத நேரத்திலேயே தொழுவார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب فَضْلِ الْعِشَاءِ
இஷா தொழுகையின் சிறப்பு
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ، أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً بِالْعِشَاءِ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَفْشُوَ الإِسْلاَمُ، فَلَمْ يَخْرُجْ حَتَّى قَالَ عُمَرُ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ‏.‏ فَخَرَجَ فَقَالَ لأَهْلِ الْمَسْجِدِ ‏ ‏ مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ غَيْرُكُمْ ‏ ‏‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஒருமுறை இஷா தொழுகையை தாமதப்படுத்தினார்கள், அது இஸ்லாம் இன்னும் பரவாதிருந்த காலகட்டத்தில் நிகழ்ந்தது. பெண்களும் குழந்தைகளும் உறங்கிவிட்டார்கள் என்று உமர் (ரழி) அவர்கள் அவருக்குத் தெரிவிக்கும் வரை நபி (ஸல்) அவர்கள் வெளியே வரவில்லை. பிறகு அவர்கள் வெளியே வந்து பள்ளிவாசலில் இருந்த மக்களிடம் கூறினார்கள்: "பூமியில் வசிப்பவர்களில் உங்களைத் தவிர வேறு எவரும் இதற்காக (இஷா தொழுகைக்காக) காத்திருக்கவில்லை."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنْتُ أَنَا وَأَصْحَابِي الَّذِينَ، قَدِمُوا مَعِي فِي السَّفِينَةِ نُزُولاً فِي بَقِيعِ بُطْحَانَ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، فَكَانَ يَتَنَاوَبُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ صَلاَةِ الْعِشَاءِ كُلَّ لَيْلَةٍ نَفَرٌ مِنْهُمْ، فَوَافَقْنَا النَّبِيَّ ـ عليه السلام ـ أَنَا وَأَصْحَابِي وَلَهُ بَعْضُ الشُّغْلِ فِي بَعْضِ أَمْرِهِ فَأَعْتَمَ بِالصَّلاَةِ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ، ثُمَّ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهِمْ، فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ لِمَنْ حَضَرَهُ ‏"‏ عَلَى رِسْلِكُمْ، أَبْشِرُوا إِنَّ مِنْ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكُمْ أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ يُصَلِّي هَذِهِ السَّاعَةَ غَيْرُكُمْ ‏"‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ مَا صَلَّى هَذِهِ السَّاعَةَ أَحَدٌ غَيْرُكُمْ ‏"‏‏.‏ لاَ يَدْرِي أَىَّ الْكَلِمَتَيْنِ قَالَ‏.‏ قَالَ أَبُو مُوسَى فَرَجَعْنَا فَفَرِحْنَا بِمَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏
அபூ மூஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

என்னுடன் கப்பலில் வந்த என் தோழர்களும் நானும் 'பகீஉ புத்ஹான்' என்னுமிடத்தில் தங்கினோம். அப்போது நபி (ஸல்) அவர்கள் மதீனாவில் இருந்தார்கள். ஒவ்வொரு இரவும் இஷா தொழுகை நேரத்தில் நபி (ஸல்) அவர்களிடம் செல்ல எங்களில் ஒரு குழுவினர் முறை வைப்பது வழக்கமாக இருந்தது. (ஒருமுறை) நானும் என் தோழர்களும் நபி (ஸல்) அவர்களைச் சந்தித்தோம். அவர்கள் தம்முடைய சில அலுவல்களில் ஈடுபட்டிருந்தார்கள். அதனால் இஷா தொழுகையை இரவு நன்கு இருளும் வரை தாமதப்படுத்தினார்கள்.

பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் வெளியே வந்து அவர்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். தொழுகையை முடித்த பிறகு, அங்கே இருந்தவர்களிடம் அவர்கள், "நிதானமாக இருங்கள்! உங்களுக்கு ஒரு நற்செய்தி. உங்களைத் தவிர மனிதர்களில் வேறு யாரும் இந்த நேரத்தில் தொழவில்லை என்பது அல்லாஹ் உங்கள் மீது புரிந்த அருட்கொடையாகும்" என்று கூறினார்கள். அல்லது, "உங்களைத் தவிர வேறு யாரும் இந்த நேரத்தில் தொழவில்லை" என்று கூறினார்கள்.

(அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்:) "இவ்விரண்டில் எந்த வார்த்தையை அவர்கள் கூறினார்கள் என்று தமக்குத் தெரியவில்லை."

அபூ மூஸா (ரழி) அவர்கள் (தொடர்ந்து), "ஆகவே, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து நாங்கள் (இதைச்) செவியுற்ற மகிழ்ச்சியுடன் திரும்பினோம்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَا يُكْرَهُ مِنَ النَّوْمِ قَبْلَ الْعِشَاءِ
பாடம்: இஷா தொழுகைக்கு முன் தூங்குவது வெறுக்கப்படுவது
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا‏.‏
அபூ பர்ஸா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இஷா தொழுகைக்கு முன் உறங்குவதையும், அதற்குப் பின் பேசுவதையும் வெறுத்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب النَّوْمِ قَبْلَ الْعِشَاءِ لِمَنْ غُلِبَ
'இஷா தொழுகைக்கு முன் தூக்கம் மேலிட்டால் உறங்குவது' என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்
حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، قَالَ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعِشَاءِ حَتَّى نَادَاهُ عُمَرُ الصَّلاَةَ، نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ‏.‏ فَخَرَجَ فَقَالَ ‏ ‏ مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ غَيْرُكُمْ ‏ ‏‏.‏ قَالَ وَلاَ يُصَلَّى يَوْمَئِذٍ إِلاَّ بِالْمَدِينَةِ، وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ الأَوَّلِ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:

"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இஷா தொழுகையை, உமர் (ரழி) அவர்கள் 'தொழுகை! பெண்களும் குழந்தைகளும் உறங்கிவிட்டார்கள்' என்று கூறி அவர்களை அழைக்கும் வரை தாமதப்படுத்தினார்கள். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் வெளியே வந்து, 'பூமியில் வசிப்பவர்களில் உங்களைத் தவிர வேறு யாரும் இதற்காக (தொழுகைக்காக) காத்திருக்கவில்லை' என்று கூறினார்கள்."

உர்வா (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "மதீனாவைத் தவிர வேறு எங்கும் (அந்த நாட்களில்) தொழுகை தொழப்பட்டு வந்ததில்லை. மேலும், (மக்கள்) அந்தி வெளிச்சம் மறைவதற்கும் இரவின் முதல் மூன்றில் ஒரு பகுதிக்கும் இடைப்பட்ட நேரத்தில் தொழுது வந்தார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً، فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ، ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا، ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ لاَ يُبَالِي أَقَدَّمَهَا أَمْ أَخَّرَهَا إِذَا كَانَ لاَ يَخْشَى أَنْ يَغْلِبَهُ النَّوْمُ عَنْ وَقْتِهَا، وَكَانَ يَرْقُدُ قَبْلَهَا‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ وَقَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً بِالْعِشَاءِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا، وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا، فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلاَةَ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ، يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً، وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا هَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَأْسِهِ يَدَهُ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ، فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ، ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ ضَمَّهَا، يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ عَلَى الصُّدْغِ، وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ، لاَ يُقَصِّرُ وَلاَ يَبْطُشُ إِلاَّ كَذَلِكَ وَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوا هَكَذَا ‏"‏‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓர் இரவில் (இஷாத் தொழுகையை நிறைவேற்ற முடியாமல்) வேறு அலுவலில் ஈடுபட்டிருந்தார்கள். அதனால் நாங்கள் பள்ளிவாசலில் தூங்கி விழித்து, மீண்டும் தூங்கி விழிக்குமளவுக்கு அத்தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். பிறகு நபி (ஸல்) அவர்கள் எங்களிடம் வந்து, "பூமியில் வசிப்போரில் உங்களைத் தவிர வேறு யாரும் இத்தொழுகைக்காகக் காத்திருக்கவில்லை" என்று கூறினார்கள்.

இப்னு உமர் (ரலி) அவர்கள், தொழுகையின் நேரம் (தவறிவிடுமோ என்று) அஞ்சாதவரை, இஷாவை முற்படுத்துவதையோ அல்லது பிற்படுத்துவதையோ பொருட்படுத்த மாட்டார்கள். மேலும், இஷாவுக்கு முன் அவர்கள் உறங்குபவர்களாகவும் இருந்தார்கள்.

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறியதாக அதா (ரஹ்) அவர்கள் அறிவிப்பதாவது:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஓர் இரவில் மக்கள் உறங்கி விழித்து, மீண்டும் உறங்கி விழிக்குமளவுக்கு ‘இஷா’ தொழுகையைத் தாமதப்படுத்தினார்கள். அப்போது உமர் பின் அல்கத்தாப் (ரலி) அவர்கள் எழுந்து, 'தொழுகை!' என்று (நினைவூட்டிக்) கூறினார்கள். உடனே அல்லாஹ்வின் நபி (ஸல்) அவர்கள் (வீட்டிலிருந்து) வெளியே வந்தார்கள். இப்போதும் நான் அவர்களைப் பார்ப்பது போன்றுள்ளது; அவர்களின் தலையிலிருந்து தண்ணீர் சொட்டிக் கொண்டிருந்தது. அவர்கள் தங்கள் கையைத் தலைமீது வைத்திருந்தார்கள். பிறகு, 'என் சமுதாயத்தாருக்குச் சிரமமாக இருக்கும் என்று நான் கருதவில்லை எனில், அவர்களை இவ்வாறே (இதே நேரத்தில்) தொழுமாறு கட்டளையிட்டிருப்பேன்' என்று கூறினார்கள்."

(அறிவிப்பாளர் இப்னு ஜுரைஜ் கூறுகிறார்): இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்ததைப் போன்று, நபி (ஸல்) அவர்கள் எவ்வாறு தங்கள் கையைத் தலையில் வைத்தார்கள் என்பது குறித்து நான் அதா (ரஹ்) அவர்களிடம் உறுதிப்படுத்திக் கொண்டேன். அதா (ரஹ்) அவர்கள் (செய்து காட்டும்போது), தம் விரல்களுக்கிடையே சிறிது இடைவெளி விட்டுப் பிரித்து வைத்தார்கள். பிறகு விரல் நுனிகளைத் தலையின் மேல்பகுதி பக்கவாட்டில் வைத்து, பிறகு அவற்றைச் சேர்த்து, விரல்களைத் தலையின் மீது நகர்த்திக் கொண்டு வந்தார்கள். அவர்களின் கட்டைவிரல், முகத்தையொட்டிய காதுப் பகுதியின் (காதின் மடல்) மற்றும் தாடிப் பகுதியின் ஓரத்தைத் தொடும் அளவுக்கு (தலைமுழுவதும்) தடவினார்கள். அவர்கள் (அழுத்தமாகப்) பிடிக்காமலும், (தடவுவதைக்) குறைக்காமலும் அவ்வாறே செய்தார்கள். (பிறகு), "என் சமுதாயத்தாருக்குச் சிரமமாக இருக்கும் என்று நான் கருதவில்லை எனில், அவர்களை இவ்வாறே தொழுமாறு கட்டளையிட்டிருப்பேன்" என்று கூறினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتِ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ
இஷா தொழுகையின் நேரம் இரவின் நடுப்பகுதி வரை உள்ளது
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ الْمُحَارِبِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَخَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ، ثُمَّ صَلَّى ثُمَّ قَالَ ‏ ‏ قَدْ صَلَّى النَّاسُ وَنَامُوا، أَمَا إِنَّكُمْ فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُوهَا ‏ ‏‏.‏ وَزَادَ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ سَمِعَ أَنَسًا كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ لَيْلَتَئِذٍ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் இஷா தொழுகையை நள்ளிரவு வரை தாமதப்படுத்தினார்கள், பின்னர் அவர்கள் தொழுகையை நிறைவேற்றிவிட்டு, "மக்கள் தொழுதுவிட்டு உறங்கிவிட்டார்கள், ஆனால் நீங்கள் தொழுகைக்காக காத்திருந்த நேரம் முழுவதும் தொழுகையிலேயே இருந்திருக்கிறீர்கள்" என்று கூறினார்கள். அனஸ் (ரழி) அவர்கள் மேலும் கூறினார்கள்: அந்த இரவில் நபி (ஸல்) அவர்களின் மோதிரத்தின் பளபளப்பை நான் இப்போது பார்ப்பது போல இருக்கிறது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب فَضْلِ صَلاَةِ الْفَجْرِ
ஃபஜ்ர் (அதிகாலை) தொழுகையின் சிறப்பு
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، قَالَ لِي جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ فَقَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا، لاَ تُضَامُّونَ ـ أَوْ لاَ تُضَاهُونَ ـ فِي رُؤْيَتِهِ، فَإِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ، وَقَبْلَ غُرُوبِهَا فَافْعَلُوا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا ‏"‏‏.‏
ஜரீர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் ஒரு பௌர்ணமி இரவில் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் இருந்தோம். அவர்கள் சந்திரனைப் பார்த்து கூறினார்கள்: "நிச்சயமாக, நீங்கள் இந்தச் சந்திரனைப் பார்ப்பது போலவே உங்கள் இறைவனையும் காண்பீர்கள்; அவனைப் பார்ப்பதில் உங்களுக்கு எந்தச் சிரமமும் இருக்காது. ஆகவே, சூரிய உதயத்திற்கு முன்புள்ள (ஃபஜ்ர்) தொழுகையிலும், அது மறைவதற்கு முன்புள்ள (`அஸர்) தொழுகையிலும் (வேறெதனாலும்) நீங்கள் மிகைக்கப்படாமல் இருக்க உங்களால் முடிந்தால், அவ்வாறு செய்யுங்கள்."

பிறகு அவர்கள், **"ஃபசப்பிஹ் பிஹம்தி ரப்பிக கப்ல துலூஇஸ் ஷம்ஸி வ கப்ல ஃகுரூபிஹா"** என்று (பின்வரும் வசனத்தை) ஓதினார்கள்:

"மேலும் சூரியன் உதிப்பதற்கு முன்னரும், அது மறைவதற்கு முன்னரும் உம்முடைய இறைவனின் புகழைக்கொண்டு துதிப்பீராக."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ صَلَّى الْبَرْدَيْنِ دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏ ‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ رَجَاءٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ أَخْبَرَهُ بِهَذَا‏.‏ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، عَنْ حَبَّانَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا أَبُو جَمْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏
அபூமூஸா (ரலி) அவர்கள் அறிவிக்கிறார்கள்:
"அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) கூறினார்கள்: 'எவர் இரண்டு குளிர்ச்சியான தொழுகைகளை (`அஸ்ர்` மற்றும் `ஃபஜ்ர்`) தொழுகின்றாரோ, அவர் சொர்க்கத்தில் நுழைவார்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب وَقْتِ الْفَجْرِ
ஃபஜ்ர் (அதிகாலை) தொழுகையின் நேரம்
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، حَدَّثَهُ أَنَّهُمْ، تَسَحَّرُوا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَامُوا إِلَى الصَّلاَةِ‏.‏ قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ قَدْرُ خَمْسِينَ أَوْ سِتِّينَ ـ يَعْنِي آيَةً ـ ح‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள், "நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் "ஸஹர்" (நோன்பு நோற்கும்போது விடியற்காலைக்கு முன் உண்ணப்படும் உணவு) உட்கொண்டோம், பின்னர் (காலைத்) தொழுகைக்காக எழுந்து நின்றோம்." நான் அவர்களிடம் அவ்விரண்டிற்கும் (ஸஹர் மற்றும் தொழுகை) இடையிலான இடைவெளி எவ்வளவு நேரம் என்று கேட்டேன். அதற்கு அவர்கள், 'அவ்விரண்டிற்கும் இடையிலான இடைவெளி ஐம்பதிலிருந்து அறுபது 'ஆயத்'கள் ஓதுவதற்குப் போதுமானதாக இருந்தது' என்று பதிலளித்தார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ صَبَّاحٍ، سَمِعَ رَوْحًا، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَزَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ تَسَحَّرَا، فَلَمَّا فَرَغَا مِنْ سَحُورِهِمَا قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ فَصَلَّى‏.‏ قُلْنَا لأَنَسٍ كَمْ كَانَ بَيْنَ فَرَاغِهِمَا مِنْ سَحُورِهِمَا وَدُخُولِهِمَا فِي الصَّلاَةِ قَالَ قَدْرُ مَا يَقْرَأُ الرَّجُلُ خَمْسِينَ آيَةً‏.‏
அனஸ் பின் மாலிக் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
“நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்களும் ஸைத் பின் ஸாபித் (ரழி) அவர்களும் ‘ஸுஹூர்’ உட்கொண்டார்கள். ஸுஹூர் உணவை முடித்த பிறகு நபிகள் நாயகம் (ஸல்) அவர்கள் தொழுகைக்கு நின்று, தொழுதார்கள்.”
நாங்கள் அனஸ் (ரழி) அவர்களிடம், “அவர்கள் ஸுஹூர் முடித்ததற்கும் தொழுகையை ஆரம்பித்ததற்கும் இடையில் எவ்வளவு நேரம் இருந்தது?” என்று கேட்டோம். அதற்கு அவர்கள், “ஒருவர் ஐம்பது ‘ஆயத்’கள் ஓதும் அளவு” என்று பதிலளித்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، عَنْ أَخِيهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ، يَقُولُ كُنْتُ أَتَسَحَّرُ فِي أَهْلِي ثُمَّ يَكُونُ سُرْعَةٌ بِي أَنْ أُدْرِكَ صَلاَةَ الْفَجْرِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏
ஸஹ்ல் பின் ஸஅத் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் என் குடும்பத்தாருடன் "ஸஹூர்" உணவை உட்கொண்டு, அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் ஃபஜ்ர் (காலைத் தொழுகையை) அடைவதற்காக விரைந்து செல்வேன்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ، كُنَّ نِسَاءُ الْمُؤْمِنَاتِ يَشْهَدْنَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْفَجْرِ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ، ثُمَّ يَنْقَلِبْنَ إِلَى بُيُوتِهِنَّ حِينَ يَقْضِينَ الصَّلاَةَ، لاَ يَعْرِفُهُنَّ أَحَدٌ مِنَ الْغَلَسِ‏.‏
`ஆயிஷா (ரழி) அறிவித்தார்கள்:`
ஈமான் கொண்ட பெண்கள் தங்களின் மேலாடைகளால் தங்களைப் போர்த்திக் கொண்டு அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் ஃபஜ்ர் தொழுகையில் கலந்துகொள்வார்கள், மேலும் தொழுகையை முடித்த பிறகு அவர்கள் தங்களின் இல்லங்களுக்குத் திரும்புவார்கள், இருட்டின் காரணமாக எவராலும் அவர்களை அடையாளம் கண்டுகொள்ள முடியாது.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الْفَجْرِ رَكْعَةً
பாடம்: ஃபஜ்ர் தொழுகையில் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்தவர்.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، وَعَنِ الأَعْرَجِ، يُحَدِّثُونَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصُّبْحِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ، وَمَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள், "எவர் ஃபஜ்ர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை சூரிய உதயத்திற்கு முன் அடைந்து கொள்கிறாரோ, அவர் (காலைத்) தொழுகையை அடைந்து கொண்டார். மேலும், எவர் அஸர் தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை சூரியன் மறைவதற்கு முன் அடைந்து கொள்கிறாரோ, அவர் (அஸர்) தொழுகையை அடைந்து கொண்டார்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاَةِ رَكْعَةً
பாடம்: தொழுகையில் ஒரு ரக்அத்தை அடைந்தவர்
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الصَّلاَةِ فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاَةَ ‏ ‏‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரழி) அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) கூறினார்கள், "எவர் ஒரு தொழுகையின் ஒரு ரக்அத்தை (அதற்குரிய நேரத்தில்) அடைகிறாரோ, அவர் அத்தொழுகையை அடைந்துவிட்டார்."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الصَّلاَةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَرْتَفِعَ الشَّمْسُ
பாடம்: ஃபஜ்ருக்குப் பின் சூரியன் உயரும் வரை தொழுவது.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَشْرُقَ الشَّمْسُ، وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ‏.‏
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي نَاسٌ، بِهَذَا‏.‏
இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"என்னிடத்தில் நம்பிக்கைக்குரிய பல மனிதர்கள் சாட்சியமளித்தனர். அவர்களில் என்னிடத்தில் மிகவும் விருப்பத்திற்குரியவர் உமர் (ரலி) ஆவார். (அதாவது,) நபி (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் உதயமாகும் வரை தொழுவதையும், அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரை தொழுவதையும் தடை விதித்தார்கள்."

இப்னு அப்பாஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"மக்கள் (பலர்) இதே செய்தியை எனக்கு அறிவித்தனர்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، أَخْبَرَنِي ابْنُ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَحَرَّوْا بِصَلاَتِكُمْ طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَأَخِّرُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَرْتَفِعَ، وَإِذَا غَابَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَأَخِّرُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَغِيبَ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدَةُ‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'சூரியன் உதயமாகும் நேரத்தையும், சூரியன் மறையும் நேரத்தையும் உங்கள் தொழுகைக்காகத் தேர்ந்தெடுக்காதீர்கள்' என்று கூறினார்கள்."

மேலும் இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்: "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், 'சூரியனின் விளிம்பு தென்பட்டால், அது நன்கு உயரும் வரை தொழுகையைத் தாமதப்படுத்துங்கள்; மேலும், சூரியனின் விளிம்பு மறைந்தால், அது (முழுமையாக) மறையும் வரை தொழுகையைத் தாமதப்படுத்துங்கள்' என்று கூறினார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعَتَيْنِ وَعَنْ لِبْسَتَيْنِ وَعَنْ صَلاَتَيْنِ نَهَى عَنِ الصَّلاَةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ، وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ، وَعَنِ اشْتِمَالِ الصَّمَّاءِ وَعَنْ الاِحْتِبَاءِ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ يُفْضِي بِفَرْجِهِ إِلَى السَّمَاءِ، وَعَنِ الْمُنَابَذَةِ وَالْمُلاَمَسَةِ‏.‏
அபூஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் இரண்டு வகையான விற்பனைகளையும், இரண்டு வகையான ஆடைகளையும், இரண்டு தொழுகைகளையும் தடுத்தார்கள்.

ஃபஜ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் உதயமாகும் வரை தொழுவதையும், அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரை தொழுவதையும் (அவர்கள்) தடுத்தார்கள்.

மேலும், "இஷ்திமாலுஸ் ஸம்மா" (எனும் ஆடை அணியும் முறையையும்), ஒரே ஆடையை அணிந்துகொண்டு தனது மர்ம உறுப்பு வானத்தை நோக்கித் தெரியும் விதமாக "அல்-இஹ்திபா" செய்வதையும் தடுத்தார்கள்.

மேலும் "முனாபதா" மற்றும் "முலாமஸா" என்று அழைக்கப்படும் விற்பனைகளையும் தடுத்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب لاَ يَتَحَرَّى الصَّلاَةَ قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ
சூரியன் அஸ்தமிக்கும் நேரத்திற்கு சற்று முன்பாக தொழுகையை நிறைவேற்ற முயற்சிக்கக் கூடாது
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ لاَ يَتَحَرَّى أَحَدُكُمْ فَيُصَلِّي عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَلاَ عِنْدَ غُرُوبِهَا ‏ ‏‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், "சூரியன் உதிக்கும் போதும் அல்லது சூரியன் மறையும் போதும் உங்களில் எவரும் தொழ முயற்சிக்க வேண்டாம்" என்று கூறினார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ الْجُنْدَعِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ ‏ لاَ صَلاَةَ بَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَرْتَفِعَ الشَّمْسُ، وَلاَ صَلاَةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ ‏ ‏‏.‏
அபூ சயீத் அல்-குத்ரீ (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நான் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கூறுவதைக் கேட்டேன்: "காலைத் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் உதயமாகும் வரை எந்தத் தொழுகையும் இல்லை; மேலும், அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரை எந்தத் தொழுகையும் இல்லை."
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ بْنَ أَبَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ إِنَّكُمْ لَتُصَلُّونَ صَلاَةً، لَقَدْ صَحِبْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا رَأَيْنَاهُ يُصَلِّيهَا، وَلَقَدْ نَهَى عَنْهُمَا، يَعْنِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ‏.‏
முஆவியா (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

நிச்சயமாக நீங்கள் ஒரு தொழுகையைத் தொழுகிறீர்கள்; நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களுடன் இருந்திருக்கிறோம். (ஆனால்) அவர்கள் அத்தொழுகையைத் தொழுவதை நாங்கள் கண்டதில்லை. மேலும், அவர்கள் அவ்விரண்டையும் (அதாவது, அஸர் தொழுகைக்குப் பிந்தைய இரண்டு ரக்அத்களை) தடை செய்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ خُبَيْبٍ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَلاَتَيْنِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ، وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ‏.‏
அபூ ஹுரைரா (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள், ஃபஜ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் உதயமாகும் வரையிலும், அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு சூரியன் மறையும் வரையிலும் ஆகிய இரண்டு தொழுகைகளைத் தடுத்தார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ لَمْ يَكْرَهِ الصَّلاَةَ إِلاَّ بَعْدَ الْعَصْرِ وَالْفَجْرِ
அஸ்ர் மற்றும் ஃபஜ்ர் தொழுகைகளுக்குப் பின்னே தவிர (மற்ற நேரங்களில்) தொழுவதை வெறுக்காதவர்
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أُصَلِّي كَمَا رَأَيْتُ أَصْحَابِي يُصَلُّونَ، لاَ أَنْهَى أَحَدًا يُصَلِّي بِلَيْلٍ وَلاَ نَهَارٍ مَا شَاءَ، غَيْرَ أَنْ لاَ تَحَرَّوْا طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا‏.‏
இப்னு உமர் (ரழி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
"என் தோழர்கள் தொழுவதை நான் கண்டவாறே நானும் தொழுகிறேன். சூரியன் உதிப்பதையும் அது மறைவதையும் நீங்கள் நாடிச் செல்வதைத் தவிர, இரவிலோ பகலிலோ ஒருவர் தான் விரும்பியவாறு தொழுவதை நான் தடுப்பதில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَا يُصَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ مِنَ الْفَوَائِتِ وَنَحْوِهَا
அஸ்ர் தொழுகைக்குப் பிறகு தவறிய தொழுகைகளையும் அதைப் போன்றவற்றையும் நிறைவேற்றுவது
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ عَائِشَةَ، قَالَتْ وَالَّذِي ذَهَبَ بِهِ مَا تَرَكَهُمَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ، وَمَا لَقِيَ اللَّهَ تَعَالَى حَتَّى ثَقُلَ عَنِ الصَّلاَةِ، وَكَانَ يُصَلِّي كَثِيرًا مِنْ صَلاَتِهِ قَاعِدًا ـ تَعْنِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ ـ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهِمَا، وَلاَ يُصَلِّيهِمَا فِي الْمَسْجِدِ مَخَافَةَ أَنْ يُثَقِّلَ عَلَى أُمَّتِهِ، وَكَانَ يُحِبُّ مَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்களின் உயிரை எடுத்துக்கொண்டவன் மீது சத்தியமாக! நபி (ஸல்) அவர்கள் அல்லாஹ்வைச் சந்திக்கும் வரை அந்த இரண்டையும் (தொழுவதை) விட்டதில்லை. தொழுகை அவர்களுக்குப் பாரமாகும் வரை அவர்கள் அல்லாஹ்வைச் சந்திக்கவில்லை; அவர்கள் தமது தொழுகையில் அதிகமானவற்றை அமர்ந்தவாறே தொழுது வந்தார்கள். (அந்த இரண்டு என்பது) அஸ்ருக்குப் பிந்திய இரண்டு ரக்அத்களாகும். நபி (ஸல்) அவர்கள் அவ்விரண்டையும் தொழுவார்கள்; ஆனால், தமது சமுதாயத்திற்குப் பாரமாகிவிடுமோ என்று அஞ்சி மஸ்ஜிதில் அவற்றைத் தொழமாட்டார்கள். அவர்களுக்கு (மக்களுக்கு) லேசானதையே அவர்கள் விரும்புவார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَتْ، عَائِشَةُ ابْنَ أُخْتِي مَا تَرَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السَّجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ عِنْدِي قَطُّ‏.‏
ஆயிஷா (ரலி) அவர்கள் கூறியதாவது:
"என் சகோதரியின் மகனே! நபி (ஸல்) அவர்கள் என்னிடத்தில் அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு இரண்டு ஸஜ்தாக்களை (அதாவது இரண்டு ரக்அத்துகளை) ஒருபோதும் விட்டதில்லை."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، قَالَ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَكْعَتَانِ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَعُهُمَا سِرًّا وَلاَ عَلاَنِيَةً رَكْعَتَانِ قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ، وَرَكْعَتَانِ بَعْدَ الْعَصْرِ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் ஃபஜ்ர் தொழுகைக்கு முன்னர் இரண்டு ரக்அத்களையும், அஸர் தொழுகைக்குப் பின்னர் இரண்டு ரக்அத்களையும் வெளிப்படையாகவும் இரகசியமாகவும் ஒருபோதும் தவறவிட்டதில்லை.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ رَأَيْتُ الأَسْوَدَ وَمَسْرُوقًا شَهِدَا عَلَى عَائِشَةَ قَالَتْ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْتِينِي فِي يَوْمٍ بَعْدَ الْعَصْرِ إِلاَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ‏.‏
ஆயிஷா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் எப்போதெல்லாம் அஸர் தொழுகைக்குப் பிறகு என்னிடம் வருவார்களோ, அப்போதெல்லாம் அவர்கள் இரண்டு ரக்அத்கள் தொழுவார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب التَّبْكِيرِ بِالصَّلاَةِ فِي يَوْمِ غَيْمٍ
மேகமூட்டமான நாளில் (அஸ்ர் தொழுகையை) முன்கூட்டியே நிறைவேற்றுவது
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى ـ هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ ـ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّ أَبَا الْمَلِيحِ، حَدَّثَهُ قَالَ كُنَّا مَعَ بُرَيْدَةَ فِي يَوْمٍ ذِي غَيْمٍ فَقَالَ بَكِّرُوا بِالصَّلاَةِ فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ تَرَكَ صَلاَةَ الْعَصْرِ حَبِطَ عَمَلُهُ ‏ ‏‏.‏
அபுல் மலீஹ் அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

"நாங்கள் புரைதா (ரலி) அவர்களுடன் ஒரு மேகமூட்டமான நாளில் இருந்தோம். அப்போது அவர் கூறினார்கள்: 'தொழுகையை முன்கூட்டியே தொழுங்கள்! ஏனெனில், 'யார் அஸ்ர் தொழுகையை விட்டுவிடுகிறாரோ, அவருடைய (நல்ல) செயல்கள் அனைத்தும் அழிக்கப்பட்டுவிடும்' என்று நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறியுள்ளார்கள்.'"

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب الأَذَانِ بَعْدَ ذَهَابِ الْوَقْتِ
சலாத்தின் (தொழுகையின்) குறிப்பிட்ட நேரம் முடிந்த பிறகு அதற்கான அதான்
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سِرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ لَوْ عَرَّسْتَ بِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَخَافُ أَنْ تَنَامُوا عَنِ الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏ قَالَ بِلاَلٌ أَنَا أُوقِظُكُمْ‏.‏ فَاضْطَجَعُوا وَأَسْنَدَ بِلاَلٌ ظَهْرَهُ إِلَى رَاحِلَتِهِ، فَغَلَبَتْهُ عَيْنَاهُ فَنَامَ، فَاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَقَالَ ‏"‏ يَا بِلاَلُ أَيْنَ مَا قُلْتَ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أُلْقِيَتْ عَلَىَّ نَوْمَةٌ مِثْلُهَا قَطُّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَبَضَ أَرْوَاحَكُمْ حِينَ شَاءَ، وَرَدَّهَا عَلَيْكُمْ حِينَ شَاءَ، يَا بِلاَلُ قُمْ فَأَذِّنْ بِالنَّاسِ بِالصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏ فَتَوَضَّأَ فَلَمَّا ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ وَابْيَاضَّتْ قَامَ فَصَلَّى‏.‏
அபூ கத்தாதா (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுடன் ஓர் இரவில் பயணம் செய்தோம். அப்போது மக்களில் சிலர், "அல்லாஹ்வின் தூதரே! (இரவின் இறுதியில்) எங்களுடன் தாங்கள் ஓய்வெடுத்தால் (நன்றாக இருக்குமே!)" என்று கூறினர். அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நீங்கள் உறங்கித் தொழுகையைத் தவறவிட்டு விடுவீர்களோ என நான் அஞ்சுகிறேன்" என்றார்கள். பிலால் (ரழி), "நான் உங்களை எழுப்பி விடுகிறேன்" என்றார்.

ஆகவே அவர்கள் படுத்து(றங்கி)னார்கள். பிலால் (ரழி) தமது வாகனத்தின் மீது முதுகைச் சாய்த்துக் கொண்டார். ஆயினும் அவரைத் தூக்கம் மிகைக்கவே அவரும் உறங்கிவிட்டார். சூரியனின் விளிம்பு உதயமானபோது நபி (ஸல்) அவர்கள் விழித்தார்கள். "பிலாலே! எங்கே உமது சொல்?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு பிலால் (ரழி), "இது போன்ற ஒரு உறக்கம் என்மீது ஒருபோதும் இடப்பட்டதில்லை" என்று கூறினார்.

அதற்கு நபி (ஸல்) அவர்கள், "நிச்சயமாக அல்லாஹ் தான் நாடியபோது உங்கள் உயிர்களைக் கைப்பற்றினான்; மேலும் தான் நாடியபோது அவற்றை உங்களிடம் திருப்பியனுப்பினான். பிலாலே! எழுந்து மக்களுக்காகத் தொழுகைக்கு பாங்கு சொல்வீராக!" என்றார்கள். பிறகு (நபி (ஸல்) அவர்கள்) உளூ செய்தார்கள். சூரியன் (நன்கு) உயர்ந்து பிரகாசமானபோது, அவர்கள் எழுந்து தொழுதார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ صَلَّى بِالنَّاسِ جَمَاعَةً بَعْدَ ذَهَابِ الْوَقْتِ
பாடம்: நேரம் சென்ற பின் மக்களுடன் ஜமாஅத்தாகத் தொழுதவர்
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، جَاءَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ، فَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى كَادَتِ الشَّمْسُ تَغْرُبُ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ وَاللَّهِ مَا صَلَّيْتُهَا ‏ ‏‏.‏ فَقُمْنَا إِلَى بُطْحَانَ، فَتَوَضَّأَ لِلصَّلاَةِ، وَتَوَضَّأْنَا لَهَا فَصَلَّى الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَ‏.‏
ஜாபிர் பின் அப்துல்லாஹ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அகழ் யுத்தம் (அல்-கந்தக்) நடைபெற்ற நாளில், சூரியன் மறைந்த பிறகு உமர் பின் அல்-கத்தாப் (ரழி) அவர்கள் குறைஷி நிராகரிப்பாளர்களைத் திட்டியவாறு வந்து, "அல்லாஹ்வின் தூதரே! சூரியன் மறைய முற்படும் வரை என்னால் அஸ்ர் தொழ முடியவில்லை" என்று கூறினார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள், "அல்லாஹ்வின் மீது சத்தியமாக! நானும் அதைத் தொழவில்லை" என்று கூறினார்கள். பிறகு நாங்கள் 'புத்ஹான்' என்ற இடத்திற்குச் சென்றோம். அங்கு நபி (ஸல்) அவர்கள் தொழுகைக்காக உளூச் செய்தார்கள்; நாங்களும் அதற்காக உளூச் செய்தோம். சூரியன் மறைந்த பிறகு அவர்கள் அஸ்ர் தொழுதார்கள்; அதற்குப் பின் மஃரிப் தொழுதார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّ إِذَا ذَكَرَهَا وَلاَ يُعِيدُ إِلاَّ تِلْكَ الصَّلاَةَ
ஒரு தொழுகையை மறந்தவர், அதை நினைவுக்கு வரும்போது நிறைவேற்ற வேண்டும், மேலும் அந்த குறிப்பிட்ட தொழுகையைத் தவிர வேறு எதையும் திரும்பச் செய்ய வேண்டியதில்லை
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّ إِذَا ذَكَرَهَا، لاَ كَفَّارَةَ لَهَا إِلاَّ ذَلِكَ ‏ ‏‏.‏ ‏{‏وَأَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي‏}‏ قَالَ مُوسَى قَالَ هَمَّامٌ سَمِعْتُهُ يَقُولُ بَعْدُ ‏{‏وَأَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي‏}‏‏.‏وَقَالَ حَبَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ‏.‏
அனஸ் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறினார்கள்: "யாராவது ஒரு தொழுகையை மறந்துவிட்டால், அவர் அதை நினைவுக்கு வரும்போது தொழ வேண்டும். அதைத் தொழுவதைத் தவிர வேறு பரிகாரம் இல்லை." பின்னர் அவர்கள், **"வஅகிமிஸ் ஸலாத லிதிக்ரீ"** (பொருள்: என் நினைவிற்காகத் தொழுகையை நிலைநிறுத்துவீராக!) என்று ஓதினார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب قَضَاءِ الصَّلَوَاتِ الأُولَى فَالأُولَى
தொழுகைகளின் கழா (கழா என்பது குறிப்பிட்ட நேரத்திற்குப் பின்னர் தவறிய மதக் கடமையை நிறைவேற்றுவது அல்லது செலுத்துவது அல்லது செய்வது என்று பொருள்)
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى ـ هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ ـ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَعَلَ عُمَرُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ يَسُبُّ كُفَّارَهُمْ وَقَالَ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى غَرَبَتْ‏.‏ قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ، فَصَلَّى بَعْدَ مَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ‏.‏
ஜாபிர் (ரழி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:

அல்-கந்தக் (அகழ் யுத்தம்) அன்று உமர் (ரழி) அவர்கள் (குறைஷி) நிராகரிப்பாளர்களைத் திட்டியவர்களாக வந்து, “சூரியன் மறையும் வரை என்னால் `அஸர் தொழுகையை தொழ முடியவில்லை” என்று கூறினார்கள். பின்னர் நாங்கள் புத்ஹானுக்குச் சென்றோம், மேலும் அவர்கள் சூரிய அஸ்தமனத்திற்குப் பிறகு (`அஸர்) தொழுகையைத் தொழுதார்கள், அதன்பின்னர் அவர்கள் மஃரிப் தொழுகையைத் தொழுதார்கள்.
ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب مَا يُكْرَهُ مِنَ السَّمَرِ بَعْدَ الْعِشَاءِ
பாடம்: இஷா தொழுகைக்குப் பிறகு பேசுவது வெறுக்கப்படுவது
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمِنْهَالِ، قَالَ انْطَلَقْتُ مَعَ أَبِي إِلَى أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبِي حَدِّثْنَا كَيْفَ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ قَالَ كَانَ يُصَلِّي الْهَجِيرَ وَهْىَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الأُولَى حِينَ تَدْحَضُ الشَّمْسُ، وَيُصَلِّي الْعَصْرَ، ثُمَّ يَرْجِعُ أَحَدُنَا إِلَى أَهْلِهِ فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ، وَنَسِيتُ مَا قَالَ فِي الْمَغْرِبِ‏.‏ قَالَ وَكَانَ يَسْتَحِبُّ أَنْ يُؤَخِّرَ الْعِشَاءَ‏.‏ قَالَ وَكَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا، وَكَانَ يَنْفَتِلُ مِنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ حِينَ يَعْرِفُ أَحَدُنَا جَلِيسَهُ، وَيَقْرَأُ مِنَ السِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ‏.‏
அபுல் மின்ஹால் (ரஹ்) அவர்கள் கூறினார்கள்:

நானும் என் தந்தையும் அபூ பர்ஸா அல்-அஸ்லமீ (ரழி) அவர்களிடம் சென்றோம். என் தந்தை அவரிடம், "அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்கள் கடமையான தொழுகைகளை எவ்வாறு தொழுவார்கள் என்பதை எங்களுக்கு அறிவியுங்கள்" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர் கூறினார்கள்: "அவர்கள் (நண்பகல்) 'ஹஜீர்' தொழுகையை – அதைத் தான் நீங்கள் 'முதல் தொழுகை' என்று அழைக்கிறீர்கள் – சூரியன் (உச்சியிலிருந்து) சாய்ந்ததும் தொழுவார்கள். அஸ்ர் தொழுகையை, எங்களில் ஒருவர் மதீனாவின் கடைக்கோடியில் உள்ள தம் குடும்பத்தாரிடம், சூரியன் (மங்காமல்) பிரகாசமாக இருக்கும்போதே திரும்பிச் செல்லக்கூடிய நேரத்தில் தொழுவார்கள். (அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: மக்ரிப் தொழுகையைப் பற்றி அவர் என்ன கூறினார் என்பதை நான் மறந்துவிட்டேன்). மேலும் நபி (ஸல்) அவர்கள் இஷா தொழுகையைத் தாமதப்படுத்துவதை விரும்புவார்கள்; அதற்கு முன் உறங்குவதையும், அதற்குப் பின் பேசுவதையும் வெறுப்பார்கள். மேலும் எங்களில் ஒருவர் தம் அருகில் அமர்ந்திருப்பவரை அடையாளம் கண்டுகொள்ளக்கூடிய நேரத்தில் காலைத் (ஃபஜ்ர்) தொழுகையிலிருந்து அவர்கள் திரும்புவார்கள். மேலும் அதில் அறுபதிலிருந்து நூறு (வசனங்கள்) வரை ஓதுவார்கள்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب السَّمَرِ فِي الْفِقْهِ وَالْخَيْرِ بَعْدَ الْعِشَاءِ
இஷா தொழுகைக்குப் பிறகு இஸ்லாமிய சட்டவியல் மற்றும் நல்ல விஷயங்களைப் பற்றி பேசுவது
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ انْتَظَرْنَا الْحَسَنَ وَرَاثَ عَلَيْنَا حَتَّى قَرُبْنَا مِنْ وَقْتِ قِيَامِهِ، فَجَاءَ فَقَالَ دَعَانَا جِيرَانُنَا هَؤُلاَءِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ قَالَ أَنَسٌ نَظَرْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى كَانَ شَطْرُ اللَّيْلِ يَبْلُغُهُ، فَجَاءَ فَصَلَّى لَنَا، ثُمَّ خَطَبَنَا فَقَالَ ‏ ‏ أَلاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا ثُمَّ رَقَدُوا، وَإِنَّكُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ ‏ ‏‏.‏ قَالَ الْحَسَنُ وَإِنَّ الْقَوْمَ لاَ يَزَالُونَ بِخَيْرٍ مَا انْتَظَرُوا الْخَيْرَ‏.‏ قَالَ قُرَّةُ هُوَ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏
குர்ரா பின் காலித் கூறினார்:

"நாங்கள் அல்-ஹஸனுக்காகக் காத்திருந்தோம். அவர் (வழக்கமாகப்) புறப்படும் நேரம் நெருங்கும் வரை அவர் வரத் தாமதமானது. பின்னர் அவர் வந்து, 'எங்கள் அண்டை வீட்டார் எங்களை அழைத்துவிட்டனர்' என்று கூறினார்.

பிறகு அவர் கூறினார்: அனஸ் (ரலி) அவர்கள் கூறினார்கள்:
'நாங்கள் நபி (ஸல்) அவர்களுக்காக ஒரு இரவில், நள்ளிரவு ஆகும் வரையோ அல்லது அதை நெருங்கும் வரையோ காத்திருந்தோம். பிறகு அவர்கள் வந்து எங்களுக்குத் தொழுகை நடத்தினார்கள். பிறகு எங்களுக்கு உரை நிகழ்த்தினார்கள்: "அறிந்து கொள்ளுங்கள்! மக்கள் தொழுதுவிட்டு உறங்கிவிட்டார்கள். ஆனால் நீங்கள் தொழுகைக்காகக் காத்திருந்த நேரமெல்லாம் தொழுகையிலேயே இருந்தீர்கள்".'

அல்-ஹஸன் கூறினார்: 'மக்கள் நன்மையை எதிர்பார்த்துக் காத்திருக்கும் காலமெல்லாம் அவர்கள் நன்மையிலேயே இருக்கிறார்கள்.' "

குர்ரா கூறினார்: "இது நபி (ஸல்) அவர்களிடமிருந்து அனஸ் (ரலி) அறிவிக்கும் ஹதீஸைச் சேர்ந்ததாகும்."

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْعِشَاءِ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ، فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةٍ لاَ يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَحَدٌ ‏"‏‏.‏ فَوَهِلَ النَّاسُ فِي مَقَالَةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ إِلَى مَا يَتَحَدَّثُونَ مِنْ هَذِهِ الأَحَادِيثِ عَنْ مِائَةِ سَنَةٍ، وَإِنَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ ‏"‏ يُرِيدُ بِذَلِكَ أَنَّهَا تَخْرِمُ ذَلِكَ الْقَرْنَ‏.‏
அப்துல்லாஹ் பின் உமர் (ரலி) அவர்கள் அறிவித்தார்கள்:
நபி (ஸல்) அவர்கள் தங்கள் வாழ்வின் இறுதிப் பகுதியில் ‘இஷா’ தொழுதார்கள். ஸலாம் கொடுத்ததும் நபி (ஸல்) அவர்கள் எழுந்து நின்று, "உங்களின் இந்த இரவைப் பற்றி நீங்கள் அறிவீர்களா? ஏனெனில், நூறு ஆண்டுகள் நிறைவடையும்போது, இன்று பூமியின் மேற்பரப்பில் இருப்பவர்களில் எவரும் (உயிருடன்) எஞ்சியிருக்க மாட்டார்கள்" என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் தூதர் (ஸல்) அவர்களின் இக்கூற்றைக் கேட்ட மக்கள், நூறு ஆண்டுகள் குறித்து (மக்கள் மத்தியில்) பேசப்படும் செய்திகள் எனத் தவறாக விளங்கிக்கொண்டனர். ஆனால் நபி (ஸல்) அவர்கள், "இன்று பூமியின் மேற்பரப்பில் இருப்பவர்களில் எவரும் எஞ்சியிருக்க மாட்டார்கள்" என்றே கூறினார்கள். "அந்தத் தலைமுறை அழிந்துவிடும்" என்பதே இதன் மூலம் அவர்களின் கருத்தாக இருந்தது.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح
باب السَّمَرِ مَعَ الضَّيْفِ وَالأَهْلِ
இஷா தொழுகைக்குப் பிறகு குடும்பத்தினருடனும் விருந்தினர்களுடனும் பேசுவதற்கு.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ، كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ، وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ ‏ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ، وَإِنْ أَرْبَعٌ فَخَامِسٌ أَوْ سَادِسٌ ‏ ‏‏.‏ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلاَثَةٍ فَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِعَشَرَةٍ، قَالَ فَهْوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي، فَلاَ أَدْرِي قَالَ وَامْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ‏.‏ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لَبِثَ حَيْثُ صُلِّيَتِ الْعِشَاءُ، ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى تَعَشَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ بَعْدَ مَا مَضَى مِنَ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ، قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ وَمَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ ـ أَوْ قَالَتْ ضَيْفِكَ ـ قَالَ أَوَمَا عَشَّيْتِيهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ، قَدْ عُرِضُوا فَأَبَوْا‏.‏ قَالَ فَذَهَبْتُ أَنَا فَاخْتَبَأْتُ فَقَالَ يَا غُنْثَرُ، فَجَدَّعَ وَسَبَّ، وَقَالَ كُلُوا لاَ هَنِيئًا‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَطْعَمُهُ أَبَدًا، وَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنْ لُقْمَةٍ إِلاَّ رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا‏.‏ قَالَ يَعْنِي حَتَّى شَبِعُوا وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ، فَنَظَرَ إِلَيْهَا أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا هِيَ كَمَا هِيَ أَوْ أَكْثَرُ مِنْهَا‏.‏ فَقَالَ لاِمْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَتْ لاَ وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهِيَ الآنَ أَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ ذَلِكَ بِثَلاَثِ مَرَّاتٍ‏.‏ فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ مِنَ الشَّيْطَانِ ـ يَعْنِي يَمِينَهُ ـ ثُمَّ أَكَلَ مِنْهَا لُقْمَةً، ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ، وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَقْدٌ، فَمَضَى الأَجَلُ، فَفَرَّقَنَا اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً، مَعَ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ أُنَاسٌ، اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ فَأَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ، أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏
அப்துர் ரஹ்மான் பின் அபீ பக்ர் (ரழி) அவர்கள் கூறியதாவது:

அஸ்ஹாபுஸ் ஸுஃப்பா (திண்ணைத் தோழர்கள்) ஏழைகளாக இருந்தனர். நபி (ஸல்) அவர்கள், "யாரிடம் இருவருக்கான உணவு உள்ளதோ அவர் (அவர்களிலிருந்து) மூன்றாமவரை அழைத்துச் செல்லட்டும். யாரிடம் நால்வருக்கான உணவு உள்ளதோ அவர் ஐந்தாமவரை அல்லது ஆறாமவரை அழைத்துச் செல்லட்டும்" என்று கூறினார்கள். அபூ பக்ர் (ரழி) மூன்று பேரை அழைத்து வந்தார்கள். நபி (ஸல்) அவர்கள் பத்து பேரை அழைத்துச் சென்றார்கள்.

அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி) கூறினார்: "வீட்டில் நான், என் தந்தை, என் தாய் ஆகியோர் இருந்தோம்." (அறிவிப்பாளர் கூறுகிறார்: "என் மனைவியும், எங்கள் இருவர் வீட்டுக்கும் பொதுவான பணியாளரும் இருந்தார்கள் என்று அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி) கூறினார்களா என்று எனக்குத் தெரியவில்லை").

அபூ பக்ர் (ரழி) நபி (ஸல்) அவர்களிடத்தில் இரவு உணவு உண்டார்கள். இஷா தொழுகை முடியும் வரை அங்கேயே தங்கினார்கள். பிறகு (மீண்டும் நபி (ஸல்) அவர்களிடம்) திரும்பிச் சென்று, நபி (ஸல்) அவர்கள் இரவு உணவு உண்ணும் வரை அங்கேயே தங்கினார்கள். இரவின் ஒரு பகுதி கழிந்த பின், அல்லாஹ் நாடிய நேரத்தில் அவர் வீட்டுக்கு வந்தார்.

அவருடைய மனைவி அவரிடம், "உங்கள் விருந்தினர்களை விட்டும் - அல்லது விருந்தினரை விட்டும் - உங்களைத் தடுத்தது எது?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர், "நீ அவர்களுக்கு இரவு உணவு அளிக்கவில்லையா?" என்று கேட்டார். அதற்கு மனைவி, "நீங்கள் வரும்வரை அவர்கள் சாப்பிட மறுத்துவிட்டார்கள். அவர்களுக்கு உணவு எடுத்து வைக்கப்பட்டும் அவர்கள் (சாப்பிட) மறுத்துவிட்டனர்" என்று கூறினார்.

அப்துர் ரஹ்மான் (ரழி) கூறினார்: "நான் (பயந்து) சென்று ஒளிந்து கொண்டேன். அபூ பக்ர் (ரழி), 'ஏ குன்ஸர்' (மடையனே) என்று கூப்பிட்டு, சபித்துத் திட்டினார்கள். பிறகு (விருந்தினர்களிடம்) 'உண்ணுங்கள்! இது உங்களுக்கு இன்பமாக இராது' என்று கூறிவிட்டு, 'அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! நான் இதை ஒருபோதும் உண்ண மாட்டேன்' என்று கூறினார்கள்.

அல்லாஹ்வின் மீது ஆணையாக! நாங்கள் உணவிலிருந்து ஒரு கவளம் எடுக்கும்போதெல்லாம், அதன் கீழே உணவு அதைவிட அதிகமாகப் பெருகிக்கொண்டே இருந்தது. அவர்கள் வயிறு நிரம்ப உண்டார்கள். (சாப்பிட்ட பிறகு) உணவு முன்பு இருந்ததை விட அதிகமாக இருந்தது.

அபூ பக்ர் (ரழி) உணவைப் பார்த்தார்கள். அது அப்படியே அல்லது அதைவிட அதிகமாக இருந்தது. தன் மனைவியிடம், "பனூ ஃபிராஸ் குலத்துப் பெண்ணே! இது என்ன?" என்று கேட்டார்கள். அதற்கு அவர், "என் கண்ணின் குளிர்ச்சி (என் இன்பம்) மீது ஆணையாக! இது இப்போது முன்பு இருந்ததை விட மூன்று மடங்கு அதிகமாக உள்ளது" என்று கூறினார்.

அபூ பக்ர் (ரழி) அதிலிருந்து சாப்பிட்டுவிட்டு, "இது (உண்ண மாட்டேன் என்று சத்தியம் செய்தது) ஷைத்தானிடமிருந்து ஏற்பட்டது" என்று கூறினார்கள். அதாவது அவர்களின் சத்தியத்தை (குறிப்பிட்டார்கள்). பிறகு அதிலிருந்து ஒரு கவளம் உண்டார்கள். பிறகு அதை நபி (ஸல்) அவர்களிடம் எடுத்துச் சென்றார்கள். அது அங்கே இருந்தது. எங்களுக்கும் ஒரு கூட்டத்தாருக்கும் இடையே உடன்படிக்கை இருந்தது. அதன் அவகாசம் முடிவடைந்தது. எங்களைப் பன்னிரண்டு குழுக்களாகப் பிரித்தார்கள். ஒவ்வொருவருடனும் பலர் இருந்தனர். ஒவ்வொருவருடனும் எத்தனை பேர் இருந்தார்கள் என்பதை அல்லாஹ்வே அறிவான். அவர்கள் அனைவரும் அதிலிருந்து உண்டார்கள்.

ஹதீஸ் தரம் : ஸஹீஹ்
صحيح